Wyrok Sądu Rejonowego w Szczytnie, I C 398/25

Sygn. akt I C 398/25 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 31 sierpnia 2026 r. Sąd Rejonowy w Szczytnie, I Wydział Cywilny, w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia Marcin Borodziuk Protokolant: starszy sekretarz sądowy B. N. (2) po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2026 r. w M. sprawy z powództwa A. H. (2) i B. N. (1) przeciwko Ł. R. i P. R. o wydanie nieruchomości I. nakazuje pozwanym Ł. R. i P. R. , aby przywrócili zgodny z prawem stan nieruchomości powodów A. H. (1) i B. N. (1) , stanowiącej działkę (...) nr (...) , obręb (...) , położoną w M. , gm. M. , powiat (...) , województwo (...) , dla której prowadzona jest (...) nr (...) , w ten sposób, że usuną betonowy cokół wybudowany w przedniej części działki od strony ulicy, przy granicy z nieruchomością położoną przy ul. (...) w M. , II. odracza termin przywrócenia nieruchomości do stanu zgodnego z prawem na okres trzech tygodni od daty uprawomocnienia się pkt I wyroku; III. oddala powództwo w pozostałym zakresie; IV. koszty procesu między stronami wzajemnie znosi; V. nakazuje ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Szczytnie, tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych: - od powodów 529,61 (pięćset dwadzieścia dziewięć 61/100) złotych, - od pozwanych 529,61(pięćset dwadzieścia dziewięć 61/100) złotych. Sygn. akt I C 398/25 UZASADNIENIE wyroku z 31 sierpnia 2026 r. Powodowie A. H. (2) i B. N. (1) wnieśli o nakazanie Ł. R. i P. R. wydania części nieruchomości stanowiącej (...) , położonej w M. przy (...) , dla której Sąd Rejonowy w Szczytnie prowadzi (...) numer (...) , o powierzchni 7m 2 , zlokalizowanej w przedniej części działki, od strony ulicy, przy granicy z nieruchomością położoną przy ulicy (...) , w terminie trzech tygodni od daty uprawomocnienia się orzeczenia. Domagali się również nakazania pozwanym usunięcia z tego pasa betonowego cokołu ogrodzenia, wyznaczenia na wykonanie obowiązku terminu trzech tygodni od uprawomocnienia się wyroku, a na wypadek niewykonania przez pozwanych tego obowiązku upoważnienia powodów do wykonania zastępczego na koszt pozwanych. Ponadto wnieśli o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Uzasadniając żądanie, powodowie podali, że są współwłaścicielami nieruchomości obejmującej (...) . W dniach 16-17 czerwca 2024 roku zamieszkujący sąsiednią nieruchomość pozwany Ł. R. usunął część dotychczasowego ogrodzenia od strony ulicy. Pomimo zgłaszanego sprzeciwu, wykonał nowy betonowy cokół po stronie działki powodów. Pozwana P. R. , jako właścicielka sąsiedniej nieruchomości i osoba korzystająca z nowego ogrodzenia, miała akceptować prowadzone prace i utrzymywać powstały stan. Zdaniem powodów żadne z pozwanych nie dysponowało tytułem prawnym do zajęcia gruntu, ani zgodą wszystkich współwłaścicieli na zmianę przebiegu ogrodzenia. Mimo wyraźnego sprzeciwu właścicieli oraz szeregu wezwań z ich strony, pozwani nie zwrócili zawłaszczonej części działki i nie przywrócili stanu zgodnego z prawem. Pozwani Ł. R. i P. R. wnieśli o oddalenie powództwa i wzajemne zniesienie kosztów postępowania w sprawie. W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew nie kwestionowali, że Ł. R. wykonywał prace przy ogrodzeniu, twierdzili