Wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie, VI U 347/25

Sygn. akt VI U 347/25 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 czerwca 2026 roku. Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi - Południe w Warszawie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący sędzia Przemysław Chrzanowski Protokolant starszy protokolant sądowy Aleksandra Łaszuk po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2026 roku w Warszawie na rozprawie sprawy z odwołania S. F. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w G. z dnia 20 maja 2025 roku, nr sprawy (...) o zasiłek opiekuńczy zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje S. F. prawo do zasiłku opiekuńczego za okresy: 16-22 listopada 2024 roku, 25-29 listopada 2024 roku i 15-22 stycznia 2025 roku i oddala odwołanie w pozostałej części. Sygn. akt VI U 347/25 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 20 maja 2025 r. (nr sprawy (...) ) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w (...) odmówił S. F. prawa do zasiłku opiekuńczego za okresy: od 14 listopada 2024 r. do 22 listopada 2024 r., od 25 listopada 2024 r. do 29 listopada 2024 r. i od 15 stycznia 2025 r. do 22 stycznia 2025 r. W uzasadnieniu organ rentowy podniósł, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa określonym kategoriom osób nie przysługuje prawo do zasiłku opiekuńczego w razie wystąpienia w dniu powstania prawa do świadczenia zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne na kwotę przekraczającą 1% minimalnego wynagrodzenia za pracę, do czasu spłaty całości zadłużenia. Prawo do świadczenia przedawnia się, jeżeli zadłużenie nie zostanie uregulowane w ciągu 6 miesięcy od dnia powstania prawa do świadczenia. Z posiadanej przez organ rentowy dokumentacji wynika, że w dniu powstania prawa do świadczenia, tj. 14 listopada 2024 r. i 25 listopada 2024 r. na koncie S. F. występowało zadłużenie z tytułu składek na kwotę przekraczającą 43,00 zł oraz 15 stycznia 2025 r. występowało zadłużenie z tytułu składek na kwotę przekraczającą 46,66 zł, które nie zostało uregulowane. Od powyższej decyzji odwołał się S. F. (dalej również jako „odwołujący się”) i wniósł o jej zmianę poprzez przyznanie zasiłku opiekuńczego za okresy od 14 listopada 2024 r. do 22 listopada 2024 r., od 25 listopada 2024 r. do 29 listopada 2024 r. i od 15 stycznia 2025 r. do 22 stycznia 2025 r. W uzasadnieniu S. F. stwierdził, że zaskarżona decyzja była przedwczesna, a organ rentowy pominął, że odwołujący się w czasie powstania prawa do świadczeń nie miał świadomości zadłużenia, które wynikło z korekty rozliczenia (...) dokonanej 13 maja 2025 r., samo zadłużenie 22 maja 2025 r. zostało w całości uregulowane. Wskazał, że w trakcie postępowania z wniosku o przedmiotowe świadczenie, dowiedział się od pracownika, że dokonał błędnego rozliczenia wysokości należnych składek za kwiecień 2024 r. Błąd wynikał z pomniejszenia wysokości podstawy przeliczenia składki o czas zwolnienia lekarskiego (opieki nad dzieckiem), które w tym czasie było wystawione w systemie, jednakże przez pomyłkę za okres tego zwolnienia nie wnioskował o przyznanie zasiłku opiekuńczego. Po uzyskaniu tej informacji 13 maja 2025 r. dokonał korekty rozliczenia za kwiecień 2024 r. i kilka dni później (po przeliczeniu przez system zaległości) – 22 maja 2025 r. opłacił całość salda konta, zgodnie ze wskazaniami elektronicznego portalu PUE ZUS. Wpłata obejmowała także zaległość za kwiecień 2024 r., która wynikała z korekty. Tym samym w ocenie odwołującego się nie można przyjąć, że zaległość istniała w czasie, gdy powstało prawo do poszczególnych świadczeń. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: S. F. prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą pod firmą (...) (dalej również jako „płatnik składek”) i z tego tytułu na swój wniosek od 10 stycznia 2023 r. podlega dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu (dane ogólnodostępne w rejestrze CEIDG, pismo ZUS – k. 28-29, akta organu rentowego). S. F. jest ojcem V. F. , urodzonego (...) Matką dziecka jest S. A. . W dniu 24 kwietnia 2025 r. S. F. