Postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu, II S 14/26

Sygn. akt II S 14/26 POSTANOWIENIE Dnia 31 marca 2026 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący Sędzia Artur Tomaszewski (spr.) Sędziowie Sędzia Maciej Skórniak Sędzia Cezariusz Baćkowski po rozpoznaniu na posiedzeniu bez udziału stron w sprawie oskarżonej E. A. toczącej się przed Sądem Okręgowym we Wrocławiu pod sygn. akt III K 57/21 skargi syndyka masy upadłości E. A. w przedmiocie naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki na podstawie art. 9 ust. 2 i art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1725) p o s t a n o w i ł : 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić opłatę w wysokości 200 zł skarżącemu syndykowi masy upadłości (...) spółka jawna z siedzibą w Ł. . UZASADNIENIE Pismem z dnia 12 lutego 2026 r. (data wpływu do Sądu Okręgowego) (...) spółka jawna, jako syndyk masy upadłości E. A. , oskarżonej w sprawie toczącej się przed Sądem Okręgowym we Wrocławiu pod sygn. akt III K 57/21, wniósł o: 1) stwierdzenie, że w postępowaniu w przedmiocie wydania środków pieniężnych z depozytu do masy upadłości (w ramach postępowania prowadzonego przed Sądem Okręgowym we Wrocławiu pod sygn. akt III K 57/21) nastąpiła przewlekłość postępowania; 2) wydanie Sądowi Okręgowemu we Wrocławiu III Wydziałowi Karnemu polecenia skierowania sprawy do rozpoznania w trybie pilnym i niezwłocznego wydania zabezpieczonych środków pieniężnych do masy upadłości; 3) przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego kwoty 5.000 zł w oparciu o brzmienie art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki; 4) zasądzenie od Skarbu Państwa Sądu Okręgowego we Wrocławiu zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącego. W uzasadnieniu syndyk masy upadłości podniósł, że kilkukrotnie kierował do prokuratury i następnie Sądu Okręgowego we Wrocławiu pisma zawierające wniosek o zwrot środków pieniężnych zabezpieczonych w stosunku do E. A. , co do której jako dłużnika nastąpiło ogłoszenie upadłości, które to pisma pozostawały bez odpowiedzi. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje. Skarga - jako wniesiona przez nieuprawnionego - podlegała odrzuceniu. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (dalej w skrócie: ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r.) strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego. Stosownie zaś do treści art. 3 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. uprawnionym do wniesienia skargi w postępowaniu karnym, jest - tylko i wyłącznie - strona tego postępowania oraz pokrzywdzony, nawet jeśli nie jest stroną. Jakkolwiek w art. 144 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 614 z późn. zm.) mowa jest, że po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu, to jednak treść tego przepisu ogranicza zakres jego stosowania do spraw związanych z majątkiem upadłego, i oczywistym jest, że w żadnej mierze nie dotyczy to odpowiedzialności karnej osoby fizycznej, co do której ogłoszono upadłość. Postępowanie karne przed Sądem Okręgowym we Wrocławiu w sprawie o sygn. akt III K 57/21 jest prowadzone m.in. wobec oskarżonej E. A. . Nie sposób jednak cedować uprawnień E. A. przysługujących jej jako oskarżonej w toku postępowania karnego, w jakimkolwiek zakresie, na syndyka masy upadłości jej majątku. Wszakże prawo karne procesowe stanowi uporządkowany ogół norm odnoszących się do procesu karnego, obowiązujący w określonym momencie, w określonym porządku krajowym, o autonomicznym charakterze, bez odwoływania się do innych systemów prawa, z wyjątkiem wypadków ściśle