jednak, że nowa linia została wcześniej uzgodniona, w szczególności z powódką B. N. (1) , a wypowiadane przez nią w dniu 16 czerwca 2024 r. słowa oznaczały zgodę na przeprowadzenie prac. Podnosili, że dotychczasowe ogrodzenie przebiegało nieracjonalnie, naruszało prywatność mieszkańców nieruchomości przy (...) , a ponadto nie odpowiadało sposobowi usytuowania budynków. Powoływali się także na zasady współżycia społecznego oraz na art. 151 k.c. Pismem z 25 sierpnia 2026 roku pozwani powołali się na fakt złożenia przez nich wniosku o rozgraniczenie nieruchomości, domagając się zawieszenia postępowania do czasu zakończenia postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 505 8 § 4 k.p.c. , w sprawach, w których wartość przedmiotu sporu nie przekracza czterech tysięcy złotych, uzasadnienie wyroku ogranicza się do wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. Od uznania sądu opartego na rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy zależy rozszerzenie tego uzasadnienia o pozostałą treść określoną w art. 327 1 § 1 . Mając na uwadze, że spór w niniejszej sprawie w przeważającej mierze dotyczył faktu wyrażenia lub niewyrażenia przez powódkę B. N. (1) zgody na wykonywanie przez pozwanego przebudowy ogrodzenia, uzasadnienie wyroku rozszerzono o wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, obejmującej ustalenie faktów, które sąd uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Podstawa faktyczna rozstrzygnięcia: Nieruchomość stanowiąca działkę (...) , obręb (...) , położona w M. przy ulicy (...) , objęta jest (...) . W dziale II tej księgi jako właściciele nieruchomości ujawnieni są właściciele (...) nr (...) , a ponadto E. H. i H. H. . Właścicielami tych lokali są A. H. (1) oraz B. N. (1) . (dowód: bezsporne, a ponadto wydruk (...) oraz dokumenty nabycia praw do lokali i udziałów w nieruchomości wspólnej k. 20–43) P. R. jest właścicielką sąsiedniej nieruchomości położonej przy ulicy (...) . Jej syn Ł. R. zamieszkuje tam za zgodą P. R. . Ł. R. w związku z pracami remontowymi dotyczącymi drogi przy ulicy (...) , nosił się z zamiarem wykonania prac przy ogrodzeniu, chcąc wyprostować przebieg ogrodzenia frontowego w ten sposób, aby rozpoczynało swój bieg od ściany rozdzielającej oba budynki – stanowiąc niejako przedłużenie przebiegu granicy za budynkiem. (dowód: zeznania pozwanej P. R. , protokół rozprawy z 02 lutego 2026 roku, 01:41:00-01:49:21) Przed czerwcem 2024 roku przednia część obu posesji była oddzielona metalowym ogrodzeniem osadzonym na istniejącym cokole i słupkach. Linia tego ogrodzenia nie była prostopadła do ścian budynków, ponadto płot kończył się wchodząc w obrys okna domu P. R. . W poprzednich latach między członkami rodzin H. i R. odbywały się rozmowy o uporządkowaniu ogrodzenia, w tym o przesunięciu elementów znajdujących się bliżej budynku oraz o rozwiązaniu tymczasowym potrzebnym przy wykonywaniu przyłącza wodnego. Rozmowy te nie doprowadziły jednak do uzgodnienia nowej linii przebiegu betonowego cokołu w przedniej części działki, od strony ulicy. (dowód: zeznania świadka T. N. , protokół rozprawy z 24 września 2025 r., 00:22:02-00:45:43, zeznania świadka W. G. k. 89v-90, zeznania świadka J. H. , protokół rozprawy z 24 listopada 2025 roku, 00:26:59-00:40:32; zeznania