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o zasiłek opiekuńczy z powodu sprawowania opieki nad dzieckiem za okres: 1) od 14 listopada 2024 r. do 22 listopada 2024 r.; 2) od 25 listopada 2024 r. do 29 listopada 2024 r.; 3) od 15 stycznia 2025 r. do 22 stycznia 2025 r. W 2025 r. V. F. nie otrzymywał zasiłku opiekuńczego i we wskazanych okresach nie był zdolny do wykonywania pracy z powodu opieki nad dzieckiem (akta organu rentowego). W dniu 16 maja 2025 r., na datę badania powstania prawa do zasiłku opiekuńczego, tj. 14 listopada 2024 r., na koncie płatnika składek figurowało zadłużenie z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, które powstało po korekcie (...) . W dniu 16 maja 2025 r., na datę badania powstania prawa do zasiłku opiekuńczego, tj. 25 listopada 2025 r., na koncie płatnika składek figurowało zadłużenie z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, które powstało po korekcie (...) . W dniu 16 maja 2025 r., na datę badania powstania prawa do zasiłku opiekuńczego, tj. 15 stycznia 2025 r., na koncie płatnika składek figurowało zadłużenie z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, które powstało po korekcie (...) . Decyzją z dnia 20 maja 2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w (...) na podstawie art. 2a ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa odmówił prawa do zasiłku opiekuńczego S. F. za wnioskowane przez niego okresy. W uzasadnieniu organ rentowy stwierdził, że zgodnie z przywołaną ustawą osobom prowadzącym pozarolniczą działalność i osobom z nimi współpracującym, osobom współpracującym z osobami fizycznymi, o których mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców, a także osobom duchownym będącym płatnikami składek na własne ubezpieczenia nie przysługuje prawo do zasiłku opiekuńczego w razie wystąpienia w dniu powstania prawa do świadczenia zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne na kwotę przekraczającą 1% minimalnego wynagrodzenia za pracę, do czasu spłaty całości zadłużenia. Prawo do świadczenia przedawnia się, jeżeli zadłużenie nie zostanie uregulowane w ciągu 6 miesięcy od dnia powstania prawa do świadczenia. Z posiadanej przez organ rentowy wynika, że w dniu powstania prawa do świadczenia, tj. 14 listopada 2024 r. i 25 listopada 2025 r. na koncie płatnika składek występowało zadłużenie z tytułu składek kwotę przekraczającą 43 zł oraz 15 stycznia 2025 r. występowało zadłużenie z tytułu składek na kwotę przekraczającą 46,66 zł (tj. 1% minimalnego wynagrodzenia za pracę), które nie zostało uregulowane. W związku z powyższym organ rentowy stwierdził, że ubezpieczony nie ma prawa do zasiłku opiekuńczego za wnioskowane okresy (decyzja – w aktach organu rentowego). S. F. w czasie powstania prawa do świadczeń nie miał świadomości zadłużenia, które wynikało z korekty rozliczenia (...) dokonanej 13 maja 2025 r. O zadłużeniu tym dowiedział się w trakcie postępowania z wniosku o zasiłek opiekuńczy – telefonicznie od pracownika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który poinformował go, że dokonał błędnego rozliczenia wysokości należnych składek za kwiecień 2024 r. Błąd wynikał z pomniejszenia wysokości podstawy przeliczenia składki o czas zwolnienia lekarskiego (opieki nad dzieckiem), które w tym czasie było rzeczywiście wystawione w systemie, jednakże przez pomyłkę za okres tego zwolnienia nie wnioskował o przyznanie zasiłku opiekuńczego. Po uzyskaniu tej informacji dokonał w dniu 13 maja 2025 r. korekty rozliczenia za kwiecień 2024 r. i po przeliczeniu przez system zaległości, tj. w dniu 22 maja 2025 r. w całości uregulował zadłużenie (bezsporne twierdzenia odwołującego się w piśmie procesowym – k. 2). W lipcu 2025 r. S. F. dowiedział się, że na jego koncie istnieje kolejna niedopłata – tym razem wynikająca z dokonanej przez organ rentowy dopiero w dniu 11 lipca 2025 r. z urzędu korekty rozliczenia za styczeń 2022 r. oraz luty 2022 r. – przekraczająca 1% minimalnego wynagrodzenia. W dniu 21 lipca 2025 r. należności w wysokości 87,05 zł za (...) oraz 28,25 zł za (...) zostały pokryte przez S. F. (okoliczności bezsporne, nadto wydruk raportu należności – k. 21-23v, pismo organu rentowego – k. 28-29). Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dokumenty zgromadzone w aktach sprawy oraz w aktach organu rentowego, które nie budziły wątpliwości Sądu ani stron pod kątem autentyczności ani rzetelności. Ponadto w sprawie dopuszczono dowód z przesłuchania odwołującego się. Treść jego zeznań korespondowała z dokumentami zgromadzonymi w sprawie oraz była wewnętrznie spójna, dlatego Sąd dał wiarę jego zeznaniom w całości . Sąd ustalił także stan faktyczny w oparciu o bezsporne twierdzenia odwołującego się zawartych w składanych przez niego pismach procesowych. Strony procesu nie wnioskowały o uzupełnienie ww. materiału dowodowego. Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z art. 32 ust. 1 zasiłek opiekuńczy przysługuje ubezpieczonemu zwolnionemu od wykonywania pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki m.in. nad dzieckiem w wieku do ukończenia 8 lat w przypadku nieprzewidzianego zamknięcia żłobka, klubu dziecięcego, przedszkola lub szkoły, do których dziecko uczęszcza, a także w przypadku choroby niani, z którą rodzice mają zawartą umowę uaktywniającą, o której mowa w art. 50 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz. U. z 2024 r. poz. 338, 743 i 858), lub dziennego opiekuna sprawujących opiekę nad dzieckiem (lit. a), porodu lub choroby małżonka ubezpieczonego lub rodzica dziecka, stale opiekujących się dzieckiem, jeżeli poród lub choroba uniemożliwia temu małżonkowi lub rodzicowi sprawowanie opieki (lit. b), pobytu małżonka ubezpieczonego lub rodzica dziecka, stale opiekujących się dzieckiem, w szpitalu albo innym zakładzie leczniczym podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne (lit. c). W niniejszej sprawie pomiędzy odwołującym się a organem rentowym nie było sporu co do tego, że S. F. spełnił wyżej wymienione ustawowe przesłanki do wypłaty zasiłku opiekuńczego. W okresie sprawowania opieki nad synem V. F. , urodzonym (...) , nie wykonywał pracy zarobkowej. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w (...) odmówił S. F. prawa do zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad chorym dzieckiem na podstawie art. 2a ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (dalej jako „ustawa zasiłkowa”), zgodnie z którym świadczenia, o których mowa w art. 2 pkt 1, 2, 5 i 6, nie przysługują osobom prowadzącym pozarolniczą działalność i osobom z nimi współpracującym, osobom współpracującym z osobami fizycznymi, o których mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2024 r. poz. 236, z późn. zm.), duchownym będącym płatnikami składek na własne ubezpieczenia oraz marynarzom, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 24 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych , w razie wystąpienia w dniu powstania prawa do świadczenia zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne na kwotę przekraczającą 1% minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalonego na podstawie odrębnych przepisów, do czasu spłaty całości zadłużenia. Stosownie do art. 2a ust. 2 ustawy zasiłkowej prawo do świadczeń, o których mowa w art. 2 pkt 1, 2, 5 i 6, przedawnia się, jeżeli zadłużenie, o którym mowa w ust. 1, nie zostanie uregulowane w ciągu 6 miesięcy od dnia powstania prawa do świadczenia. Art. 2a ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa został dodany ustawą z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1621 z późn. zm.) i wszedł w życie 1 stycznia 2022 r. Wprowadzona w nim zasada stanowiła element reformy systemu ubezpieczeń społecznych. W stanie prawnym do 31 grudnia 2021 r. brak zapłaty składki w terminie powodował, że ubezpieczony nie podlegał ubezpieczeniu chorobowemu i mógł podlegać tylko o tyle, o ile organ wyraził zgodę na opłacenie składki po terminie ( art. 14 ust. 2 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ). Po 1 stycznia 2022 r. zerwano z tą zasadą i zasadą jest, że ubezpieczony podlega ubezpieczeniom od daty podanej w zgłoszeniu. Jednocześnie dodano ww. przepis tak, aby osoby, które nie opłacają składki nie wykorzystywały systemu ubezpieczeń i nie miały prawa do świadczeń, jeżeli nie uiszczały składek. Art. 2a ustawy zasiłkowej ma zatem na celu sprokurować ubezpieczonych do opłacania składek i pozbawić ubezpieczonych nieuzasadnionych korzyści w postaci świadczeń, które byłyby należne pomimo braku płatności składek. Organ rentowy wskazał, że z posiadanej przez niego dokumentacji wynika, że w dniu powstania prawa do świadczenia, tj. 14 listopada 2025 r. i 25 listopada 2024 r. na koncie odwołującego się występowało zadłużenie z tytułu składek na kwoty przekraczające 1% minimalnego wynagrodzenia za pracę, które do dnia wydania decyzji – 20 maja 2025 r. - nie zostało uregulowane. S. F. w odwołaniu od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w (...) podniósł m.in., że w jego ocenie prawo do świadczenia za okres od 14 listopada 2024 r. do 22 listopada 2022 r. nie uległo przedawnieniu, gdyż zgodnie z art. 67 ust. 1 ustawy zasiłkowej roszczenie o wypłatę zasiłku opiekuńczego przedawnia się po upływie sześciu miesięcy od ostatniego dnia okresu, za który zasiłek przysługuje. Termin przedawnienia z art. 2a ustawy zasiłkowej minąłby 22 maja 2025 r., a odwołujący się w tym terminie opłacił zaległości w wyniku korekty. Powyższe stanowisko w ocenie Sądu nie zasługuje na aprobatę. Przywołany przez odwołującego się przepis art. 67 ust. 1 ustawy zasiłkowej odnosi się do terminu, w którym osoba uprawniona do świadczeń z ustawy zasiłkowej powinna zgłosić roszczenie o ich wypłatę. Przepis ten stanowi o „roszczeniu osoby uprawnionej”, a zatem procesowej możliwości żądania wypłaty zasiłku opiekuńczego. Po upływie 6 miesięcy od wskazanej w ustawie daty ubezpieczony nie może skutecznie egzekwować wypłaty dochodzonego świadczenia. W niniejszej sprawie okolicznością bezsporną jest, że S. F. wystąpił do organu rentowego z wnioskiem o zasiłek opiekuńczy przed upływem ww. 6-miesięcznego terminu, tj. 24 kwietnia 2025 r. Należy odróżnić art. 67 od art. 2a ustawy zasiłkowej. Ten drugi, obowiązujący od dnia 1 stycznia 2022 r., stanowi przepis szczególny wobec art. 67 ustawy zasiłkowej. Art. 2a ustawy