Zarządzenie Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie, II C 1178/18

Sygn. akt II C 1178/18 UZASADNIENIE wyroku z 30 września 2022 r. Powodowie T. B. oraz P. B. wnieśli pozew, w którym domagali się zasądzenia od P. K. P. spółki akcyjnej z siedzibą w W. kwoty 69680,53 zł wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia dokonania wpłaty poszczególnych kwot do dnia zapłaty, ewentualnie o unieważnienie umowy kredytu mieszkaniowego W. K. hipoteczny nr (...) zawartej przez powodów z pozwanym 7 kwietnia 2008 r. oraz rozliczenie wzajemnie stron poprzez zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powoda kwoty 69680,53 zł wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia dokonania wpłaty poszczególnych kwot do dnia zapłaty, ewentualnie o zmianę ze skutkiem ex tunc ww. umowy kredytu mieszkaniowego poprzez uznanie za niewiążącą stron klauzulę §5 ust. 3 umowy oraz §13 ust. 7 umowy, a w konsekwencji uznanie, że powodowie są zobowiązani do zwrotu kwoty kredytu, określonej w §2 umowy wyrażonej i wypłaconej w PLN, ewentualnie zmianę ze skutkiem ex tunc ww. umowy kredytu mieszkaniowego poprzez uznanie za niewiążącą stron klauzulę §5 ust. 3 umowy oraz §13 ust. 7 umowy, a w konsekwencji uznanie, że powodowie są zobowiązani do zwrotu kwoty kredytu, w wysokości ustalonej zgodnie z kursem kupna NBP z dnia zawarcia umowy, natomiast kursem wymiany walut, na podstawie którego wyliczana jest kwota raty kredytu w PLN jest kurs sprzedaży NBP z dnia zawarcia umowy, ewentualnie zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powodów kwoty 43605,76 zł wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia dokonania wpłaty poszczególnych kwot do dnia zapłaty tytułem zapłaty za doznaną przez powodów szkodę, a stanowiącą różnicę pomiędzy kwotą jaką winni uiścić powodowie, uwzględniając kurs CHF w dniu zawarcia umowy, a kwota rzeczywiście uiszczoną. Jednocześnie powodowie wnieśli o zobowiązanie pozwanego do zawarcia z powodami porozumienia w zakresie zmiany umowy w sprawie szczegółowych zasad określania sposób i terminów ustalania kursu wymiany walut oraz zasad przeliczania na walut wypłaty lub spłaty kredytu zgodnie z nowelizacją Prawa bankowego , tj. art. 69 ust. 2 pkt 4a . Powodowie domagali się również zasądzenia kosztów procesu. W uzasadnieniu pozwu wskazano, że powodowie zawarli z pozwanym 7 kwietnia 2008 r. umowę kredytu mieszkaniowego w. k. hipoteczny. Powodowie wnioskować mieli o kredyt złotówkowy. Pozwany zobowiązał się pozostawić do dyspozycji kredyt w kwocie 59407,07, przy czym nie wskazano waluty w jakiej kredyt został udzielony. Powodowie zobowiązali się zaś do spłaty zadłużenia do 7 kwietnia 2039 r. w ratach annuitetowych. Dodano, że nie zostały określone kryteria zmiany kursu sprzedaży waluty miarodajne dla określenia wysokości każdej z rat, co stanowi, że umowa jest nieważna w całości. Powodowie wskazali, że pozwany dowolnie kształtował przysługujące mu z tytułu umowy wierzytelność, a dłużnik nie posiadał wiedzy odnośnie rzeczywistej wysokości oraz nie miał wpływu na wysokość zaciągniętego zobowiązania. W dalszej części nadmieniono także, że kredyt wypłacony był w PLN, a bank na dzień zawarcia umowy nie zapoznał powodów z zasadami, na których podstawie ustala kursy walut w tabeli kursowej. Ponadto pozwany w sposób nieprawidłowy miał wskazać okres kredytowania w systemie informatycznym, czego wynikiem miało być naliczanie większej miesięcznej raty. Powodowie wielokrotnie kierowali do pozwanego reklamacje, jednak pozostawały one bez rozpatrzenia. Wskazali nadto, że łączna kwota w walucie polskiej jaka został uiszczona przez nich na rzecz pozwanego w okresie od 5 maja 2008 r. do 17 października 2016 r. wynosi 60681 zł. W ocenie powodów zawarta przez nich z pozwanym umowa z 7 kwietnia 2008 r. jest nieważna. Jednocześnie ich zdaniem przedmiotowa umowa nie może zostać zakwalifikowana jako umowa o kredyt, bowiem nie posiada elementarnych elementów niezbędnych dla jej ważności – powodowie wskazywali na sprzeczność z ustawą Prawo bankowe oraz na brak w umowie określenia waluty, jasnych i weryfikowalnych zasad spłaty kredytu oraz nieprawidłowe wskazanie terminu jego spłaty. Powodowie podnosili, że dowolność ustalania kwoty zobowiązania, jak i dalej wysokości raty spłaty kredyt oznacza, że postanowienia umowy co do jednej z jej kluczowych elementów nie zostały ustalone, a zatem umowa nie została prawidłowo zawarta. Odesłanie bowiem przez pozwanego przy ustalaniu kwoty spłaty do tabeli ustalanej w przyszłości przez bank w ocenie powodów w istocie nie ustala kwoty kredytu ani wysokości jej spłaty. Podnieśli również, że nie znali nominalnej wysokości swojego zadłużenia i ostatecznie uzyskali inną kwotę niż ta o którą wnioskowali (mniejszą). Ponadto dodali, że umowa jest sprzeczna z dobrymi obyczajami, zmierza do naruszenia równorzędności stron nierównomiernie rozkładając uprawnienia i obowiązki między partnerami stosunku obligacyjnego. W ich ocenie zachodzi również rażące naruszenie interesów konsumenta, a także nieekwiwalentość świadczeń. Powodowie wskazali, że brak skutecznego i wyraźnego przekazania im informacji o ryzyku związanym z ww. umową w świetle art. 355 §2 k.c. uznać należy za niedołożenie należytej staranności zawodowej. W pozwie powodowie zarzucili również, że w umowie zawarte są niedozwolone w świetle art. 385 1 k.c. postanowienia umowne. Wskazywali, że kwestionowane zapisy umowne nie zostały z nimi ustalone indywidualnie, są sprzeczne z dobrymi obyczajami oraz rażąco naruszają ich interesy (interesy majątkowe, wiążące się bezpośrednio z wysokością kredytu oraz spłaconych rat oraz pośrednio z zabezpieczeniem hipotecznym). W ocenie powodów w sytuacji uznania przez Sąd, że umowa jest ważna, prawidłowe jest stwierdzenie bezskuteczności ww. klauzul, w związku z czym konsumenci winni spłacić w złotówkach kwotę uprzednio otrzymaną w złotówkach. W pozostałym zakresie umowa obejmować winna obowiązek zapłaty ustalonych każdorazowo odsetek, prowizji i innych kosztów. Jednocześnie nadmienili, że klauzule o tożsamej treści jak w przedmiotowej umowie są traktowane w rejestrze UOKiK jako zapisy abuzywne. Powodowie w dalszej części pozwu przytoczyli również szereg argumentów, które wykazywać miały, że kwota kredytu wyrażona została w walucie polskiej. Wskazali także na okoliczności, które w ich ocenie miały świadczyć o stosowaniu przez pozwanego nieuczciwych praktyk rynkowych. Podnieśli, że pobieżna informacja oferowana klientowi zaangażowanemu w stosunek prawny o długoterminowych konsekwencjach finansowych celowo wprowadzała w błąd i uniemożliwiała mu realna ocenę najistotniejszych cech produktu finansowego, który nabywał. Dodatkowo wskazali, że dokumenty, m.in. wyciąg z taryfy prowizji i opłat bankowych, nie były w ogóle im okazane przez pracowników banku. (pozew k. 2-38) W piśmie z dnia 27 marca 2018 r. powodowie wskazali, że domagają się dochodzonej pozwem kwoty od pozwanego na rzecz powodów solidarnie. (pismo k. 451) Na rozprawie w dniu 27 czerwca 2019 r. powodowie złożyli pismo, w którym rozszerzyli powództwo i wskazali, że obok kwoty 69681 zł domagają się zasądzenia kwoty 5101,06 zł tytułem zwrotu środków pobranych przez bank od powodów w okresie od lipca 2017 r. do grudnia 2017 r. wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za okresie od dnia 27 czerwca 2019 r. do dnia zapłaty. Ewentualnie w przypadku przyjęcia przez Sąd, że nie zachodzi nieważność umowy, powodowie wnieśli o zasądzenie kwoty 14536,75 zł tytułem zwrotu nadpłaconych przez powodów środków przy spłacie rat kapitałowo – odsetkowych w związku ze stosowaniem przez pozwanego klauzul abuzywnych . (pismo k. 972) Na rozprawie 27 czerwca 2019 r. powodowie wskazali, że akceptują nieważność ww. umowy. Zarządzeniem z 5 stycznia 2022 r. powodom oraz pełnomocnikom doręczono pouczenie o skutkach uznania postanowień za abuzywne. (protokół k. 573-575, zarządzenie k. 1140) W oświadczeniach z 11 lutego 2022 r. T. B. oraz P. B. wskazali, że chcą przyjęcia przez Sąd, że ww. umowa kredytu jest nieważna, uznają stwierdzenie nieważności umowy za korzystne dla siebie. Powodowie oświadczyli, że nie uznają stwierdzenia nieważności umowy za niekorzystne dla siebie i nie zgadzają się na utrzymanie w umowie klauzul abuzywnych, czy uzupełnienie umowy. Wskazali także, że rozumieją skutki nieważności i są świadomi, że w przypadku uznania umowy za bezskuteczną/ nieważną od początku, na skutek zawarcia w niej klauzul abuzywnych, świadczenia spełnione przeze powodów oraz bank są nienależne i zgodnie z prawem stronom przysługują roszczenia o ich zwrot. Wskazali, że wiedzą iż, że banki podnoszą, że przysługuje im dodatkowo roszczenia o wynagrodzenie za korzystanie z kapitału w przypadku uznania umowy kredytu za nieskuteczną/nieważną. (oświadczenia k. 1160-1161) Na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2022 r. pełnomocnik powodów wskazał, że w opinii powodów umowa kredytu jest nieważna, gdyż usunięcie klauzul abuzywnych prowadzi do nieważności umowy kredytu. Dodatkowo nieważność ta jest spowodowana sprzecznością umowy z art. 353 1 k.c. oraz brakiem wskazania w umowie waluty kredytu. (protokół k. 1156) Powodowie ostatecznie w piśmie z 20 lipca 2022 r. doprecyzowując swoje stanowisko powodowie wskazali, że wnoszą o zasądzenie od pozwanego na ich rzecz kwoty 74781,59 zł stanowiącej nienależne świadczenie z uwagi na nieważność ww. umowy wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od kwoty 69680,53 zł za okres od dnia doręczenia pozwanemu odpisu pozwu do dnia zapłaty, a od kwoty 5101,06 zł za okres od dnia doręczenia pozwanemu odpisu pisma z rozszerzeniem powództwa (pismo złożone na rozprawie 27 czerwca 2019 r.) do dnia zapłaty, ewentualnie o unieważnienie umowy kredytu mieszkaniowego oraz rozliczenie wzajemnie stron poprzez zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów kwoty 69680,53 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za okres od dnia doręczenia pozwanemu odpisu pozwu do dnia zapłaty, która to kwota stanowi szkodę, jaką powodowie ponieśli w związku z stosowaniem nieuczciwych praktyk rynkowych, ewentualnie o