Proces cywilny w sądzie trwa prawie dwa razy dłużej niż w 2012 roku
W 2012 roku proces cywilny w sądzie rejonowym trwał średnio 9,1 miesiąca, w 2025 roku 16,5 miesiąca. W sądach okręgowych ten czas wzrósł z 7,7 do 14,8 miesiąca. W rejonowych wzrost zatrzymał się w 2021 roku, w okręgowych trwa dalej. Tak wynika z danych Ministerstwa Sprawiedliwości.
Dane o każdym sądzie: cpdp.media/sady. Źródło: Ministerstwo Sprawiedliwości, Baza statystyczna, opracowania wieloletnie: „Średni czas trwania postępowania sądowego w latach 2011–2025 – wybrane repertoria”.
Co mówią dane
Ministerstwo Sprawiedliwości co roku podaje, ile średnio trwał proces cywilny w pierwszej instancji: od wpisania sprawy do sądu do uprawomocnienia się orzeczenia. To sprawy z repertorium C, czyli zwykłe procesy, np. o zapłatę albo odszkodowanie.
W sądach rejonowych w 2012 roku proces trwał średnio 9,1 miesiąca, a w 2025 roku 16,5 miesiąca. W sądach okręgowych, które rozpoznają w pierwszej instancji poważniejsze sprawy (np. o ponad 100 tys. zł), czas wzrósł z 7,7 do 14,8 miesiąca.
| Rok | Sądy rejonowe | Sądy okręgowe |
|---|---|---|
| 2012 | 9,1 | 7,7 |
| 2014 | 9,7 | 8,3 |
| 2016 | 10,5 | 8,6 |
| 2018 | 11,6 | 9,0 |
| 2019 | 12,4 | 9,5 |
| 2020 | 14,8 | 10,6 |
| 2021 | 17,0 | 10,8 |
| 2022 | 17,0 | 10,8 |
| 2023 | 16,5 | 11,3 |
| 2024 | 16,0 | 12,9 |
| 2025 | 16,5 | 14,8 |
Średni czas procesu cywilnego (repertorium C) w pierwszej instancji, w miesiącach, od wpisania sprawy do uprawomocnienia się. Źródło: Ministerstwo Sprawiedliwości.
Dwa różne przebiegi
W sądach rejonowych czas rósł powoli do 2019 roku. Między 2019 a 2021 rokiem wydłużył się o 4,6 miesiąca i od tej pory stoi w miejscu: 16–17 miesięcy. W sądach okręgowych było odwrotnie. Do 2023 roku czas rósł powoli, a w ostatnich dwóch latach wydłużył się o 3,4 miesiąca, z 11,3 do 14,8.
W tym samym czasie sądy okręgowe kończyły tysiące spraw frankowych. Według MS w 2025 roku załatwiły ich w pierwszej instancji 86 920, prawie trzy razy więcej niż w 2022 roku (30 790). Wiele z nich wpłynęło w latach 2020–2021. Dane MS nie mówią, ile te sprawy dodały do średniej.
Typowy proces trwa krócej niż średnia
Średnią mocno podnoszą bardzo długie sprawy. W 2025 roku ponad połowa procesów w sądach rejonowych (56%) uprawomocniła się w ciągu roku. Mniej więcej co szósty trwał ponad dwa lata.
Czego te liczby nie mówią
- To nie jest czas każdej sprawy cywilnej. Repertorium C to około 11% spraw cywilnych w sądach rejonowych. Nie obejmuje nakazów zapłaty ani spraw nieprocesowych, np. spadkowych. Wszystkie sprawy cywilne w sądach rejonowych trwały w 2025 roku średnio 6,8 miesiąca.
- MS liczy średnią z przedziałów czasu (np. „od 1 do 2 lat”), a sprawy trwające ponad 8 lat liczy jako 8 lat. To szacunek.
- Przez te lata zmieniało się, jakie sprawy trafiają do repertorium C. W sądach rejonowych było ich 285 tys. w 2012 roku, 570 tys. w 2019 roku i 272 tys. w 2025 roku.
- Dane nie mówią, dlaczego procesy trwają dłużej. Mogą na to wpływać m.in. liczba i rodzaj spraw, wolne etaty sędziowskie i przerwy w pracy sądów w czasie pandemii.
- To średnia dla całego kraju. Między sądami różnice są duże. Sprawdź swój sąd w serwisie cpdp.media/sady: tam czas liczymy z wyroków opublikowanych w SAOS, do wyroku, a nie do uprawomocnienia się, więc to inna miara niż średnia MS.
Sprawdź, który sąd jest twój: Mój sąd, i porównaj sądy: tabela wszystkich sądów.
