Tylko 28 z 420 prokuratur podało, ile razy odmówiło dostępu do akt

Dane: Sieć Obywatelska – Watchdog Polska, Fedrowanie, monitoring „Udostępnianie akt zakończonych postępowań przygotowawczych” (fedrowanie.siecobywatelska.pl), wnioski o informację publiczną, stan na 17 października 2026 r. Odpowiedzi przeczytaliśmy i policzyliśmy sami. Wszystkie liczby zbiorcze w tym tekście pochodzą z tego monitoringu; przy liczbach o konkretnej prokuraturze podajemy link do jej sprawy.

O co zapytano

Gdy śledztwo albo dochodzenie zakończy się umorzeniem, o dostępie do akt decyduje prokurator. Strony dostają akta, chyba że trzeba chronić prawidłowy tok postępowania albo ważny interes państwa. Inne osoby, np. dziennikarze, dostają je tylko w wyjątkowych wypadkach (art. 156 § 5 w związku z § 5b kodeksu postępowania karnego). Gdy sprawa trafi do sądu, o dostępie do akt decyduje prezes sądu (art. 156 § 1).

17 grudnia 2025 r. Sieć Obywatelska – Watchdog Polska wysłała ten sam wniosek do 419 jednostek prokuratury: 358 prokuratur rejonowych i 3 ich ośrodków zamiejscowych, 46 prokuratur okręgowych, 11 regionalnych, Prokuratury Krajowej oraz do Ministerstwa Sprawiedliwości. Zapytała o cztery rzeczy za lata 2023 i 2024: ile wniosków o dostęp do akt zakończonych postępowań prokuratury odrzuciły, ile uwzględniły, jak najczęściej uzasadniały odmowę i ile odmów dotyczyło spraw, którymi interesowały się media. Pytanie dotyczyło statystyki, a nie samych akt.

Co odpowiedziały

Odpisało 375 z 420 instytucji. W tej liczbie są też pisma, które nie zawierały odpowiedzi na pytania: samo wezwanie do wykazania interesu, przedłużenie terminu albo plik, którego nie dało się przeczytać. Przeczytaliśmy wszystkie listy i odczytane załączniki i przypisaliśmy każdą odpowiedź do jednej grupy.

Granica między pierwszą a drugą grupą nie zawsze jest ostra, dlatego piszemy „około 220”. Kilka prokuratur jednocześnie napisało, że nie ma danych, i wspomniało o informacji przetworzonej, nie wzywając do wykazania interesu.

Wśród 45 instytucji, które nie odpisały, cztery nie dostały wniosku na własny adres. Wniosek do Prokuratury Okręgowej w Przemyślu i Prokuratury Okręgowej w Tarnobrzegu poszedł na adres Prokuratury Regionalnej w Rzeszowie, do Prokuratury Rejonowej w Bystrzycy Kłodzkiej – na adres Prokuratury Okręgowej w Świdnicy, a do Prokuratury Rejonowej Bydgoszcz-Północ – na adres Prokuratury Rejonowej Bydgoszcz-Południe. Serwer poczty prokuratury oznaczał wnioski w temacie jako „[*Podejrzany Email*]”. W 5 sprawach skrzynka odesłała automatyczne powiadomienie, że wiadomość usunięto bez przeczytania, np. w Prokuraturze Rejonowej w Świebodzinie. Takie powiadomienie nie mówi, czy ktoś usunął wniosek świadomie.

Dane są w aktach, nie w rejestrze

Najczęstsze wyjaśnienie jest takie samo: system informatyczny prokuratury (PROK-SYS) nie zapisuje osobno wniosków o dostęp do akt ani decyzji w tej sprawie. Decyzja trafia do akt konkretnej sprawy. Część prokuratur ma tylko dane cząstkowe, np. o zażaleniach na odmowy albo o udostępnieniach przez internetowy portal akt. Żeby policzyć wszystkie odmowy, trzeba by przejrzeć akta wszystkich zakończonych spraw.

Prokuratury podawały, ile by tego było. Prokuratura Rejonowa Gliwice-Zachód policzyła 11 031 spraw zakończonych w latach 2023–2024. Prokuratura Rejonowa Warszawa-Ochota zarejestrowała w tych latach 20 511 spraw, które dziś mają status zakończonych. Prokuratura Okręgowa w Piotrkowie Trybunalskim podała 26 723 sprawy w całym okręgu.

Prokuratura Krajowa odpisała, że nie ma tej informacji. Ministerstwo Sprawiedliwości odpisało o statystyce sądów powszechnych: ich formularze statystyczne nie obejmują takich danych. O prokuratury w tym piśmie nie chodziło. Cztery prokuratury powołały się na zarządzenie Prokuratora Generalnego nr 44/24 z 21 października 2024 r. o statystyce prokuratur, np. Prokuratura Rejonowa w Bytowie: według niego jednostki nie zbierają takich danych.

Około 220 razy: „wykażcie szczególnie istotny interes publiczny”

Ustawa o dostępie do informacji publicznej rozróżnia informację prostą i przetworzoną. Przetworzoną urząd musi dopiero przygotować, np. zestawić z wielu dokumentów. Taką informację dostajesz tylko w zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego (art. 3 ust. 1 pkt 1). Ocenia to urząd, który może wezwać cię, żebyś ten interes wykazał. Około 220 prokuratur uznało liczbę odmów za informację przetworzoną i tak zrobiło.