zmianę umowy ze skutkiem ex tunc poprzez uznanie za niewiążącą stron klauzulę §5 ust. 3 umowy oraz §13 ust. 7 umowy, a w konsekwencji, uznanie że powodowie są zobowiązani do zwrotu kwoty kredytu określonej w §2 umowy wyrażonej i wypłaconej w walucie polskiej, powiększonej o odsetki i inne koszty, liczone od tak określonej kwoty kredytu wraz z wzajemnym rozliczeniem stron, ewentualnie o zmianę umowy ze skutkiem ex tunc poprzez uznanie za niewiążącą stron klauzulę §5 ust. 3 umowy oraz §13 ust. 7 umowy, a w konsekwencji uznanie, że powodowie są zobowiązani do zwrotu kwoty kredytu, w wysokości ustalonej zgodnie z kursem kupna NBP z dnia zawarcia umowy, natomiast kursem wymiany walut, na podstawie którego wyliczana jest kwota raty kredytu w PLN jest kurs sprzedaży NBP z dnia zawarcia umowy oraz dokonanie wzajemnych rozliczeń stron, ewentualnie zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów kwoty 43605,76 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za okres od dnia doręczenia pozwanemu odpisu pozwu do dnia zapłaty, ewentualnie o stwierdzenie, że w umowie znajdują się niedozwolone klauzule indeksacyjne, które nie wiążą powodów i w związku z ww. o zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów kwoty 14536,75 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za okres od dnia doręczenia pozwanemu odpisu pisma z rozszerzeniem powództw. W zakresie żądania o zobowiązanie pozwanego do zawarcia z powodami porozumienia w zakresie zmiany umowy, powodowie częściowo cofnęli pozew. (pismo złożone na rozprawie 27 czerwca 2019 r.) do dnia zapłaty. (pismo z 20 lipca 2022 r. k. 1419-1420) Na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2022 r. pełnomocnik powoda wskazał, że każde kolejne żądanie (ostatecznie sprecyzowane w piśmie z dnia 20 lipca 2022 r. jest złożone na wypadek oddalenia wcześniejszego żądania. (protokół k. 1429) Pozwany w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie solidarnie od powodów na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości trzykrotności stawki minimalnej oraz zwrotu opłaty skarbowej od złożonych dokumentów pełnomocnictwa. Pozwany zakwestionował roszczenie dochodzone pozwem w całości, wskakując, że brak jest podstaw do uznania umowy kredytu za nieważną. Pozwany w szczególności kwestionował, że postanowienia umowy kredytu kształtowały prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając interesy kredytobiorców. Zaprzeczył także jakoby bank wprowadzał powodów w błąd co do charakteru i konstrukcji umowy kredytu, jak również jakoby spełnione zostały przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanego, w szczególności wina, szkoda oraz związek przyczynowy. W ocenie pozwanego powodowie nie wykazali spełnienia przesłanek warunkujących uznanie za zasadne żądań ewentualnych pozwu zmierzających do ukształtowania na nowo stosunku prawnego w postaci umowy. Jednocześnie pozwany zakwestionował roszczenie powodów co do wysokości. Uzasadniając swoje stanowisko pozwany wskazał, że powodowie we wniosku kredytowym jako walutę kredytu wskazali franka szwajcarskiego, jak również określili kwotę kredytu na 59407,07 CHF. Mimo braku wskazania waluty kredytu w umowie w ocenie pozwanego całokształt okoliczności sprawy nie pozostawia wątpliwości, że bank oddał do dyspozycji powodów kwotę 59407,07 CHF. Podkreślono, że bank zapewniał, aby w toku wstępnych negocjacji wyjaśniać klientom istotę i mechanizm kredytu denominowanego w walucie obcej. Kredytobiorcy mieli też być informowani o ryzykach jakie wiążą się z tego rodzaju zobowiązaniami. Pozwany wskazał, że powodowie własnoręcznym podpisem pod wnioskiem kredytowym potwierdzili, że zostali poinformowani, że w przypadku kredytu udzielanego w walucie wymienialnej w rozliczeniach między klientami a bankiem w obrocie dewizowym stosuje się ustalone przez P. B. S.A. kursy walut w złotych (kursy walut zamieszczane w tabeli kursów P. B. S.A.). Jednocześnie pozwany wskazał, że w dokumencie o nazwie „Dla kredytobiorców zaciągających kredyty hipoteczne: Informacja o ryzyku kursowym i ryzyku stopy procentowej – według zaleceń „Rekomendacji S”. przedstawiono m.in. informacje o tym, w jakich przypadkach przy wykonywaniu umowy kredytu zastosowanie znajduje kurs kupna, a kiedy stosowany jest kurs sprzedaży. Przedstawiono również historię wahań kursów waluty od stycznia 2000 r. do czerwca 2006 r., wskazując na wysoki stopień zmienności kursów, jak również symulacje wzrostu raty przy skrajnym wariancie wzrost raty wynosił 40%. Pozwany nadmienił także, że wypłata kredytu w PLN nie zmieniła waluty kredytu, którą stanowił frank szwajcarski, co pozwalało powodom na uzyskanie korzystnego oprocentowania kredytu. Nadmienił, że powodowie mogli zawrzeć z bankiem umowę ramową w zakresie współpracy na rynku finansowym, która to umowa pozwalałaby na negocjacje m.in. kursu wypłaty kursu. Inicjatywa co do negocjacji kursu wynikać jednak musiała z działań klientów, powodowie zaś inicjatywy takiej nie przejawili. Kolejno pozwany wskazał, że rzeczywiście pierwotnie doszło do niewłaściwego zaewidencjonowania w systemie okresu obowiązywania umowy. Kwestia ta jednak została skorygowana zgodnie z postanowieniami umowy. Skorygowano również saldo wzajemnych zobowiązań stron. W dalszej części pozwany podniósł, że poprzez żądania zawarte w punktach 3-5 pozwu powodowie podejmują próbę ukształtowania stosunku prawnego na nowo poprzez powództwo o ukształtowanie w sposób całkowicie oderwany od przepisów, które mogłyby stanowić podstawę tego typu żądań. W ocenie pozwanego powodowie nie wykazali, aby zaistniały przesłanki opisane w art. 357 1 k.c. czy art. 358 1 §3 k.c. Pozwany zaprzeczył także twierdzeniom powodów jakoby nie znali oni nominalnej wysokości swojego zobowiązania oraz by występował brak ekwiwalentności świadczeń. Podkreślił, że w ramach umowy kredytu świadczeniem kredytobiorców jest zwrot kwoty kredytu, a nie ponoszenie ryzyka, w związku z czym nie można uznać podnoszonego przez powodów zarzutu braku ekwiwalentności ryzyka za zrzut prawnie relewantny. Nadmienił kolejno, że wobec upływu dwuletniego terminu zawitego od dnia zawarcia umowy kredytu powoływanie się przez powodów na instytucje wyzysku jest niedopuszczalne. Pozwany wskazał także, że w jego ocenie bezzasadne jest stanowisko jakoby bank nie dopełnił obowiązków informacyjnych względem powodów i aby okoliczność ta mogła świadczyć o nieważności umowy kredytu. Podkreślił bowiem, że o nieważności umowy nie może przesądzać to, iż przed jej zawarciem bank rzekomo nie dopełnił obowiązków informacyjnych. Obowiązki te w ocenie pozwanego nie stanowią, ani też nie odnoszą się do treści, ani do celu zawartej umowy przez strony. Pozwany dodał, że bezprzedmiotowy jest zarzut dotyczący abuzywnego charakteru postanowień umowy, a to z uwagi na wejście w życie ustawy antyspredowej. W ocenie banku samo wejście w życie ustawy antyspredowej zniwelowało dla wszystkich klientów banków te skutki, z których powodowie wywodzą rzekomą abuzywność, w tym również w odniesieniu do części operacji wymiany walut już dokonanej. Podniósł nadto, że postanowienia umowy kredytu odnoszące się do wypłaty i spłaty kredytu stanowiły przedmiot indywidualnych uzgodnień z powodami. Wskazał, że to powodowie decydowali m.in. o tym w jaki sposób, na rzecz kogo i na jaki rachunek bankowy następowała będzie wpłata kredytu. Kolejno wskazał, że kwestionowane postanowienia określały główne świadczenie stron, a ich brzmienie było jednoznaczne. Podkreślił, że kursy walut określone w tabeli kursów banku są kursami rynkowymi. W ocenie pozwanego nawet gdyby podzielić pogląd powodów dotyczący abuzywnego charakteru kwestionowanych postanowień umowy kredytu, to usunięcie tych klauzul z umowy kredytu nie zmieni tego, że umowa kredytu pozostaje w mocy, a kredytobiorca zaciągnął zobowiązanie w walucie obcej. W takim przypadku zdaniem pozwanego wyeliminowanie postanowień z umowy skutkować będzie wypełnieniem powstałej po nich luki za pomocą dyspozytywnych przepisów krajowych, w tym w szczególności dotyczących zasad wykładni oświadczeń woli i umów ( art. 65 k.c. ), zasad ustalania skutków czynności prawnej ( art. 56 k.c. ) oraz zasad wykonywania zobowiązań ( art. 354 k.c. ), przy zachowaniu walutowego charakteru zobowiązania kredytowego. Bank jednocześnie wskazał, że w jego ocenie brak jest uznania umowy kredytu za umowę opiewającą na PLN, bądź też przeliczenia zobowiązań z tytułu umowy w oparciu o kurs z dnia zawarcia umowy. Podniósł również, że powodowie nie wykazali działań banku, które nosiłyby znamiona nieuczciwej praktyki rynkowej. Pozwany wskazał również, że nawet w przypadku podzielenia przez Sąd argumentów powodów, obowiązek zwrot świadczenia wygasł w skutek zużycia korzyści uzyskanej od powodów, zgodnie z art. 409 k.c. Powołał się także na art. 411 pkt 1 k.c. , wskazując że powodowie mieli świadomość braku podstaw do świadczenia, a mimo to je na bieżąco spełniali. Na wypadek niepodzielenia przez Sąd argumentów ww. bank podniósł zarzut przedawnienia roszczenia odszkodowawczego, jak i roszczenia kondykcyjnego powodów. (odpowiedź na pozew k. 164-233) Odnosząc się do modyfikacji powództwa pozwany podtrzymywał swoje stanowisko, wnosząc o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie solidarnie od powodów na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty (równie w zakresie cofniętego częściowo powództwa). W przypadku uwzględniania powództwa pozwany wniósł o nieobciążanie go kosztami procesu. (pismo z 18 lipca 2019 r. k. 709-718, pismo z 28 kwietna 2022 r. k. 1177-1198, pismo z 23 sierpnia 2022 r. k. 1425-1427) W toku postępowania Rzecznik Finansowy złożył pisemne oświadczenie zawierające pogląd istotny dla sprawy. Również Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów przedstawił stanowisko zawierające istotny pogląd dla sprawy. (oświadczenie k. 465-503, stanowisko k. 940-949) Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Małżonkowie T. B. i P. B. (zwani dalej również: kredytobiorcami) 20 marca 2008 r. złożyli w P. P. S.A. z siedzibą w W. wniosek o udzielenie kredytu mieszkaniowego W. K. Hipoteczny. Ostatecznie we wniosku