powoda A. H. (1) , protokół rozprawy z 02 lutego 2025 r., 00:22:01-00:32:20, zeznania świadka W. G. , protokół rozprawy z 24 września 2025 roku, 01:16:02-01:25:19, zeznania pozwanego Ł. R. , protokół rozprawy z 02 lutego 2026 roku, 00:44:01-01:03:37, zeznania pozwanej P. R. , protokół rozprawy z 02 lutego 2026 roku, 01:41:00-01:49:21) W dniach 16 i 17 czerwca 2024 roku Ł. R. przystąpił do demontażu przedniego odcinka ogrodzenia. Sam początek tych prac widziała B. N. (1) , która przechodząc w godzinach porannych przed budynkiem, spieszyła się do pracy. Nie doszło wówczas do jej rozmowy z Ł. R. . (dowód: zeznania powódki B. N. (1) , protokół rozprawy z 02 lutego 2025 roku, 00:05:00-00:22:00) Następnie Ł. R. usunął metalowe przęsło, rozebrał część dotychczasowej podmurówki, wykonał wykop i przygotował szalunek, a następnie wylał nowy betonowy cokół według przyjętej przez siebie linii. Prace wykonywał w związku z prowadzonymi w tym czasie robotami w pasie ulicznym i zamiarem szybkiego uporządkowania ogrodzenia. (dowód: zeznania pozwanego Ł. R. , protokół rozprawy z 02 lutego 2026 roku, 01:09:50, zeznania świadka H. P. , protokół rozprawy z 24 września 2025 roku, 00:54:35-00:01:14:00, zeznania świadka T. N. , protokół rozprawy z 24 września 2025 r., 00:22:02-00:45:43) Przed rozpoczęciem tych prac Ł. R. nie uzyskał zgody A. H. (1) , B. N. (1) ani H. H. . Nie przeprowadził z nimi rozmowy, w której wskazałby dokładny przebieg projektowanego cokołu i uzyskałby ich akceptację. W toku robót H. H. stawił się na miejscu i sprzeciwił się dalszemu demontażowi oraz zmianie linii ogrodzenia. Po powrocie na nieruchomość, nieobecny wcześniej A. H. (2) również zakwestionował działania Ł. R. . (dowód: zeznania powódki B. N. (1) , protokół rozprawy z 02 lutego 2025 roku, 00:05:00-00:22:00, zeznania powoda A. H. (1) , protokół rozprawy z 02 lutego 2026 roku, 00:22:01-00:42:08, zeznania świadka T. N. , protokół rozprawy z 24 września 2025 r., 00:22:02-00:45:43 zeznania świadka J. H. , protokół rozprawy z 24 listopada 2025 roku, 00:26:59-00:40:32, zeznania świadka H. H. , protokół rozprawy z 24 listopada 2025 r., 00:03:15-00:12:16 – wyłącznie w zakresie sprzeciwu wobec prac pozwanego przy ogrodzeniu) Pomimo zgłoszonych zastrzeżeń pozwany kontynuował prace i doprowadził do wykonania betonowego cokołu. Odmówił jego usunięcia, wskazując między innymi na poniesione przez siebie nakłady. (dowód: zeznania pozwanego Ł. R. , protokół rozprawy z 02 lutego 2026 roku, 01:09:50-01:11:20, zeznania powoda A. H. (1) , protokół rozprawy z 02 lutego 2026 roku, 00:22:01-00:42:08, zeznania powódki B. N. (1) , protokół rozprawy z 02 lutego 2026 roku, 00:05:00-00:22:00) Betonowy element został posadowiony po stronie działki ewidencyjnej numer (...) . Nie stoi na granicy z nieruchomością sąsiednią P. R. . (dowód: protokół oględzin z 14 kwietnia 2026 roku z udziałem biegłego geodety, k. 139-140, dokumentacja fotograficzna k. 142-146) Wskazanie dowodów, na których oparł się sąd, i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej: Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów urzędowych i prywatnych, oględzin nieruchomości przeprowadzonych z udziałem biegłego geodety, dokumentacji fotograficznej, zeznań świadków oraz przesłuchania stron. Dokumenty dotyczące tytułu