zasiłkowej wprowadza negatywną przesłankę uzyskania prawa do zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego, zasiłku opiekuńczego oraz zasiłku macierzyńskiego dla wymienionych w nim ubezpieczonych w postaci stwierdzonego zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne na kwotę przekraczającą 1% minimalnego wynagrodzenia za pracę. Przedawnienie prawa do świadczenia następuje zatem po upływie 6 miesięcy od dnia powstania tego prawa, jeśli do tego czasu nie zostało zadłużenie w pełni uregulowane, a nie od upływu 6 miesięcy od ostatniego dnia okresu, za które przysługuje świadczenie. Tym samym z uwagi na występujące zaległości w opłacie składek na ubezpieczenia społeczne, które co prawda na dzień składania przez ubezpieczonego wniosku o zasiłek opiekuńczy nie zostały ujawnione, na dzień 20 maja 2025 r. prawo do zasiłku opiekuńczego po stronie S. F. powstało, lecz jednocześnie mu nie przysługiwało. Po dokonanej w dniu 13 maja 2025 r. korekcie rozliczenia już w dniu 22 maja 2025 r. S. F. opłacił wszystkie należności wynikające z pomniejszenia podstawy wymiaru. Dopiero na etapie toczącego się postępowania z odwołania od decyzji organ rentowy ujawnił, że na koncie odwołującego się istnieją zaległości wynikające z opłacenia składek w zaniżonej wysokości za okres rozliczeniowy 01/2022 oraz 02/ (...) . Powyższa okoliczność została ujawniona w wyniku dokonanej 11 lipca 2025 r. przez organ rentowy z urzędu korekty dokumentów rozliczeniowych odwołującego się sprzed 2023 r. O istniejącym z tego powodu zadłużeniu S. F. dowiedział się dopiero w lipcu 2025 r., po wniesieniu odwołania od decyzji będącej przedmiotem niniejszego postępowania, natomiast 21 lipca 2025 r. dokonał wpłaty należności z tytułu zaległości w łącznej kwocie 115,30 zł. Z uwagi na to, że wystąpienie zaległości na koncie ubezpieczonego, przekraczających 1% minimalnego wynagrodzenia, stanowi negatywną przesłankę do wypłaty zasiłku opiekuńczego w pierwszej kolejności należy ustosunkować się do występującej jeszcze w lipcu 2025 r. zaległości na koncie odwołującego się za styczeń i luty 2022 r. na łączną kwotę 115,30 zł. Należy podkreślić, że do podstawowych zasad, którymi powinien kierować się organ rentowy należą pewne obowiązki informacyjne określone w art. 8 i 9 kodeksu postępowania administracyjnego („ k.p.a. ”). Stosownie do zasady pogłębiania zaufania, wyrażonej w art. 8 § 1 k.p.a. , organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Natomiast w art. 9 k.p.a. przewidziano zasadę udzielania informacji - organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Warto w tym miejscu zwrócić uwagę na orzecznictwo Sądu Najwyższego, zgodnie z którym „w związku z tym, że do utraty tytułu do podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu dochodzi z mocy prawa na skutek rozstrzygnięcia zbiegu tytułów objęcia ubezpieczeniem społecznym, obowiązkiem organu rentowego wynikającym z art. 8 i art. 9 KPA jest pouczenie osoby prowadzącej pozarolniczą działalność, że z chwilą objęcia jej obowiązkowym ubezpieczeniem emerytalnym i rentowymi z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego jej dobrowolne ubezpieczenie chorobowe ustaje, a ponowne objęcie tym dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym w związku z prowadzoną pozarolniczą działalnością może nastąpić po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego, co wymaga jednak złożenia stosownego wniosku” (postanowienie SN z dnia 27 kwietnia 2021 roku, sygn. akt III USK 112/21). Transponując powyższy pogląd na grunt niniejszej sprawy należy uznać, że w sytuacji, gdy ustawodawca przewidział utratę świadczenia (zasiłku opiekuńczego) z mocy prawa, a tak właśnie jest w razie wystąpienia okoliczności określonych w art. 2a ustawy zasiłkowej, to obowiązkiem organu rentowego powinno być powiadomienie ubezpieczonych, co do których ZUS widzi w systemie, że istnieją pewne nieprawidłowości, które mogą mieć negatywny wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, o zaistniałej sytuacji i konieczności złożenia korekt deklaracji ZUS. Organ rentowy ma bowiem wiedzę w jakiej wysokości opłacane są składki, ma dostęp do informacji, kto ma jaki tytuł podlegania ubezpieczeniom, kto powinien być zgłoszony z mocy ustawy do obowiązkowych ubezpieczeń. Z braku jakiegokolwiek pouczenia organ rentowy nie może wyciągać dla siebie pozytywnych skutków. Nie można zaaprobować sytuacji, w której ZUS zaskakuje obywatela po dłuższym czasie, nie kierując żadnego pouczenia, nie informując go o nieprawidłowościach. Jest to wprost sprzeczne z zasadami z art. 8 i 9 KPA . W orzecznictwie wskazuje się, że „udzielenie przez organ rentowy osobie prowadzącej działalność pozarolniczą nieprawidłowej informacji co do czynności niezbędnych dla dalszego podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu, może