wskazali, że wnioskowana kwota kredytu w PLN wynosi 125000 zł, a okres kredytowania wyniesie 30 lat z systemem równych rat. W rubryce „wnioskowana waluta kredytu” zaznaczono „CHF”. We wniosku wskazano, że kurs kupna waluty z dnia przyjęcia wniosku wynosi 2,1925, a wnioskowana kwota kredytu wyrażona w walucie wymienialnej wynosi 59407,07 CHF. Wniosek o udzielenie kredytu zawierał w punkcie 9 przygotowane przez bank oświadczenie, że powodowie nie skorzystali z przedstawionej im w pierwszej kolejności oferty w walucie polskiej i dokonali wyboru oferty w walucie wymienialnej, mając pełną świadomość ryzyka związanego z kredytami zaciąganymi w walucie wymienialnej, polegającego na tym, że: a) w przypadku wzrostu kursów waluty podwyższeniu ulega zarówno rata spłaty, jak i kwota zadłużenia, wyrażone w walucie polskiej, b) w przypadku wypłaty kredytu w walucie polskiej kredyt jest wypłacany po ustalonym przez P. B. S.A. kursie kupna dla dewiz (kursy walut zamieszczane są w Tabeli kursów P. B. S.A.), c) w przypadku spłaty kredytu w walucie polskiej kredyt jest spłacany po ustalanym przez P. B. S.A. kursie sprzedaży dla dewiz (kursy walut zamieszczane są w Tabeli Kusów P. B. S.A.). W dokumencie znalazło się nadto stwierdzenie, że kredytobiorcy oświadczają, że zostali poinformowani o ponoszeniu ryzyka zmiany stóp procentowych polegającego na tym, że w przypadku wzrostu stawki referencyjnej podwyższeniu ulegnie oprocentowanie kredytu, które spowoduje wzrost raty spłaty i że są świadomi ponoszenia obu rodzajów ryzyk. Kredytobiorcy oświadczyli również, że zostali poinformowani o stosowaniu do rozliczeń, w przypadku kredytu udzielonego w walucie wymienialnej, ustalanych przez P. B. S.A. kursów walut obcych w złotych (kursy walut zamieszczane są w Tabeli kursów P. B. S.A) (o koliczność bezsporna, a ponadto: wniosek kredytowy k. 261-264). 7 kwietnia 2008 r. T. B. i P. B. , działając jako konsumenci, zawarli z P. K. O. P. S.A. umowę kredytu mieszkaniowego W. K. hipoteczny nr (...) (spłacanego w ratach annuitetowych udzielanego w walucie wymienialnej) – zwaną dalej umową lub umową kredytu. Przy zawarciu umowy wykorzystano wzorzec umowny stworzony przez bank. Strony wskazały, iż na warunkach określonych w umowie P. B. S.A. zobowiązuje się postawić do dyspozycji kredytobiorcy kredyt w kwocie 59407,07 na zakup spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego położonego w T. ul. (...) z przeznaczeniem na potrzeby własne (§2 pkt 1 umowy). Wypłata kredytu miała nastąpić w okresie do 12 miesięcy od chwili zawarcia umowy, na rachunek zbywcy, w formie przelewu na wskazanych rachunek – zgodnie z pisemna dyspozycją kredytobiorców (§ 5 ust. 1 umowy). Zgodnie z treścią umowy kredyt może być wypłacany: 1) w walucie wymienialnej – na finansowanie zobowiązań za granicą i w przypadku zaciągnięcia kredytu na spłatę kredytu walutowego; 2) w walucie polskiej – na finansowania zobowiązań w kraju. (§ 5 ust. 2 pkt 1 i 2 umowy) W przypadku wypłaty kredytu w walucie polskiej, umowa wskazywała, iż stosuje się kurs kupna dla dewiz (aktualna tabela kursów) obowiązujący w P. B. S.A. w dniu realizacji zlecenia płatniczego. W przypadku wypłaty kredytu albo transzy w walucie wymienialnej stosuje się kursy kupna/sprzedaży dla dewiz (aktualna tabela kursów), obowiązujących w P. B. S.A. w dniu zlecenia płatniczego. (§ 5 ust. 3 i 4 umowy). Zgodnie z przewidzianą w umowie definicją tabela kursów jest to tabela kursów P. B. S.A. obowiązująca w chwili dokonywania przez P. B. S.A. określonych w umowie przeliczeń kursowych, dostępna w P. B. S.A. oraz na stronie internetowej P. B. S.A. (§1 pkt 8 umowy). Docelowym zabezpieczeniem spłaty kredytu była hipoteka zwykła w kwocie 59407,07 CHF oraz hipoteka kaucyjna do kwoty 16633,98 CHF na spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego, położonego w T. , ul. (...) , weksel własny in blanco, cesja praw z umowy ubezpieczenia, ubezpieczenie w T. E. S.A. kredytowanego wkładu finansowego w wysokości 11402,51 CHF oraz ubezpieczenie od ryzyka utraty pracy w I. (...) S.A. (§ 11 ust. 1 pkt 1 - 5 umowy). Strony umówiły się, iż kredytobiorcy nie korzystają z karencji w spłacie kredytu. Niewypłacenie przez kredytobiorców kredytu w okresie 12 miesięcy od chwili zawarcia umowy utożsamiano z rezygnacją z wypłaty kredytu. Kredytobiorcy mieli spłacać zadłużenie z tytułu kredytu i odsetek w wysokości podanej w zawiadomieniu o wysokości spłaty nie dłużej niż do dnia 7 kwietnia 2039 r. w ratach annuitetowych. Pierwsza i ostatnia rata są ratami wyrównującymi. (§ 12 ust. 1 – 5 umowy). W umowie stwierdzono następnie, iż spłata zadłużenia kredytobiorcy z tytułu kredytu i odsetek następuje w drodze potrącenia P. B. S.A. swoich wierzytelności z tytułu udzielonego kredytu z rachunku oszczędnościowo – rozliczeniowego kredytobiorcy nr (...) . Kredytobiorcy oświadczyli w umowie, że wyrażają zgodę na potrącenie. Kredytobiorcy zobowiązani byli do posiadania środków w piętnastym dniu każdego miesiąca kalendarzowego, na rachunku wskazanym w §13 ust. 1 w wysokości umożliwiającej uregulowanie należności z tytułu kredytu przez P. B. S.A. (§13 ust. 1-4) Potrącanie środków z rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego w walucie polskiej następowało w wysokości stanowiącej równowartość kwoty kredytu lub raty w walucie wymienialnej, w której udzielony jest kredyt, według obowiązującego w P. B. S.A. w dniu wymagalności kursu sprzedaży dla dewiz (aktualna tabela kursów). (§13 ust. 7 umowy). Kredytobiorcy oświadczyli, że zostali poinformowani o ryzyku zmiany kursów waluty polegającym na wzroście wysokości zadłużenia z tytułu kredytu oraz wysokości rat kredytu, wyrażonych w walucie polskiej, przy wzroście kursów waluty kredytu oraz o ryzyku zmiany stopy procentowej polegającym na wzroście raty spłaty przy wzroście stawki referencyjnej. Kredytobiorcy oświadczyli, że poniosą ryzyko zmiany kursów walutowych. (§29 ust. 1 Umowy). (o koliczności bezsporne, a ponadto: umowa k. 58-72, zeznania powodów – protokół k. 573-575, wzór umowy kredytu własny kąt hipoteczny k. 288-301). W dacie zawierania umowy powodowie potrzebowali funduszy w złotówkach, które zamierzali przeznaczyć na cele mieszkaniowe. Powodowie zostali poinformowani, że nie posiadają zdolności kredytowej w złotówkach, tak aby uzyskać kredyt w wysokości 120000 zł. W związku z tym zaproponowano im kredyt denominowany. Pracownik pozwanego banku informował powodów, że frank szwajcarski to stabilna waluta. Powodowie na etapie poprzedzającym zawarcie umowy nie otrzymali zestawienia obrazującego dane historyczne kursu CHF, ani też symulacji wysokości rat kredytu i salda kredytu w złotówkach w przyszłości w razie wzrostu kursu CHF. Powodowie nie znali również zasad, według których bank wyliczał wysokość kursów walut. (przesłuchanie powodów k. 573-575) W okresie od dnia zawarcia umowy do października 2016 r. tytułem spłaty wymagalnego kapitału oraz wymagalnych odsetek powodowie zapłacili na rzecz pozwanego banku kwotę 69685,80 zł, zaś w okresie od lipca 2017 r. do stycznia 2018 r. spłacili 5201,63 zł. (opinia biegłego sądowego k. 825-844) W systemie informatycznym pozwanego błędnie oznaczono okres kredytowania. W związku z powyższym pozwany proponował powodom zawarcie aneksu, w którym wskazano, że marża P. B. S.A. wynosiłaby 1,41 pp. Zmieniono by również brzmienie §12 ust. 4 umowy poprzez wskazanie, że kredytobiorcy będą spłacać zadłużenie z tytułu kredytu i odsetek w wysokości podanej w zawiadomieniu o wysokości spłaty nie dłużej niż do 15 czerwca 2038 r. Powodowie odmówili podpisania aneksu, w związku z czym pozwany dostosował dane w systemie do zapisów umownych w zakresie daty spłaty kredytu do 7 kwietnia 2039 r. (pismo pozwanego z 28 września 2016 r. k. 77-79, pismo z 8 sierpnia 2016 r. k. 90-91, wzór aneksu k. 93, pismo z 18 listopada 2015 r. k. 96-97, pismo z 16 grudnia 2015 r. k. 108-109, pismo z 16 marca 2016 r. k. 110-111) Powodowie kilkukrotnie składali reklamacje do pozwanego w związku z ww. umową kredytu, w tym wnosili o zwrot ubezpieczenia niskiego wkładu własnego Powodowie wzywali także bank do zwrotu wszystkich nienależnie pobranych kwot z tytułu przedmiotowej umowy. Pozwany uznał roszczenie powodów m.in. w zakresie żądania zwrotu składek poniesionych na UNWW. Wskazał jednak, że brak jest podstaw do uznania za zasadne żądania dotyczącego usunięcia klauzul niedozwolonych z umowy. T. B. zwracał się z prośbą o interwencję w sprawie przedmiotowej umowy kredytu m.in. do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumenta, Komisji Nadzoru Finansowego oraz do Rzecznika Finansowego. We wniosku do Rzecznika Finansowego powód domagał się całkowitego zwrotu kosztów UNWW, zwrotu kosztów za poniesioną marżę kredytu za czas do uruchomienia kredytu do dnia przedłożenia prawomocnego wpisu księgi wieczystej, powrotu do marży z pierwotnej umowy, gdyż w ocenie wnioskodawcy marża została poniesiona za odstąpienia od ubezpieczenia wkładu finansowego, usunięcia wszystkich klauzul niedozwolonych z umowy, zwrotu kwot pobranych za monity ponaglające oraz zwrot spreadu jaki został naliczony przy dokonywaniu pobrań należności z konta powodów. W nawiązaniu do ww. pisma pozwany wskazał, że umowa nie zawiera postanowień które zostałyby wyrokiem sadu lub orzeczeniem UOKiK uznane za niedozwolone postanowienia umowne. Pismem datowanym na 13 października 2016 r. powodowie wezwali pozwany bank do przeprowadzenia rozmów, celem polubownego zakończenia spraw, a w szczególności na podstawie art. 12 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym do unieważnienia przedmiotowej umowy kredytu i dokonania z powodami stosownego rozliczenia. (wezwanie wraz z potwierdzeniem nadania k. 72-76 , pismo pozwanego z 26 września 2016 r. k. 85-89, wiadomości e-mail k. 95, k. 99, reklamacja z 20 stycznia 2016 r. k. 113, reklamacje z 5 kwietnia 2016 r. k. 114-116, pismo pozwanego z 4 maja 2016 r. k. 117-120, reklamacja k. 121, wniosek do Rzecznika Finansowego k. 122-123, reklamacje k. 124-128 oraz k. 133, pismo pozwanego z 8 sierpnia 2016 r. k. 129-131, reklamacja k. 152, pismo z 7 listopada 2016 r. k. 153-154, reklamacje