Orzeczenie z SAOS
Postanowienie Sądu Rejonowego w Przysusze, III RNs 70/23
Data orzeczenia: 27 lutego 2024.
To orzeczenie opublikowano w SAOS. Tekst pochodzi z SAOS, dane osobowe zakrył sąd. SAOS ma tylko część orzeczeń, więc nie zawsze znajdziesz tu całą sprawę.
- Sąd
- Sąd Rejonowy w Przysusze
- Wydział
- III Wydział Rodzinny i Nieletnich
- Data
- 27.02.2024
- Rodzaj
- postanowienie
- Sygnatura
- III RNs 70/23
III — numer wydziału, RNs — rodzaj sprawy: sprawy rodzinne nieprocesowe, 70 — numer kolejny sprawy w tym roku, 23 — rok, w którym sprawa wpłynęła (2023). - Repertorium
- RNs: Sprawy rodzinne nieprocesowe
- Czas sprawy
- 7,9 mies. to nasz szacunek: od roku 2023 z sygnatury do daty tego orzeczenia
- Skład
- Waldemar Żytniak (przewodniczący)
- Źródło
- orzeczenie w SAOS
Przepisy przywołane w orzeczeniu
SAOS wylicza przepisy, które sąd przywołał w orzeczeniu. To nie musi być zarzut ani podstawa skazania.
- Kodeks cywilny, art. 6
- Kodeks postępowania cywilnego, art. 232
- Kodeks postępowania cywilnego, art. 3
- Kodeks postępowania cywilnego, art. 42
- Kodeks postępowania cywilnego, art. 48
- Kodeks postępowania cywilnego, art. 5
- Kodeks postępowania cywilnego, art. 520
- Ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego, art. 38
- Ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego, art. 39
- Ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego, art. 41
Tekst orzeczenia
Pokaż pełny tekst (27 366 znaków)
Sygn. akt III RNs 70/23 POSTANOWIENIE Dnia 27 lutego 2024 roku Sąd Rejonowy w Przysusze III Wydział Rodzinny i Nieletnich w następującym składzie Przewodniczący: SSR Waldemar Żytniak Protokolant: stażysta J. O. po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2024 roku w N. sprawy z wniosku B. J. (1) o zmianę orzeczenia o przyjęciu do domu pomocy społecznej postanawia 1. oddalić wniosek 2. przyznać adwokatowi G. K. z Kancelarii (...) w M. (...) od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Przysusze kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) w tym podatek VAT tytułem zwrotu kosztów reprezentowania B. J. (1) w niniejszej sprawie oraz 92 zł (dziewięćdziesiąt dwa złote zero groszy) tytułem zwrotu kosztów dojazdu, 3. ustalić, że wnioskodawczyni ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. SSR Waldemar Żytniak Sygn. akt III RNs 70/23 UZASADNIENIE W dniu 27 lipca 2023 roku (data prezentaty Sądu) wnioskodawczyni B. J. (1) złożyła wniosek o zwolnienie jej z (...) , uzasadniając, że chce wrócić do domu i normalnie funkcjonować w społeczeństwie. (wniosek – k. 2) Postanowieniem z dnia 11 września 2023 roku Sąd ustanowił dla B. J. (1) adwokata z urzędu. (postanowienie – k. 8) W dniu 2 października 2023 roku do akt sprawy wpłynęła odpowiedź na pisemne wezwanie Sądu, nadesłana przez N. Dyrektor Domu Pomocy Społecznej (...) w K. , z której wynika, że B. J. (1) jest pensjonariuszką domu pomocy społecznej dla osób psychicznie chorych od 14 lipca 2021 roku. Dzięki wielomiesięcznemu i systematycznemu przyjmowaniu leków oraz abstynencji alkoholowej jej stan zdrowia w ostatnim czasie uległ znacznej poprawie. Początkowo wymagała całodobowej opieki oraz pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb. Obecnie jest osobą samodzielną, nie przyjmuje leków, nie wymaga pomocy ze strony osób trzecich, może samodzielnie funkcjonować w środowisku i może uczestniczyć w postępowaniu sądowym. ( pismo Dyrektor (...) w K. – k. 15). Na żadną z wyznaczonych rozpraw wnioskodawczyni nie stawiła się, zawiadomiona prawidłowo. Jej pełnomocnik popierał złożony wniosek aż do momentu zamknięcia rozprawy, argumentując go poprawą stanu zdrowia wnioskodawczyni. (oświadczenie pełnomocnika wnioskodawczyni – k. 29). Pismem z dnia 13 listopada 2023 roku (data prezentaty Sądu), zawierającym wnioski dowodowe, pełnomocnik wnioskodawczyni wniosła o zasądzenie na jej rzecz od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej wnioskodawczyni z urzędu w postępowaniu sądowym według norm przepisanych oraz zwrot kosztów dojazdu w kwocie 92,00 zł. (pismo pełnomocnika wnioskodawczyni – k. 37). Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny: B. J. (1) ma 47 lat. Urodziła się (...) . Ma jednego syna B. J. (2) , ur. (...) oraz siostrę O. W. . Z uwagi na rozpoznanie u wnioskodawczyni zaburzeń osobowości, zespołu otępiennego, przewlekłej halucynacji alkoholowej i zaburzeń nastroju, jak również wobec faktu, że B. J. (1) nie była w stanie zaspokoić swoich codziennych potrzeb życiowych, potrzebowała stałej opieki i pielęgnacji, Sąd Rejonowy w Świnoujściu III Wydział Rodzinny i Nieletnich postanowieniem wydanym w dniu 27 maja 2021 roku w sprawie III RNs 12/21 umieścił B. J. (1) w domu pomocy społecznej bez jej zgody. B. J. (1) była kilkukrotnie hospitalizowana psychiatrycznie. Bezpośrednio przed przyjęciem do domu pomocy społecznej, tj. w okresie od 29 kwietnia 2021 roku do 14 lipca 2021 roku przebywała w SPZOZ w K. z rozpoznaniem: „zaburzenia osobowości i zachowania spowodowane chorobą, uszkodzeniem i dysfunkcją mózgu – organiczne zaburzenia osobowości oraz zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania spowodowane użyciem alkoholu – zespół uzależnienia”. B. J. (1) źle funkcjonowała w społeczeństwie. Jej mieszkanie było skrajnie zaniedbane, pełne śmieci i fekaliów. Przy przyjęciu do szpitala miała wszawicę i świerzb. B. J. (1) nigdzie nie pracowała, nie dbała o swoje sprawy bytowe, higienę, wałęsała się po mieście, zaczepiała innych ludzi, żebrała. Jej wszystkimi sprawami zajmował się syn B. J. (2) , ale stanowiło to dla niego nadmierne obciążenie, szczególnie, że B. J. (1) nie stosowała się do poleceń syna, wyganiała go z mieszkania i nachodziła w środku nocy. (dowód: akta sprawy III RNs 12/21: opinia – k. 14 – 18 i 47 – 50; dokumentacja medyczna – k. 39; sprawozdanie – k. 56 - 60; zeznania B. E. – k. 66 – 66v; zeznania B. J. (1) – k. 66v – 67; postanowienie – k. 85) W dniu 14 lipca 2021 roku na skutek orzeczenia Sądu B. J. (1) została umieszczona w (...) Pomocy (...) w K. . W czasie pobytu w (...) jej stan zdrowia uległ widocznej poprawie. Początkowo wymagała całodobowej opieki, pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb. Pod koniec pobytu w (...) potrzebny był już tylko nadzór nad przyjmowaniem leków oraz stała kontrola, by nie spożywała alkoholu, gdyż zwracała się do personelu z prośbą o zgodę na wypicie piwa. Ponadto podejmowała próby ucieczki z (...) u celem zakupu alkoholu. (wyjaśnienia B. J. (1) – k.34 – 35 znajdujące się w aktach sprawy III RNs 28/22; dowód: akta sprawy III RNs 28/22: pismo – k. 13; karta informacyjna – k. 14; opinia – k. 53 – 56) W dniach od 17 do 19 grudnia 2022 roku, następnie od 07 do 15 lutego 2023 roku i od 22 czerwca do 15 lipca 2023 roku wnioskodawczyni miała udzielane w (...) urlopy. Z ostatniego urlopu, kończącego się w dniu 15 lipca 2023 roku nie powróciła. W dniu 21 lipca 2023 roku skontaktowała się telefonicznie z pracownikiem socjalnym Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Z. , informując go, że nie zamierza wrócić do (...) i że wystąpi z wnioskiem do sądu o uchylenie postanowienia w sprawie umieszczenia jej w (...) bez jej zgody. Z uwagi na powyższe pismem z dnia 26 lipca 2023 roku Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Z. wypowiedział umowę nr (...) z dnia 