być podstawą stwierdzenia, że taka osoba podlegała dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu od pierwszego dnia przypadającego bezpośrednio po zakończeniu pobierania zasiłku macierzyńskiego, choćby złożyła ona dopiero w późniejszym czasie ponowny wniosek o objęcie jej ubezpieczeniem chorobowym” (wyrok SN z dnia 22 stycznia 2020 roku, sygn. akt I UK 311/18, wyrok SN z dnia 12 sierpnia 2020 roku, sygn. akt II UK 384/18). W ocenie Sądu analogicznie jak błędne pouczenie należy traktować sytuację, w której brak jest w ogóle jakiegokolwiek pouczenia, czy informacji o nieprawidłowościach na koncie płatnika, czy ubezpieczonego ze strony tego organu. Z akt sprawy wynika, że odwołujący się nie miał świadomości niepełnego opłacenia składek za styczeń 2022 r. oraz luty 2022 r. Odwołujący się w kolejnych okresach rozliczeniowych konsekwentnie opłacał składki w pełnym wymiarze, z jednym wyjątkiem, gdy powstała niedopłata za kwiecień w 2024 r., będąca wynikiem korekty rozliczenia za ten okres. Niedopłata wynikła z powodu błędu polegającego na pomniejszeniu wysokości podstawy przeliczenia składki o czas zwolnienia lekarskiego (opieki nad dzieckiem), które w tym czasie było rzeczywiście wystawione w systemie. Przez pomyłkę odwołujący się za okres tego zwolnienia nie wnioskował jednak o przyznanie zasiłku opiekuńczego. Należy zwrócić także uwagę na fakt, że na dzień 16 maja 2025 r., gdy organ rentowy badał istnienie zaległości na koncie odwołującego się, nie ujawniono zaległości za (...) oraz (...) , które wyszły na jaw dopiero dnia 11 lipca 2025 r., tj. z dniem dokonanej przez organ rentowy korekty dokumentów zgłoszeniowych S. F. . Niewątpliwie, gdyby S. F. miał wiedzę o tej okoliczności przed tą datą, a w szczególności przed wydaniem decyzji odmawiającej mu prawa do zasiłku opiekuńczego, zaległości te uregulowałby. Tym samym w ocenie Sądu odwołujący się nie może ponosić negatywnych konsekwencji, które nie były wynikiem jego złej wiary w opłacaniu składek ubezpieczeniowych. Wskazać należy, że nawet organ rentowy, dysponujący m.in. wykwalifikowaną kadrą, zapleczem administracyjnym, profesjonalnymi systemami do kontrolowania prawidłowości rozliczania składek, nie wychwycił do 20 maja 2025 r., że składki S. F. za styczeń i luty 2022 r. zostały uiszczone w zaniżonej wysokości. ZUS nie może w taki sposób zaskakiwać obywatela, który po wystąpieniu pozytywnych przesłanek do otrzymania świadczenia z funduszu chorobowego, dowiaduje się od organu rentowego co rusz to o nowych okolicznościach, przemawiających za tym, aby świadczenia mu nie przyznać. O ile kontrola przez organ rentowy stanu i prawidłowości rozliczeń do dnia wydania decyzji w przedmiocie wniosku odwołującego się była zasadna, gdyż pozwalała na stwierdzenie, czy nie występują negatywne przesłanki do przyznania świadczenia, to nowe okoliczności ujawnione przez ZUS na etapie postępowania sądowego, o których miał lub mógł powziąć wiedzę jeszcze w dniu wydawania decyzji, nie mogą przeważyć o negatywnym rozstrzygnięciu dla odwołującego się. Wskazać należy, że gdyby organ rentowy poinformował S. F. jeszcze 20 maja 2025 r. (w dniu wydania decyzji odmownej) o tym, że istnieje na jego koncie niedopłata także za okresy rozliczeniowe (...) , to odwołujący się miałby szansę należności te uregulować i tym samym usunąć negatywną przesłankę do uwzględnienia, choćby w części, jego wniosku. Tymczasem organ rentowy podejmuje działania kontrolne dopiero na etapie niniejszego postępowania; poszukuje nowych okoliczności przemawiających za słusznością zapadłej decyzji. O wystąpieniu powyższych okoliczności w dniu 20 maja 2025 r. (wydania decyzji) ani odwołujący się, ani organ rentowy nie mieli świadomości. Tym samym przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy Sąd uznał, że w dniu powstania prawa do świadczenia w postaci zasiłku opiekuńczego, niedopłaty za okres 01/2022 w kwocie 87,05 zł oraz za okres 02/2022 w kwocie 28,25 zł nie stanowiły zadłużenia w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa . Odwołujący się uregulował wszystkie należności wynikające z niedopłaty, ustalone po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego przez organ rentowy w maju 2025 r., już 22 maja 2025 r. Natomiast, gdy w lipcu 2025 r. dodatkowo na jaw wyszło, że istnieje zaległość wynikająca z niedopłaty również za styczeń i luty 2022 r., to odwołujący się bez zbędnej zwłoki również ją uregulował. Tym samym na dzień zamknięcia rozprawy nie ujawniły się negatywne przesłanki do przyznania odwołującemu się zasiłku opiekuńczego. S. F. wnioskował o przyznanie zasiłku za okresy od 14 listopada do 22 listopada 2024 r., od 25 listopada do 29 listopada 2024 r. i od 15 stycznia 2025 r. do 22 stycznia 2025 r. Zgodnie z ogólną zasadą nabycie prawa do świadczenia z ubezpieczeń społecznych następuje ex