prawnego do nieruchomości nie były skutecznie kwestionowane, a ich treść pozostawała spójna z danymi ujawnionymi w księdze wieczystej. Nie było zatem podstaw do odmówienia im mocy dowodowej. Rozstrzygające znaczenie dla ustalenia położenia betonowego cokołu miał dowód z oględzin. Biegły geodeta, posługując się danym z zasobu geodezyjnego i pomiarami w terenie, wskazał przebieg granicy w miejscach istotnych dla rozstrzygnięcia. Sąd, strony i ich pełnomocnicy mogli bezpośrednio zestawić tę linię z położeniem betonowego elementu. Dowód ten miał charakter obiektywny i pozwalał stwierdzić, że cokół znajduje się na działce numer (...) . Do rozpoznania żądania negatoryjnego nie było konieczne obliczenie z dokładnością geodezyjną całej powierzchni terenu pomiędzy dawną i nową linią ogrodzenia. Istotne było bowiem samo wkroczenie trwałym urządzeniem w sferę prawa własności powodów, w sposób znacznie wykraczający poza zakres błędu pomiarowego. Sąd dał wiarę powodom oraz świadkom T. N. , J. H. i E. (...) w zakresie, w którym opisywali brak uzgodnienia konkretnej linii cokołu, przebieg prac i zgłaszany podczas nich sprzeciw. Relacje te były zgodne co do zasadniczej sekwencji zdarzeń: rozpoczęcia robót przez Ł. R. , szybkiego demontażu dotychczasowego ogrodzenia, interwencji H. H. i A. H. (2) oraz kontynuowania prac pomimo ich sprzeciwu. Pokrewieństwo części świadków ze stronami nakazywało ostrożność w ocenie ich zeznań, lecz samo w sobie nie pozbawiało ich zeznań wiarygodności, zwłaszcza, że opis zdarzeń był w kluczowych punktach tych zeznań wzajemnie spójny. Zeznania H. P. i A. P. miały znaczenie pomocnicze. Świadkowie ci potwierdzali istnienie wieloletniego ogrodzenia i wystąpienie sporu, nie mieli jednak bezpośredniej wiedzy o treści ewentualnych wcześniejszych uzgodnień. Wypowiedzi zasłyszane już po rozpoczęciu konfliktu nie mogły stanowić dowodu udzielenia pozwanym wcześniejszej, świadomej zgody na określone usytuowanie betonowego cokołu. Sąd nie uznał za wiarygodne zeznań pozwanego Ł. R. w części, w której twierdził, że kilka dni przed rozpoczęciem prac rozmawiał z T. N. i J. H. (małżonkowie powodów) o zamiarze przystąpienia do prac. Fakt ten nie znajduje potwierdzenia w jakimkolwiek z pozostałych przeprowadzonych dowodów. Ponadto Sąd nie dał wiary twierdzeniom obojga pozwanych w tej części, w której twierdzili oni, że także później miało dojść do wyrażenia przez sąsiadów zgody co do przebiegu ogrodzenia, obejmującego linię ostatecznie wybraną przez Ł. R. . Sam pozwany przyznał, że przed rozpoczęciem prac nie rozmawiał bezpośrednio z A. H. (2) , zaś rozmowa z B. N. (1) miała być krótka i odbywać się w chwili, gdy wychodziła ona do pracy. P. R. nie brała osobiście udziału we wcześniejszym szczegółowym planowaniu, a swoją wiedzę wywodziła przede wszystkim z obserwacji i relacji syna. Zeznania W. G. również nie potwierdzały precyzyjnego uzgodnienia przebiegu ogrodzenia; dotyczyły ogólnej wypowiedzi o wykonaniu prac tak, aby było „ładnie” lub „dobrze”, a w części opierały się na informacjach uzyskanych ze słyszenia od najbliższych członków rodziny. Istotne były przy tym rozbieżności co do czasu, okoliczności i dokładnej treści wypowiedzi, przypisywanej przez wymienione osoby B. N. (1) . Nawet w wersji pozwanych nie wskazano, aby powódce