14 lipca 2021 roku w sprawie skierowania B. J. (1) do (...) w K. , zawartą pomiędzy Dyrektorem (...) w Z. , reprezentowanym przez N. B. T. a Dyrektorem (...) w K. – N. B. A. z zachowaniem miesięcznego okresu wypowiedzenia liczonego od dnia 1 sierpnia 2023 roku. Po upływie okresu wypowiedzenia Dyrektor (...) w Z. decyzją nr (...) . (...) .65-uch/23 z dnia 1 września 2023 roku uchylił decyzję administracyjną nr (...) . (...) . (...) -k/21 z dnia 13 lipca 2021 roku kierującą B. J. (1) do (...) w K. oraz decyzję administracyjną nr (...) . (...) . (...) -o/21 z dnia 22 lipca 2021 roku dotyczącą odpłatności za pobyt B. J. (1) w (...) w K. (dowód: pismo-wypowiedzenie umowy – k. 34, decyzja administracyjna – k. 36) W czasie pobytu wnioskodawczyni w (...) nikt jej nie odwiedzał. Syn wnioskodawczyni B. J. (2) posiada wykształcenie gimnazjalne i pracuje jako kierownik sklepu. Mieszka sam. Nie jest w stanie zapewnić odpowiedniej opieki swojej matce, gdyż wydarzenia z przeszłości sprawiają, że ma do niej żal ( B. J. (1) podejmowała próby samobójcze, stosowała wobec niego i swojej matki przemoc fizyczną i psychiczną, za co była skazana wyrokiem karnym, ponadto w młodości B. J. (1) wylała swojemu synowi na głowę gorący bigos). Siostra B. W. również nie chce przejąć opieki nad swoją siostrą, bo się jej boi. (wyjaśnienia B. J. (1) k. 34 – 35 w aktach sprawy III RNs 28/22; dowód: akta sprawy III RNs 28/22: sprawozdanie – k. 46;) U B. J. (1) nadal rozpoznaje się przewlekłe uzależnienie od alkoholu oraz poalkoholowe zaburzenia osobowości z cechami organicznymi. Utrzymuje się u niej nadal łagodne obniżenie funkcji poznawczych, zaburzenia motywacji, woli, powierzchowny krytycyzm, myślenie życzeniowe i nadal odczuwa okresowo potrzebę spożycia alkoholu. Jej stabilność psychiczna wynika z warunków chronionych, abstynencji alkoholowej i prowadzonego leczenia psychiatrycznego. Istnieje uzasadnione, znaczne prawdopodobieństwo nawrotu nałogu i ponownego procesu psychodegradacyjnego po opuszczeniu (...) . Brak wsparcia rodzinnego i społecznego jest istotnym czynnikiem ryzyka odnośnie dalszego prognozowania stanu jej zdrowia. (dowód: opinia – k. 53 – 56 w aktach sprawy III RNs 28/22) B. J. (1) była w (...) pod stałym nadzorem lekarzy, personelu medycznego, opiekuńczego, była odizolowana od negatywnych wpływów środowiska, w którym przebywała uprzednio i miała zapewnione warunki sprzyjające poprawie zdrowia psychicznego. Nie oznacza to jednak, że jej zaburzenia psychiczne cofnęły się w sposób trwały. Jak wynika bowiem z cytowanej już opinii psychiatrycznej, sporządzonej na potrzeby postępowania sądowego prowadzonego pod sygn. akt III RNs 28/22, wnioskodawczyni nadal jest osobą chorą psychicznie, a jej stabilność stanu psychicznego jest czasowa i wynika z warunków chronionych, w jakich przebywała. Utrzymanie zdolności do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych w przypadku opuszczenia domu opieki jest więc wątpliwe. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, tj. dokumentów zawartych w aktach sprawy niniejszej oraz dokumentów znajdujących się w aktach spraw sygn. III RNs 28/22 tut. Sądu i III RNs 12/21 Sądu Rejonowego w Świnoujściu, w tym w szczególności w oparciu o sporządzoną na potrzeby postępowania sygn. III RNs 28/22 opinię sądowo-psychiatryczną, których to wiarygodność nie budziła wątpliwości Sądu. Sąd poczynił ustalenia również w oparciu o zeznania świadka - dyrektora (...) w K. B. A. (dowód: zeznania B. A. , k. 30 – 31), które zasługują na obdarzenie ich przymiotem wiarygodności, jednak nie rzutują na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Świadek, będąca lekarzem ze