k. 157-158) Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie twierdzeń stron, wymienionych powyżej dokumentów i kopii dokumentów niekwestionowanych przez strony. Sąd ustalając stan faktyczny pominął pozostałe niepowołane powyżej, ani też w dalszej części uzasadnienia, dokumenty jako niemające znaczenia dla rozstrzygnięcia. Ustalając stan faktyczny Sąd oparł się o dowód z przesłuchania powodów, których zeznania w przeważającym zakresie były spójne, logiczne i korespondowały z pozostałym materiałem dowodowym zebranym w sprawie. Sąd dopuścił i przeprowadził dowód z zeznań świadków J. G. , B. G. , M. C. i B. M. . Ostatecznie zeznania te, pomimo, że były wiarygodne nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia. Świadkowie nie pamiętali powodów, nie pamiętali wielu okoliczności dotyczących zawierania umów oraz nie potrafili przytoczyć żadnych konkretnych okoliczności w jakich doszło do zawarcia umowy przez powodów. Sąd uznał, że na gruncie analizowanej sprawy praktyka jaka była stosowana w pozwanym banku na etapie wnioskowania przez kredytobiorców o zawarcie umowy, przebieg typowych rozmów z klientami banku przed zawarciem umowy, zakres informacji jakie były typowo udzielane w tego rodzaju sprawach nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia. Brak jest bowiem podstaw do przyjęcia, że w sposób opisywany zwłaszcza przez świadków doszło do zawarcia umowy z powodami. Ustalając stan faktyczny sprawy co do zakresu informacji udzielanych powodom na temat ryzyka walutowego, Sąd pominął dowód z wydruku informacji o ryzyku kursowym i ryzyku stopy procentowej dla kredytobiorców zaciągających kredyty hipoteczne. Pozwany nie udowodnił, aby taka informacja została przedstawiona powodom na etapie przez zawarciem umowy. Powodowie zaprzeczyli temu w swoich zeznaniach. Podkreślić należy, że z zeznań świadków wynika jedynie, że takie ulotki były zawsze przekazywane klientom. Żaden ze świadków nie potrafił jednakże wskazać żadnych konkretnych okoliczności zawarcia umowy z powodami, co sprawia, że nie można przyjąć, że skoro informacja ta była przekazywana klientom banku, to została doręczona również powodom. W oparciu o pierwotną opinię, ustną opinię uzupełniającą oraz pisemna opinię uzupełniającą biegłego sądowego T. S. Sąd ustalił łączną kwotę uiszczoną przez powodów na rzecz pozwanego tytułem spłaty wymagalnego kapitału oraz wymagalnych odsetek. Wyliczenia tej kwoty przedstawione przez biegłego nie były kwestionowane ostatecznie przez żądną ze stron. Opinia biegłego sądowego T. S. została przez Sąd uznana za rzetelną i przydatną dla rozstrzygnięcia. W pozostałym zakresie opinia biegłego sądowego nie miała znaczenia dla rozstrzygnięcia. Dowód z opinii biegłego został przez strony zasadniczo zgłoszony i przeprowadzony celem wyjaśnienia mechanizmów kredytów denominowanych, wyjaśnienia stosowania tzw. spreadów walutowych, oceny sposobu wykonywania umowy, tego jak bank ustalał kurs waluty CHF stosowany do przeliczeń, a więc okoliczności nieistotnych dla ustalenia tego czy umowa zawierała klauzule niedozwolone bądź obarczone wadą nieważności. Sposób wykonywania danych zapisów, to w jaki sposób strona korzysta z zapisów umowy nie wpływa na ocenę tego, czy dane postanowienie stanowi klauzulę niedozwoloną. Z tym samych względów Sąd ustalając stan faktyczny nie oparł się na opiniach biegłych sądowych sporządzonych w innych postępowaniach, t.j. opinii pisemnej biegłego T. S. sporządzonej w sprawie prowadzonej pod sygn. akt I C 257/18 oraz opinii pisemnej biegłego M. G. sporządzonej w sprawie prowadzonej pod sygn. akt I C 955/19. Sąd rozważył, co następuje: Powództwo w zakresie żądania głównego zasługiwało na uwzględnienie w przeważającym zakresie. Sąd podziela stanowisko, wyrażone w uzasadnieniu wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 15 października 2015 r., sygn. akt I ACa 479/15 oraz w uzasadnieniu postanowienia Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 3 września 2012 roku, w sprawie I ACz 1198/12, zgodnie z którym w przypadku konstrukcji powództwa z roszczeniem "ewentualnym", Sąd rozpoznaje żądanie "ewentualne" i orzeka o nim dopiero po oddaleniu głównego żądania pozwu. Ocena zatem zasadności roszczenia ewentualnego możliwa jest dopiero po stwierdzeniu przez sąd, iż brak jest podstaw do uwzględnienia roszczenia głównego. Z uwagi na fakt, że Sąd uwzględnił żądanie główne niemal w całości, a żądania ewentualne nie zostały zgłoszone na wypadek oddalenia żądania głównego w jakiejkolwiek części, Sąd w wyroku nie orzekał o żądaniach ewentualnych wymienionych w punktach 2-6 pisma z dnia 20 lipca 2022 r. Sąd podzielił argumentację zawartą w pozwie i w dalszych pismach procesowych w świetle której postanowienia §5 ust. 4 oraz §13 ust. 7 umowy kredytu stanowią klauzule niedozwolone w rozumieniu art. 385 1 k.c. Z art. 385 1 k.c. wynika, że możliwość uznania danego postanowienia umownego za niedozwolone i wyeliminowanie go z umowy zależy od spełnienia następujących przesłanek: postanowienie nie zostało uzgodnione indywidualnie, kształtuje prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając interesy konsumenta, nie dotyczy sformułowanych w sposób jednoznaczny głównych świadczeń stron, w tym ceny lub wynagrodzenia. Powyższe przesłanki muszą zostać spełnione łącznie. Powodowie zawarli umowę jako konsumenci w rozumieniu art. 22 1 k.c. , co było w sprawie bezsporne. Zawarcie umowy nie pozostawało w bezpośrednim związku z ewentualnie prowadzoną przez powodów działalnością gospodarczą lub zawodową. Powodowie zawarli umowę w celu finansowania zakupu mieszkania. Pozwany jest z kolei przedsiębiorcą, który w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej m.in. udziela kredytów. Kwestionowane postanowienia umowy kredytu nie zostały z powodami indywidualnie uzgodnione. Zgodnie z art. 385 1 §3 k.c. nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu, a więc w szczególności będą to postanowienia umowy przejęte z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Jednocześnie ustawodawca przeniósł ciężar dowodu tego, że dane postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie na tę osobę, która się na to powołuje. Postanowieniem indywidualnie uzgodnionym w myśl przepisu art. 385 1 § 1 k.c. nie jest postanowienie, którego treść konsument mógł negocjować, lecz takie postanowienie, które rzeczywiście powstało na skutek indywidualnego uzgodnienia (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 20 grudnia 2017 r., sygn. akt I ACa 606/17). Pozwany nie wykazał, że postanowienia umowne dotyczące kwestionowanych klauzul były uzgadniane indywidualnie z powodami. Pozwany nie podnosił nawet, aby treść postanowień w zakresie przeliczania kwot walut, na wniosek powodów w jakimkolwiek zakresie została zmieniona w stosunku do pierwotnie oferowanej treści postanowień, bądź aby były choćby prowadzone negocjacje w tym kierunku. Poza sporem było, że przedmiotowa w sprawie umowa została podpisana przez strony w takim kształcie, jaki przygotował bank na podstawie wzorca umownego. Wzorzec ten został załączony do odpowiedzi na pozew (k. 288-307). Sam fakt, że powodom udzielono kredytu denominowanego w walucie obcej na ich wniosek, co pociągało automatycznie za sobą określone we wzorcu warianty postanowień umownych (w tym te dotyczące rachunku, z którego miała odbywać się spłata), jest z tego punktu widzenia irrelewantny. Wybór przez kredytobiorcę jednej z kilku oferowanych przez bank wersji kredytu, nie może być uznany za równoznaczny z indywidualnym uzgodnieniem warunków takiego kredytu. (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 19 grudnia 2019 r. sygn. akt VI ACa 312/19) Kwestionowane postanowienia umowy dotyczące klauzul kursu przeliczania kwot walut uruchamianego kredytu kursu oraz przeliczania kwot na potrzeby spłaty kredytu określają w rozumieniu art. 385 1 § 1 k.c. główne świadczenia z tytułu łączącej strony umowy kredytu. Podkreślić należy, że kredyt w przypadku finansowania zobowiązań w kraju (tak jak to miało miejsce w przypadku powodów) mógł być wypłacony tylko w walucie polskiej, co wynika z §5 ust. 3 pkt. 2 umowy. Pociągało to za sobą konieczność dokonania przeliczeń z franka szwajcarskiego na złotówki zgodnie z zapisem §5 ust. 4 umowy. Takie przeliczenia były dokonywane również w oparciu o zapisy §13 ust. 7 umowy kredytu przy pobieraniu środków na spłatę raty. Bez tych zapisów brak byłoby zatem możliwości określenia jakiej wysokości świadczenie z tytułu umowy kredytu ma zostać spełnione tak przez kredytodawcę, jak i przez kredytobiorców. Postanowienia umowne o analogicznej treści zostały ocenione jako określające świadczenia główne przez Sąd Najwyższy w wyroku z 11 grudnia 2019 r., sygn. V CSK 382/18, oraz w wyrokach z 4 kwietnia 2019 r , sygn. III CSK 159/17 i z 9 maja 2019 r. sygn. I CSK 242/18, z 2 czerwca 2021 r. I CSKP 55/21, jak również przez Sąd Apelacyjny w Warszawie w sprawach V ACa 567/18, VI ACa 801/19. Sąd podziela pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w uzasadnieniu wyżej powołanego orzeczenia wydanego w sprawie I CSK 242/18 zgodnie z którym „skoro z klauzuli waloryzacyjnej wynika, w jakiej wysokości świadczenie główne ma być spełnione, to należy przyjąć, że w ten sposób określa ona to świadczenie w rozumieniu wskazanego przepisu [ art. 385 1 § 1 zd. 2 k.c. ].” Uznanie, że oceniane w sprawie postanowienia określają świadczenia główne nie oznacza, że uchylają się one spod oceny abuzywności. W kontekście jednoznaczności powołać się na stanowisko Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-186/16 (wyrok z 20 września 2017 r.) na gruncie wykładni art. 4 ust. 2 Dyrektywy 93/13/EWG, w którym wskazano: „wymóg wyrażenia warunku umownego prostym i zrozumiałym językiem oznacza, że w wypadku umów kredytowych instytucje finansowe muszą zapewnić kredytobiorcom informacje wystarczające do podjęcia przez nich świadomych i rozważnych decyzji. W tym względzie wymóg ów oznacza, że warunek dotyczący spłaty kredytu w tej samej walucie obcej co waluta, w której kredyt został zaciągnięty, musi zostać zrozumiany przez konsumenta zarówno w aspekcie formalnym