Sieć Obywatelska interesu nie wykazywała. W 94 sprawach odpisała, że akceptuje stanowisko prokuratury i wycofuje wniosek, a w 3 kolejnych zrobiła to warunkowo. Tak skończyły się sprawy w tej grupie:

W 88 sprawach z tej grupy Sieć Obywatelska wycofała więc wniosek sama. 10 decyzji odmownych prokuratury wydały mimo to, np. Prokuratura Rejonowa w Pszczynie i Prokuratura Rejonowa Warszawa-Śródmieście. W dwóch sprawach z przedłużonym terminem, w Olkuszu i Głubczycach, Sieć Obywatelska też wycofała wniosek.

Część prokuratur zażądała też, żeby wniosek wysłany e-mailem podpisać własnoręcznie albo podpisem elektronicznym i dołączyć odpis z KRS. Takie żądanie znaleźliśmy w pismach co najmniej 32 instytucji.

Co mówią liczby, które dostaliśmy

Liczbę odmów za oba lata podało 28 instytucji. 19 z nich napisało, że w latach 2023–2024 nie odmówiło ani razu. Pozostałe 9 podało od 1 do 7 odmów w ciągu dwóch lat. Razem te 28 instytucji wykazało 14 odmów w 2023 r. i 15 w 2024 r. Przykłady:

• Prokuratura Rejonowa w Lubaczowie: 4 odmowy i 44 zgody w 2023 r., 3 odmowy i 34 zgody w 2024 r.
• Prokuratura Rejonowa w Nidzicy: 1 odmowa i 21 zgód w 2023 r., 2 odmowy i 40 zgód w 2024 r. Jako powody odmowy podała dobro postępowania i wniosek złożony przez osobę nieuprawnioną.
• Prokuratura Rejonowa w Kole: żadnej odmowy, 40 zgód w 2023 r. i 38 w 2024 r.
• Prokuratura Rejonowa w Kluczborku: 2 odmowy i 8 zgód w 2023 r., żadnej odmowy i 22 zgody w 2024 r.

Prokuratury liczyły różnie. Kilka napisało wprost, że liczby ustaliło, pytając swoich prokuratorów, a nie z rejestru. Prokuratura Rejonowa w Kamieniu Pomorskim ustaliła „zero odmów” z wykazu zażaleń. Taką samą metodą 6 kolejnych prokuratur podało liczby odmów, na które ktoś złożył zażalenie, np. Prokuratura Rejonowa Poznań-Stare Miasto (5 w 2023 r. i 4 w 2024 r.) i Prokuratura Rejonowa w Mławie (3 i 2). Tych 6 nie liczymy do 28, bo podają tylko odmowy zaskarżone. Dlatego nie dodajemy też liczb zgód do siebie.

Czego te liczby nie mówią

• Nie wiemy, jak często prokuratury w Polsce odmawiają dostępu do akt. 28 instytucji, które podały liczbę odmów, to mniej niż 7% pytanych i nie jest to próba losowa.
• Nie znaczy to, że prokuratury niczego nie liczą. Część ma rejestry zażaleń albo dane o udostępnieniach przez portal internetowy. Nie mają jednak zestawienia wszystkich odmów.
• 80 decyzji odmownych to odmowy podania statystyki, nie odmowy dostępu do akt. Prawo pozwala odmówić informacji przetworzonej, gdy nie jest ona szczególnie istotna dla interesu publicznego. Sieć Obywatelska tego interesu nie wykazywała i w 94 sprawach sama wycofała wniosek.
• Liczby udostępnień nie są porównywalne. Część prokuratur liczyła wnioski, część sprawy, część każde udostępnienie akt, także biegłym i sądom, część tylko przez portal internetowy. Np. Prokuratura Rejonowa Bielsko-Biała-Północ podała 1331 udostępnień w 2023 r., ale z zastrzeżeniem, że to wszystkie udostępnienia, nie tylko te, o które pytano.
• Platforma Fedrowanie sama kategoryzuje odpowiedzi programem opartym na modelu językowym. Nie korzystaliśmy z tych kategorii. Odpowiedzi 154 instytucji spoza grupy „informacja przetworzona” przeczytaliśmy w całości i sklasyfikowaliśmy ręcznie. W grupie około 220 spraw wynik (decyzja, umorzenie, bez rozpoznania) odczytał nasz program. Sprawdziliśmy losową próbę 30 spraw z 420. Pierwsza wersja programu pomyliła się w jednej z nich: zapowiedź „wniosek zostanie pozostawiony bez rozpoznania” uznała za fakt. Poprawiliśmy regułę. Niezależna kontrola innej próby 45 spraw znalazła 3 błędy, wszystkie na granicy grupy „informacja przetworzona”, żadnego w liczbach odmów.
• W 95 sprawach w danych jest tylko wezwanie. W 49 z nich Sieć Obywatelska wycofała wniosek. W 46 nie wiemy, co było dalej: prokuratura mogła wysłać decyzję pocztą albo sprawa jeszcze trwa. Nie liczymy takich spraw jako odmów.
• Dane pochodzą z platformy Fedrowanie według stanu na 17 października 2026 r. Jeśli prokuratura odpowiedziała pocztą tradycyjną albo na inny adres, w danych tego nie ma.

Wszystkie wnioski i odpowiedzi znajdziesz na stronie monitoringu w Fedrowaniu.

Dane: Sieć Obywatelska – Watchdog Polska, Fedrowanie (fedrowanie.siecobywatelska.pl), wnioski o informację publiczną, stan na 17 października 2026 r.