specjalizacją w zakresie medycyny pracy z pewnością posiada wiedzę medyczną, umożliwiającą jej ogólną ocenę stanu zdrowia wnioskodawczyni. Nie jest jednak psychiatrą i nie posiada wiedzy specjalistycznej, która pozwoliłaby jej na dokonanie oceny stanu zdrowia psychicznego wnioskodawczyni na dzień dzisiejszy, ani tym bardziej na rokowania co do jej choroby w przyszłości. Sąd Rejonowy zważył, co następuje: Wniosek podlegał oddaleniu w całości. Zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 roku o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2020 roku poz. 685) – dalej u.o.z.p., do domu pomocy społecznej może być przyjęta osoba, która wskutek choroby psychicznej lub upośledzenia umysłowego nie jest zdolna do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych i nie ma możliwości korzystania z opieki innych osób oraz potrzebuje stałej opieki i pielęgnacji, lecz nie wymaga leczenia szpitalnego. Z kolei przepis art. 39 ust. 1 u.o.z.p. wskazuje, że nieprzyjęcie takiej osoby do domu pomocy społecznej musi zagrażać jej życiu. Osoba przyjęta do domu pomocy społecznej, w tym również osoba ubezwłasnowolniona, jej przedstawiciel ustawowy, małżonek, krewni w linii prostej, rodzeństwo oraz osoba sprawująca nad nią faktyczną opiekę, wedle art. 41 ust. 1 u.o.z.p. posiadają uprawnienie do wystąpienia do sądu opiekuńczego z wnioskiem o zmianę orzeczenia o przyjęciu do domu pomocy społecznej wydanego w trybie art. 39 u.o.z.p., gdy na skutek zmiany okoliczności dalszy pobyt osoby umieszczonej w zakładzie nie jest konieczny i nie zachodzą względy ochronne, które spowodowały umieszczenie jej tam. W odróżnieniu od ustępu drugiego art. 41, który upoważnia kierownika domu pomocy społecznej do wystąpienia o zmianę orzeczenia wtedy, gdy uzna on, że „zmieniły się okoliczności uzasadniające orzeczenie o przyjęciu tej osoby (...) bez jej zgody”, w ustępie pierwszym art. 41 nie ma mowy o zmianie okoliczności jako przesłance wniosku. Zasadniczo także w tym wypadku podstawę zmiany orzeczenia będzie stanowić zmiana okoliczności. Uwzględniając jednak ochronny charakter przepisu można dopuścić zmianę orzeczenia bez istotnej zmiany okoliczności, jeżeli będzie za tym przemawiać dobro osoby, której postępowanie dotyczy. Nie jest też wykluczone wzięcie przez sąd ponownie pod rozwagę okoliczności, które stanowiły podstawę wniosku i orzeczenia o umieszczeniu danej osoby w ośrodku pomocy społecznej bez jej zgody. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że zwolnieniu z domu pomocy społecznej podlega osoba, której stan zdrowia poprawił się na tyle, że jest w stanie samodzielnie zaspokoić swoje podstawowe potrzeby życiowe, ewentualnie ma możliwość skorzystania z opieki innych osób i co najważniejsze zwolnienie to nie będzie zagrażało jej życiu. W ocenie Sądu żadna z powyższych okoliczności uzasadniających zwolnienie wnioskodawczyni z (...) nie występuje. Wnioskodawczyni nadal jest chora na przewlekłe uzależnienie od alkoholu oraz poalkoholowe zaburzenia osobowości o cechach organicznych. Stan zdrowia wnioskodawczyni uległ poprawie, jednak wynika to przede wszystkim z objęcia leczeniem psychiatrycznym w formule ambulatoryjnej oraz systematycznym podawaniem jej przez personel (...) leków. Wnioskodawczyni w (...) ponadto miała zapewnione odpowiednie warunki mieszkaniowe i żywieniowe, co nie miało miejsca wcześniej, a sama wnioskodawczyni nie potrafiła sama poradzić sobie w tym zakresie. Stan zdrowia wnioskodawczyni uległ również poprawie ze względu na zaprzestanie spożywania alkoholu. Powrót wnioskodawczyni do poprzedniego środowiska prawdopodobnie spowodowałby powrót do nałogu. Wskazują na to