i gramatycznym, jak i w odniesieniu do jego konkretnego zakresu, tak aby właściwie poinformowany oraz dostatecznie uważny i rozsądny przeciętny konsument mógł nie tylko dowiedzieć się o możliwości wzrostu lub spadku wartości waluty obcej, w której kredyt został zaciągnięty, ale również oszacować - potencjalnie istotne - konsekwencje ekonomiczne takiego warunku dla swoich zobowiązań finansowych.” W orzecznictwie TSUE wskazuje się, iż wymóg, aby warunek umowny był wyrażony prostym i zrozumiałym językiem, powinien być rozumiany jako nakazujący, aby umowa przedstawiała w sposób przejrzysty konkretne działanie mechanizmu wymiany waluty obcej, do którego odnosi się ów warunek (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 30 kwietnia 2014 r., w sprawie C-26/13 Kásler). Przenosząc powyższe na grunt sprawy niniejszej, należy stwierdzić, że postanowienia §5 ust. 4 oraz §13 ust.7 zawartej przez strony umowy kredytu nie mogą być uznane za jednoznaczne w zakresie odsyłającym do kursu kupna dla dewiz (aktualnej tabeli kursów) obowiązującej w P. B. S.A. w dniu realizacji zlecenia płatniczego, skoro nigdzie w umowie nie zostało sprecyzowane, czym dokładnie jest owa tabela i według jakich kryteriów jest tworzona. Odpowiedzi na te pytania nie udziela definicja tabeli kursów zawarta w §1 pkt 8 umowy kredytu, która zasadniczo jedynie udziela informacji, gdzie można znaleźć tą tabelę. W tym kontekście odwołać należy się do wyroku Trybunału Sprawiedliwości z 18 listopada 2021 r. C-212/20, w którym podano: „Art. 5 dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że treść klauzuli umowy kredytu zawartej między przedsiębiorcą a konsumentem ustalającej cenę zakupu i sprzedaży waluty obcej, do której kredyt jest indeksowany, powinna, na podstawie jasnych i zrozumiałych kryteriów, umożliwić właściwie poinformowanemu oraz dostatecznie uważnemu i racjonalnemu konsumentowi zrozumienie sposobu ustalania kursu wymiany waluty obcej stosowanego w celu obliczenia kwoty rat kredytu, w taki sposób, aby konsument miał możliwość w każdej chwili samodzielnie ustalić kurs wymiany stosowany przez przedsiębiorcę”. Zapisy umowy nie spełniały powyższych wymogów. Pozwany nie sprostał również obowiązkowi informacyjnemu w zakresie wymaganym przez powołane wyżej orzeczenie TSUE. Wypełnienie obowiązku informacyjnego wymagało podania pełnej informacji o ryzyku zarówno w odniesieniu do wysokości raty, jak i kapitału pozostałego do spłaty, możliwej do uzyskania w dacie zawarcia umowy. Tymczasem z zeznań powodów wynika, iż z informacji jakie były im przedstawiane na temat ryzyka kursowego nie wynikało w sposób jasny, że wraz ze znacznym wzrostem kursu waluty wzrastała znacząco wysokość kapitału do spłaty wyrażona w złotych. Powodom, którzy nie uzyskiwali dochodów w walucie CHF nie przedstawiono symulacji rat kredytowych i symulacji wzrostu kapitału kredytu wyrażonego w złotych jaki pozostał do spłaty, przy założeniu znacznego wzrostu kursu CHF. Dodatkowo frank szwajcarski był im przedstawiany jako stabilna waluta. Nie można uznać, że powodowie w oparciu o przedstawione im informacje, w tym w oparciu o informację z pkt. 9 wniosku o udzielenie kredytu mogli zakładać, że istnieje realne ryzyko gwałtownego i radykalnego wzrostu kursu CHF wobec waluty PLN oraz że uzyskali od pozwanego banku informacje pozwalające ocenić im, jakie konsekwencje ekonomiczne ma dla ich zobowiązania radykalny wzrost kursu waluty. Udzielana kredytobiorcy informacja o ryzyku kursowym powinna być jasna i zrozumiała dla niego. W miarę potrzeby informacja ta winna być zobrazowana na przykładach (symulacjach, wykresach). Zawarta w opisywanym powyżej wniosku informacja o ryzyku kursowym była bardzo ogólna, niepoparta żadnymi przykładami, obrazującymi w jaki sposób zmieniłaby się wysokość raty kredytowej i jednocześnie saldo zadłużenia na skutek wzrostu kursu waluty, do której kredyt był denominowany. Gdyby kredytujący Bank zamierzał wystarczająco poinformować kredytobiorcę będącego osobą fizyczną - konsumentem o niebezpieczeństwach wynikających z kredytu powiązanego z kursem waluty obcej, to nie proponowałby w ogóle zawierania takich umów kredytowych, zdając sobie sprawę jako profesjonalista, że umowa taka może zostać łatwo oceniona jako nieuczciwa (tak Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z 29 października 2019 r. w sprawie IV CSK 309/18). Dodatkowo wskazać należy, że podstawą ustalenia, że powodowie zostali w sposób wystarczający poinformowani o ryzyku kursowym nie może być to, iż powodom według twierdzeń pozwanego, miała zostać przedstawiony wydruk informacji o ryzyku kursowym i ryzyku stopy procentowej. Po pierwsze wskazać należy, że nie udowodniono, aby informacja ta została przedstawiona powodom. Po drugie powyższa ocena nie byłaby odmienna, gdyby przyjąć, tak jak chce tego pozwany, że powodom przekazano powyższy wydruk. Informacja ta nie spełniała bowiem wyżej opisanych wymogów, gdyż nie przedstawiała pełnej informacji o tym jaki skutek dla zobowiązań powodów może mieć znaczący wzrost kursu waluty. Reasumując powyższe wskazać należy, iż brak wyjaśnienia powodom jak tworzona jest tabela kursów obowiązująca w banku, a także brak przedstawienia powodom konsekwencji ekonomicznych związanych z przeliczaniem kwot z franka szwajcarskiego na złote i ze złotówek na franka, sprawiają, iż omawiane powyżej klauzule nie mogą zostać uznane za jednoznaczne, a zatem podlegają kontroli pod kątem abuzywności. Przechodząc do oceny pozostałych przesłanek wskazać należy, iż interes konsumenta należy rozumieć szeroko, nie tylko jako interes ekonomiczny, ale też jako każdy inny (nawet niewymierny) interes. Natomiast ocena zachowań w świetle dobrych obyczajów następuje najczęściej poprzez odwołanie się do takich wartości jak: szacunek wobec partnera, uczciwość, szczerość, zaufanie, lojalność, rzetelność i fachowość. Zatem postanowienia umów, które kształtują prawa i obowiązki konsumenta, nie pozwalając na realizację tych wartości, uznawane są za sprzeczne z dobrymi obyczajami. Tak również kwalifikowane są wszelkie postanowienia, które zmierzają do naruszenia równorzędności stron stosunku, nierównomiernie rozkładając uprawnienia i obowiązki między partnerami umowy. Brak równowagi kontraktowej jest bowiem jednym z podstawowych przejawów naruszenia dobrych obyczajów. W ocenie Sądu omawiane powyżej klauzule §5 ust. 4 oraz §13 ust. 7 umowy kredytu są sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszały interes powodów jako konsumentów, gdyż poprzez przyznanie przedsiębiorcy prawa do kształtowania kursów w tabeli kursów, pozwany bank miał prawo do jednostronnego i arbitralnego kształtowania wysokości świadczeń stron umowy. W istotę umowy kredytu denominowanego zawartego przez strony było wpisane to, iż P. B. S.A. poprzez ustalenie kursów walut w tabeli, najpierw jednostronnie ustalał wysokość kwoty kredytu wyrażonej w złotówkach podlegającej wypłacie (na podstawie §5 ust. 4 umowy), a następnie jednostronnie wyznaczał kwotę raty do spłaty wyrażoną w walucie polskiej w przypadku wyboru w umowie spłaty w złotówkach (na podstawie §13 ust. 7 umowy kredytu). Na skutek tego powodowie narażeni byli na arbitralność decyzji banku, a równocześnie, wobec braku określenia jakichkolwiek kryteriów ustalania kursów walut obcych, nie przysługiwały im żadne środki, które pozwoliłyby chociażby na późniejszą weryfikację prawidłowości kursu ustalonego przez bank. W ocenie Sądu stanowi to rażące naruszenie interesów konsumentów, skutkujące brakiem bezpieczeństwa i możliwości przewidzenia skutków umowy. Jest to przy tym postępowanie sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszające równowagę stron umowy na korzyść strony silniejszej, która nie tylko może jednostronnie ustalić kwotę jaką wypłaci, ale również może żądać spełnienia świadczenia w określonej przez siebie wysokości, ale też korzystać z szeregu postanowień o charakterze sankcji (m.in. podwyższone oprocentowanie dla zadłużenia przeterminowanego, możliwość wypowiedzenia umowy), gdyby konsument takiego świadczenia nie spełniał. W tym kontekście odwołać się ponownie należy do wyroku Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-212/20, w którym wskazano, iż „warunek dotyczący indeksacji, który (…) nie pozwala konsumentowi na samodzielne określenie w każdej chwili kursu wymiany stosowanego przez przedsiębiorcę, ma nieuczciwy charakter”. Oceny powyższej nie zmienia również okoliczność, że spłata kredytu mogła nastąpić we franku szwajcarskim, w razie gdyby powodowie zdecydowali się na takie rozwiązanie. Możliwość taka nie eliminowała bowiem zaburzenia równowagi stron, do której dochodziło na etapie uruchomienia kredytu określonego we franku ale wypłacanego w złotówkach po kursie zależnym wyłącznie od decyzji banku. Analizowane klauzule są sprzeczne z dobrymi obyczajami i prowadzą do rażącego pokrzywdzenia konsumenta również z uwagi na asymetryczny rozkład ryzyka związanego z zawarciem umowy – w szczególności ryzyka kursowego. Przenoszą one bowiem ryzyko kursowe jedynie na konsumenta. Po wypłacie kredytu bank otrzymuje jego zwrot w ratach z umówionymi odsetkami stosownie do harmonogramu spłat wyrażonego w walucie obcej. Ewentualny wzrost bądź spadek kursu waluty nie wpływa na zwiększenie bądź zmniejszenie się świadczenia należnego bankowi obliczonego w tej walucie. W sytuacji wzrostu kursu waluty, aby spełnić świadczenie w tej samej wysokości w walucie obcej konsument musi wydatkować coraz większe kwoty w złotych. Niezależnie od aktualnego kursu, bank jest w stanie uzyskać świadczenie zastrzeżone dla siebie w umowie, tymczasem w razie wzrostu kursu waluty obcej, ciężar spełnienia coraz wyższego świadczenia spoczywa wyłącznie na konsumencie. Dodatkowo o sprzeczności z dobrymi obyczajami i rażącym pokrzywdzeniu konsumenta świadczy to, że konsument wnioskując o określoną sumę kredytu w złotych nie ma gwarancji, że taką kwotę uzyska. Znaczące się umocnienie złotego, znajdujące odzwierciedlenie w notowaniach waluty na rynkach bądź hipotetycznie jedynie w tabeli banku (a tej ostatniej sytuacji w świetle umowy nie można było wykluczyć) mogło