okazano przed rozpoczęciem robót geodezyjnie oznaczony przebieg granicy, dokładne położenie szalunku albo zakres gruntu, który miał znaleźć się po stronie nieruchomości przy ulicy (...) . Ogólna aprobata estetycznego uporządkowania ogrodzenia nie jest równoznaczna ze zgodą na wycięcie przęsła od strony ulicy, a następnie wykonanie trwałego urządzenia na cudzym gruncie. Zeznania J. H. i A. H. (1) nie potwierdzały przy tym, by udzielono zgody na posadowienie ogrodzenia w takim miejscu, w którym faktycznie zostało ono wykonane. Przytoczone przez nich stwierdzenie o powoływaniu się przez Ł. R. na „mapy google", w odpowiedzi na pytanie, kto kazał mu przesunąć ogrodzenie, przemawia przeciwko uznaniu, że B. N. (1) wyraziła zgodę na przedmiotową czynność. W takim przypadku tego rodzaju stwierdzenie z pewnością by nie padło. Zeznania świadka H. P. (00:54:35-01:07:24 protokołu rozprawy z dnia 24 września 2025 roku) jednoznacznie potwierdzają przy tym okoliczność posługiwania się tamtego dnia przez pozwanego mapą tego rodzaju. Okoliczność ta jednoznacznie wskazuje, że pozwany uważał, że wykonuje ogrodzenie zgodnie z granicą – a nie według dokonanych z sąsiadką ustaleń o tym, że ogrodzenie miałoby przebiegać niezgodnie z granicą. Sąd nie oparł się na zeznaniach świadka H. H. , który twierdził że nie przeprowadzał z pozwanym rozmów na jakiekolwiek tematy budowlane, podczas gdy takie rozmowy na przestrzeni lat w świetle zeznań pozostałych przesłuchanych osób bezsprzecznie miały miejsce. Zwrócić należy uwagę, że świadek z racji na wiek i stan zdrowia pozostawał w ograniczonym kontakcie, przeprowadzenie dowodu z jego zeznań nastręczało wyraźne trudności, stąd poza samym faktem wyrażenia przez H. H. w dniu 16 czerwca 2024 roku sprzeciwu wobec rozbiórki dotychczasowego ogrodzenia, nie mogły one stanowić podstawy rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Za nieistotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy Sąd uznał dowody z dokumentów znajdujących się w aktach postępowania karnego (pkt 9 pozwu), albowiem zmierzać miały do wykazania okoliczności, kiedy na miejsce wykonywanych przez Ł. R. prac wezwani zostali funkcjonariusze Policji, i jaki stan prac zastali na miejscu. Sąd uznał, że fakty w tym zakresie nie mają wpływu na ocenę dochodzonego w niniejszej sprawie roszczenia. Podstawa prawna rozstrzygnięcia: Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w zakresie żądania przywrócenia stanu zgodnego z prawem, przez usunięcie betonowego cokołu, natomiast nie było zasadne w części obejmującej wydanie pasa gruntu oraz upoważnienie do wykonania zastępczego. Zgodnie z art. 140 k.c. , w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą. Natomiast art. 222 § 2 k.c. przyznaje właścicielowi przeciwko osobie, która narusza własność w inny sposób aniżeli przez pozbawienie go faktycznego władztwa nad rzeczą, roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń. Odpowiedzialność z tego przepisu ma charakter obiektywny. Dla jej powstania nie jest konieczne wykazanie winy naruszyciela ani złej wiary; wystarcza bezprawna i trwająca ingerencja w sferę uprawnień właściciela. Powodowie, jako współwłaściciele działki numer (...) , byli legitymowani do dochodzenia roszczenia zmierzającego do ochrony całej rzeczy wspólnej. Stosownie