okoliczności takie jak te, że wnioskodawczyni, nawet będąc pod opieką personelu (...) podejmowała próby zdobycia alkoholu. W przypadku zwolnienia z (...) wnioskodawczynią nie miałby się kto zająć i sprawować nad nią odpowiedniej opieki. Syn wnioskodawczyni ze względu na swój młody wiek, tryb życia, a w szczególności urazy z przeszłości, nie może prawidłowo sprawować opieki nad matką, z kolei siostra wnioskodawczyni, jak sama oświadczyła, boi się jej. Podnieść także należy, że z wnioskiem o zwolnienie z (...) mogą wystąpić krewni w linii prostej, rodzeństwo oraz osoba sprawująca faktyczną opiekę nad osobą umieszczoną w (...) . Nikt z wnioskiem takim, poza samą wnioskodawczynią, nie wystąpił. Jako podstawę faktyczną swojego żądania wnioskodawczyni wskazała, że „chce wrócić do domu i normalnie funkcjonować w społeczeństwie”. Okoliczności te jednak nie zostały uzasadnione w toku niniejszego postępowania, a skoro od momentu umieszczenia w domu pomocy społecznej stan B. J. (1) poprawił się, oznacza to, że pobyt tam niewątpliwie jej służy. Z drugiej strony brak w sprawie dowodu na to, że stan psychiczny B. J. (1) poprawił się na tyle, iż może ona samodzielnie funkcjonować. W przypadku wnioskodawczyni mamy do czynienia z chorobą psychiczną o podłożu organicznym, której etiologia wiąże się z procesami zachodzącymi z wiekiem, i przez to należy się spodziewać, że stan jej z racji upływu czasu będzie pogłębiał się, a nie poprawiał. Taki stan rzeczy potwierdza ostatnia wydana w sprawie wnioskodawczyni opinia biegłego psychiatry, wedle której nadal wymaga ona leczenia w warunkach pozaszpitalnych, jak również nie jest zdolna do samodzielnego zaspokojenia swoich podstawowych potrzeb życiowych. Norma zawierająca podstawy przymusowego przyjęcia do domu pomocy społecznej wynika z łącznie odczytywanych art. 38 i 39 u.o.z.p.. Pierwszy określa przesłanki przyjęcia dobrowolnego (za zgodą) w ten sposób, że dotyczy to osoby, która wskutek choroby psychicznej lub upośledzenia umysłowego nie jest zdolna do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych i nie ma możliwości korzystania z opieki innych osób oraz potrzebuje stałej opieki i pielęgnacji, lecz nie wymaga leczenia szpitalnego. Drugi przewiduje możliwość przyjęcia przymusowego osoby „o której mowa w art. 38” na wniosek organu do spraw opieki społecznej (ust. 1) albo kierownika szpitala psychiatrycznego (ust. 2), jeżeli zachodzi dodatkowa przesłanka, że brak opieki zagraża życiu tej osoby. Określone w ustawie przesłanki orzeczenia sądu opiekuńczego o przyjęciu do domu pomocy społecznej wyznaczają zatem konieczne elementy wniosku oraz zakresu ustaleń stanowiących podstawę faktyczną orzeczenia. Stosownie do art. 42 u.o.z.p., w postępowaniu przed sądem opiekuńczym w sprawach w niej określonych stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu nieprocesowym, ze zmianami wynikającymi z ustawy. A zgodnie z ogólną regułą rozkładu ciężaru dowodu wynikającą z art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Potwierdzeniem zasady kontradyktoryjności procesu cywilnego są również przepisy art. 3 k.p.c. i 232 k.p.c. . Sprawa niniejsza ma jednak duży ciężar gatunkowy, bo jej przedmiot dotyka podstawowych dóbr osobistych każdego człowieka, jakimi są wolność i godność. W tym wypadku chodzi o utrzymywanie radykalnego środka opiekuńczego wobec wnioskodawczyni, jakim jest jej pobyt w (...) . Dlatego też Sąd rozpoznając wniosek B. J. (1) kierował się nadrzędnym celem ustawy o ochronie zdrowia psychicznego , jakim jest udzielenie przez państwo skutecznej pomocy osobom z zaburzeniami psychicznymi, przy jednoczesnym zakreśleniu prawnych granic ingerencji