Postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu, II S 7/26

Sygn. akt II S 7/26 POSTANOWIENIE Dnia 18 lutego 2026r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: SSA Agata Regulska Sędziowie: SA Cezariusz Baćkowski SA Andrzej Szliwa po rozpoznaniu skargi I. J. na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu przygotowawczym toczącym się w Prokuraturze (...) , sygn. akt (...) na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 75) p o s t a n a w i a I. stwierdzić, że w postępowaniu przygotowawczym toczącym się w Prokuraturze (...) nastąpiła przewlekłość postępowania, co naruszyło prawo wnioskodawcy do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym bez nieuzasadnionej zwłoki; II. przyznać od Skarbu Państwa (Prokuratury (...) ) na rzecz I. J. sumę pieniężną w wysokości 5.000 zł (pięć tysięcy złotych); III. zwrócić skarżącemu wniesioną opłatę w kwocie 200 zł; IV. k osztami postępowania skargowego obciążyć Skarb Państwa. UZASADNIENIE Pełnomocnik pokrzywdzonego I. J. pismem z 22 grudnia 2025r., (data wpływu do Prokuratury (...) wniósł o stwierdzenie przewlekłości postępowania prowadzonego pod sygn. (...) przez Prokuraturę (...) . Zobowiązanie organu prowadzącego postępowanie do podjęcia niezwłocznych czynności, w szczególności: przesłuchania N. , podjęcia czynności zmierzających do przedstawienia zarzutów, rozpoznania złożonych wniosków dowodowych, zapewnienia pełnomocnikowi pokrzywdzonego czynnego udziału w czynnościach. Ostatecznie wniósł o przyznanie skarżącemu odpowiedniej sumy pieniężnej w wysokości 20 000 zł płatnej przez Skarb Państwa. Sąd Apelacyjny ustalił następujący stan faktyczny: Postępowanie przygotowawcze prowadzone przez Prokuraturę (...) o sygn. akt (...) zostało zapoczątkowane zawiadomieniem o popełnieniu przestępstwa złożonym przez (...) Sp. z o.o. z 15 września 2023r., zaś postanowieniem prokuratora z 10 listopada 2023 roku wszczęto postępowanie przygotowawcze. Jednocześnie pismem z 14 marca 2024r. (data wpływu 19 marca 2024r). Pełnomocnik I. J. z złożył do Prokuratury (...) zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa przez (...) sp. z o.o. sp.k. na szkodę skarżącego. Sprawa została zarejestrowana pod sygnaturą sygn. (...) , postanowienie o wszczęciu dochodzenia zostało wydane 22 lipca 2024r. 23 maja 2024r. ze sprawą (...) połączono postępowanie prowadzone pod sygn. (...) wszczęte na skutek zawiadomienia o możliwości popełnieniu złożonego przez Państwową Inspekcję Pracy Inspektora Pracy (...) Inspektoratu Pracy we X. z 30 lipca 2024r. (data wpływu do prokuratury) 24 lipca 2024r. osoba prowadząca dochodzenie zwróciła się do Okręgowego Inspektoratu Pracy we X. o nadesłanie dokumentacji kontrolnej sporządzonej w trakcie oraz w wyniku czynności kontrolnych w (...) sp. z o.o. sp. k. Dokumentacja ta wpłynęła do prokuratury 6 września 2024r. W okresie od 19 lipca 2024r. do 14 sierpnia 2024r. do sprawy o sygn. (...) wpłynęły kolejne (cztery) zawiadomienie o możliwości popełnienia przez (...) sp.z o.o. sp. k. przestępstwa. 7 października 2024r. do prokuratury (...) wpłynęło kolejne zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa przez (...) s. z o.o. sp.k. na szkodę A. M. (1) , N. X. i A. A. , które zostało zarejestrowane pod sygn. (...) 