Zarządzenie Sądu Rejonowego w Świnoujściu, I Ns 168/22

Sygn. akt I Ns 168/22 UZASADNIENIE Wnioskodawczyni B. D. przy udziale G. Z. wniosła o zniesienie współwłasności nieruchomości położonej w Ś. przy ulicy (...) , stanowiącej zabudowanej budynkiem mieszkalnym, budynkiem gospodarczym i garażem działkę gruntu numer (...) o powierzchni 430 m ( 2) , dla której Sąd Rejonowy w Świnoujściu prowadzi księgę wieczystą nr (...) , poprzez wyodrębnienie lokalu mieszkalnego znajdującego się na piętrze budynku składającego się ze schodów wewnętrznych, przedpokoju, 3 pokoi, kuchni, wc, łazienki, pomieszczenia gospodarczego wraz z udziałem w gruncie i przyznanie tego lokalu z udziałem w gruncie na wyłączną własność uczestniczki oraz przyznanie pozostałej części nieruchomości budynkowej z udziałem w gruncie na wyłączną własność wnioskodawczyni. Wniosła też o zasądzenie od uczestniczki na rzecz wnioskodawczyni zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że wnioskodawczyni przypada udział 2/3 we współwłasności nieruchomości, a uczestniczce udział 1/3. Zarówno wnioskodawczyni, jak i uczestniczka zamieszkują na terenie nieruchomości. Uczestniczka korzysta z pomieszczeń na piętrze budynku, tj. ze schodów wewnętrznych, przedpokoju, 3 pokoi, kuchni, wc, łazienki, pomieszczenia gospodarczego, a pozostałe części budynku wykorzystuje wnioskodawczyni. Dodatkowo, na parterze budynku mieszkała teściowa wnioskodawczyni, która korzystała z 3 pokoi, przedpokoju, wc, łazienki, pomieszczenia gospodarczego, schowka. Uczestniczka i teściowa korzystają również z części wspólnej. Wnioskodawczyni podjęła próby ustalenia z uczestniczką zasad zniesienia współwłasności, jednak bez skutku. Zaproponowany przez wnioskodawczynię sposób zniesienia współwłasności pozwala zaś na stworzenie warunków do normalnego, niezakłóconego korzystania w przyszłości przez współwłaścicieli z wydzielonych w ramach budynku lokali. Uczestniczka G. Z. w odpowiedzi na wniosek (k. 40-42) wniosła o zniesienie współwłasności nieruchomości w ten sposób, iż własnością uczestniczki stałyby się pomieszczenia znajdujące się po prawej stronie od pionowej linii podziału (piwnica - 3A, 3B, 3C, parter - 2A- 2F, I piętro - 1A- 1F, balkon) oraz łączące je korytarze i grunt pod tą częścią nieruchomości. Wniosła o nieobciążanie jej kosztami postępowania z uwagi na bardzo trudną sytuację materialną. W uzasadnieniu swojego stanowiska wskazała, że już w 2011 roku wystosowała do wnioskodawczyni pismo z ugodową propozycją zniesienie współwłasności nieruchomości, lecz nie otrzymała odpowiedzi. W tym celu zleciła sporządzenie projektu podziału nieruchomości, z którego wynikało, że musiałaby w niewielkim stopniu dopłacić wnioskodawczyni. Podkreśliła, iż na każde pismo wnioskodawczyni odpowiedziała. Zaproponowany przez wnioskodawczynię podział jest dla uczestniczki krzywdzący i nie uwzględnia elementów składających się na kwestie użyteczności nieruchomości, np. odrębnego systemu ogrzewania dla części nieruchomości, w ramach którego piec znajduje się w piwnicy i jest tylko jeden komin. Zabranie tych części z ogrzewaniem uczestniczce uniemożliwiałoby ogrzewanie pomieszczeń uczestniczki lub powodowałoby konieczność przeprowadzenia kosztownego remontu, aby uruchomić odrębny system ogrzewania, a na taki remont uczestniczki nie stać. Według uczestniczki, istnieje możliwość ustanowienia na rzecz uczestniczki służebności na części przydzielonej wnioskodawczyni, jednak rodziłoby to dodatkowe konflikty. Stąd też sposób zniesienia współwłasności przedstawiony przez wnioskodawczynię