w konstytucyjnie chronioną sferę wolności jednostki. W judykaturze podkreśla się, że przepisy stanowiące podstawę orzeczenia o przymusowym umieszczeniu określonej osoby w domu opieki społecznej, które ze swej natury prowadzi do ograniczenia wolności danej osoby decydowania o sobie, podlegają wykładni ścisłej, a nawet restrykcyjnej, zaś w postępowaniu prowadzonym na podstawie u.o.z.p. Sąd jest gwarantem praw osób, których ono dotyczy i powinien szczególnie wnikliwie badać wystąpienie przesłanek ustawowych, korzystając szeroko z inicjatywy dowodowej z urzędu (por. uzasadnienie postanowienia SN z 14 kwietnia 2011 r., IV CSK 483/10 – OSNC 2012/1/12 ). Mając na uwadze powyższe, Sąd skorzystał z możliwości, wynikających z art. 5 i 232 zdanie drugie k.p.c. oraz art. 48 u.o.z.p. i ustanowił dla wnioskodawczyni adwokata z urzędu. Art. 48 u.o.z.p. stanowi odstępstwo od zasady ustanawiania pełnomocnika z urzędu tylko na wniosek zainteresowanego i daje sądowi możliwość ustanowienia takiego pełnomocnika z własnej inicjatywy, jeżeli uzna udział adwokata w sprawie za potrzebny, a dana osoba ze względu na stan zdrowia psychicznego nie jest zdolna do złożenia wniosku. Fakultatywność ustanowienia adwokata z urzędu nie oznacza dowolności, bowiem niemożność racjonalnego korzystania z instytucji procesowych przez osobę chorą lub upośledzoną psychicznie stwarza powinność ustanowienia takiego pełnomocnika (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 1999 r., II CKN 41/99, z dnia 8 grudnia 2005 r., III CK 230/05, i z dnia 14 czerwca 2005 r., V CK 746/04). Wnioskodawczyni miała więc pomoc w postępowaniu pierwszoinstancyjnym w osobie profesjonalnego pełnomocnika, przez co dalsza inicjatywa dowodowa Sądu nie stanowiła już obowiązku, tym bardziej, iż cechą wspólną przepisów o możliwości skorzystania z inicjatywy dowodowej przez sąd, jest to, że zastosowanie przewidzianych w przepisach tych środków zależy tylko od sądu i nie jest wprost wyrażone jako obowiązek. W każdej bowiem sprawie indywidualnie wyznacza się granicę, za którą możliwość przekształca się w powinność, a niezadośćuczynienie jej czyni zasadnym zarzut naruszenia danego przepisu. Na wniosek pełnomocnika wnioskodawczyni Sąd dopuścił dowód z dokumentacji medycznej, będącej w posiadaniu (...) w K. . Zawiera ona jednak bardziej historię pobytu i zachowań B. J. (1) w (...) w K. niż ocenę jej stanu psychicznego, przez co stanowi jedynie uzupełnienie dla zeznań świadka B. A. (lekarza medycyny pracy w (...) w K. ), pod opieką której była B. J. (1) . Natomiast postępowanie dowodowe w zakresie wymaganej wiedzy specjalistycznej ograniczyło się do dowodu z opinii biegłego lekarza psychiatry sporządzonej na potrzeby poprzedniego postępowania sądowego prowadzonego pod sygn. III RNs 28/22, ponieważ w sprawie niniejszej nie było możliwości przeprowadzenia aktualnego badania wnioskodawczyni i sporządzenia nowej opinii. Nie było też możliwości wysłuchania wnioskodawczyni na rozprawie. Wnioskodawczyni była wzywana na rozprawę na różne adresy, na adres (...) w K. i na adres przy ul. (...) w Z. , który sama wskazała do korespondencji. Pod żadnym adresem korespondencja nie była podejmowana. Dlatego też o terminach rozprawy i innych czynnościach procesowych wnioskodawczyni była dodatkowo informowana telefonicznie, o czym świadczą notatki urzędowe włączone do akt sprawy (k. 47, 49). Telefonicznie był też ustalany z wnioskodawczynią dogodny dla niej termin badania psychiatrycznego, na podstawie którego biegły miał sporządzić nową opinię. Pomimo ustaleń, wnioskodawczyni uchylała się od złożenia zeznań na rozprawie i nie poddała się badaniu bieglej, co spowodowało