Sąd zmienia co trzecią zaskarżoną decyzję ZUS. W wyrokach z internetu – ponad połowę
Gdy ktoś odwołuje się od decyzji ZUS, sąd zmienia ją w całości albo w części mniej więcej w co trzeciej sprawie. Tak wynika ze statystyk Ministerstwa Sprawiedliwości i samego ZUS. W wyrokach opublikowanych w internecie ZUS przegrywa jednak ponad połowę spraw. Pokazujemy, skąd ta różnica i dlaczego z opublikowanych wyroków nie da się wnioskować o wszystkich sprawach.
Dane o instytucjach w sądach: cpdp.media/sady/instytucja/zus. Źródła: Ministerstwo Sprawiedliwości, Baza statystyczna, opracowania wieloletnie: „ZUS – ewidencja spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych w latach 2005–2025”; ZUS, „Informacja o świadczeniach pieniężnych z FUS…”, IV kwartał 2025, tabl. 2 (51); orzeczenia wydane w latach 2018–2026 i opublikowane w Systemie Analizy Orzeczeń Sądowych (SAOS).
Co trzecia decyzja
Od decyzji ZUS o emeryturze, rencie, zasiłku albo składkach możesz odwołać się do sądu. Według ZUS sądy pierwszej instancji wydały w 2025 roku 94 381 orzeczeń w takich sprawach. W 23 283 uwzględniły odwołanie w całości albo w części, w 49 760 je oddaliły albo odrzuciły. Jeśli pominąć sprawy umorzone i przekazane do ponownego rozpoznania, sąd zmienił decyzję ZUS w 32% spraw.
Ministerstwo Sprawiedliwości liczy podobnie. W sądach okręgowych, które rozpoznają większość tych spraw, w latach 2018–2025 sądy oddaliły 239 851 odwołań, a zmieniły decyzję w całości albo w części w 125 668 sprawach – to 34%. W sądach rejonowych, do których trafia mniej spraw, odsetek zmian był wyższy: 45%.
Wyroki w internecie mówią co innego
Sądy publikują część swoich wyroków w Systemie Analizy Orzeczeń Sądowych (SAOS). Nasz program odczytał wynik 15 364 wyroków pierwszej instancji w sprawach z udziałem ZUS, wydanych w latach 2018–2026. W tych wyrokach obraz jest inny.
| Sąd oddalił odwołanie | Sąd zmienił decyzję w całości albo w części | |
|---|---|---|
| Sądy okręgowe, wszystkie sprawy 2018–2025 (MS) | 66% | 34% |
| Sądy okręgowe, wyroki opublikowane w SAOS | 48% | 52% |
| Sądy rejonowe, wszystkie sprawy 2018–2025 (MS) | 55% | 45% |
| Sądy rejonowe, wyroki opublikowane w SAOS | 26% | 74% |
| Wszystkie sądy pierwszej instancji, 2025 (ZUS) | 68% | 32% |
Różnica nie jest przypadkiem jednego roku. W każdym roku od 2018 do 2025 odsetek zmienionych decyzji w opublikowanych wyrokach sądów okręgowych był o kilkanaście do dwudziestu kilku punktów procentowych wyższy niż w danych MS.
Skąd ta różnica
W SAOS jest około 3% wszystkich wyroków w sprawach ZUS. Sądy same decydują, które wyroki publikują, i nie wybierają ich losowo. Do tego prawie połowa opublikowanych wyroków (45%) pochodzi z dwóch sądów: Sądu Okręgowego w Łodzi i Sądu Okręgowego Warszawa-Praga. Dane nie mówią, dlaczego sądy publikują częściej wyroki niekorzystne dla ZUS.
Program odczytuje wyniki trafnie. Przeczytaliśmy sentencje losowej próby 65 wyroków i program pomylił się w jednym z nich. Problem nie leży więc w odczytaniu wyroków, tylko w tym, które wyroki trafiają do internetu.
Co z tego wynika
- Jeśli piszesz o tym, jak często ZUS przegrywa w sądzie, korzystaj z danych MS albo ZUS. Opublikowane wyroki zawyżają odsetek porażek ZUS.
- Opublikowane wyroki nadają się do czytania konkretnych spraw i uzasadnień, nie do liczenia, jak często wygrywa która strona.
- Wynik „sąd zmienił decyzję” nie znaczy, że ZUS wydał decyzję z błędem. Sąd może zmienić decyzję, bo w sprawie pojawiły się nowe dowody, np. opinia biegłego lekarza.
- Część spraw sąd umarza, np. gdy ZUS sam zmieni decyzję po odwołaniu albo gdy ktoś wycofa odwołanie. W 2025 roku było to 17 820 spraw. Nie liczymy ich ani jako wygranych, ani jako przegranych.
Zobacz instytucje w sądach i jak liczymy.
