Przejdź do treści

Archiwum publikacji

Wszystkie materiały centrum w jednym miejscu. Filtruj po serwisie, kategorii albo szukaj po tytule.

Czarzasty i MUZA. Historia, która nie mieści się w oświadczeniu

Włodzimierz Czarzasty wykazał w oświadczeniu za 2025 rok 30 303 akcje MUZA — niespełna 1% wszystkich akcji spółki. Dwa największe pakiety w zestawieniu MUZA na 27 kwietnia 2026 roku należą do jego żony Małgorzaty Czarzasty i kuzyna Marcina Garlińskiego; po dodaniu pakietu polityka otrzymujemy 46,14% wszystkich akcji. Analiza OpenBooks łączy oświadczenia z raportami spółki i pokazuje historię rodzinnych pakietów, w tym podział majątku małżonków z 2006 roku.

Tylko 28 z 420 prokuratur podało, ile razy odmówiło dostępu do akt

Sieć Obywatelska – Watchdog Polska zapytała 419 jednostek prokuratury i Ministerstwo Sprawiedliwości, ile razy w latach 2023–2024 odmówiły dostępu do akt zakończonych śledztw i dochodzeń. Przeczytaliśmy odpowiedzi. Liczbę odmów za oba lata podało 28 instytucji. Około 220 uznało, że dane trzeba dopiero wytworzyć z akt, i wezwało do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego. W 88 z tych spraw Sieć Obywatelska wycofała wniosek. 84 instytucje odpisały, że takich danych nie mają.

Redakcja CPDP

Szkoła dostaje wniosek o informację publiczną. Mniej niż połowa odpowiada

W latach 2024–2025 dwie organizacje społeczne wysłały przez platformę Fedrowanie 2 810 wniosków o informację publiczną do szkół. Według platformy odpowiedź przyszła w 1 366 sprawach, czyli w 49%. Tam, gdzie sami przeczytaliśmy listy, prawdziwych odpowiedzi było nieco mniej, bo platforma liczy też automatyczne powiadomienia. Wynik zależy od tego, kiedy i o co pytano: od 80% w styczniu do 25% w lipcu.

Redakcja CPDP

Ile szkoła płaci za e-dziennik? Librus: od 2,8 do 10 tys. zł rocznie

Stowarzyszenie dO!PAmina Lab zapytało 351 szkół w 16 powiatach, ile w 2024 r. wydały na dziennik elektroniczny. Odpowiedziało 80. Prawie wszystkie korzystają z jednego z dwóch dostawców: Vulcan albo Librus. Szkoły z Librusem płaciły zwykle około 5,8 tys. zł rocznie, czyli około 19 zł na ucznia. Kwot za Vulcana nie da się porównać, bo dziennik jest tam częścią pakietu z programami kadrowymi i księgowymi. Przetargu nie robiła prawie żadna szkoła, bo kwoty są daleko poniżej progu 130 000 zł, od którego ustawa Prawo zamówień publicznych wymaga przetargu.

Redakcja CPDP

Ile gmina wydaje na jednego ucznia: Wyryki 60,7 tys. zł, ponad dwa razy więcej niż mediana podobnych gmin

W gminach wiejskich do 5 tys. mieszkańców mediana wydatków bieżących na szkoły gminne wyniosła w 2025 roku 29,8 tys. zł na ucznia. Wyryki (lubelskie) wydały 60,7 tys. zł na każdego ze swoich 100 uczniów, czyli 2,04 mediany grupy. Na drugim końcu są Miłkowice (dolnośląskie): 14,8 tys. zł, 0,52 mediany gmin wiejskich liczących 5–10 tys. mieszkańców.