do art. 209 k.c. każdy ze współwłaścicieli może wykonywać wszelkie czynności i dochodzić wszelkich roszczeń, które zmierzają do zachowania wspólnego prawa. Żądanie usunięcia trwałego elementu posadowionego bez podstawy prawnej na nieruchomości wspólnej ma właśnie taki zachowawczy charakter. Brak udziału po stronie powodowej wszystkich współwłaścicieli nie stanowił zatem przeszkody do udzielenia ochrony. Przesłanki roszczenia negatoryjnego zostały wykazane. Wynik oględzin i pomiarów geodezyjnych przy pomocy biegłego geodety jednoznacznie wskazywał, że betonowy cokół wykonano w granicach działki numer (...) . Biegły jednoznacznie potwierdził punkty graniczne. Pozwani nie wykazali żadnego prawa rzeczowego ani obligacyjnego, które pozwalałoby im utrzymywać tę konstrukcję na cudzej nieruchomości. W szczególności nie wystarczało ich przekonanie o bardziej racjonalnym, prostym lub estetycznym przebiegu ogrodzenia ani okoliczność, że położenie budynków i dawnego płotu nie odpowiadało ich oczekiwaniom. Prawo własności nie ulega zmianie wskutek samodzielnego wytyczenia linii sznurkiem, danych zasięgniętych z mapy R. , ani z faktu poniesienia przez Ł. R. nakładów na budowę. Ciężar udowodnienia zgody właścicieli lub innej podstawy legalizującej ingerencję spoczywał na pozwanych na podstawie art. 6 k.c. i art. 232 k.p.c. Ciężarowi temu pozwani nie sprostali. Nie wykazali zgody wszystkich współwłaścicieli, a nawet zgody samej B. N. (1) na dokładny kształt i położenie wykonanego urządzenia. Sformułowanie, aby prace zostały wykonane dobrze albo estetycznie - choćby padło ze strony powódki - nie pozwalało rozsądnie przyjąć, że osoba je wypowiadająca godzi się na przekroczenie prawnej granicy nieruchomości. Niezależnie od tego, wykonanie trwałego betonowego cokołu w nowej linii, prowadzące do ingerencji w sposób korzystania z nieruchomości wspólnej i faktycznego przesunięcia urządzenia granicznego, nie było zwykłą, bieżącą czynnością eksploatacyjną. Wymagało respektowania zasad zarządu rzeczą wspólną, w tym art. 199 k.c. . Pozwani nie mogli wywodzić skutecznego względem pozostałych współwłaścicieli uprawnienia z nieprecyzyjnej wypowiedzi tylko jednego z nich. Wyraźny sprzeciw zgłoszony w toku robót usuwał zresztą wszelką wątpliwość co do braku akceptacji dla kontynuowania prac według obranego przez pozwanego przebiegu ogrodzenia. Legitymację bierną w zakresie roszczenia negatoryjnego mieli oboje pozwani. Ł. R. był bezpośrednim sprawcą naruszenia: demontował ogrodzenie, wykonywał szalunek i wylał betonowy cokół. P. R. jest właścicielką nieruchomości, dla której cokół miał pełnić funkcję ogrodzenia, wiedziała o pracach, akceptowała je i utrzymywała powstały stan. Oboje mieli więc faktyczną i prawną możliwość doprowadzenia do usunięcia skutków naruszenia. Okoliczność, że Ł. R. nie jest właścicielem sąsiedniej nieruchomości, nie wyłącza jego odpowiedzialności za własne działanie naruszające cudze prawo. Art. 151 k.c. nie stał na przeszkodzie uwzględnieniu przedmiotowego żądania. Przepis ten dotyczy sytuacji, w której przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia przekroczono granicę sąsiedniego gruntu bez winy umyślnej. Nawet wówczas właściciel zachowuje jednak prawo żądania przywrócenia stanu poprzedniego, jeżeli bez nieuzasadnionej