01
Bierze dane z rejestru, nie z ankiety
Serwis źródłowy opiera się na danych, które państwo już zebrało: sprawozdaniach, rejestrach, umowach, budżetach. Nie pyta ludzi o opinię — pokazuje, co wynika z dokumentów.
Pomysły na serwisy
Masz pomysł na serwis, który weźmie dane publiczne na warsztat?
Czym jest serwis źródłowy, co musi mieć, zanim ruszy, i jak zgłosić pomysł na nowy. Przykładem są serwisy, które już z nami współpracują.
Cztery cechy
Czym jest serwis źródłowy
02
Podaje źródło przy każdej liczbie
Czytelnik musi móc sprawdzić liczbę u źródła i dojść do tej samej wartości. Bez adresu zbioru, okresu i metody liczenia zostaje wiara, a nie kontrola.
03
Schodzi do pojedynczego przypadku
Średnia krajowa nie zmienia niczyjej decyzji. Zmienia ją konkretna gmina, konkretny szpital i konkretne głosowanie. Serwis, który zatrzymuje się na agregacie, nie daje się użyć.
04
Oddaje dane dalej
Wykres to nie koniec pracy, tylko jej wynik. Serwis, który udostępnia dane maszynowo — plikami, API albo serwerem MCP — pozwala innym zadać pytania, na które sam nie wpadł.
Wzór
Serwisy, które już to robią
Każdy z nich zaczął od jednego zbioru i jednego pytania, na które nikt nie odpowiadał publicznie. Nie szukaj tematu, którego nikt nie ruszał — szukaj zbioru, którego nikt nie otworzył.
-
PSOZ
Bezstronny serwis publikujący dane NFZ o placówkach medycznych oraz stanowiska polityków i ekspertów w sprawie reformy ochrony zdrowia.
psoz.pl -
Z Dykty
Dane o finansach publicznych i samorządach z ponad 70 rejestrów: zadłużenie i wydatki gmin, głosowania i majątki posłów, ceny nieruchomości z aktów notarialnych oraz przetargi publiczne.
z-dykty.pl -
Open Books
Niezależna platforma obywatelska pokazująca rzeczywiste wydatki gmin, powiatów i województw na podstawie sprawozdań Ministerstwa Finansów — gdzie naprawdę poszły podatki.
openbooks.pl -
Leniwy Poseł
Niezależny serwis monitorujący pracę Sejmu: frekwencję, nieobecności i aktywność posłów, głosowania oraz odpowiedzi rządu na interpelacje, na podstawie danych z oficjalnego API Sejmu.
leniwyposel.pl -
adresscore
Wynik 0–100 i litera A–G dla ponad 176 tys. adresów w Krakowie i 13 sąsiednich gminach: dojazd, usługi, hałas, powietrze i zieleń, z rejestrów publicznych i ze źródłem każdej liczby.
adresscore.pl -
Wyniki szkół
Wyniki egzaminów ósmoklasisty i maturalnych w każdej szkole na mapie: jak szkoła wypada na tle gminy, powiatu i kraju, rok po roku. Serwis cpdp.media.
cpdp.media/edukacja -
Wokanda
Który sąd jest mój i ile trwa sprawa: czas postępowań z danych Ministerstwa Sprawiedliwości i wyniki apelacji z orzeczeń opublikowanych w SAOS. Serwis cpdp.media.
cpdp.media/sady -
Mapa przestępczości
Przestępstwa stwierdzone przez Policję w każdym powiecie i gminie, na 1000 mieszkańców, od 2013 roku, na tle województwa i kraju. Serwis cpdp.media.
cpdp.media/przestepczosc
21 obszarów
Zbiory, które czekają na serwis
To nie są tematy do wymyślenia, tylko zbiory, które już istnieją i których nikt nie otworzył do końca. Przy każdym podajemy haczyk — rzecz, która decyduje, ile pracy kosztuje start i gdzie serwis może się pomylić. Jeżeli któryś cię zaciekawi, napisz: nie musisz mieć kodu, wystarczy pomysł.
Edukacja
Wyniki egzaminów szkoła po szkole
Czy liceum obok uczy lepiej od tego trzy przystanki dalej, i czy różnica bierze się ze szkoły, czy z tego, kogo przyjęła?
Zbiór: Komunikaty o wynikach egzaminu maturalnego i ósmoklasisty, Centralna Komisja Egzaminacyjna i komisje okręgowe.