uznała za sprzeczny z racjonalnym wykorzystaniem nieruchomości. Zaproponowany przez uczestniczkę podział nieruchomości jest logiczny, spójny i zgodny z optymalnym wykorzystaniem nieruchomości, a nadto pozwoli na zakończenie trwających od wielu lat niepotrzebnych sporów, ograniczając styczność stron. Wnioskodawczyni złożyła odrębny wniosek o zezwolenie na dokonanie przebudowy oraz zmiany sposobu użytkowania garażu na pomieszczenia mieszkalne w budynku jednorodzinnym oraz budowę zewnętrznej instalacji kanalizacji sanitarnej na nieruchomości położonej w Ś. przy ul. (...) . W uzasadnieniu wniosku wskazała, że zamieszkuje w swojej części nieruchomości z najbliższą rodziną, która ma charakter wielopokoleniowy, w związku z czym chce powiększyć swoją część mieszkalną budynku o kolejny pokój z aneksem kuchennym oraz łazienką z wc, przenosząc miejsce postojowe z zespołu dwóch garaży na utwardzony teren składowy pod wiatą. Wskazała, że budynek mieszkalny jest dwukondygnacyjny, a pomieszczenia gospodarcze i garaż są jednokondygnacyjne, przy czym garaż jest przybudowany do pomieszczenia gospodarczego, a wszystkie pomieszczenia stanowią jeden ciąg, za garażami jest utwardzony plac, garaż ma dwa pomieszczenia. Podstawę prawną wniosku stanowi art. 199 kc. Sprawa została zarejestrowana pod sygnaturą akt I Ns 410/15. Uczestniczka nie wyraziła zgody na dokonanie powyższej czynności ze względu na trwające postępowanie o zniesienie współwłasności, a dokonanie zmiany sposobu użytkowania wpłynie na wycenę nieruchomości i związane z tym rozliczenia, zaś uczestniczka nie posiada środków na partycypację w nakładach na tą inwestycję. Postanowieniem z dnia 25 czerwca 2015 roku Sąd przekazał sprawę sygn. akt I Ns 410/15 do rozpoznania Sądowi prowadzącemu postępowanie w sprawie o zniesienie współwłasności pod sygn. I Ns 409/15. Na rozprawie w dniu 04 września 2015 roku (k. 52-55) wnioskodawczyni nie zgodziła się z propozycją uczestniczki pionowego zniesienia współwłasności nieruchomości, gdyż taki podział naruszałby posiadane udziały, a ponadto musiałaby wykonać wejście do swojej części ze swojej prywatnej działki, która przylega do działki stron nr (...) . Wniosła o zniesienie współwłasności poprzez wydzielenie dwóch lokali mieszkalnych zgodnie z obecnym stanem posiadania. Opcja przydzielenia całej nieruchomości jednej ze stron ze spłatą drugiej nie wchodzi w rachubę ze względu na nakłady poniesione na nieruchomość. Podała, że na działce znajduje się budynek mieszkalny, budynek gospodarczy i garaż, i wszystkie trzy budynki są ze sobą połączone. Uczestniczka nie zgodziła się na wydzielenie dwóch lokali mieszkalnych, tylko na zniesienie współwłasności wzdłuż ściany pionowej i wtedy byłyby dwa niezależne wejścia. Potwierdziła, że przy takim podziale wejście do części wnioskodawczyni musiałoby być wykonane z prywatnej działki wnioskodawczyni, na której parkuje samochód, lecz tylko w taki sposób można strony oddzielić i bezkonfliktowo korzystać z nieruchomości. Wyjaśniła, że gdyby doszło do zniesienia współwłasności wzdłuż linii pionowej, to by zrezygnowała z komórki. W piśmie procesowym z dnia 04 grudnia 2015 roku (k. 68-73) uczestniczka sprecyzowała, że podział nieruchomości - działki i budynku - winien nastąpić po linii ściany nośnej budynku (podział pionowy) zaczynającej się od piwnicy, a kończącej na strychu. Na parterze będzie konieczne zamurowanie drzwi tak, aby ściana nośna tworzyła jedną całość. Mimo słabej kondycji finansowej jest w stanie zdobyć odpowiednie środki na ewentualne prace adaptacyjne, jeżeli będzie