zwłoki sprzeciwił się przekroczeniu granicy. W niniejszej sprawie sprzeciw został zgłoszony już podczas robót, przed ich ukończeniem, a Ł. R. mimo to kontynuował prace i wylał cokół. Niezależnie więc od oceny jego zamiaru w chwili rozpoczęcia robót, nie ziściła się określona ustawą przeszkoda do nakazania usunięcia konstrukcji. Zarzut oparty na art. 5 k.c. również nie zasługiwał na uwzględnienie. Powodowie zareagowali na ingerencję w ich prawo własności bez zbędnej zwłoki, a ich żądanie zmierzało do usunięcia trwałej konstrukcji wykonanej na ich nieruchomości bez podstawy prawnej. Nie sposób uznać za nadużycie prawa domagania się respektowania granicy własności po tym, gdy wykonawca robót został o sprzeciwie poinformowany, lecz mimo to doprowadził prace do końca. Potrzeba zapewnienia prywatności, względy estetyczne czy zamiar dostosowania ogrodzenia do usytuowania budynków mogą być przedmiotem porozumienia właścicieli albo odpowiedniego postępowania prawnego, nie usprawiedliwiają jednak samowolnego wkroczenia na cudzy grunt. Właściwym sposobem przywrócenia stanu zgodnego z prawem jest usunięcie betonowego cokołu wybudowanego w przedniej części działki numer (...) od strony ulicy, przy granicy z nieruchomością położoną przy ulicy (...) . Tak określony obowiązek odpowiada rodzajowi i zakresowi naruszenia, jest wykonalny, a zarazem nie wykracza poza konieczny zakres ochrony własności. Z tych przyczyn orzeczono jak w punkcie I wyroku. Na podstawie art. 320 k.p.c. Sąd odroczył termin wykonania obowiązku na okres trzech tygodni od dnia uprawomocnienia się punktu I wyroku. Usunięcie betonowego elementu wymaga organizacji prac, użycia odpowiednich narzędzi i zachowania ostrożności ze względu na położenie przy chodniku i w pobliżu istniejących elementów ogrodzenia. Termin ten zapewniał pozwanym realną możliwość dobrowolnego wykonania obowiązku, nie pozbawiając powodów skutecznej ochrony. W związku z tym rozstrzygnięto, jak w punkcie II. Żądanie wydania części nieruchomości nie mogło zostać uwzględnione. Roszczenie windykacyjne z art. 222 § 1 k.c. służy właścicielowi przeciwko osobie, która faktycznie włada jego rzeczą bez skutecznego względem niego uprawnienia. Powodowie nie wykazali, aby zostali pozbawieni faktycznego władztwa nad pasem gruntu opisanym w pozwie. Samo posadowienie cokołu stanowiło naruszenie własności, lecz nie przesądzało o objęciu pasa gruntu w posiadanie przez pozwanych. Nie wykazano, aby przedmiotowy teren został skutecznie odgrodzony od nieruchomości powodów, przyłączony do posesji pozwanej, albo pozostawał pod ich wyłączną kontrolą. W odniesieniu do Ł. R. brak było ponadto podstaw do przyjęcia, że włada on spornym fragmentem we własnym imieniu jako właściciel lub posiadacz sąsiedniej nieruchomości. Nie jest on jej właścicielem, lecz korzysta z niej za zgodą P. R. . W odniesieniu do P. R. samo prawo własności nieruchomości sąsiedniej nie dowodzi objęcia w posiadanie części (...) numer (...) . Ustalony stan faktyczny odpowiadał zatem naruszeniu innemu niż pozbawienie właścicieli władztwa nad rzeczą i podlegał usunięciu na podstawie art. 222 § 2 k.p.c. , nie zaś § 1 tego przepisu. Oddaleniu podlegało także żądanie udzielenia powodom upoważnienia do wykonania zastępczego na koszt pozwanych. Powodowie sformułowali