27 sierpnia 2024r. prokurator Prokuratury (...) zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) we X. o przekazanie informacji w zakresie odnoszącym się do zaległości, terminowości i wysokości odprowadzania obowiązkowych składek emerytalno-rentowych przez (...) sp. z o.o. sp.k. za lata 2022-2024 a także informacji dotyczących ilości prowadzonych postępowań egzekucyjnych wobec (...) sp.z o.o. sp.k. 28 sierpnia 2024r. prokurator Prokuratury (...) zwrócił się do (...) Urzędu Skarbowego we X. dokumentacji podatkowej i informacji księgowych, a także informacji dotyczących prowadzonych kontroli wobec (...) sp.z o.o. sp.k. 28 sierpnia 2024r. prokurator Prokuratury (...) zwrócił się także do Sądu Okręgowego we Wrocławiu o wyrażenie zgody na udzielenie informacji stanowiących tajemnicę bankową przez (...) S.A. 23 września 2024r. przedłużono okres trwania dochodzenia w sprawie o sygn. akt (...) do 23 stycznia 2025r. 23 września 2024r. przesłuchano świadków A. M. (2) , C. W. , 27 września 2024r. przesłuchano w charakterze świadka G. G. . 23 września 2024r. w oparciu o postanowienie prokuratora z 11 kwietnia 2024r., sygn. akt (...) próbowano dokonać przeszukania i wykonani żądania rzeczy, jednak spółka (...) wyprowadziła się z wskazanego adresu ok 3 miesiące wcześniej. Ustalano adres przechowywania dokumentacji spółki. 31 grudnia 2024r. ze sprawą (...) połączono postępowanie prowadzone pod sygn. 4359-0.Ko.1027.2024 wszczęte na zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa na szkodę W. M. . 1 kwietnia 2025r. przesłuchano w sprawie (...) w charakterze świadka pokrzywdzonego A. M. (1) . 17 kwietnia 2025r. przesłuchano w sprawie (...) w charakterze świadka pokrzywdzonych A. A. oraz N. X. 17 kwietnia 2025r. ze sprawą (...) połączono postępowanie prowadzone pod sygn. (...) . 17 kwietnia 2025r. przedłużono okres trwania dochodzenia w sprawie (...) od 24 stycznia do 17 kwietnia 2025r., a następnie do 23 czerwca 2025r. powodem przedłużenie była konieczność analizy materiałów i dokumentacji z US, ZUS, PIP oraz danych bakowych oraz spółki pod kątem dalszego prowadzenia sprawy. 17 czerwca 2025r. przedłużono okres trwania dochodzenia do 23 sierpnia 2025r. „celem przesłuchania kluczowego świadka i wykonania innych czynności zmierzających do zakończenia postępowania”. 16 czerwca 2025r. kierownik (...) (...) Policji w M. zwrócił się do Rewiru Dzielnicowych w M. o ustalenie czy pod wskazanym w piśmie adresem przebywa N. T. oraz o doręczenie wezwania. 24 czerwca 2025r. ustalono adres pobytu N. T. oraz dostarczono wezwanie na przesłuchanie wyznaczone na 30 czerwca 2025r. 30 czerwca 2025r. przesłuchano w charakterze świadka N. T. . 4 grudnia 2025r. ze sprawą (...) połączono postępowanie prowadzone pod sygn. (...) Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Przedmiotowa skarga zarzucająca przewlekłość postępowania prowadzonego przez Prokuraturę (...) o sygn. akt (...) zasługuje na uwzględnienie. Wskazać należy, że przy ocenie, czy doszło do naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki – zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz.U.2018.75 j.t.) należy mieć w szczególności na uwadze terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez prokuratora w celu zakończenia postępowania, uwzględniając łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, jak również - charakter owej sprawy, stopień jej faktycznej i prawnej zawiłości, znaczenie dla strony (która wniosła skargę) rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Przyczyną stwierdzenia przewlekłości nie jest każda zwłoka, ale tylko zwłoka nieuzasadniona. Ocena czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne, dokonywana musi być na podstawie analizy charakteru przeprowadzanych czynności jak i stanu faktycznego sprawy. Aby rozstrzygnąć czy zwłoka w dokonaniu tej czynności jest nieuzasadniona, rozważyć należy nie tylko czasokres