określonych, które w omawianej materii nie występują. Uprawnienie syndyka do ewentualnego udziału w postępowaniu karnym nie wynika ani z Działu III Kodeksu postępowania karnego (zatytułowanego: Strony, obrońcy, pełnomocnicy, przedstawiciel społeczny, podmiot zobowiązany, właściciel przedsiębiorstwa zagrożonego przepadkiem ), ani z ustawy - Prawo upadłościowe (w tym z przywołanego wyżej art. 144 ust. 1 , jak i jakiegokolwiek innego przepisu tej ostatniej ustawy). Notabene, na tle stanu prawnego sprzed 1 lipca 2015 r. przyjmowano w orzecznictwie, że w postępowaniu karnym - na tle obowiązku naprawienia szkody na podstawie art. 46 § 1 k.k. lub art. 72 § 2 k. k. - to upadły pozostawał podmiotem określonych praw i obowiązków i na jego rzecz (a nie syndyka) powinno było następować orzekanie takiego środka (por. wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 8 maja 2013 r., sygn. akt II AKa 123/13, OSAW 2014/3/318). Zaznaczyć również należy, że skarga na przewlekłość nie przysługuje w każdym postępowaniu, ale - przeciwnie - dotyczy tylko postępowań wymienionych w art. 3 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. Katalog ten ma charakter zamknięty. Zarazem pojęcie "sprawa", o którym mowa w art. 1 tej ustawy, obejmuje jedynie sprawę co do istoty, a nie wszelkie sprawy, które występują w toku danego postępowania. Oznacza to, że sprawą w znaczeniu ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. na gruncie postępowania karnego jest postępowanie przygotowawcze, międzyinstancyjne, rozpoznawcze, odwoławcze, wykonawcze, a także postępowanie w sprawie o odszkodowanie za niesłuszne skazanie, aresztowanie i zatrzymanie, postępowanie ułaskawieniowe i w sprawie wydania wyroku łącznego. Chodzi o postępowanie rozumiane jako całość, to jest takie, w którym ma zapaść orzeczenie o prawach osoby, co do której toczy się postępowanie (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 11 grudnia 2007 r., II S 16/07, KZS 12/07 poz. 66). Skarga nie przysługuje zatem na przewlekłość postępowania incydentalnego, jest to bowiem postępowanie spoza głównego nurtu postępowania w przedmiocie odpowiadającym przytoczonemu pojęciu "sprawy" (por. postanowienie SN z 16.12.2025 r., I NSP 520/25, LEX nr 4013056). Jak już wskazano w części opisowej, skarga na przewlekłość postępowania wniesiona przez syndyka dotyczy nierozpoznania ani przez prokuraturę, ani przez sąd, jego wniosku o wypłatę do masy upadłości E. A. zabezpieczonych od niej, jako oskarżonej, środków pieniężnych. Kwestia ta, choć niewątpliwie istotna, ma jednak charakter wpadkowy w ramach głównego postępowania dotyczącego oskarżenia E. A. o czyny karalne. Istotą sprawy jest bowiem odpowiedzialność karna E. A. , a nie kwestia stosowanego wobec niej zabezpieczenia majątkowego. Powyższe uzasadnia przyjęcie, że rozpoznawana skarga została wniesiona przez nieuprawniony podmiot, co - w świetle treści art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. - uzasadniało jej odrzucenie przez sąd. W konsekwencji też w oparciu o art. 17 ust. 3 tej ustawy z urzędu zwrócono skarżącemu uiszczoną opłatę. Na koniec stwierdzić jedynie należy, że po dacie wniesienia skargi Sąd Okręgowy we Wrocławiu postanowieniem z dnia 20 lutego 2026 r., sygn. akt III K 57/21, rozpoznał wniosek syndyka masy upadłości E. A. w przedmiocie wypłaty zabezpieczonych środków pieniężnych do masy upadłości i na podstawie art. 294 § 1 k.p.k. i art. 291 § 4 k.p.k. wniosku nie uwzględnił. Mając powyższe na uwadze, Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji orzeczenia. SSA Maciej Skórniak SSA Artur Tomaszewski SSA Cezariusz Baćkowski