Sąd drugiej instancji zmienia lub uchyla 4 na 10 opublikowanych orzeczeń, zwykle w części
Program odczytał wyniki 53 241 orzeczeń sądów drugiej instancji wydanych w latach 2018–2026 i opublikowanych w SAOS. W 58% sąd utrzymał orzeczenie sądu niższego. W 24% zmienił je w części, w 11% w całości, a w 8% uchylił. Najczęściej zmienia orzeczenia w sprawach karnych, najrzadziej w sprawach pracy i ZUS. Sądy same wybierają, co publikują.
Szczegóły: cpdp.media/sady/apelacje. Źródło: orzeczenia sądów powszechnych wydane w latach 2018–2026 (do września) i opublikowane w Systemie Analizy Orzeczeń Sądowych (SAOS).
Co policzyliśmy
Gdy strona nie zgadza się z wyrokiem albo postanowieniem, składa apelację albo zażalenie do sądu drugiej instancji. Nasz program odczytał z sentencji 53 241 orzeczeń sądów drugiej instancji, co sąd zrobił z orzeczeniem sądu niższego: utrzymał je, zmienił w części, zmienił w całości albo uchylił. Liczymy razem apelacje od wyroków i zażalenia na postanowienia.
| Rodzaj spraw | Orzeczenia | Utrzymane | Zmienione w części | Zmienione w całości | Uchylone |
|---|---|---|---|---|---|
| Cywilne | 25 513 | 59% | 23% | 12% | 6% |
| Karne i wykroczenia | 13 948 | 47% | 33% | 7% | 13% |
| Praca i ubezpieczenia społeczne | 9 525 | 68% | 16% | 10% | 6% |
| Gospodarcze | 4 255 | 61% | 18% | 13% | 9% |
| Wszystkie | 53 241 | 58% | 24% | 11% | 8% |
Odsetek orzeczeń zmienionych albo uchylonych jest podobny w każdym roku: od 40% do 45% w latach 2018–2025.
Co znaczy „zmienione w części”
To największa grupa zmian. Sąd drugiej instancji poprawia wtedy część orzeczenia, a resztę zostawia. W sprawach karnych może to być np. wysokość kary przy utrzymaniu winy, w cywilnych – kwota albo koszty procesu. Z sentencji nie da się prosto odczytać, jak duża była zmiana.
Czego te liczby nie mówią
- Sądy same wybierają, które orzeczenia publikują w SAOS, i nie robią tego losowo. Odsetek we wszystkich apelacjach może być inny.
- Program nie odczytał wyniku w 22% orzeczeń drugiej instancji z SAOS (15 221 z 68 462), najczęściej dlatego, że opublikowana sentencja była pusta. Nie liczymy też apelacji odrzuconych i postępowań umorzonych. Nie wiemy, czy pominięte orzeczenia różnią się od policzonych.
- Przeczytaliśmy sentencje losowej próby 64 orzeczeń. Program pomylił się w 2 z nich, oba razy przy „zmienione w całości”.
- Zmiana albo uchylenie nie znaczy, że sąd niższy popełnił błąd. Sąd drugiej instancji rozstrzyga też, gdy zmieniło się prawo, a czasem na podstawie nowych dowodów.
- W postanowieniach (zażaleniach) uchyleń jest więcej niż w wyrokach: 20% wobec 7%.