lege i nie jest uzależnione ani od złożenia przez ubezpieczonego stosownego wniosku, ani też od ustalenia (potwierdzenia) tego prawa decyzją organu rentowego, która ma jedynie charakter deklaratoryjny (zob. I. Jędrasik-Jankowska, Pojęcia i konstrukcje prawne ubezpieczenia społecznego, Warszawa 2009, s. 93; K. Antonów, Sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych…, s. 157; a także np. wyroki SN z dnia 13 kwietnia 2021 r., I USKP 22/21, LEX nr 3159945 i z dnia 14 kwietnia 2021 r., II USKP 31/21, LEX nr 3219992). Mechanizm nabywania prawa do świadczeń z ubezpieczenia chorobowego nie wykazuje odmiennej specyfiki. W odniesieniu do tych świadczeń również należy przyjąć, że prawo do nich powstaje w dacie spełnienia warunków prawnych danego świadczenia, a także że katalog przesłanek prawa do świadczeń z ubezpieczenia chorobowego nie obejmuje wniosku o ustalenie prawa do danego świadczenia (art. 30a, 61b i 69 ustawy zasiłkowej) i decyzji o jego przyznaniu (prawo do zasiłku chorobowego, zasiłku opiekuńczego i zasiłku macierzyńskiego przyznawane jest co do zasady w trybie bezdecyzyjnym, a prawo do świadczenia rehabilitacyjnego poprzez wydanie decyzji administracyjnej). Prawo do wszystkich świadczeń z ubezpieczenia chorobowego zależy od wystąpienia sytuacji chronionej, którą jest brak możliwości wykonywania pracy. Przyczyny, z których powodu ubezpieczony nie może wykonywać pracy, doprecyzowują treść ryzyka chronionego i jednocześnie stanowią cechę konstytutywną prawa do poszczególnych świadczeń. W przypadku zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego są to choroba i sytuacje z nią zrównane (art. 6 ust. 1 i 2 ustawy zasiłkowej), w przypadku zasiłku macierzyńskiego – urodzenie dziecka lub przyjęcie dziecka na wychowanie (art. 29 ust. 1 ustawy zasiłkowej), a w przypadku zasiłku opiekuńczego – sprawowanie opieki nad dzieckiem lub innym członkiem rodziny (art. 32 ust. 1 ustawy zasiłkowej). Szczegółowe przesłanki prawa do świadczeń z ubezpieczenia chorobowego, tj. podleganie ubezpieczeniu chorobowemu (art. 1 ust. 1 ustawy zasiłkowej) oraz dysponowanie okresem wyczekiwania (w przypadku zasiłku chorobowego i pośrednio w przypadku świadczenia rehabilitacyjnego), mają niejako charakter wtórny wobec sytuacji chronionej w tym sensie, że bez jej wystąpienia ich badanie jest bezprzedmiotowe. Przyjąć zatem należy, że prawo do danego świadczenia powstaje z upływem każdego kolejnego dnia, w którym ziszcza się ryzyko. W konsekwencji okres przedawnienia spowodowanego deficytem składkowym biegnie oddzielnie co do każdego dnia utrzymywania się sytuacji chronionej. W tym kontekście bez znaczenia pozostają data wystawienia zaświadczenia o niezdolności do pracy spowodowanej chorobą lub innego wymaganego prawem zaświadczenia stwierdzającego wystąpienie sytuacji chronionej, data ujawnienia tych dokumentów wobec organu rentowego czy w końcu data stwierdzenia przez organ rentowy ziszczenia się przesłanek danego świadczenia lub wydania decyzji o jego przyznaniu (zob. Zadłużenie składkowe jako przyczyna przedawnienia prawa do świadczeń z ubezpieczenia chorobowego przysługującego przedsiębiorcy, Radca Prawny ZN. 2022, nr 4, s. 47-60). Reasumując, sześciomiesięczny okres przedawnienia z art. 2a ust. 2 ustawy zasiłkowej biegnie odrębnie w stosunku do każdego dnia okresu niezdolności do pracy ustalonego w zaświadczeniu lekarskim. W niniejszej sprawie prawo do świadczenia opiekuńczego zostało objęte przedawnieniem w nieznacznej części. W ocenie Sądu, dla ustalenia biegu terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 2a ustawy zasiłkowej, należy zastosować przepisy tej ustawy, a nie regulacje kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące obliczania terminów ( Dział I, Rozdział 10 k.p.a. ). Ustawa zasiłkowa w sposób autonomiczny definiuje pojęcie miesiąca, wskazując w art. 11 ust. 5 , że jeżeli okres jest oznaczony w miesiącach, za jeden miesiąc przyjmuje się 30 dni. Definicja ta znajduje zastosowanie również przy ustalaniu prawa do zasiłku opiekuńczego, a kwestia przedawnienia roszczenia stanowi element materialnoprawnego procesu ustalania tego prawa. Oznacza to, że termin sześciu miesięcy należy rozumieć jako 180 dni, a nie jako sześć miesięcy kalendarzowych. W realiach niniejszej sprawy prowadzi to do ustalenia, że prawo do zasiłku opiekuńczego za 14 listopada 2024 r. uległo przedawnieniu z dniem 15 maja 2025 r., albowiem okres 180 dni upływał z dniem 14 maja 2025 r. Podobnie prawo do świadczenia za 15 listopada 2024 r. uległo przedawnieniu z dniem 16 maja, ponieważ okres 180 dni upływał z dniem 15 maja. W tym miejscu należy podnieść istotną kwestię z perspektywy biegu terminu przedawnienia roszczeń. W doktrynie i judykaturze wyróżnia się również zdarzenia wpływające na bieg przedawnienia. Przepis art. 2a ustawy