Postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu, II S 9/26

Sygnatura akt II S 9/26 POSTANOWIENIE Dnia 18 lutego 2026 roku Sąd Apelacyjny we Wrocławiu II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: SSA Agata Regulska (spr.) Sędziowie: SSA Cezariusz Baćkowski SSA Andrzej Szliwa po rozpoznaniu skargi Ł. L. na naruszenie jego prawa do rozpoznania bez nieuzasadnionej zwłoki sprawy w postępowaniu sądowym przed Sądem Okręgowym w Opolu, sygn. akt III K 132/21, Sądem Okręgowym w Legnicy sygn. akt III K 82/21 oraz Sądem Okręgowym w Opolu, sygn. akt IIIK 4/22 na podstawie art. 12 ust. 2, 4, 5 oraz art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 17.06.2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (t.j. Dz. U. 2018.75) postanowił: I. stwierdzić, że w postępowaniu toczącym się przed Sądem Okręgowym w Opolu, sygn. akt IIIK 4/22 nastąpiła przewlekłość, przez co naruszone zostało prawo oskarżonego Ł. L. do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, II. zasądzić od Skarbu Państwa, tj. Sądu Okręgowego w Opolu ze środków własnych tych jednostek na rzecz oskarżonego Ł. L. 2.000 (dwa tysiące złotych) za naruszenie jego prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, III. oddalić skargę w pozostałym zakresie, IV. zwrócić Ł. L. wniesioną opłatę od skargi w wysokości 200 zł. UZASADNIENIE Pismem z 27 stycznia 2026 roku (data wpływu do Sądu Okręgowego 2 lutego 2026 roku), obrońca oskarżonego Ł. L. wniósł do Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu za pośrednictwem Sądu Okręgowego w Opolu skargę na naruszenie prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu sądowym toczącym się przed Sądem Okręgowym w Opolu (III K 4/22), wnosząc o: - stwierdzenie, że w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym przez Prokuraturę (...) o sygn. akt (...) oraz sądowym zawisłym aktualnie przed Sądem Okręgowym w Opolu o sygn. akt III K 4/22 nastąpiła przewlekłość postępowania naruszająca prawo skarżącego do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, - przyznanie od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Opolu kwoty 20.000zł (dwadzieścia tysięcy złotych) na rzecz skarżącego, - dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z akt sprawy z etapu postępowania przygotowawczego o sygn. akt (...) oraz sądowego tj. przed Sądem Okręgowym w Opolu o sygn. akt III K 4/22, na okoliczność naruszenia prawa Skarżącego do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, - zwolnienie Skarżącego z kosztów sądowych z uwagi na niemożliwość ich pokrycia bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny, - dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z oświadczenia Skarżącego o stanie rodziny, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, na okoliczność niemożliwości pokrycia kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny, - zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych, - zwrócenie się do odpowiednich organów z wnioskiem o przydzielenie dodatkowych sędziów, asesorów sądowych do orzekania lub asystentów sądowych dla sędziów z uwagi na nadmierny wpływ spraw, który uniemożliwia normalną pracę sędziom, w tym wydawania orzeczeń w rozsądnym terminie. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga jest częściowo zasadna. Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. 2018. 