10,5 mln zł na kredyty dla armatorów, wypłacono 0 zł. Rok 2025 w Funduszu Żeglugi Śródlądowej

Fundusz Żeglugi Śródlądowej w BGK miał w 2025 roku 10,5 mln zł na preferencyjne kredyty na statki, ale nie podpisał ani jednej nowej umowy. Z dwóch wniosków jeden odpadł na zdolności kredytowej armatora, a przy drugim armator zrezygnował z zakupu. Niewydane pieniądze, 62,3 mln zł na koniec roku, leżą w bonach NBP i obligacjach skarbowych i przyniosły 3,27 mln zł odsetek (sprawozdanie BGK z realizacji planu finansowego za 2025 r.).

Ta sama usługa, 2,4–2,8 razy drożej: pięć gmin płaci za przewozy znacznie więcej niż podobne gminy

Gmina Czernikowo zapłaci za 28 miesięcy gminnych przewozów pasażerskich 3 985 316 zł, czyli 194 zł na mieszkańca rocznie. Mediana gmin podobnej wielkości z tą samą usługą to 68,5 zł. Po przeliczeniu każdej umowy na rok pięć gmin płaci za przewozy 2,4–2,8 raza więcej niż mediana swojej grupy. Ogłoszenia nie podają długości tras ani liczby uczniów, więc różnica nie dowodzi nieprawidłowości.

Wniosek o nowy punkt obrad: w X kadencji Sejm rozstrzygał go 29 razy

Porządek obrad Sejmu ustala Marszałek Sejmu, a wniosek klubu, koła albo co najmniej 15 posłów o nowy punkt, którego Marszałek nie uwzględnił, rozstrzyga Sejm w ciągu czterech miesięcy. W X kadencji Sejm rozstrzygał taki wniosek 29 razy, na 17 z 67 posiedzeń z głosowaniami, i wszystkie te wnioski odrzucił.

Ogrodzenie kościoła z Funduszu Przeciwdziałania COVID-19. Na co ten fundusz płacił w 2025 roku?

Gmina Bliżyn dostała w 2025 roku 489 392,40 zł z Funduszu Przeciwdziałania COVID-19 na remont zabytkowego ogrodzenia kościoła św. Ludwika. Nie jest wyjątkiem: według sprawozdań Rb-27S za 2025 rok 1 686 samorządów wykazało z tego funduszu 1,56 mld zł na zabytki, a 2 595 samorządów 21,16 mld zł na inwestycje z Polskiego Ładu. Fundusz zapłacił w tym roku 6,49 mld zł odsetek od obligacji (sprawozdanie BGK za 2025 r.).

Dni obrad z ponad 100 głosowaniami: 13 z 169 w X kadencji

Najszybciej z dni obrad z ponad 100 głosowaniami Sejm głosował 5 grudnia 2025 r. na 47. posiedzeniu: 105 głosowań, w tym 99 w trzecim czytaniu ustawy budżetowej na 2026 r., średnio co 32 sekundy razem z zapowiedzią Marszałka Sejmu. Według stanu na 26 października 2026 r. takich dni było 13 z 169 dni obrad z głosowaniami.

16,5 mld zł z rezerwy na przyszłe emerytury poszło na 13. emeryturę. Bez odsetek

Fundusz Rezerwy Demograficznej, czyli zarządzane przez ZUS oszczędności na czasy, gdy emerytów będzie dużo więcej, ma do odzyskania 16,5 mld zł z dwóch pożyczek udzielonych w 2020 i 2023 roku Funduszowi Solidarnościowemu na wypłatę 13. emerytury. Pożyczki są nieoprocentowane, pierwsza rata przypada na 30 listopada 2026 roku, ostatnia na koniec 2040 roku. To mniej więcej co piąta złotówka rezerwy (stan na koniec 2025 roku, raport NIK i sprawozdania Ministerstwa Finansów).

Zobowiązania spółek komunalnych poza długiem gminy: w pięciu gminach razem 683 mln zł, w każdej więcej niż dług samej gminy

Dług gminy w sprawozdaniu Rb-Z nie obejmuje zobowiązań jej spółek, a w pięciu gminach z danych za 2024 rok zobowiązania spółek w całości gminnych są większe od zobowiązań samej gminy: od 114 % w Lubinie do 285 % w Kołobrzegu. W naszym zestawieniu takich gmin jest około 50 (liczymy tylko gminy, które same mają zobowiązania). Łącznie spółki w całości gminne mają w ponad 500 gminach około 15,4 mld zł zobowiązań.