pewne niedostatki postępowania dowodowego, które z kolei wymusiły uznanie poprzedniej opinii psychiatrycznej za wiążącą również w niniejszej sprawie. Wobec tak nielogicznego zachowania wnioskodawczyni, która przecież sama złożyła wniosek o zmianę postanowienia w przedmiocie umieszczenia jej w domu pomocy społecznej, zachodzi uzasadniona obawa, czy była świadoma konsekwencji złożenia wniosku, a w szczególności tego, że będzie musiała wykazać okoliczności uzasadniające jej żądanie, czy przeciwnie – od początku wiedziała, że nie będzie w stanie ich wykazać. Nieodpowiedzialne jest też niezgłoszenie się przez wnioskodawczynię po urlopie do (...) . Dotychczasowe orzeczenie sądu opiekuńczego wydane w trybie art. 39 w zw. z art. 38 u.o.z.p. w przedmiocie umieszczenia B. J. (1) bez jej zgody w domu pomocy społecznej zastępuje zgodę zainteresowanej na pobyt w domu pomocy społecznej i ma ono zatem charakter bezterminowy. Zatem dopóki orzeczenie nie zostanie zmienione w trybie przewidzianym w art. 41 ww. ustawy, postanowienie sądu opiekuńczego należy traktować jako zgodę na przyjęcie danej osoby do domu pomocy społecznej na stałe. W przypadku wnioskodawczyni umieszczenie jej w (...) na stałe miało uzasadnione podstawy i dlatego też Sąd wyraża obawę o to, czy ewentualne uwzględnienie wniosku bez aktualizacji badań psychiatrycznych nie naraziłoby wnioskodawczyni na zagrożenie dla jej zdrowia i życia. Biorąc pod uwagę materiał dowodowy, jakim Sąd dysponował w sprawie niniejszej, jest pewne, że B. J. (1) nie jest w stanie w warunkach domowych, pozbawiona dotychczasowej opieki medycznej i bezpieczeństwa w zakresie szeroko rozumianych spraw życiowych funkcjonować tak, by samodzielnie zadbać o swoje potrzeby, a także, by ktokolwiek poza (...) mógł zagwarantować jej porównywalne z obecnymi warunki życia i opieki. Ocena ta jest tym bardziej uzasadniona, iż przed umieszczeniem w domu opieki społecznej, B. J. (1) , pomimo posiadania bliskiej rodziny (syna i siostry), praktycznie była pozostawiona sama sobie. Należy także pamiętać, że wnioskodawczyni jest nadal osobą chorą psychicznie i przez to, jak wynika z opinii przeprowadzonej w sprawie III RNs 28/22, nie jest zdolna do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych. Wymaga stałej opieki i pielęgnacji, których braku doświadczyła, a których ponowny brak może zagrażać jej życiu. Dlatego też tylko dalsze pozostanie wnioskodawcy w domu pomocy społecznej, w przekonaniu Sądu, umożliwi jej zaspokojenie swoich podstawowych potrzeb życiowych, pozwoli żyć spokojnie i godnie, korzystać z opieki i pomocy innych osób, w zakresie jaki jest konieczny ze względu na stan zdrowia, sytuację życiową i bytową B. J. (1) . Jednocześnie stan ten, wobec spełnienia się przesłanek z art. 38 u.o.z.p. i nie wykazania, by B. J. (1) była w stanie powziąć świadomą decyzję co do opuszczenia domu opieki społecznej, wyklucza zmianę orzeczenia Sądu Rejonowego w Świnoujściu z dnia 27 maja 2021 roku w sprawie III RNs 12/21. W ocenie sądu stan zagrożenia zdrowia i życia wnioskodawczyni, polega na tym, że pozostawienie jej samej sobie, bez specjalistycznej opieki i nadzoru, spowoduje jej powrót do dawnych nałogów. Zaprzepaści też wielomiesięczną pracę personelu (...) , który przywrócił wnioskodawczyni godność i doprowadził ją do samodzielnego funkcjonowania w warunkach (...) . W niniejszej sprawie było oczywistym dla Sądu, że opinia biegłego psychiatry nie jest wystarczającym źródłem ustalenia materialnoprawnych przesłanek orzeczenia w przedmiocie przymusowego umieszczenia chorego w domu pomocy społecznej. Tym niemniej już same zasady logiki wskazują, iż skoro w przypadku