Wyrok Sądu Rejonowego w Świdnicy, IV U 244/25

Sygnatura akt IV U 244/25 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ dnia 29 czerwca 2026 r. Sąd Rejonowy w Świdnicy , IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie : sędzia Magdalena Piątkowska Protokolant : (...) po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2026 r. na rozprawie sprawy z odwołania małoletniego K. K. (1) od orzeczenia U. Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie (...) we U. z dnia 7 kwietnia 2025 r. , znak: (...) . (...) . (...) . (...) . (...) o ustalenie niepełnosprawności dziecka do lat 16 odwołanie oddala. UZASADNIENIE Przedstawicielka ustawowa małoletniego powoda K. K. (1) wniosła odwołanie od orzeczenia U. Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie (...) we U. z dnia 7 kwietnia 2025 roku, poprzez ustalenie, że przyczyną niepełnosprawności dziecka jest (...) a także zmiany pkt 7 orzeczenia w zakresie konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji małoletniego syna. W uzasadnieniu wskazała, że małoletni powód z uwagi na liczne dolegliwości zdrowotne, powodujące niepełnosprawność w codziennym funkcjonowaniu, wymaga stałej opieki i nie jest zdolny do samodzielnej egzystencji. Przedstawicielka ustawowa małoletniego powoda podkreśliła, że problemy zdrowotne dziecka występują od urodzenia, a kolejne schorzenia zostały udokumentowane przez nią w załączonej do odwołania dokumentacji medycznej. Strona pozwana Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie (...) we U. wniosła o oddalenie odwołania. W uzasadnieniu wskazano, iż w świetle ustawy z 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 lutego 2002 roku w sprawie kryteriów oceny niepełnosprawności u osób do 16 roku życia uzasadnia zaliczenie dziecka do osób niepełnosprawnych. Strona pozwana wskazała, że przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, iż stwierdzono schorzenia nie powodują całkowitej zależności dziecka od otoczenia w zakresie zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, takich jak samoobsługa, poruszanie się i komunikacja z otoczeniem. Na podstawie zgromadzonej dokumentacji medycznej oraz bezpośredniego badania małoletniego organ ustalił, że nie zachodzi znacznie ograniczona możliwość samodzielnej egzystencji powodująca konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby. Brak jest tym samym przesłanek do przyznania pkt 7. Organ podniósł, iż zdiagnozowane schorzenia dziecka nie uzasadniają w świetle obowiązujących przepisów prawa do zaliczenia małoletniego do osób niepełnosprawnych z przyczyny niepełnosprawności (...) Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Orzeczeniem z dnia 8 października 2024 roku Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B. zaliczył małoletniego K. K. (1) do osób niepełnosprawnych o symbolu przyczyny niepełnosprawności (...) Jednocześnie uznał, że małoletni nie wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (pkt 7 wskazań). Od decyzji złożono odwołanie. W dniu 7 kwietnia 2025 roku Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie (...) we U. utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie Dowód : - akta (...) (w załączeniu) Małoletni powód K. K. (2) jest uczeniem IV klasy szkoły podstawowej ogólnodostępnej, ma obecnie 10 lat. Chłopiec rozpoczął edukację szkolną w terminie, bez konieczności powtarzania klasy, od początku nauki nie zgłasza się trudności w zakresie przyswajania wiedzy. Wręcz przeciwnie – małoletni ma bardzo dobre, a miejscami wysokie wyniki w nauce oraz duży potencjał poznawczy. Sprawność intelektualna małoletniego powoda w badaniach psychologicznych oceniano jako przeciętną lub wyższą, a w Teście Matryc Ś. uzyskał wynik na poziomie wybitnie wysokim. W przeszłości małoletni był objęty bardzo szeroką diagnostyką i intensywnymi oddziaływaniami terapeutycznymi z uwagi na powikłany przebieg ciąży i okresu okołoporodowego (wcześniactwo, wylewy dokomorowe, zapalenie płuc w okresie noworodkowym), opóźniony rozwój psychoruchowy oraz wczesne objawy zaburzeń ze spektrum autyzmu. We wczesnym dzieciństwie funkcjonowanie chłopca było istotnie obniżone. Rozpoznanie upośledzenia umysłowego w stopniu umiarkowanym, postawione we wczesnym dzieciństwie miało charakter opisowy i prognostyczny, odnoszący się do ówczesnego, znacznie obniżonego poziomu funkcjonowania dziecka, a nie charakter trwałego rozpoznania klinicznego. W aktualnym obrazie funkcjonowania