zaniechania jej dokonania, ale także konkretne realia sprawy i jej kontekst sytuacyjny. Mając na uwadze powyższe stwierdzenia, wskazać należy, że w postępowaniu prowadzonym przez Prokuraturę (...) o sygn. akt (...) naruszone zostały przyjęte standardy podejmowania czynności bez zbędnej zwłoki w odniesieniu. Oczywiście Sąd Apelacyjny dostrzega obszerność sprawy, jej wielowątkowy charakter, iż dotyczy ona wielu osób, mienia wielkiej wartości, a nadto w toku postępowania dołączano do niej kolejne sprawy i wątki. Jednak przedmiotowe postępowanie dotknięte jest wadą opieszałości w odniesieniu do postepowania prokuratora w sprawie. Mimo istnienia pewnej dynamiki, okres jego prowadzenia jest już bardzo długi, i mimo iż – odmienienie od twierdzeń skarżącego, doszło do przesłuchania N. T. , które miało miejsce 30 czerwca 2025r. – to od tej czynność w sprawie zapadło tylko postanowienie z 4 grudnia 2025r. o połączeniu ze sprawą (...) postępowania prowadzonego pod sygn. (...) . Nie została przeprowadzona żadna inna czynność, w aktach sprawy nie znajduje się żadna informacja ani nie została wykonana jakiejkolwiek inna czynność. Nie ma też informacji na ten temat odpowiedzi prokuratora na skargę z 29 grudnia 2025r. Niewątpliwie podstawowym zadaniem prowadzącego postępowanie jest kierowanie jego przebiegiem, m.in. sprawnością i czuwanie nad tempem wykonywanych czynności. W orzecznictwie wskazuje się, że „przez przewlekłość postępowania rozumie się w praktyce brak czynności zmierzających do rozstrzygnięcia zachodzący dłużej niż jest to konieczne do rozważenia sprawy bądź zgromadzenia dowodów. Chodzi o to, by czynności zmierzające do wydania orzeczenia kończącego zabierały odpowiednią ilość czasu, to jest odbywały się bez zbędnej zwłoki (…). Taką zbędną zwłoką nie jest każdy upływ czasu, ale dopiero nadmierne odstępstwo od czasu zwykle koniecznego dla wykonania określonych czynności. Przewlekłość postępowania zachodzi wtedy tylko, gdy zwłoka w czynnościach jest nadmierna (rażąca) i nie znajduje uzasadnienia w obiektywnych okolicznościach sprawy” (postanowienie Sądu Apelacyjny w Krakowie z 23 listopada 2010r. sygn. akt II S 28/10; por. również postanowienie Sądu Najwyższego z 07 października 2010r. sygn. akt (...) 13/10; postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 9 lutego 2005r. sygn. akt II S 5/05; postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 07 kwietnia 2009r. sygn. akt II S 4/09). Przewlekłość postępowania uzasadniają bowiem nie tylko długotrwałe i nieuzasadnione zaniechania organu prowadzącego postepowanie, ale również nieefektywność podejmowanych czynności lub też działania, które podejmowane czynności w sprawie jedynie pozorują (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 4 września 2012 r., I S 83/12, LEX nr (...) ). Nie można również pomijać treści art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i rozumienia tego przepisu w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, a zwłaszcza użytego w nim pojęcia „rozsądny termin zakończenia sprawy”. Zgodnie z tym przepisem każdy ma prawo do rozpoznania jego sprawy w rozsądnym terminie. Ocena, czy przewlekłość postępowania jest uzasadniona, musi być dokonywana w świetle szczególnych okoliczności sprawy i z uwzględnieniem takich kryteriów określonych w orzecznictwie Trybunału jak: stopień złożoności sprawy, zachowanie skarżącego i odpowiednich władz oraz znaczenie materii objętej skargą (zob. m.in. M. v. Polska, wyrok (...) z 30 stycznia 2003; N. v. Polska, decyzja (...) z 30 kwietnia 2002 .; N. v. Polska, wyrok (...) z 26 lipca 