je jako przyszły sposób wykonania nakazu usunięcia cokołu, nie zaś jako samodzielne roszczenie oparte na zwłoce w wykonaniu istniejącego zobowiązania czynienia. Art. 480 § 1 k.c. nie dawał zatem podstaw do zamieszczenia takiego warunkowego upoważnienia obok nakazu przywrócenia stanu zgodnego z prawem. W razie niewykonania prawomocnego wyroku obowiązek usunięcia cokołu będzie podlegał egzekucji według art. 1049 k.p.c. (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 17.11.2017 r sygn. akt I ACa (...) /16). Oparcie rozstrzygnięcia na art. 480 § 1 k.c. może mieć miejsce tylko wtedy, gdy faktycznie doszło do zwłoki w wykonaniu istniejącego już wcześniej obowiązku. Tymczasem obowiązek pozwanych dopiero powstanie w przypadku uprawomocnienia się pkt I wyroku, a termin jego wykonania określa pkt II. Wniosek o zawieszenie postępowania na podstawie art. 177 § 1 pkt 3 k.p.c. nie zasługiwał na uwzględnienie. Rozstrzygnięcie sprawy nie zależało od uprzedniej decyzji organu administracji. Sąd mógł samodzielnie, na potrzeby niniejszego procesu, ocenić przebieg granicy w zakresie koniecznym do ustalenia, czy cokół znajduje się na działce numer (...) . Oględziny z udziałem biegłego i dokonane pomiary dostarczyły ku temu wystarczającej podstawy. Samo późniejsze zainicjowanie postępowania rozgraniczeniowego nie niweczyło dokonanych ustaleń ani nie uzasadniało dalszego przedłużania procesu w sprawie o tak niskiej wartości przedmiotu sporu. Z tych przyczyn powództwo w pozostałym zakresie podlegało oddaleniu, o czym orzeczono w punkcie III wyroku. O kosztach procesu między stronami Sąd orzekł na podstawie art. 100 k.p.c. Powodowie wygrali co do zasadniczego roszczenia o usunięcie betonowego cokołu, lecz przegrali co do żądania wydania pasa gruntu oraz udzielenia upoważnienia do wykonania zastępczego. Każda ze stron poniosła koszty zastępstwa przez zawodowego pełnomocnika, a wynik sprawy nie uzasadniał obciążenia jednej z nich całością kosztów przeciwnika. Wzajemne zniesienie kosztów procesu, przy uwzględnieniu znaczenia poszczególnych żądań (w tym wartości przedmiotu sporu, która była tożsama co do żądań i zakresu, w jakim zostały uwzględnione), było rozwiązaniem odpowiadającym wynikowi sporu. Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w punkcie IV wyroku. W toku postępowania powstały wydatki związane z udziałem biegłego geodety w oględzinach. Postanowieniem z 11 maja 2026 roku przyznano biegłemu wynagrodzenie i zwrot kosztów w łącznej kwocie 994,22 złotych, z czego 800 złotych wypłacono z zaliczek po 400 złotych wpłaconych przez każdą ze stron procesowych, a pozostałą część tymczasowo ze środków Skarbu Państwa. Dodatkowo ze środków budżetowych Skarbu Państwa wypłacono 65 złotych, tytułem wydatków związanych z przejazdem na oględziny. Łączna wartość wydatków wyniosła zatem 1.059,22 złotych. Połowa wydatków wynosiła 529,61 złotych. Po odliczeniu zaliczek po 400 złotych nieuiszczona część obciążająca każdą ze stron wynosiła 129,61 złotych, którą to kwotę w pkt V wyroku nakazano ściągnąć od powodów łącznie i od pozwanych łącznie. Podstawę prawną tego rozliczenia stanowiły art. 83 ust. 2 w związku z art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz art. 100 k.p.c. ZARZĄDZENIE 1. (...) ; 2. (...) ; 3. (...) . Szczytno, 17.09.2026 r.