brak jest jakichkolwiek przesłanek potwierdzających utrzymywanie się niepełnosprawności intelektualnej, w szczególności w stopniu umiarkowanym. Aktualne trudności chłopca koncentrują się przede wszystkim w obszarze funkcjonowania emocjalno-społecznego. Występują problemy w nawiązaniu i podtrzymaniu relacji rówieśniczych, niska tolerancja frustracji, trudności w regulacji emocjami, okresowe zachowania agresywne oraz odreagowywanie napięcia w środowisku domowym. Z tego powodu chłopiec pozostaje pod opieką psychiatryczną i przyjmuje farmakoterapię ( Ś. ). Poziom funkcjonowania adaptacyjnego małoletniego jest adekwatny do wieku. Jest samodzielny w zakresie samoobsługi, dba o higienę osobistą, wykonuje obowiązki domowe, potrafi przygotować prosty posiłek, porusza się samodzielnie, komunikuje swoje potrzeby, uczestniczy w zajęciach szkolnych i pozaszkolnych (basen). Małoletni nie wymaga stałej ani długotrwałej opieki innej osoby w celu zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych. Brak jest podstaw do uznania, iż małoletni powód wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnie egzystencji (pkt 7 wskazań). Jednocześnie utrzymują się przesłanki do uznania potrzeby wsparcia wynikającego z zaburzeń ze spektrum autyzmu i trudności emocjonalno-społecznych (pkt 8). Dowód : - opinia biegłych sądowych z zakresu psychiatrii i psychologii dziecięcej k.89-92 W ustaleniu stanu faktycznego Sąd oparł się na zgromadzonych w sprawie dokumentach i opinii, której Sąd dał wiarę, albowiem stanowiła szczegółową analizę stanu zdrowia małoletniego powoda, rzeczowo i wyczerpująco uzasadnioną. Stan zdrowia małoletniego był przedmiotem bezpośredniego badania biegłych, poprzedzonego wywiadem z rodzicem dziecka i małoletnim, ponadto stan ten odzwierciedlała dokumentacja medyczna, zaś biegli sądowi jako posiadający wiedzę specjalną, uzyskali podczas badania i wywiadu informacje niezbędne do oceny ustawowych przesłanek objętych odwołaniem. Biegli, w przeciwieństwie do osoby nie posiadającej wiedzy specjalnej, potrafią dokonać obiektywnej oceny, które z faktów ustalonych podczas badania i na podstawie dokumentacji, są wynikiem stanu zdrowia dziecka i jego niepełnosprawności, które są subiektywne, a które wynikają ze zwykłej nieporadności osób w danym wieku, czy o danym charakterze czy też z subiektywnych obaw rodzica o dziecko. Opinia biegłych w sposób oczywisty wykluczyła istnienie jakichkolwiek przesłanek potwierdzających utrzymywanie się u małoletniego niepełnosprawności intelektualnej (w szczególności w stopniu umiarkowanym). Zdiagnozowane schorzenia dziecka nie uzasadniają w świetle obowiązujących przepisów zaliczenia go do osób niepełnosprawnych z tytułu schorzenia o symbolu (...) . Ponadto opinia wykluczyła potrzebę stałej lub długotrwałej pomocy dziecku w samodzielnej egzystencji, co odnosi się do zaskarżonego punktu 7 wskazań. Przy tak ustalonym stanie faktycznym Sąd zważył: Odwołanie podlegało oddaleniu. W rozpatrywanej sprawie spornym było, czy przyczyną niepełnosprawności małoletniego powoda (obok już orzeczonego symbolu (...) ) jest również symbol (...) , a także czy małoletni w związku z niepełnosprawnością wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby ze względu na znacznie ograniczoną możliwość samodzielnej egzystencji (pkt 7 wskazań). Ponieważ dla rozstrzygnięcia sprawy wymagane były wiadomości specjalne z zakresu medycyny - celem ustalenia stanu zdrowia małoletniego powoda przeprowadzono dowód z opinii biegłych: psychiatry dziecięcego i psychologa dziecięcego łącznie. Na podstawie tej opinii Sąd ustalił, iż małoletniego powoda nie należy zaliczyć do osób niepełnosprawnych z dodatkowym symbolem (...) obok już orzeczonego (...) . W aktualnym obrazie funkcjonowania brak jest jakichkolwiek przesłanek potwierdzających utrzymywanie się niepełnosprawności intelektualnej, w szczególności w stopniu umiarkowanym. Aktualne trudności chłopca koncentrują się przede wszystkim w obszarze funkcjonowania emocjalno-społecznego. Występują problemy w nawiązaniu i podtrzymaniu relacji rówieśniczych, niska tolerancja frustracji, trudności w regulacji emocjami, okresowe zachowania agresywne oraz odreagowywanie napięcia w środowisku domowym. Z tego też powodu chłopiec pozostaje pod opieką psychiatryczną i przyjmuje farmakoterapię ( Ś. ). Odnośnie wymagania stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby ze względu na znacznie ograniczoną możliwość