Po 21 dniach rejestr Sejmu nie ma odpowiedzi przy 817 parach pismo-adresat

Rejestr Sejmu nie ma odpowiedzi przy 817 parach pismo-adresat, którym od wysłania interpelacji albo zapytania przez Marszałka Sejmu minęło ponad 21 dni. Członek Rady Ministrów ma obowiązek odpowiedzieć w ciągu 21 dni (art. 115 ust. 1 Konstytucji RP); nowy wskaźnik Leniwego Posła pokazuje te pary przy każdym urzędzie z Rady Ministrów. Regulamin Sejmu liczy ten termin od otrzymania pisma (art. 193 ust. 1), my od jego wysłania, tak jak licznik opóźnienia w rejestrze Sejmu.

1,9 bln zł wydatków publicznych. Zadania budżetu państwa to tylko 30% wydatków

Budżet państwa wydał w 2025 roku 870,1 mld zł, ale 264,1 mld zł z tego przekazał samorządom, ZUS, KRUS, NFZ i funduszom w BGK, a 33,7 mld zł poszło na spłatę obligacji z Tarczy Finansowej z 2020 roku. Na własne zadania zostało 572,4 mld zł, około 30% z 1 924,3 mld zł wszystkich wydatków publicznych, które policzyła NIK. Źródła: sprawozdania Rb-28 i Rb-27S za 2025 rok oraz mapa wydatków publicznych NIK.

Rok przed wyborami 2024: w pięciu gminach inwestycje były 2,2 do 5,4 razy wyższe niż średnio w latach sąsiednich

W 2023 roku, ostatnim pełnym roku przed wyborami samorządowymi z 7 kwietnia 2024, pięć gmin wydało na inwestycje od 2,2 do 5,4 razy więcej niż średnio w latach 2022 i 2024, a ich budżety zamknęły się deficytem od 9,3 do 34,1 mln zł. Sprawozdania Ministerstwa Finansów pokazują wielkość skoku i stan zadłużenia, ale nie mówią wprost, ile z niego pokryto kredytem.

Sąd zmienia co trzecią zaskarżoną decyzję ZUS. W wyrokach z internetu – ponad połowę

Gdy ktoś odwołuje się od decyzji ZUS, sąd zmienia ją w całości albo w części mniej więcej w co trzeciej sprawie. Tak wynika ze statystyk Ministerstwa Sprawiedliwości i samego ZUS. W wyrokach opublikowanych w internecie ZUS przegrywa jednak ponad połowę spraw. Pokazujemy, skąd ta różnica i dlaczego z opublikowanych wyroków nie da się wnioskować o wszystkich sprawach.

Redakcja CPDP

Proces cywilny w sądzie trwa prawie dwa razy dłużej niż w 2012 roku

W 2012 roku proces cywilny w sądzie rejonowym trwał średnio 9,1 miesiąca, w 2025 roku 16,5 miesiąca. W sądach okręgowych ten czas wzrósł z 7,7 do 14,8 miesiąca. W rejonowych wzrost zatrzymał się w 2021 roku, w okręgowych trwa dalej. Tak wynika z danych Ministerstwa Sprawiedliwości.

Redakcja CPDP

Kto naprawdę zarabia na mandatach? Cała prawda o strażach miejskich w 2025 roku

Straże miejskie i gminne zebrały w 2025 roku 85,3 mln zł z mandatów. 22% tej kwoty przypadło Warszawie, a dziesięć gmin z najwyższymi wpływami zebrało łącznie 63%. W przeliczeniu na mieszkańca prowadzą kurorty, z nadmorskim Rewalem (189 zł) na czele, a niezapłacone mandaty urosły na koniec roku do 44,4 mln zł. Dane: sprawozdania budżetowe gmin Rb-27S za 2025 rok.