zasiłkowej, podobnie jak art. 6 ust. 2 i 3 ustawa z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. z 2025 r. poz. 257 ze zm., dalej jako ustawa wypadkowa, które to przepisy zawierają analogiczną regulację prawną), nie wskazuje zdarzeń skutkujących zawieszeniem lub przerwą terminu przedawnienia. Z uwagi na rygoryzm unormowania na tle art. 6 ust. 2 i 3 ustawy wypadkowej w orzecznictwie sądowym wypracowano katalog zdarzeń, które albo wpływają tamująco na bieg okresu przedawnienia, albo uzasadniają pominięcie jego materialnoprawnych skutków. Ze względu na zbieżność regulacji prawnej nie ma przeszkód, aby judykaty te znalazły odpowiednie zastosowanie także na gruncie art. 2a ustawy zasiłkowej. Zwraca uwagę w tym zakresie stanowisko Sądu Najwyższego wskazujące na potrzebę uwzględnienia w omawianej materii art. 24 ust. 5e ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych . Zgodnie z tym przepisem bieg terminu przedawnienia zawiesza się, jeżeli wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia trwa do dnia, w którym decyzja innego organu stała się ostateczna lub orzeczenie sądu uprawomocniło się, nie dłużej jednak niż przez 2 lata. Sąd Najwyższy w wyroku z 11.03.2015 r. (III UK 149/14, OSNP 2017/1, poz. 7) przyjął, że bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu, jeżeli wnioskodawca w okresie sześciu miesięcy przewidzianych na spłatę długu składkowego wszczął postępowanie administracyjne lub sądowe zmierzające do ustalenia precyzyjnej kwoty zaległości składkowych lub ustalenia okresu podlegania ubezpieczeniu społecznemu do czasu prawomocnego zakończenia tych postępowań. Za utrwalone należy także uznać stanowisko, iż zawarcie na podstawie art. 29 ust. 1 i 1a ustawy systemowej układu ratalnego skutkuje zawieszeniem biegu terminu przedawnienia składek, ewentualnie wstrzymaniem jego biegu, jeżeli układ został zawarty przed powstaniem prawa do świadczenia. Pogląd ten wywodzony jest ze stosowanego w drodze analogii przepisu art. 24 ust. 5a ustawy systemowej, który stanowi, że bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu od dnia zawarcia umowy ratalnej do dnia terminu płatności ostatniej raty (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 6 stycznia 2009 r., II UK 118/08, OSNP 2010, nr 13-14, poz. 168; postanowienie Sądu Najwyższego z 2 czerwca 2020 r., II UK 126/19, LEX nr 3207626; wyrok Sądu Najwyższego z 13 maja 2021 r., III USKP 53/21, OSNP 2022, nr 3, poz. 27). Na tej samej zasadzie, na gruncie art. 2a ustawy zasiłkowej, może również znaleźć zastosowanie art. 24 ust. 5f ustawy systemowej, który stanowi, że w przypadku wydania przez ZUS decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna. W ocenie Sądu, trudno byłoby zaakceptować stan rzeczy, w którym opisane w art. 24 ust. 5f ustawy systemowej zdarzenie prawne byłoby indyferentne w zakresie biegu terminu przedawnienia prawa do świadczenia, jeżeli jednocześnie skutkuje ono zawieszeniem biegu terminu przedawnienia należności składkowej. Taka asymetria sytuacji stron stosunku ubezpieczenia społecznego jest nie do pogodzenia z wyrażoną w art. 32 Konstytucji zasadą równości. W orzecznictwie odnosi się ją m.in. do relacji między ubezpieczonym a organem rentowym, z tym zastrzeżeniem, że obowiązuje ona w sferach, w których wymienione podmioty znajdują się w porównywalnej sytuacji prawnej, a inaczej mówiąc: mają w równym stopniu cechę wspólną (relewantną) z punktu widzenia danej regulacji prawnej. Wymóg relewantności wypełnia normatywny skutek upływu terminu przedawnienia w postaci utraty prawa, z tym że w przypadku organu rentowego chodzi o roszczenie o zapłatę zaległych składek, a w przypadku ubezpieczonego – roszczenie o zasiłek opiekuńczy (zob. zwłaszcza wyroki TK: z 11 IX 2007, P 11/07, OTK nr 8A/2008, poz. 97; z 26 V 2010, P 29/08, OTK nr 4A/2010, poz. 35). Nie jest przy tym możliwie zidentyfikowanie racji, które uzasadniałyby zróżnicowanie sytuacji prawnej ubezpieczonego i organu rentowego w zakresie wpływu postępowania, które zakończyło się wydaniem przez ZUS decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia na bieg terminu przedawnienia na bieg terminu przedawnienia. Sąd dostrzega, że przedstawiona wykładnia prowadzi do zrekonstruowania treści normatywnej, która wprost nie wynika z art. 2a ustawy zasiłkowej. Zabieg ten opiera się na wnioskowaniu per analogiam . Nie budzi wątpliwości, że w prawie ubezpieczeń społecznych nie ma miejsca na analogię iuris. Kontrowersje pojawiają się też na tle stosowania analogii legis, a więc tej metody, którą Sąd posłużył się w niniejszej sprawie. Sąd Najwyższy przyjmował niekiedy, że ze względu na kazuistyczną metodę regulacji ten rodzaj argumentacji prawniczej obcy jest prawu ubezpieczeń społecznych (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 12 stycznia 2000, II UKN 292/99, OSNP