sprawić, że kredytobiorca uzyskałby kwotę znacząco niższą od wnioskowanej. Oceny czy postanowienie umowne jest niedozwolone dokonuje się co do zasady według stanu z chwili zawarcia umowy, a późniejszy sposób wykonywania umowy, to czy strona stosuje się do treści klauzuli abuzywnej, nie wpływa na ocenę czy sporne postanowienie umowne jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i prowadzi do rażącego pokrzywdzenia konsumenta (por. uchwała SN z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17). Wobec tego nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia to, jak bank wyznaczał tabelę kursów walut, czy stosował tzw. kursy rynkowe, a także to czy ustalając wysokość kursów doznawał on faktycznych ograniczeń z uwagi na uwarunkowania rynkowe, czy też z uwagi na zachowania innych uczestników rynku. Są to okoliczności obojętne na gruncie art. 385 2 k.c. , jak również oceny możliwego naruszenia interesów konsumenta. Na gruncie dokonywania oceny czy dane postanowienie jest postanowieniem niedozwolonym na gruncie art. 385 1 k.c. istotne jest jedynie, że postanowienia umowy dawały przedsiębiorcy swobodę w wyznaczaniu kursu waluty, a w konsekwencji – wysokości zarówno zobowiązań konsumenta, jak i zobowiązań banku. Dodatkowo wskazać należy, że zgodnie z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości z 29 kwietnia 2021 r., wydanym w sprawie C-19/20, sąd krajowy jest zobowiązany do stwierdzenia nieuczciwego charakteru warunku umowy zawartej między przedsiębiorcą a konsumentem, nawet jeśli warunek ten został zmieniony przez te strony w drodze umowy. Wyjątkiem od tej reguły jest sytuacja, kiedy konsument wyraził wolną i świadomą zgodę na zmianę nieuczciwego warunku i na rezygnację z ochrony przed nieuczciwymi postanowieniami umownymi. W niniejszej sprawie nie wykazano, aby powodowie taką zgodę wyrazili. Analiza zachowania powodów, którzy wnosząc szereg reklamacji do pozwanego banku, zwracając się z prośbą o interwencję m.in. do Rzecznika Finansowego czy Komisji Nadzoru Finansowego, a ostatecznie wnosząc pozew oraz składając zeznania w sprawie, powoływali się na klauzule niedozwolone zawarte w umowie, wskazuje się, że nie godzili się oni na związanie ich zapisami, które w ich ocenie stanowiły klauzule niedozwolone. Abuzywność postanowień przedmiotowej w sprawie umowy w zakresie odesłania do tabeli kursów nie została usunięta na skutek wejścia w życie tak zwanej „ustawy antyspreadowej” (t.j. ustawy z 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw). Treść tzw. „ustawy antyspreadowej” nie świadczy o tym, że zamiarem polskiego ustawodawcy było utrzymanie w mocy zawartych wcześniej umów kredytu indeksowanego do waluty obcej, które nie spełniały wprowadzonych w 2011 r. standardów w zakresie wyjaśnienia kredytobiorcy sposobu ustalania przez bank kursu waluty obcej, choćby umowy te zawierały klauzule abuzywne. Należy podkreślić, że wspomniana ustawa z 2011 r. nie odwoływała się w swojej treści do pojęcia abuzywności i nie zawierała postanowień dotyczących ewentualnego sanowania umów kredytu obejmujących niedozwolone postanowienia umowne. Przypisywanie ustawodawcy takiego zamierzenia jest zbyt daleko idące i nie znajduje wystarczającego uzasadnienia w regułach stosowania wykładni celowościowej norm prawa. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż postanowienia §5 ust. 4 i §13 ust. 7 umowy kredytu w zakresie, w jakim przeliczanie na złote kwoty wyrażonej w walucie wymienialnej zostało uzależnione od wartości wynikających z tabel kursowych obowiązującej w banku, jako sprzeczne z dobrymi obyczajami i prowadzące do rażącego pokrzywdzenia konsumenta, stanowią klauzule niedozwolone w rozumieniu art. 385 1 k.c. i jako takie nie wiążą powodów. Zgodnie z art. 385 ( 1) § 2 k.c. postanowienie abuzywne nie wiąże konsumenta, a strony są związane umową w pozostałym zakresie. Zdaniem Sądu, z przyczyn wskazanych przez Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku w sprawie V CSK 382/18, nie jest jednak możliwe, aby rozpatrywana w niniejszej sprawie umowa została utrzymana po wyłączeniu z niej wadliwych postanowień regulujących przeliczania kursów waluty. Zastąpienie wadliwego mechanizmu innym, na przykład poprzez odwołanie się do średniego kursu waluty obcej w NBP, w świetle orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydanych w sprawach C-118/17 (Dunai), C-260/18 (Dziubak) jest wykluczone. Nie zasługuje na aprobatę koncepcja zgodnie z którą w takim wypadku należałoby uznać, że umowa odsyła do „kursu rynkowego”. W szczególności w ocenie Sądu, nie można na podstawie art. 56 k.c. w zw. z art. 354 k.c. wywodzić, że w ramach stosunku zobowiązaniowego powstałego na podstawie analizowanej tu umowy zastosowanie znajduje kurs waluty CHF ustalany inaczej niż to wprost wskazano w umowie, np. publikowany przez Narodowy Bank Polskiego albo „kurs rynkowy”. Takie rozumowanie pozostaje w sprzeczności z regułami wykładni oświadczeń woli zawartymi w art. 65 §1 i 2 k.c. Brak jest podstaw do uznania, że zgodnym zamiarem stron zawierających analizowaną w sprawie umowę było odesłanie do kursu CHF w NBP czy do „kursu rynkowego”. Brak jest również możliwości odwołania się do art. 358 § 2 k.c. chociażby dlatego, że przepis ten wszedł w życie w dniu 24 stycznia 2009 r., co oznacza, iż nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie, skoro abuzywne klauzule zawarte nie wiążą powodów od początku, tj. 7 kwietnia 2008 r. W treści umowy wprost wskazano na kurs kupna lub sprzedaży waluty zgodnie z tabelą kursów banku. Okoliczność, że zapisy umowy okazały się w tym zakresie niewiążące dla powodów, nie oznacza, że należy dokonywać wykładni treści przedmiotowej umowy przy założeniu fikcji, że strony podpisały umowę, w której w ogóle brak było wskazań co do tego, jaki kurs (...) będzie stosowany przy jej wykonywaniu. Nie zasługuje na podzielenie koncepcja prezentowana przez część kredytobiorców (w tym również przez powodów w jednym z żądań ewentualnych), zakładająca, że umowa kredytu indeksowanego bądź denominowanego do waluty obcej dotknięta omawianym tu rodzajem wadliwości powinna funkcjonować jako umowa kredytu złotowego, oprocentowanego jednak poprzez odwołanie do wskaźnika LIBOR. Przyjęcie takiej konstrukcji byłoby natomiast sprzeczne ze stanowiskiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i prowadziłaby do zmiany natury łączącego strony stosunku prawnego w porównaniu do tego zamierzonego w dacie zawierania umowy. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w swoim orzecznictwie wskazuje, że przepisy dyrektywy 93/13 stoją na przeszkodzie temu, żeby uznany za nieuczciwy warunek został częściowo utrzymany w mocy poprzez usunięcie elementów przesądzających o jego nieuczciwym charakterze, w przypadku gdyby to usunięcie sprowadzało się do mającej wpływ na istotę tych warunków zmiany ich treści (wyrok z 26 marca 2019 r., Abanca Corporación Bancaria i Bankia, C‑70/17 i C‑179/17, EU:C:2019:250, pkt 64; za: wyrok z 29 kwietnia 2021 r., C-19/20, Legalis). Sąd aprobuje pogląd wyrażony w wyżej powołanym orzeczeniu Sądu Najwyższego wydanym w sprawie V CSK 382/18, które może znaleźć również zastosowanie do kredytów denominowanych. Zgodnie z tym stanowiskiem na skutek eliminacji niedozwolonych klauzul kształtujących mechanizm indeksacji mogłoby dojść do przekształcenia kredytu złotowego indeksowanego do waluty obcej w zwykły (tzn. nieindeksowany) kredyt złotowy, oprocentowany według stawki powiązanej ze stawką LIBOR. W rezultacie doszłoby do zaniknięcie ryzyka kursowego, a więc elementu charakterystycznego dla umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej i uzasadniającego powiązanie stawki oprocentowania ze stawką LIBOR. Wyeliminowanie ryzyka kursowego jest równoznaczne z tak daleko idącym przekształceniem umowy, iż należy ją uznać za umowę o odmiennej istocie i charakterze. W rezultacie po wyeliminowaniu tego rodzaju klauzul utrzymanie umowy o charakterze zamierzonym przez strony nie jest możliwe, co przemawia za jej całkowitą nieważnością. Ustalając, czy umowa może obowiązywać po wyeliminowaniu wyżej opisanych klauzul nie można również pomijać tego, że umowa uzależniała wysokość kwoty kredytu wypłacanej w złotych od kursu kupna wskazanego w tabeli kursów obowiązującej w banku. Skoro zaś postanowienia w zakresie odsyłającym do owej tabeli kursowej nie wiążą konsumentów i luka ta nie może być uzupełniona obiektywnym wskaźnikiem, oznacza to, że umowa staje się niewykonalna. Umowa po wyłączeniu z niej omawianych klauzul abuzywnych (§5 ust. 4) upada wskutek braku postanowień regulujących wysokość świadczenia głównego kredytodawcy. Ustalenie kwoty kredytu w walucie obcej, a jego wypłaty i spłaty w złotych, powoduje, że umowa jest niewykonalna bez możliwości ustalenia kursu waluty. Nie istnieją bowiem podstawy do ustalenia wysokości świadczeń stron. Brak jest bowiem możliwości ustalenia kwoty udzielonego i wypłaconego kredytu, opisanej w §2 ust. 1 w zw. z §5 ust. 3 pkt 2 umowy kredytu, a zatem jednego z essentialia negotii umowy kredytu. Umowa w takiej sytuacji nie określała wysokości oddanych do dyspozycji kredytobiorcy środków pieniężnych, pomimo, że w umowie kredytu takie zapisy powinny się znaleźć zgodnie z art. 69 ust. 1 pkt 2 Prawa bankowego . Umowa taka nie zostałaby zawarta bez tych istotnych postanowień, a co za tym idzie należy przyjąć, że jest nieważna w całości. Na marginesie wskazać należy, że nie powoduje nieważności umowy sam brak odniesienia się w § 2 ust. 1 umowy kredytu do waluty CHF, albowiem treść wniosku o zawarcie umowy kredy, sposób wykonywania umowy świadczą jednoznacznie o tym, że w § 2 umowy waluta kredytu miała być określona jako frank szwajcarski. Powodowie w pozwie oraz w dalszych pismach procesowych powoływali się m.in. na nieważność umowy. W tym miejscu zaznaczyć należy, że Sąd jest uprawniony do badania z urzędu ważności czynności prawnej. W sprawie, w której wyłania się kwestia nieważności bezwzględnej umowy ( art. 58 k.c. ), sąd kwestię tę bierze bowiem pod rozwagę z urzędu jako przesłankę swego rozstrzygnięcia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 19 