samodzielnej egzystencji ( pkt 7 wskazań), Sąd zważył: zgodnie z art. 4a ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych osoby, które nie ukończyły 16 roku życia zaliczane są do osób niepełnosprawnych, jeżeli mają naruszoną sprawność fizyczną lub psychiczną o przewidywanym okresie trwania powyżej 12 miesięcy, z powodu wady wrodzonej, długotrwałej choroby lub uszkodzenia organizmu, powodującą konieczność zapewnienia im całkowitej opieki lub pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych w sposób przewyższający wsparcie potrzebne osobie w danym wieku. Kryteria oceny niepełnosprawności u osób w wieku do 16 roku życia określone zostały Rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 lutego 2002 r. w sprawie kryteriów oceny niepełnosprawności u osób w wieku do 16 roku życia . Zgodnie z § 1 rozporządzenia oceny niepełnosprawności u osoby w wieku do 16 roku życia dokonuje się na podstawie następujących kryteriów: 1) przewidywanego okresu trwania upośledzenia stanu zdrowia z powodu stanów chorobowych, o których mowa w § 2 rozporządzenia, przekraczającego 12 miesięcy, 2) niezdolności do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, takich jak: samoobsługa, samodzielne poruszanie się, komunikowanie z otoczeniem, powodującej konieczność zapewnienia stałej opieki lub pomocy, w sposób przewyższający zakres opieki nad zdrowym dzieckiem w danym wieku, albo 3) znacznego zaburzenia funkcjonowania organizmu, wymagającego systematycznych i częstych zabiegów leczniczych i rehabilitacyjnych w domu i poza domem. Przy ocenie niepełnosprawności dziecka bierze się pod uwagę rodzaj i przebieg procesu chorobowego oraz jego wpływ na stan czynnościowy organizmu, sprawność fizyczną i psychiczną dziecka oraz stopień jego przystosowania do skutków choroby lub naruszenia sprawności organizmu oraz możliwość poprawy stanu funkcjonowania pod wpływem leczenia i rehabilitacji. (§ 2 ust. 2 rozporządzenia). W § 2 ust. 1 rozporządzenia wymienione zostały schorzenia uzasadniające konieczność stałej opieki lub pomocy dziecku. Zgodnie z § 2 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 lutego 2002 r. w sprawie kryteriów oceny niepełnosprawności u osób w wieku do 16 roku życia , do stanów chorobowych, które uzasadniają konieczność stałej opieki lub pomocy dziecku, należą: 1) wady wrodzone i schorzenia o różnej etiologii prowadzące do niedowładów, porażenia kończyn lub zmian w narządzie ruchu, upośledzające w znacznym stopniu zdolność chwytną rąk lub utrudniające samodzielne poruszanie się, 2) wrodzone lub nabyte ciężkie choroby metaboliczne, układu krążenia, oddechowego, moczowego, pokarmowego, układu krzepnięcia i inne znacznie upośledzające sprawność organizmu, wymagające systematycznego leczenia w domu i okresowo leczenia szpitalnego, 3) upośledzenie umysłowe, począwszy od upośledzenia w stopniu umiarkowanym, 4) psychozy i zespoły psychotyczne, 5) całościowe zaburzenia rozwojowe powodujące znaczne zaburzenia interakcji społecznych lub komunikacji werbalnej oraz nasilone stereotypie zachowań, zainteresowań i aktywności, 6) padaczka z częstymi napadami lub wyraźnymi następstwami psychoneurologicznymi, 7) nowotwory złośliwe i choroby rozrostowe układu krwiotwórczego do 5 lat od zakończenia leczenia, 8) wrodzone lub nabyte wady narządu wzroku powodujące znaczne ograniczenie jego sprawności, prowadzące do obniżenia ostrości wzroku w oku lepszym do 5/25 lub 0,2 według S. po wyrównaniu wady wzroku szkłami korekcyjnymi, lub ograniczenie pola widzenia do przestrzeni zawartej w granicach 30 stopni, 9) głuchoniemota, głuchota lub obustronne upośledzenie słuchu niepoprawiające się w wystarczającym stopniu po zastosowaniu aparatu słuchowego lub implantu ślimakowego. Z powyższego wynika, iż zaliczenie do osób niepełnosprawnych w przypadku dziecka do 16 roku życia może mieć miejsce w dwóch sytuacjach: gdy dziecko jest niezdolne do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych w postaci samoobsługi, poruszania się, komunikacji z otoczeniem, co rodzi konieczność zapewnienia mu stałej (długotrwałej) opieki lub pomocy w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, albo gdy dziecko zachowuje zbliżoną do rówieśników zdolność do zaspokajania wskazanych potrzeb życiowych, w związku jednak ze znacznym zaburzeniem funkcjonowania organizmu wymaga stałego leczenia i rehabilitacji w domu i poza domem i w tym zakresie zwiększonej pomocy rodziców. Zdolność do