Skąd brać: Centralna Komisja Egzaminacyjna · Mapa egzaminów
Haczyk: Komisja nie figuruje wśród instytucji publikujących otwarte dane — wyniki wychodzą dokumentami do czytania. Serwis zaczyna się od przepisania ich w tabelę, a prawdziwa wartość jest w zestawieniu wyniku z tym, z jakim wynikiem uczniowie do tej szkoły przyszli.
Policja
Przestępczość w twojej gminie, nie w kraju
Czy u mnie jest bezpieczniej niż pięć lat temu, i czy wzrost liczby włamań to wzrost przestępczości, czy wzrost liczby zgłoszeń?
Zbiór: Statystyka Policji: postępowania wszczęte i przestępstwa stwierdzone w kilkunastu kategoriach, w podziale terytorialnym.
Skąd brać: Statystyka Policji
Haczyk: Dwie miary łatwo pomylić i wychodzą z nich przeciwne wnioski. Do tego każda reforma podziału jednostek przesuwa szeregi czasowe, więc porównanie rok do roku wymaga tablicy przejścia, której nikt nie publikuje.
ZUS
Ile naprawdę dostaje emeryt obok ciebie
Jak wygląda rozkład emerytur, a nie średnia — ilu ludzi dostaje poniżej minimalnej i w których zawodach kończy się na świadczeniu groszowym?
Zbiór: Portal Statystyczny ZUS oraz zbiory ZUS na portalu otwartych danych, m.in. struktura świadczeniobiorców według wysokości świadczenia.
Skąd brać: Portal Statystyczny ZUS · Struktura emerytów według wysokości świadczeń (dane.gov.pl)
Haczyk: Średnia emerytura to liczba, która nie opisuje nikogo. Serwis ma sens dopiero wtedy, gdy pokazuje rozkład i zestawia go ze stażem — a to wymaga połączenia kilku tabel, które publikowane są osobno.
Podatki
Kto płaci ryczałtem i ile z tego jest
Ilu podatników rozlicza się ryczałtem, jaka stawka dominuje w której branży i jak to się zmieniło od czasu, gdy ryczałt stał się masowy?
Zbiór: Informacje o ryczałcie od przychodów ewidencjonowanych i o rozliczeniu podatku dochodowego, Ministerstwo Finansów, licencja CC0.
Skąd brać: Informacje o ryczałcie (dane.gov.pl)
Haczyk: Zbiór jest otwarty, ale wszystkie jego zasoby to pliki PDF, a nowsze roczniki przeniesiono poza portal otwartych danych. Pierwsza praca serwisu to nie analiza, tylko odzyskanie tabeli z dokumentów.
Sądy
Ile trwa sprawa w twoim sądzie
Dlaczego ta sama sprawa trwa w jednym sądzie rok, a w sąsiednim trzy, i czy różnicę tłumaczy obciążenie sędziów, czy coś innego?
Zbiór: Baza statystyczna Informatora Statystycznego Wymiaru Sprawiedliwości, Ministerstwo Sprawiedliwości.
Skąd brać: Baza statystyczna ISWS
Haczyk: Dane są w przekroju, który pozwala schodzić do pojedynczego sądu, ale czas trwania liczy się inaczej w różnych rodzajach spraw. Serwis bez strony opisującej metodę przegra pierwszą rozmowę z prezesem sądu.
Pieniądze publiczne
Na co wydaje twoja gmina, umowa po umowie
Kto dostaje zlecenia od urzędu, ile razy ta sama firma i czy kwoty rosną szybciej niż budżet?
Zbiór: Centralny Rejestr Umów — umowy jednostek sektora finansów publicznych.
Skąd brać: Centralny Rejestr Umów
Haczyk: Rejestr jest młody i nierówno wypełniany, a nazwy kontrahentów bywają zapisane na kilka sposobów. Wartość serwisu leży w uporządkowaniu nazw, nie w samym pobraniu danych.
Zamówienia
Przetargi z jedną ofertą
Które postępowania kończą się jedną ofertą, u których zamawiających zdarza się to systematycznie i czy ceny są tam wyższe?
Zbiór: Portal e-Zamówienia: ogłoszenia i wyniki postępowań.
Skąd brać: Platforma e-Zamówienia
Haczyk: Jedna oferta nie dowodzi niczego sama w sobie — bywa skutkiem wąskiego rynku. Serwis jest wiarygodny tylko wtedy, gdy porównuje podobne postępowania, a nie wszystkie naraz.
Woda i ścieki
Dlaczego sąsiednia gmina płaci mniej za wodę
Ile kosztuje metr sześcienny wody w każdej gminie i czym tłumaczy się różnica, skoro taryfy zatwierdza ten sam regulator?