2001r.; A. - X. v. Polska, decyzja (...) z 5 kwietnia 2001r.; Z. v. Polska, wyrok (...) z 2000r.). Przenosząc powyższe na ustalenia w niniejszej sprawie zauważyć należy, że od chwili przesłuchania w charakterze świadka N. T. minęło już prawie 8 miesięcy. Natomiast wielość osób pokrzywdzonych nie dotyczy I. J. , a postępowanie prowadzone w sposób, gdy dołączane są inne postepowania zainicjowane zawiadomieniem o możliwości popełnienia przestępstwa przez inne osoby współpracujące z (...) Sp.z o.o., nie powinno obciążać osoby skarżącego. Także kwestie związane z upływem czasu między ostatnią czynnością w sprawie to jest przesłuchaniem w charakterze świadka N. T. , a dniem złożenia skargi jawią się jako rażąco odległe. Postępowanie przygotowawcze nie zakończyło się jeszcze ani skierowaniem aktu oskarżenia ani jego umorzeniem. Należy przy tym zauważyć iż postanowieniem z 17 kwietnia 2025r. przedłużono okres trwania dochodzenia w sprawie (...) od 24 stycznia do 17 kwietnia 2025r., a następnie do 23 czerwca 2025r. Powodem przedłużenie była konieczność analizy materiałów i dokumentacji z US, ZUS, PIP oraz danych bakowych oraz spółki pod kątem dalszego prowadzenia sprawy. Zaś postanowieniem z 17 czerwca 2025r. przedłużono okres trwania dochodzenia do 23 sierpnia 2025r. ze względu na konieczność przesłuchania kluczowego świadka i wykonania innych czynności zmierzających do zakończenia postępowania. powyższe nie zostało wykonane. W aktach brak także postanowienia o przedłużeniu okresu trwania dochodzenia na dalszy okres od 23 sierpnia 2025r. Powyższych działań w niniejszym postępowaniu zabrakło, co świadczy w konsekwencji o braku przestrzegania normy konstytucyjnej oraz konwencyjnej rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie. Terminowość i sprawność całego postępowania w odniesieniu do skarżącego nie mieści się w powszechnie przyjętych wymogach w tym zakresie. Długotrwałość postępowania w niniejszej sprawie jest m.in. wynikiem niewłaściwej organizacji pracy organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze oraz prowadzenia postępowania bez uwzględnienia wielości osób pokrzywdzonych działaniem (...) sp. z o.o.. Nie można traktując, jak chce prokurator całościowo postępowania przygotowawczego tracić z pola widzenia każdego z jego uczestników, a także uchylać się o koniecznych i terminowo wykonywanych czynności. W konsekwencji, na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz.U.2018.75 t.j.), skargę o stwierdzenie przewlekłości postępowania należało uwzględnić, uznając jej zasadność. Kwota odszkodowania – 5.000 zł, jest niższa niż zawnioskowana przez skarżącego, jednak adekwatna do wskazanych naruszeń i mieści się w granicach określonych w art. 12 ust. 4 ustawy. Zgodnie z brzmieniem art. 12 ust. 5 pkt 2 ustawy właściwą jednostką do wypłaty odszkodowania będzie prokuratura prowadząca postępowanie - ze środków własnych tej jednostki. Prokuraturę (...) , powinna podjąć niezwłocznie działania polegające na zintensyfikowaniu czynności prowadzących do zakończenia śledztwa, biorąc pod uwagę sytuację procesową każdego z pokrzywdzonych i biorąc pod uwagę wskazanie intensyfikacji podejmowanych czynności w sprawie oraz konieczność jej jak najszybszego ukończenia, sprawa winna być przekazana wraz z aktem oskarżeniu do sądu, czy też jeśli zachodzą odpowiednie przesłanki – umorzona. Na podstawie art. 17 ust. 3 ustawy o skardze należało zwrócić skarżącemu wniesioną opłatę. Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny orzekł, jak na wstępie. SSA Cezariusz Baćkowski SSA Agata Regulska SSA Andrzej Szliwa