B. J. (1) mamy do czynienia z chorobą psychiczną o podłożu organicznym, to stan ten z racji upływu czasu będzie się pogłębiał, a nie poprawiał. Niezależnie więc od tego, że obecnie stan fizyczny, jak i psychiczny wnioskodawczyni jest bezsprzecznie lepszy, aniżeli w dacie przyjęcia jej do domu pomocy społecznej, należy mieć na uwadze, że jest to zasługa otoczenia jej całodzienną opieką, i w sytuacji pozbawienia jej tego, niewątpliwie uległby on pogorszeniu. Zdaniem Sądu Najwyższego wyrażonym w postanowieniu z dnia 14 kwietnia 2011 r. IV CSK 483/10 stan zdrowia psychicznego osoby, której dotyczy postępowanie, jest elementem istotnym, ale nie rozstrzygającym, bowiem o potrzebie przymusowego jej pobytu w domu pomocy społecznej decydują łącznie wszystkie przesłanki wymienione w art. 38 i 39 ustawy z 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego. Jeżeli uwzględni się szczególną rolę sądu opiekuńczego jako gwaranta udzielenia należytej ochrony osobom, których osobiste prawa mogą doznać ograniczenia na podstawie ustawy, to oczywistym jest, że powinnością sądu jest wnikliwa i wyczerpująca analiza stanu faktycznego. W przypadku B. J. (1) na ostatecznym stanowisku Sądu zawarzyła nie tyle opinia psychiatry, co okoliczności, w jakich wnioskodawczyni trafiła do (...) , jej dawne środowisko i fakt, że pomimo posiadania rodziny nikt z bliskich nie będzie sprawował opieki nad nią. Nie bez przyczyny ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego została poprzedzona preambułą o treści: "Uznając, że zdrowie psychiczne jest fundamentalnym dobrem osobistym człowieka, a ochrona praw osób z zaburzeniami psychicznymi należy do obowiązków państwa (...)".Rzadko stosowane przez ustawodawcę poprzedzenie ustawy preambułą świadczy o tym, jak poważne znaczenie przypisuje się poszanowaniu dóbr osobistych jednostki przy stosowaniu ustawy, która wprowadzając ograniczenia chronionej konstytucyjnie wolności osobistej człowieka jednocześnie określa ich prawne granice. Celem ustawy i intencją ustawodawcy jest zagwarantowanie osobom z zaburzeniami psychicznymi ochrony ich praw oraz poszanowania wolności i godności osobistej, a środki przewidziane w ustawie mają być stosowane dla ich dobra, nawet jeśli miałoby to oznaczać, że wolność i swoboda jednostki, w wypadkach określonych ustawą, musi ustąpić pierwszeństwa innym dobrom chronionym, takim jak życie i zdrowie człowieka. Mając na uwadze, iż w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki z art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego , nadal zaś istnieją przesłanki wskazane w art. 38 i 39 tejże ustawy, i dobro wnioskodawczyni przemawia za jej dalszym pobytem w (...) , Sąd orzekł jak w punkcie I sentencji postanowienia. W punkcie II sentencji postanowienia Sąd przyznał pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu dla wnioskodawczyni wynagrodzenie w kwocie 295,20 zł w tym VAT na podstawie § 10 ust. 1 pkt. 6 w zw. z § 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 03 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2023 roku poz. 2631, t.j.) oraz zwrot kosztów dojazdu w kwocie 92,00 zł zgodnie z pisemnym wnioskiem pełnomocnika. O pozostałych kosztach sądowych Sąd orzekł w punkcie III sentencji postanowienia na podstawie art. 520 § 1 k.p.c. .
Cytuj tę stronę
Gotowy przypis do strony „Postanowienie Sądu Rejonowego w Przysusze, III RNs 70/23”:
Źródło: sady (cpdp.media/sady), na podstawie orzeczeń opublikowanych w SAOS i danych MS; stan danych na 13.10.2026. Strona: Postanowienie Sądu Rejonowego w Przysusze, III RNs 70/23.
Stały link:
https://cpdp.media/sady/orzeczenie/552444
Poprawki zapisujemy w dzienniku korekt.