Zbiór: Taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków, zatwierdzane przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie.
Skąd brać: Wody Polskie
Haczyk: Decyzje taryfowe publikowane są pojedynczo, bez zbiorczego zestawienia. To praca żmudna, ale wynik dotyczy każdego rachunku w kraju i nikt go dziś nie pokazuje w jednym miejscu.
Ratownictwo
Ile czeka się na straż pożarną
Jak długo trwa dojazd do zdarzenia w zależności od gminy i ile z wyjazdów to w ogóle nie pożary?
Zbiór: Dane o interwencjach jednostek ochrony przeciwpożarowej, Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej.
Skąd brać: Statystyki KG PSP · Statystyki zdarzeń SWD PSP (dane.gov.pl)
Haczyk: Czas dojazdu zależy od gęstości sieci jednostek ochotniczych, więc ranking gmin bez uwzględnienia tej sieci mówi głównie o geografii. Ciekawy jest dopiero rozjazd między gminami podobnymi.
Środowisko
Czym oddychasz, kiedy stacji nie ma obok
Ile dni w roku normy pyłu są przekroczone w moim mieście i czy w gminach bez stacji pomiarowej jest lepiej, czy po prostu nikt nie mierzy?
Zbiór: Pomiary Państwowego Monitoringu Środowiska: bieżące dane przez API i archiwum pomiarów w Banku danych pomiarowych, Główny Inspektorat Ochrony Środowiska.
Skąd brać: API GIOŚ (dokumentacja) · Bank danych pomiarowych
Haczyk: Stacje stoją głównie w dużych miastach, a smog jest też tam, gdzie ich nie ma. Mapa z samych stacji pokazuje sieć pomiarową, nie powietrze. Uczciwy serwis mówi wprost, gdzie kończy się pomiar, a zaczyna szacunek.
Kolej
Czy twój pociąg się spóźnia, a nie średni pociąg
Który przewoźnik i która linia spóźnia się najczęściej, i czy punktualność spada wszędzie, czy tylko tam, gdzie trwa remont?
Zbiór: Kwartalne dane o punktualności przewozów pasażerskich według przewoźników, Urząd Transportu Kolejowego.
Skąd brać: Portal statystyczny UTK · Punktualność w II kwartale 2026 r.
Haczyk: Urząd liczy punktualność na stacji końcowej i w przekroju przewoźnika, nie linii. Pasażer z Radomia nie dowie się z tego niczego o swoim pociągu. Dane o pojedynczych kursach trzeba zbierać samemu, z bieżących rozkładów, dzień po dniu.
Drogi
Najgroźniejsze skrzyżowanie w twoim powiecie
Gdzie dokładnie giną ludzie na drogach, i czy po przebudowie skrzyżowania albo postawieniu fotoradaru wypadków jest mniej?
Zbiór: Roczne raporty Policji o wypadkach drogowych oraz dane z Systemu Ewidencji Wypadków i Kolizji (SEWiK) publikowane przez Polskie Obserwatorium Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego.
Skąd brać: Wypadki drogowe — raporty roczne Policji · Polskie Obserwatorium BRD
Haczyk: Raporty roczne Policji to zestawienia, nie zbiór zdarzeń, a punktowe dane z SEWiK obserwatorium pokazuje na mapie, ale pełnego zbioru Policja nie publikuje. NIK wytknęła SEWiK błędy w rejestracji zdarzeń, więc pojedynczy punkt na mapie trzeba traktować ostrożnie, a wnioski opierać na kilku latach.
Fundusze unijne
Kto w twoim powiecie dostał pieniądze z Unii
Które gminy i firmy biorą najwięcej, ile projektów skończyło się zwrotem pieniędzy i czy bogatsze gminy dostają więcej, bo stać je na wkład własny?
Zbiór: Lista projektów współfinansowanych z Funduszy Europejskich, Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej, oraz Mapa dotacji UE.
Skąd brać: Lista projektów (MFiPR) · Mapa dotacji UE
Haczyk: Lista podaje wartość umowy, nie kwotę wypłaconą, a projekt partnerski ma jednego beneficjenta na wiele gmin. Bez rozpisania pieniędzy na miejsce realizacji ranking powiatów pokaże, gdzie siedzą wnioskodawcy, a nie gdzie powstały drogi.
Rolnictwo
Kto dostaje dopłaty rolne
Jaka część dopłat trafia do największych gospodarstw i spółek, a jaka do małych rodzinnych, i jak to wygląda w mojej gminie?