75 t.j.), z przewlekłością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy trwa ono dłużej, niż to konieczne dla wyjaśnienia tych okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego i pozostaje to w związku przyczynowym z działaniem lub bezczynnością sądu. Przy ocenie, czy doszło do naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie, uwzględniając łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania (art. 2 ust. 2 ustawy). Nie można pomijać również treści art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i rozumienia tego przepisu w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Zgodnie z powołanym przepisem każdy ma prawo do rozpoznania jego sprawy w rozsądnym terminie. O naruszeniu tej podstawowej zasady postępowania decyduje jednak nie sam upływ czasu, ale nieuzasadnione przewlekanie procesu. W przedmiotowej skardze pełnomocnik skarżącego podniósł, że „1 listopada 2020r. wszczęto postępowanie przygotowawcze przeciwko skarżącemu przez Prokuraturę (...) . Spawie nadano sygnaturę (...) . 12 stycznia 2022r. sprawa wpłynęła do Sądu Okręgowego w Opolu. Postępowanie zostało zarejestrowane pod sygnaturą 111 K 4/22, a więc po prawie 14 miesiącach od wszczęcia.” Należy przy tym zauważyć, iż sprawa z Prokuratury (...) w A. pierwotnie wpłynęła do Sądu Okręgowego w Opolu 30 czerwca 2021r. a zatem postępowanie przygotowawcze trwało 8 miesięcy. Postanowieniem z 24 września 2021r. Sąd Okręgowy w Opolu uznał się niewłaściwym do rozpoznania sprawy i przekazał ją do Sądu Okręgowego w Legnicy. 8 listopada 2021r. wydane zostało zarządzenie o losowaniu przydziału sprawy, zaś 18 listopada 2021r. zapadło postanowienie Sądu Okręgowego w Legnicy o wszczęciu sporu kompetencyjnego. Został tez sformułowany wniosek o przekazanie sprawy do rozstrzygnięcia przez Sąd Apelacyjny we Wrocław, który postanowieniem z 6 grudnia 2021r. uznał, iż właściwym do rozpoznania sprawy jest Sąd Okręgowy w Opolu. Akta ponownie wpłynęły do Sądu Okręgowego w Opolu 12 stycznia 2022r. i zostały zarejestrowane pod sygn. III K 4/22. Następnie w Sądzie Okręgowym w Opolu podjęto w sprawie następujące czynność: - 13 stycznia 2022r . zostało wydane zarządzenie o wpisaniu sprawy do repertorium i przedstawieniu akt sędziemu referentowi. - 15 lutego 2022r. – na posiedzeniu kolegium Sądu Okręgowego w Opolu rozpoznano wniosek o wyłączenie SSO Małgorzaty Marciniak z losowania spraw z nieotwartym przewodem sądowym. - 21 kwietnia 2022r. skierowano ponownie sprawę do losowania referenta w sprawie. - 16 sierpnia 2022r. wydane zostało zarządzenie o wyznaczeniu terminu rozprawy głównej na 11 października 2022r. - 11 października 2022r. – odbyło się w sprawie posiedzenie w przedmiocie badania niezawisłości i bezstronności sędziego wszczęte na skutek wniosku oskarżonego Ł. L. z 13 września 2022r., złożone zostały wnioski o dobrowolne poddanie się karze przez oskarżonych F. P. (2) i I. B. . Odwołano rozprawę główna wyznaczoną na 11 października 2022r., odraczając ją na termin z urzędu - 21 grudnia 2022r. – wydane zostało zarządzenie o wyznaczeniu posiedzenia na 23 stycznia 2023r. - 23 stycznia 2023r. – na posiedzeniu rozpoznano negatywnie wniosek o dobrowolne poddanie się karze oskarżonego F. P. (1) , został podany termin posiedzenia przygotowawczego: 22 marca 2023r. oraz dwa terminy rozprawy głównej: 22 marca 2023r., 27 marca 2023. - 6 lutego 2023 – wydano zarządzenie o zmianie terminu posiedzenie przygotowawczego oraz rozprawy głównej z 22 marca 2023r. na 27 marca 2023r. - 27 marca 2023r. – odroczono posiedzenie przygotowawcze z powodu niedoprowadzenia oskarżonego Ł. L. , wyznaczono nowy termin rozprawy głównej 24 maja 2023r. - 24 maja 2023r. – odbyła się rozprawa główna: miało miejsce otwarcie przewodu sądowego, odebrano wyjaśnienia od oskarżonego Ł. L. , które zostały przerwane ze względu na złożenie wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych lekarzy psychiatrów w celu przebadania oskarżonych Ł. L. oraz F. P. (1) , rozprawa została odroczona na termin z urzędu. - 30 maja 2023r. – wydane zostało postanowienie o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłych psychiatrów wobec oskarżonego Ł. L. . - 18 lipca 2023r. – wydane zostało postanowienie o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłych psychiatrów wobec oskarżonego F. P. (1) . - 6 grudnia 2023r. – wydano zarządzenie o wyznaczeniu rozprawy głównej na 5 lutego 2024r., odstąpiono od przesłuchania świadków zawnioskowanych w akcie oskarżenia. - 5 lutego 2024r. rozprawę główną, bez przeprowadzenia czynność dowodowych odroczono do 27 marca 2024r., - 27 marca 2024r. na rozprawie głównej kontynuowano odbieranie wyjaśnień od oskarżonego Ł. L. a także odebrano wyjaśnienia od oskarżonego I. B. ; na wniosek obrońcy oskarżonego wydane zostało postanowienie o powołaniu biegłych psychiatrów i psychologa celem wydania opinii odnośnie oskarżonego I. B. . Rozprawa została odroczona na termin urzędu. - 16 kwietnia 2024r. postanowienie o powołaniu biegłych psychiatrów i biegłego psychologa odnośne oskarżonego I. B. (opinia 10 maja 2024r.) - 22 lipca 2024r. wydano zarządzenie o wyznaczeniu rozprawy głównej na 14 października 2024r. - 14 października 2024r. odbyła się rozprawa główna: rozpoznano wiosek oskarżonego Ł. L. o zwrot akt do prokuratury; odebrano dalsze wyjaśnienia oskarżonego Ł. L. , które zostały przerwane ze względu na nieobecność jego obrońcy z urzędu. Rozprawę odroczono na 16 grudnia 2024r. - 16 grudnia 2024r. odbyła się rozprawa główna: zostały odebrane wyjaśnienia od oskarżonego I. B. , uznano za odczytane zeznania świadków zawnioskowanych w akcie oskarżenia, rozpraw została odroczona do 10 lutego 2025r. - 10 lutego 2025r. odbyła się rozprawa główna, na której rozpoznano wniosek Ł. L. o przesłuchanie w charakterze świadka K. K. (2) , zamknięto przewód sądowy i odebrane zostały głosy stron. Ogłoszenie wyroku odroczono do 21 lutego 2025r. - 21 lutego 2025r. wznowiono przewód sądowy, uprzedzono strony o możliwości zmiany kwalifikacji prawnej czynu wobec oskarżonego U. P. . Termin rozprawy został wyznaczony na 2 kwietnia 2025r. - 2 kwietnia 2025r. odbyła się rozprawa główna, na której przesłuchano świadka K. K. (1) , odroczono rozprawę na 12 czerwca 2025r., celem pozyskanie dokumentów z Biura Spraw Wewnętrznych. - 12 czerwca 2025r. – na rozprawie głównej wydano zarządzenie o zwrócenie się do prokuratury o nadesłanie akt z prokuratury, odroczono termin rozprawy do 22 lipca 2025r. - 22 lipca 2025r. – po raz kolejny odebrano wyjaśnienia od Ł. L. , zamknięto przewód sądowy i odebrano głosy stron (na rozprawie obecni byli: oskarżony Ł. L. , jego obrońca i prokurator) – ogłoszenie wyroku odroczono na 1 sierpnia 2025r. - 1 sierpnia 2025r. – ogłoszono wyrok. - 8 sierpnia 2025r. – wydane zostało zarządzenie o przyjęciu wniosków o uzasadnienie. - 18 sierpnia 2025r. sędzia referent przedłożyła prośbę o przedłużenie terminu na sporządzenia uzasadnienia do 5 września 2025r. - 4 września 2025r. sędzia referent przedłożyła prośbę o przedłużenie terminu na sporządzenia uzasadnienia do 20 października 2025r. - 26 listopada 2025r. sędzia referent przedłożyła kolejna prośbę o przedłużenie terminu na sporządzenia uzasadnienia do 26 listopada 2025r. - 26 listopada 2025r. – sporządzono uzasadnienie liczące 26 stron. - 16 stycznia 2026r. – wydane zostało zarządzenie Przewodniczącego III Wydziału Karnego Sądu Okręgowego w Opolu o przyjęciu apelacji i przesłaniu akt do Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu. Należy również zauważyć że zarówno sam oskarżony jak i jego obrońca składali w postępowaniu sądowym wnioski, które mogły wpływać na długość jego trwania: - 24 kwietnia 2023r. złożony został wniosek Ł. L. o odroczenie rozprawy wyznaczonej na 25 maja 2023r. z uwagi na inną czynność procesową zaplanowaną w SR dla Wrocławia - Krzyków - 15 stycznia 2024r. (19 