grudnia 1984 r., sygn. akt III CRN 183/84, uchwała Sądu Najwyższego z 17 czerwca 2005 r., sygn. akt III CZP 26/05, wyrok Sądu Najwyższego z 26 stycznia 2006 r., sygn. akt II CK 374/05, wyrok Sądu Najwyższego z 3 listopada 2010 r., sygn. akt V CSK 142/10). Nawet zatem w sytuacji gdy powód nie decyduje się na podniesienie zarzutu nieważności umowy kredytu, Sąd z urzędu nieważność taką bierze pod uwagę przy ocenie zasadności powództwa. W toku postępowania powodowie reprezentowani przez zawodowego pełnomocnika konsekwentnie podnosili, że akceptują rozwiązanie w rezultacie którego Sąd może przyjąć, że umowa jest nieważna. Dodatkowo powodowie w swych oświadczeniach wskazywali, że są świadomi skutków, jakie mogą wiązać się z przyjęciem przez Sąd, że umowa jest nieważna. Powyższe pozwoliło przyjąć, że powodowie są świadomi możliwych konsekwencji stwierdzenia nieważności umowy kredytu (jako przesłanki rozstrzygnięcia) i uznają, że nie naruszy to ich słusznych interesów. W tym miejscu konieczne jest odniesienie się do pozostałych przedstawionych w pozwie zarzutów, które w ocenie powodów mogły skutkować nieważnością zawartej przez nich umowy. W ocenie Sądu samo zawarcie umowy kredytu denomiowanego, także przed uregulowaniem tego rodzaju kredytu wprost w ustawie, mieściło się w granicach swobody umów ( art. 353 1 k.c. ). W istocie ustawodawca, wprowadzając z dniem 26 sierpnia 2011 r. do ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1896) przepis art. 69 ust. 2 pkt 4a , dał wyraz temu, że dostrzega fakt wykształcenia się w obrocie nowego rodzaju umowy kredytu i aprobuje to. Nieuzasadnione jest przy tym stanowisko, zgodnie z którym wprowadzenie wspomnianego wyżej przepisu art. 69 ust. 2 pkt 4a świadczyć ma o tym, że przed dniem 26 sierpnia 2011 r. zawarcie umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej lub denominowanego do waluty obcej było w świetle ustawy Prawo bankowe niedopuszczalne. Przeciwko tej tezie przemawia chociażby to, że sam ustawodawca w ustawie antyspreadowej w przepisie przejściowym – art. 4 – wprost uregulował kwestię umów kredytu indeksowanego do waluty obcej oraz denominowanego do waluty obcej zawartych przed datą wejścia w życie ww. ustawy nowelizującej. Ustawodawca wskazał mianowicie, że również do takich umów ma zastosowanie nowowprowadzony art. 69 ust. 2 pkt 4a oraz art. 75b ustawy Prawo bankowe - w zakresie dotyczącym kwot pozostałych do spłaty. Gdyby było tak, że ustawodawca uznawał takie umowy za nieważne jako sprzeczne z przepisami prawa o charakterze bezwzględnie obowiązującym, wprowadzenie powyższej regulacji nie znajdowałoby żadnego racjonalnego uzasadnienia. Z powyższego wynika, że ustawodawca zaaprobował funkcjonowanie w obrocie umów kredytu indeksowanego do walut obcych oraz kredytów denominowanych nie tylko na przyszłość, ale także tych zawartych przed datą uregulowania tego rodzaju umowy wprost w ustawie Prawo bankowe . Powodowie powoływali się na sprzeczność umowy z zasadami współżycia społecznego oraz z zasadą swobody umów powołując się zasadniczo na analogiczne argumenty jak te, które świadczyły w ich ocenie o naruszeniu dobrych obyczajów i rażącym naruszeniu interesów konsumenta w rozumieniu art. 385 1 § 1 k.c. Powyższe skutkuje tym, że konieczne jest określenie czy umowa jest nieważna z uwagi na jej sprzeczność z zasadami współżycia społecznego, zasadą swobody umów czy też jest nieważna na skutek uznania, że występują w niej klauzule niedozwolone, których wyeliminowanie skutkuje upadkiem całej łączącej strony umowy. W doktrynie i w orzecznictwie w zasadzie jednolicie przyjmuje się, że dopiero w razie ustalenia, że dana umowa nie jest nieważna, zatem że nie narusza ona norm prawa o charakterze iuris cogentis , nie ma na celu obejścia prawa i nie jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, możliwe staje się badanie jej postanowień pod kątem abuzywności (vide w tym zakresie uchwała Sądu Najwyższego z 13 stycznia 2011 r., sygn. akt III CZP 119/10, Legalis; wyrok Sądu Najwyższego z 20 stycznia 2011 r., sygn. akt I CSK 218/10). Jednocześnie odnotować trzeba, że na gruncie prawa polskiego „nieważność czynności prawnej” w rozumieniu art. 58 k.c. jest skutkiem dalej idącym w stosunku do „braku związania” konsumenta, o którym mowa w art. 385 1 §2 k.c. W doktrynie prawa podkreśla się, że art. 385 1 §2 k.c. przewiduje szczególny rodzaj sankcji, który należy odróżnić od nieważności, wzruszalności oraz bezskuteczności względnej i zawieszonej. Zgodnie z dominującym poglądem doktryny, komentowany przepis przewiduje sankcję bezskuteczności częściowej ex lege , która znajduje zastosowanie z mocy ustawy i działa ex tunc (P. Mikłasiewicz, [w:] K. Osajda /red./, Kodeks cywilny. Komentarz, Legalis 2021, Komentarz do art. 385 1 k.c.). Przy dokonywaniu wykładni przepisów polskiego kodeksu cywilnego z uwzględnieniem prawa unijnego, należy jednak brać pod uwagę szerszy kontekst. Po pierwsze warto pamiętać, że nie wszystkie porządki wewnętrzne krajów Unii Europejskiej wprowadzają rozróżnienie pomiędzy pojęciem „nieważności” czynności prawnej a pojęciem „bezskuteczności” czy „braku związania”. Dyrektywa 93/13/EWG także nie różnicuje owych pojęć. Po drugie, trzeba mieć na względzie to, że przepisy ww. Dyrektywy, jak również art. 385 1 i n. k.c. wprowadzone w ramach jej implementacji, stanowią regulację szczególną. Normy te nakierowane są na ochronę konsumentów przed nieuczciwymi warunkami umownymi, czyli takimi, które w szczególności powodują znaczącą nierównowagę wynikających z umowy praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta (art. 3 Dyrektywy 93/13/EWG). Wydaje się, że ustawodawca unijny przyjął założenie, że w przypadku, gdy umowa zawarta z konsumentem obejmuje postanowienia, które naruszają zasadę równorzędności stron na niekorzyść konsumenta, ocena skutków prawnych takiej umowy powinna zostać dokonana właśnie przy zastosowaniu zapisów Dyrektywy 93/13/EWG i przepisów krajowych wdrożonych na skutek jej implementacji. W efekcie, w sytuacji, gdy analizowane w danym stanie faktycznym postanowienie umowne jawi się jako klauzula abuzywna, a jednocześnie te same względy, które świadczą o owej abuzywności, mogłyby na gruncie prawa krajowego przemawiać za bezwzględną nieważnością tego postanowienia na podstawie przepisów ogólnych (zatem mających zastosowanie do wszelkich stosunków cywilnoprawnych, a nie tylko do umów zawieranych z konsumentami), wydaje się, że wykładnia prawa krajowego zgodna z treścią Dyrektywy 93/13/EWG nakazuje zastosowanie przepisów o abuzywności przed przepisami ogólnymi. Przypisanie wadliwym postanowieniom umownym w miejsce bezwzględnej nieważności „jedynie” abuzywności skutkuje tym, że do pewnego stopnia pozostawia się konsumentowi możliwość wyboru skutków owej wadliwości. Konsument może poprzez wyrażenie świadomej zgody następczej sanować umowę bądź też wyrazić zgodę na „unieważnienie” umowy w sytuacji, gdy bez klauzul niedozwolonych umowy nie można utrzymać w mocy. Zawarte w umowie kredytu postanowienia, t.j. §5 ust 4 i §13 ust. 7 umowy kredytu stanowią klauzule abuzywne. Wyeliminowanie tych postanowień prowadzi w rezultacie do nieważności umowy z przyczyn wskazanych powyżej, a nie z uwagi na sprzeczność umowy z zasadami współżycia społecznego ( art. 58 § 2 k.c. ) czy też sprzeczność z właściwością stosunku prawnego ( art. 353 1 k.c. ) Skutkiem stwierdzenia nieważności umowy kredytu w całości na skutek wyeliminowania klauzul niedozwolonych jest uznanie, że spełnione przez obie strony świadczenia nie miały oparcia w łączącej strony umowie. Roszczenie o zapłatę rozpoznać należało na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu t.j. art. 405 k.c. i art. 410 §1 i 2 k.c. W przypadku gdy w umowach wzajemnych bezpodstawne wzbogacenie następuje po obydwu stronach, teoretycznie możliwe są dwa rozwiązania, czyli zastosowanie teorii dwóch kondykcji, lub teorii salda. Co tej ostatniej kwestii Sąd podziela stanowisko wyrażone w uchwale Sądu Najwyższego z 16 lutego 2021 r. sygn. akt III CZP 11/20, w której Sąd Najwyższy przesądził, że w przypadku stwierdzenia nieważności umowy kredytowej, umowę należy rozliczyć zgodnie z teorią dwóch kondykcji. Argumentując przyjęte rozstrzygnięcie Sąd Najwyższy wskazał, że "(...) w razie nieważności umowy kredytu dokonywane przez niedoszłego kredytobiorcę płatności, mające stanowić spłatę wykorzystanego kredytu, są świadczeniami nienależnymi, podobnie jak świadczeniem nienależnym jest w takiej sytuacji wypłata środków pieniężnych przez bank. Zgodnie zaś z art. 410 § 1 k.c. w związku z art. 405 k.c. świadczenia nienależne podlegają zwrotowi. Proste zastosowanie tej reguły prowadzi do wniosku, że między bankiem a niedoszłym kredytobiorcą powstają wówczas różne zobowiązania restytucyjne: zobowiązanie niedoszłego kredytobiorcy do zwrotu wykorzystanych środków pieniężnych oraz zobowiązania banku do zwrotu uiszczonych płatności. Przepisy art. 410 i n.k.c. nie zawierają żadnej odrębnej regulacji, która wskazywałaby na jakąkolwiek zależność tych zobowiązań, w szczególności odwzorowującą zamierzony przez strony związek między obowiązkami mającymi wynikać z umowy kredytu (choćby na wzór 495 k.c. ). Jedynie z 497 w zw. z art. 496 k.c. wynika, że jeżeli wskutek nieważności umowy wzajemnej strony mają dokonać zwrotu świadczeń wzajemnych, każdej z nich przysługuje prawo zatrzymania, dopóki druga strona nie zaofiaruje zwrotu otrzymanego świadczenia albo nie zabezpieczy roszczenia o zwrot. Zasadnicze milczenie ustawodawcy sugeruje, a art. 497 w związku z art. 496 k.c. sugestię tę wzmacnia, że nawet w przypadku nieważności umowy wzajemnej zobowiązania stron do zwrotu otrzymanych nienależnie świadczeń są co do zasady od siebie niezależne, co odpowiada aprobowanej w doktrynie i przez Sąd Najwyższy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/12) teorii dwóch kondykcji (...)". Stanowisko to zostało następnie potwierdzone w uchwale siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 7 maja 2021 r., sygn. akt III CZP 6/21. Nieuzasadniony był podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia. Wskazać należy, że powodowie dochodzili zapłaty tytułem zwrotu świadczenia nienależnego. Termin przedawnienia roszczenia powodów o zwrot kwot wpłaconych na podstawie umowy, która zawiera abuzywne postanowienia, a więc o zwrot świadczenia nienależnego, nie zaczął biec dla nich od chwili dokonania poszczególnych spłat rat kredytu (por. Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 22 kwietnia 2021 r. C-485/19). Z uwagi na zastrzeżoną dla kredytobiorcy - konsumenta możliwość podjęcia ostatecznej decyzji co do sanowania niedozwolonej klauzuli umownej (i uniknięcia w ten sposób skutków nieważności umowy) albo powołania się na całkowitą nieważność umowy także wtedy, gdy mogłaby zostać utrzymana w mocy przez zastąpienie klauzuli niedozwolonej stosownym przepisem (wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 3 października 2019 r. w sprawie C-260/18, K. D. i J. D. przeciwko Raiffeisen Bank (...) , pkt 55, 67)), należy uznać, że termin przedawnienia roszczenia o zwrot nienależnie spełnionego świadczenia może rozpocząć bieg dopiero po podjęciu przez kredytobiorcę - konsumenta wiążącej (świadomej, wyraźnej i swobodnej) decyzji w tym zakresie. Dopiero bowiem wtedy można przyjąć, że brak podstawy prawnej świadczenia stał się definitywny, a strony mogą zażądać skutecznie zwrotu nienależnego świadczenia ( art. 120 § 1zd. 1 k.c. ) - (por. wyrok SN z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, nie publ., wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z 17 maja 2021 r. XXV C 3150/19, LEX nr 3207469). Powodowie taką decyzję wyrazili wnosząc pozew, w którym powołali się na nieważność umowy. Niezależnie od tego wskazać należy, że roszczenia powodów o zwrot nienależnych świadczeń podlegały ogólnemu 10-letniemu terminowi przedawnienia zgodnie z art. 118 k.c. w brzmieniu obowiązującym przed 9 lipca 2018 r. (art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 13 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. z 2018 r. poz. 1104). Wobec tego z uwagi na datę wniesienia pozwu oraz z uwagi na datę złożenia pisma zawierającego rozszerzenie powództwa, roszczenie powodów nie uległo przedawnieniu w żadnym zakresie. Sąd nie podzielił argumentacji pozwanego, w zakresie w jakim podniósł zarzut z art. 411 k.c. Pozwany podnosił, że świadczenie powodów znajdowało oparcie w łączącej strony umowie, co wykluczało możliwość jego zakwalifikowania jako nienależnego i w tym zakresie powoływał się na art. 411 pkt 1 k.c. W odniesieniu do roszczeń wywodzonych z nieważności umowy zarzut ten staje się bezprzedmiotowy. Z art. 411 pkt 1 in fine wynika, że możliwość żądania zwrotu świadczenia spełnionego w wykonaniu nieważnej czynności prawnej istnieje – wbrew regule ogólnej – także wtedy, gdy świadczący wiedział o nieważności zobowiązania. Jedynie dla porządku można wskazać, że brak podstaw, aby przyjąć, że powodowie wiedzieli, że nie byli zobowiązani do uiszczania na rzecz pozwanego rat kredytowych w momencie spełniania świadczeń. Dopiero prawomocne stwierdzenie przez Sąd abuzywności klauzul indeksacyjnych zawartych w spornej umowie mogłoby stanowić uzasadnienie dla zastosowania art. 411 pkt. 1 k.c. w odniesieniu do świadczeń spełnionych po dacie uprawomocnienia się takiego wyroku. W ocenie Sądu w okolicznościach niniejszej sprawy nie znajduje również zastosowania art. 409 k.c. Pozwany nie wykazał bowiem, jakie były dalsze losy kwot pobranych od powodów z tytułu rat kapitałowo-odsetkowych objętych podstawą faktyczną żądania procesowego. Należy też w tym miejscu zauważyć, że środki pieniężne są szczególnym rodzajem rzeczy oznaczonych co do gatunku i w sposób szczególny należy też traktować korzyść uzyskaną w ramach bezpodstawnego wzbogacenia, polegającą na otrzymaniu lub zatrzymaniu określonej sumy pieniędzy. Aby bezpodstawnie wzbogacony mógł powołać się na wyłączenie jego odpowiedzialności na podstawie art. 409 k.c. , musi on wykazać, że zużył on lub utracił konkretnie te środki pieniężne, które uzyskał bez podstawy prawnej. Co więcej, należy także wykazać, że w zamian za nie wzbogacony nie uzyskał innych korzyści, które mogłyby uzasadniać uznanie, że stan jego wzbogacenia trwa nadal. Jako korzyść należy przy tym rozpatrywać również spłatę wierzytelności przysługujących podmiotom trzecim w stosunku do wzbogaconego (por. uchwała 7 sędziów SN z 25 kwietnia 1996r., III CZP 153/95, R. Trzaskowski [w:] Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania. Część ogólna, wyd. II, red. J. Gudowski, Warszawa 2018, art. 409.). Sąd przyjął, że pozwany nie wykazał tzw. nieproduktywnego zużycia korzyści, w rezultacie czego zarzut oparty na art. 409 k.c. nie zasługiwał na uwzględnienie. Wobec powyższego Sąd w punkcie I wyroku zasądził od pozwanego na rzecz powodów kwotę 69680,53 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi za okres od 30 maja 2017 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 5101,06 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi za okres od 19 lipca 2019 r. do dnia zapłaty. Kwota ta stanowiła sumę wpłat dokonanych na rzecz pozwanego przez powodów w okresie od 7 kwietnia 2008 r. do października 2016 r. oraz w okresie od lipca 2017 r. do stycznia 2018 r. Wysokość wpłat została wyliczona przez biegłego sądowego i nie była kwestionowana przez żadną ze stron. Wskazać należy, że skoro powodowie mogą domagać się zwrotu wszystkich spłaconych rat, to tym bardziej mogą domagać się zwrotu części z rat. Sąd na podstawie art. 321 k.p.c. jest związany żądaniem pozwu w tym zakresie. O odsetkach ustawowych za opóźnienie Sąd orzekł na podstawie art. 481 k.c. i art. 455 k.c. Przedmiotowe roszczenie jest roszczeniem wynikającym z bezpodstawnego wzbogacenia i ma charakter bezterminowy, a dłużnik winien je spełnić niezwłocznie po wezwaniu. W realiach niniejszej sprawy pozew oraz pismo zawierające rozszerzenie powództwa zastępowały wezwanie do zapłaty. Sąd zasądził zatem odsetki ustawowe za opóźnienie od kwoty 69680,53 zł za okres od 30 maja 2017 r. do dnia zapłaty, tj. od dnia następującego po upływie 21 dni od dnia doręczenia pozwanemu odpisu pozwu, zaś odsetki ustawowe za opóźnienie od kwoty 5101,06 zł od dnia następnego po upływie 21 dni od doręczenia pozwanemu odpisu pisma zawierającego rozszerzenie powództwa. Termin 21 dni w ocenie Sądu pozwalał pozwanemu na analizę żądań powodów i ewentualne spełnienie świadczenia Dalej idące żądanie co do odsetek Sąd oddalił w punkcie II. wyroku. Sąd zasądził świadczenia na rzecz obojga powodów bez zastrzegania solidarności po stronie powodów. Było to uzasadnione tym, że świadczenia uznane za nienależne zostały przez powodów spełnione z ich majątku wspólnego. Brak było podstaw przewidzianych w art. 369 k.c. , aby zasądzić należność główną wraz z odsetkami solidarnie na rzecz powodów. To, że powodowie są małżonkami pozostającymi w ustroju wspólności ustawowej małżeńskiej, samo w sobie nie skutkowało powstaniem między nimi więzi solidarności czynnej. Brak jest w obowiązującym stanie prawnym, w tym w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym , przepisów, które ustanawiałyby solidarność po stronie wierzycieli. Ten rodzaj solidarności występuje tylko wówczas, gdy wynika z treści czynności prawnej. Tymczasem już sam fakt, że w rozpatrywanej sprawie powodowie dochodzą zapłaty tytułem zwrotu nienależnych świadczeń, przemawia za przyjęciem, że nie było podstaw, aby uznać, że zachodzi tu solidarność czynna ustanowiona mocą czynności prawnej. W myśl art. 203 § 1 k.p.c. pozew może być cofnięty bez zezwolenia pozwanego aż do rozpoczęcia rozprawy, a jeżeli z cofnięciem połączone jest zrzeczenie się roszczenia – aż do wydania wyroku. Powodowie pismem z 20 lipca 2022 r. częściowo cofnęli pozew w zakresie żądania zobowiązania pozwanego do zawarcia z powodami porozumienia w zakresie zmiany umowy. Na podstawie art. 355 k.p.c. Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli powód cofnął ze skutkiem prawnym pozew lub jeżeli wydanie wyroku stało się zbędne lub niedopuszczalne. Mając zatem na uwadze, iż powód cofnął częściowo pozew ze skutkiem prawnym, a Sąd nie dopatrzył się podstaw, aby cofnięcie pozwu uznać tu za niedopuszczalne na podstawie art. 203 § 4 k.p.c. , Sąd na podstawie art. 355 k.p.c. i art. 203 § 1 k.p.c. orzekł jak w pkt III. sentencji wyroku. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 100 k.p.c. . obciążając nimi w całości pozwanego, gdyż powodowie przegrali proces w nieznacznej części. W skład kosztów poniesionych przez powodów w wysokości 7534 zł weszły: opłata od pozwu w wysokości 1000 zł, wynagrodzenie pełnomocnika powoda będącego adwokatem w wysokości 5400 zł (ustalone na podstawie §2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie), opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa w wysokości 34 zł, opłata od wniosku o sporządzenie uzasadnienia postanowienia z dnia 2 czerwca 2020 r. w wysokości 100 zł oraz zaliczka uiszczona na poczet biegłego sądowego w wysokości 1000 zł. Rozstrzygając o kosztach procesu, Sąd uznał, że na gruncie niniejszej sprawy nie zachodzą podstawy do nieobciążania pozwanego kosztami procesu w całości na podstawie art. 102 k.p.c. , gdyż nie zachodził w sprawie szczególnie uzasadniony wypadek, o którym mowa w tym przepisie. Sąd uznał, że pozwany dał powody do wytoczenia powództwa przeciwko niemu, gdyż żądanie powodów było spowodowane zastosowaniem przez pozwany bank klauzul niedozwolonych. Dodatkowo powodowie jeszcze przed wszczęciem postępowania wielokrotnie składali reklamacje odnośnie umowy kredytu, wskazując przy tym na spełnienie przesłanek nieważności umowy. W punkcie V. wyroku Sąd nakazał na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w zw. z art. 100 k.p.c. pobrać na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa w W. od pozwanego kwotę 6016,62 zł, tytułem wydatków poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w W. na poczet opinii biegłego sądowego, która to kwota nie znajdowała pokrycia w uiszczonych przez strony zaliczkach na poczet wynagrodzenia biegłego. sędzia Jakub Kowalczyk ZARZĄDZENIE odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikom stron (bez uzasadnienia). sędzia Jakub Kowalczyk