Zbiór: Wykaz beneficjentów Wspólnej Polityki Rolnej z kwotami wypłat, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Skąd brać: Wyszukiwarka beneficjentów WPR
Haczyk: Wykaz pokazuje dane tylko z ostatnich lat — starsze roczniki znikają ze strony. Szereg czasowy trzeba więc archiwizować samemu od pierwszego dnia, a drobni rolnicy poniżej progu są w wykazie bez nazwiska.
Energia
Dlaczego ogrzewanie w twoim mieście kosztuje więcej
Ile płaci za ciepło mieszkanie w bloku w każdym mieście z siecią ciepłowniczą i czym tłumaczy się różnica: paliwem, stratami w sieci czy marżą?
Zbiór: Decyzje taryfowe dla przedsiębiorstw ciepłowniczych, publikowane w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Regulacji Energetyki.
Skąd brać: URE — taryfy i decyzje: ciepło
Haczyk: Każda taryfa ma inną budowę: opłaty stałe, zmienne, za moc zamówioną. Porównanie stawek nie mówi nic, dopóki nie przeliczysz ich na rachunek tego samego wzorcowego mieszkania. To ta sama praca co przy wodzie i równie rzadko robiona.
Organizacje pozarządowe
Na co idzie twój 1,5 procent
Ile z pieniędzy przekazanych w zeznaniu podatkowym organizacja wydaje na cel statutowy, a ile na administrację i kampanię zbierania kolejnych?
Zbiór: Sprawozdania merytoryczne i finansowe organizacji pożytku publicznego, Narodowy Instytut Wolności.
Skąd brać: Sprawozdania OPP (NIW)
Haczyk: Sprawozdania wypełniają same organizacje, a granica między celem statutowym a administracją jest w nich umowna. Serwis musi porównywać organizacje podobne, bo hospicjum i fundacja zbierająca na leczenie jednej osoby mają zupełnie inne koszty.
Własność
Kto naprawdę stoi za firmą, która wygrywa przetargi
Czy za kilkoma firmami startującymi w tym samym przetargu stoi ta sama osoba, i czy właściciel zwycięzcy ma powiązania z zamawiającym?
Zbiór: Centralny Rejestr Beneficjentów Rzeczywistych, Ministerstwo Finansów, zestawiony z wynikami postępowań z e-Zamówień i wpisami w KRS.
Skąd brać: Centralny Rejestr Beneficjentów Rzeczywistych · Platforma e-Zamówienia
Haczyk: Wpisy składają same spółki i nikt ich systematycznie nie sprawdza: brakujące albo fikcyjne zgłoszenia się zdarzają. Serwis może pokazać zbieżność nazwisk, ale nie może z niej wyprowadzać zarzutu — powiązanie to pytanie do sprawdzenia, nie dowód.
Pomoc publiczna
Która firma dostała pomoc od państwa i za co
Kto w mojej gminie dostał ulgę podatkową, umorzenie albo dotację, i czy pomoc trafia do tych samych firm rok po roku?
Zbiór: System Udostępniania Danych o Pomocy Publicznej (SUDOP), Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów — każda pomoc z beneficjentem, kwotą i podstawą prawną.
Skąd brać: SUDOP (UOKiK)
Haczyk: Rejestr łączy rzeczy zupełnie różne: umorzenie zaległości w gminie i wielomilionową dotację na inwestycję. Bez podziału na formy pomocy suma mówi tylko tyle, że pieniądze płyną. Przy osobach fizycznych prowadzących działalność potrzebna jest ostrożność z nazwiskami.
Lasy
Ile starego lasu zostało w twoim nadleśnictwie
Jaka część drzewostanów w nadleśnictwie ma ponad sto lat i jak ta część zmienia się z kolejnymi planami urządzenia lasu?
Zbiór: Bank Danych o Lasach: wydzielenia leśne z gatunkiem, wiekiem i powierzchnią, oparte na planach urządzenia lasu Lasów Państwowych.
Skąd brać: Bank Danych o Lasach
Haczyk: Bank pokazuje stan z ostatniego planu, a plan odnawia się co dziesięć lat. Zmianę widać dopiero przy porównaniu kolejnych wersji, więc serwis musi je archiwizować. Wiek drzewostanu to też nie to samo co las naturalny — warto to powiedzieć, zanim powie to leśnik.
Kontrola państwa
Co NIK znalazła w twoim urzędzie
Które urzędy, szpitale i spółki NIK oceniła negatywnie, ile z tych ocen się powtarza i czy wnioski pokontrolne ktoś wykonał?