stycznia 2024r. data wpływu) – został złożony wniosek oskarżonego Ł. L. o odrzucenie aktu oskarżenia, przekazanie sprawy do prokuratury celem uzupełnienia materiału dowodowego - 23 stycznia 2024r (5 lutego 2024r. data wpływu) złożony został wiosek oskarżonego Ł. L. o zapoznanie się z aktami sprawy oraz o przeprowadzenie badania wariografem. - 27 marca 2024r. – został złożony ponowny wniosek oskarżonego Ł. L. o przekazanie sprawy do prokuratury celem uzupełnienia materiału dowodowego - 26 sierpnia 2024r. (data wpływu 26 sierpnia 2024r.) – obrońca oskarżonego Ł. L. złożył wniosek o zmianę terminu rozprawy, ze względu na kolizję z innymi sprawami. - 21 lutego 2025r. wpłynął wiosek oskarżonego Ł. L. o udzielnie mu dodatkowego głosu przed odroczeniem wyroku oraz o zarządzenie przerwy celem konsultacji prawnej. Oceniając jednak postępowanie toczące się w sprawie oskarżonego Ł. L. przez pryzmat wskazanych na wstępie przesłanek przewlekłości postępowania, stwierdzić należy, iż doszło do rażącej przewlekłości postępowania toczącego się przed Sądem Okręgowym w Opolu pod sygn. III K 4/22 Sprawa została przekazana do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Opolu 12 stycznia 2022r., zaś otwarcie przewodu sądowego nastąpiło dopiero 24 maja 2023r., czyli po 16 miesiącach od daty wpływu akt. W toku całego postępowania przed tym Sądem, trwającego ponad 2 i pół roku, przesłuchano dwóch oskarżonych i jednego świadka. Odstąpiono od słuchania pozostałych oskarżonych oraz wszystkich świadków zawnioskowanych w akcie oskarżenia. Mając zatem na uwadze czas trwania tego postępowania i czynności dowodowe, które należało w niej wykonać, stwierdzić należy, że trwało ono dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia tych okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Także sam proces sporządzania uzasadnienia wyroku, w sytuacji gdy sprawa dotyczy 6 oskarżonych, materiał dowodowy obejmuje XVIII tomów akt – trwał wyjątkowo długo, bowiem wyrok zapadł 1 sierpnia 2025r., zaś został sporządzony dopiero 26 listopada 2026r. Mając zatem na względzie czas trwania tego postępowania i podjęte czynności, stwierdzić należy, że doszło do rażącej nieuzasadnionej zwłoki, skutkującej naruszeniem prawa oskarżonego do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie. Wobec stwierdzenia, że w postępowaniu toczącym się przed Sądem Okręgowym w Opolu (III K 4/22) nastąpiła przewlekłość, przez co naruszone zostało prawo oskarżonego Ł. L. do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki – należało zasądzić od Skarbu Państwa, tj. Sądu Okręgowego w Opolu ze środków własnych tych jednostek na rzecz oskarżonego Ł. L. 5.000 zł. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu miał na względzie, że zgodnie z art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania, minimalna wysokość sumy pieniężnej jaką należy zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego wynosi 500 zł za każdy rok dotychczasowego trwania postępowania, niezależnie od tego, ilu etapów postępowania dotyczy stwierdzona przewlekłość. Ponieważ postępowanie w niniejszej sprawie zainicjowane zostało aktem oskarżenia, który wpłynął do Sądu Okręgowego w Opolu 30 czerwca 2021r. roku, to za każde z czterech zakończonych lat postępowania na rzecz Ł. L. należałoby zasądzić łączną sumę 2.000 zł. Wobec rażącej przewlekłości postepowania prowadzonego przez Sąd Okręgowy w Opolu, Sąd Apelacyjny we Wrocławiu postanowił o przyznaniu skarżącemu powyższej sumy pieniężnej, tj. 2.000 zł. W związku z wymienionym rozstrzygnięciem, wnioskodawcy należało też zwrócić wniesioną opłatę od skargi w wysokości 200 zł. W tym stanie rzeczy, orzeczono jak na wstępie SSA Cezariusz Baćkowski SSA Agata Regulska SSA Andrzej Szliwa