nr 9/2001, poz. 320; uchwałę Sądu Najwyższego z 24 lipca 2009, I UZP 8/09, OSNP nr 5–6/2010, poz. 73). W innych orzeczeniach dopuszczał taką możliwość, co zyskało aprobatę także w literaturze. Ogranicza się ją jednak do jaskrawych przypadków braku regulacji prawnej niezbędnej do wydania decyzji i tylko na korzyść ubezpieczonego (zob. uchwałę Sądu Najwyższego z 28 września 1994 r., II UZP 26/94, OSNP nr 12/1994, poz. 196; wyrok Sądu Najwyższego z 28 lutego 1997 r., II UKN 96/96, OSNP nr 23/1997, poz. 473; zwłaszcza uchwałę pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 15 maja 2009 r., III CZP 140/08, OSNC nr 10/2009, poz. 132; T. Zieliński: Stosowanie przepisów i pojęć prawa cywilnego w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, „Studia Cywilistyczne” nr 35/1989, s. 37–39; L. Morawski, Wykładnia w orzecznictwie sądów. Komentarz, Warszawa 2002, s. 192 i 320). Zastrzega się również, że wnioskowanie z analogii nie może prowadzić do rozszerzenia ochrony ubezpieczeniowej poza zakres ryzyk sprecyzowanych w normach prawnych (K. Kolasiński: Rozpoznawanie spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych, Warszawa 1989, s. 40). Stanowisko to zasługuje na akceptację, gdyż mimo dążenia do kompletności unormowania prawo ubezpieczeń społecznych nie jest wolne od luk konstrukcyjnych. Odrzucenie analogii legis jako metody ich wypełniania pozbawiałoby organ stosujący prawo narzędzia umożliwiającego zidentyfikowanie normy prawnej niezbędnej do rozstrzygnięcia sprawy. Jest to uzasadnione zwłaszcza wtedy, gdy wnioskowanie per analogiam znajduje wsparcie w wykładni prokonstytucyjnej. Sumą powyższych rozważań jest stanowisko, iż wymienione w art. 24 ust. 5f ustawy systemowej okoliczności również skutkują zawieszeniem biegu terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 2a ust. 2 ustawy zasiłkowej. Wracając na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że postępowanie w przedmiocie podlegania przez ubezpieczonego dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu oraz ustalenia podstaw składek zostało wszczęte najpóźniej 16 maja 2025 r. (zgodnie z datą pism wydanych przez organ rentowy tytułowanych jako „wniosek o poświadczenie ubezpieczenia chorobowego”, znajdujących się w dołączonych do sprawy aktach organu rentowego). W dniu 20 maja 2025 r. została wydana decyzja w tej sprawie. Z dniem 22 maja 2025 r. odwołujący się uregulował zadłużenie wynikające z korekty nieprawidłowego, omyłkowego rozliczenia. Za Sądem Najwyższym należało skonstatować, iż bieg terminu przedawnienia o jaki chodziło w art. 24 ust. 5f ustawy systemowej rozpoczyna się z pierwszą czynnością ZUS, o której powiadomiono strony, we wszczętym z urzędu postępowaniu w sprawie wydania decyzji stwierdzającej, że dany podmiot jest dłużnikiem z tytułu nieopłaconych składek oraz ustalającej kwotę zaległości składkowych (zob. postanowienie SN z 28.06.2023 r., I USK 188/22, LEX nr 3575146; postanowienie SN z 11.07.2023 r., II USK 294/22, LEX nr 3587078). Koniec zawieszenia biegu takiego przedawnienia następował z kolei z dniem uprawomocnienia się decyzji organu (por. postanowienie SN z 13.12.2022 r., II USK 707/21, LEX nr 35571240). W przedmiotowym przypadku początek zawieszenia biegu przedawnienia przypadał zatem na dzień 16 maja 2025 r., tj. na datę, gdy organ rentowy złożył odpowiedź na wniosek o poświadczenie ubezpieczenia chorobowego i gdy ustalił, że na koncie płatnika składek figuruje zadłużenie na ubezpieczenia społeczne na następujące daty badania: 11 listopada 2024 r., 25 listopada 2024 oraz 25 listopada 2024 r. Prowadzi to do wniosku, że roszczenie odwołującego się uległo przedawnieniu w niewielkiej części (tj. za 14 i 15 listopada 2024 r.). W dniu 16 maja 2025 r. nastąpiło zawieszenie biegu przedawnienia na skutek czynności podjętych przez organ rentowy i już 22 maja 2025 r. doszło do spłaty zakazanego przez art. 2a ust. 1 ustawy zasiłkowej zadłużenia, na skutek podanych wcześniej okoliczności, przed upływem sześciomiesięcznego terminu przedawnienia. Można także uznać, że zaległość ujawniona w lipcu 2025 r. za okresy 01/2022 oraz (...) również została w całości uiszczona w czasie trwającego od 16 maja 2025 r. zawieszenia biegu 6-miesięcznego terminu przedawnienia, ponieważ do daty spłaty ujawnionych 11 lipca 2025 r. zaległości doszło w trakcie niniejszego postępowania, tj. w dniu 21 lipca 2025 r., a do dnia uprawomocnienia się rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie decyzja organu rentowego jest nieprawomocna. Dlatego Sąd na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał S. F. prawo do zasiłku opiekuńczego za okres od 16 listopada 2024 r. do 22 listopada 2024 r., od 25 listopada 2024 r. do 29 listopada 2024 r. i od 15 stycznia 2025 r. do 22 stycznia 2025 r. oraz oddalił odwołanie w pozostałej ww. części.