Zbiór: Wyniki kontroli Najwyższej Izby Kontroli: informacje o wynikach i wystąpienia pokontrolne do poszczególnych jednostek.
Skąd brać: Wyniki kontroli NIK
Haczyk: Wystąpienia to pliki PDF pisane prozą, a ocena jednostki siedzi w środku tekstu. Pierwsza praca to wyciągnięcie z każdego dokumentu nazwy jednostki, oceny i wniosków. Dopiero wtedy da się zapytać, kto dostaje te same uwagi drugi raz.
Transport
Gdzie nie dojedziesz autobusem
Z ilu wsi nie da się dojechać do powiatowego szpitala i z powrotem w ciągu dnia, i jak to się zmieniło od czasu likwidacji PKS-ów?
Zbiór: Rozkłady jazdy w standardzie GTFS publikowane przez gminy i organizatorów transportu na portalu otwartych danych.
Skąd brać: Rozkłady GTFS (dane.gov.pl)
Haczyk: Rozkłady publikuje tylko część organizatorów, a prywatni przewoźnicy prawie wcale. Brak linii w danych nie znaczy, że autobus nie jeździ. Serwis musi oznaczać na mapie, gdzie danych brakuje, inaczej wykluczenie komunikacyjne wyjdzie większe, niż jest.
Zbiór bywa otwarty i bezużyteczny naraz — opublikowany w PDF, bez identyfikatora podmiotu albo pod adresem, który co roku się zmienia. Jeżeli przy twoim temacie okaże się, że danych nie ma wcale albo są nie do policzenia, to nie koniec, tylko inna ścieżka: zgłoś obszar →
Zanim ruszysz
Czego taki serwis potrzebuje
- Zbiór, który istnieje
- Zanim napiszesz kod, sprawdź, czy dane w ogóle są i w jakiej formie. Jeśli ich nie ma, to nie jest pomysł na serwis — to obszar do zgłoszenia.
- Metoda opisana po ludzku
- Jedna strona, która mówi, co liczysz, czego nie liczysz i gdzie liczba może kłamać. Bez niej pierwsza kontrowersja kończy się zarzutem manipulacji.
- Weryfikacja wobec czegoś zewnętrznego
- Sumy, które da się porównać z oficjalnym raportem. Rozjazd wyjdzie kiedyś tak czy inaczej — lepiej, żeby wyszedł tobie, zanim wyjdzie komuś innemu.
- Kanał, którym trafisz do ludzi
- Dziennikarze potrzebują materiału przed publikacją, posłowie gotowego pytania, mieszkańcy swojej gminy. To jest miejsce, w którym pomaga centrum prasowe.
- Plan na utrzymanie
- Rejestry zmieniają format, znikają i wracają pod innym adresem. Serwis bez planu aktualizacji staje się archiwum w kilka miesięcy.
Nie zostajesz z tym sam
Co daje centrum
Najtrudniejsze w takim serwisie nie jest policzenie danych, tylko dotarcie z wynikiem do osób, które mogą coś zmienić. CPDP zrzesza serwisy źródłowe i tę część bierze na siebie.
Zrzeszamy serwisy w jednym miejscu
Twój serwis staje obok pozostałych: z własną podstroną, opisem i logo w stopce każdej strony centrum. Czytelnik, który trafił tu przez jeden temat, widzi, że są też inne.
Rozsyłamy materiały do dziennikarzy
Redakcje zapisują się u nas po materiały i dostają je dziennym podsumowaniem. Możesz udostępnić materiał wcześniej, pod embargiem, żeby dziennikarz zdążył go sprawdzić przed publikacją.
Docieramy do polityków i samorządowców
Prowadzimy kurs dla posłów, posłanek i biur poselskich: jak podłączyć serwery MCP z danymi publicznymi i zadawać im pytania. Twój serwer trafia do tego katalogu, a wraz z nim twoje dane.
Bierzemy na siebie technikę wysyłki
Materiały wysyłasz do nas przez API, a dalej dzieje się to samo. Nie musisz budować własnej listy mailingowej, panelu dla dziennikarzy ani obsługi embarga.
Zgłoś pomysł
Napisz do nas, co chcesz policzyć i z jakiego zbioru. Przydadzą się cztery rzeczy: jakie dane, skąd pochodzą, na jakie pytanie mają odpowiedzieć i kto z odpowiedzi skorzysta. Nie musisz mieć gotowego serwisu ani kodu — pomysł opisany w pięciu zdaniach wystarczy, żeby zacząć rozmowę.