samodzielnej egzystencji ocenia się w porównaniu do zdrowych rówieśników chorego dziecka. Oczywistym jest bowiem, iż w różnym okresie życia także zdrowe dzieci wymagają w różnym stopniu wsparcia rodzica w zwykłych codziennych czynnościach – w przypadku niemowląt zachodzi całkowita niezdolność do wykonywania czynności samoobsługowych, potem wraz z wiekiem w przypadku dzieci zdrowych udział rodzica w takich czynnościach stopniowo ulega zmniejszeniu, zmienia się w nadzór, a z czasem całkowicie ustaje. Natomiast w przypadku dzieci chorych na przewlekłe choroby, niezależnie od ich wieku, opieka rodzica musi być szersza niż u dzieci zdrowych. Nawet jednak konieczność takiej zwiększonej opieki nie zawsze skutkuje uznaniem dziecka za niezdolne do samodzielnej egzystencji. Decydujące znaczenie ma tu bowiem nie fakt występowania schorzenia, a jego wpływ na funkcjonowanie dziecka oraz stopień zaburzenia tego funkcjonowania. Taka konieczność bez wątpienia występuje w przypadku dzieci z rozmaitymi niedowładami, upośledzonych umysłowo w stopniu głębokim itp. Nie są one bowiem w stanie samodzielnie podejmować zwykłych codziennych czynności wykonywanych już przez rówieśników. Nie oznacza to jednak, iż w innych wypadkach odpada zawsze konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną zdolnością samodzielnej egzystencji. Wszystko bowiem zależy od indywidualnego przypadku. Trudno postawić wyraźną granicę między zwiększoną pomocą rodzica w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych (obejmujących też leczenie), a konieczną pomocą stałą (długotrwałą) w związku ze znacznym ograniczeniem zdolności do samodzielnej egzystencji. Często bowiem zdarza się, iż część czynności samoobsługowych dziecko wykonuje w stopniu zbliżonym do rówieśników, w innych natomiast, w przeciwieństwie do nich, wymaga z uwagi na ograniczenia chorobowe określonego wsparcia. Ocenie zatem zawsze musi podlegać sytuacja konkretnego dziecka, jego stan zdrowia i ograniczenia w zwykłym życiu. A zatem nieodzownym elementem do stwierdzenia przesłanki wymogu „stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji” jest uprzednie stwierdzenie czy u dziecka występuje niezdolność do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, takich jak: samoobsługa, samodzielne poruszanie się, komunikowanie z otoczeniem, o czym mowa w § 1 pkt 2 cytowanego rozporządzenia i co do tego elementu wypowiedziały się w sprawie w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości biegłe sądowe. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 235 2 § 1 pkt 2 i 5 k.p.c. pominął dowód z opinii uzupełniającej, jak również z przesłuchania przedstawicielki ustawowej małoletniego, o które wnioskowała strona powodowa, albowiem przedłużyłyby on postępowanie. Zawarte w piśmie powoda zastrzeżenia były subiektywną polemiką dotycząca w większości stanu zdrowia dziecka w zakresie zawierającym się w punkcie 8 wskazań, który został dziecku przyznany. Ponadto należy podkreślić, iż podstawą zakwestionowania opinii nie może być fakt, iż treść wydanej w sprawie opinii nie jest zbieżna z zapatrywaniami oraz stanowiskiem w sprawie danej strony. Innymi słowy, nie można kwestionować opinii tylko dlatego, że de facto strona nie jest zadowolona z opinii przedstawionej przez biegłego. Jak słusznie wskazuje się w judykaturze, opowiedzenie się za odmiennym stanowiskiem oznaczałoby bowiem przyjęcie, że należy przeprowadzić dowód z wszelkich możliwych biegłych, by upewnić się, czy niektórzy z nich nie byliby takiego zdania, jak strona kwestionująca (tak m.in.: wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 28 lutego 2013 r. w sprawie III AUa 1180/12, LEX 1294835; wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 22 lutego 2013 r. w sprawie I ACa 76/12, LEX 1312019). Ustalony stan faktyczny oceniony w kontekście powyższych rozważań co do właściwego rozumienia pojęć ustawowych jednoznacznie wskazuje, że okoliczności i ograniczenia w funkcjonowaniu dziecka nie uzasadniają przyjęcia, że niepełnosprawność małoletniego powoda spełnia przesłanki ustalenia potrzeby pomocy innej osoby w myśl wskazań pkt 7 orzeczenia o niepełnosprawności. Ponadto w materiale dowodowym sprawy brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, aby przyczyną orzeczonej niepełnosprawności małoletniego powoda było schorzenie oznaczane symbolem (...) Dlatego też na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. , odwołanie oddalono.