to konieczne. Podział według propozycji wnioskodawczyni może spowodować znacznie większe koszty, ponieważ uczestniczka byłaby zmuszona wówczas do przeprowadzenia kosztownego remontu celem uruchomienia odrębnego systemu grzewczego, ponieważ zostałaby pozbawiona możliwości korzystania z pieca w piwnicy, składziku i instalacji. Podział zaproponowany przez wnioskodawczynię spowoduje jeszcze większe spiętrzenie konfliktów między stronami oraz nastręczy wielu nowych problemów - uniemożliwi normalne funkcjonowanie uczestniczce oraz jej mężowi. Wyjaśniła, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem budynek wraz z działką może być pionowo podzielony, jeżeli linia podziału przebiega przez ścianę dzielącą budynek na regularne i samodzielne części, co ma miejsce w przypadku podziału zaproponowanego przez uczestniczkę. Sposób podziału zawnioskowany przez uczestniczkę zniesie współwłasność tak, że uczestniczce pozostanie 135 m ( 2) działki, natomiast wnioskodawczyni pozostanie 295 m ( 2) działki, co wprost idealnie odpowiada udziałom stron w tej nieruchomości. Podkreśliła, że podział pionowy ma pierwszeństwo przed podziałem poziomym. Zgodnie z orzecznictwem, podział poziomy budynku stosowany jest, gdy podział pionowy nie jest możliwy. W wyniku pionowego podziału, działka oraz budynek zostaną przedzielone jedną linią pionową w taki sposób, że w wyniku podziału powstaną dwie działki i dwa niezależne usadowione na jednym fundamencie budynki połączone jedną ścianą. W ten sposób podział pionowy zniesie całkowicie wspólność oraz wyeliminuje ryzyko dalszych nieporozumień i konfliktów między stronami. Wnioskodawczyni będąc wyłączną właścicielką działki (...) , która służy jako dojazd do nieruchomości wspólnej, po podziale pionowym tak samo będzie służyć jako dojazd do części wnioskodawczyni. Przy podziale pionowym kwestia użytkowania garażu stanie się w takiej sytuacji bezprzedmiotowa, gdyż garaże staną się wyłączną własnością wnioskodawczyni. Natomiast w przypadku, jeśli nie dojdzie do sposobu podziału zawnioskowanego przez uczestniczkę, to nie wyraziła zgody na dokonanie przebudowy oraz zmiany sposobu użytkowania garażu na pomieszczenie mieszkalne w budynku jednorodzinnym oraz budowę zewnętrznej kanalizacji sanitarnej przez wnioskodawczynię, gdyż byłoby to z rażącym pokrzywdzeniem uczestniczki. W piśmie procesowym z dnia 04 kwietnia 2016 roku (k. 134-135) wnioskodawczyni wniosła o zasądzenie od uczestniczki wydatków i nakładów na nieruchomość wspólną, gdyż to wnioskodawczyni wyremontowała pomieszczenia gospodarcze oraz dobudowała dwa garaże, dobudowała całą część nieruchomości, która obecnie jest przez nią wykorzystywana, wykonała ogrodzenie, bramy wjazdowe i wejściowe, wyłożyła polbruk na posesji, wykonała elewację budynku, wymieniła okna i parapety, wykonała dach. Gdyby nie rozbudowa dokonana przez wnioskodawczynię, uczestniczka uprawniona byłaby do znacznie mniejszej ilości m 2 w nieruchomości wspólnej wynikającej z jej udziału w nieruchomości. W piśmie procesowym z dnia 20 kwietnia 2016 roku (k. 223-228) uczestniczka wniosła o oddalenie wniosku o zasądzenie od uczestniczki na rzecz wnioskodawczyni wydatków związanych z nieruchomością wspólną i nakładów na tę nieruchomość, ewentualnie o zasądzenie od wnioskodawczyni na rzecz uczestniczki wydatków związanych z nieruchomością wspólną i nakładów na tę nieruchomość. Zaprzeczyła, aby to wnioskodawczyni wyremontowała wszystkie pomieszczenia gospodarcze, bowiem jedynie uczestniczka z mężem wybudowała od podstaw swoje pomieszczenie gospodarcze, zaś wnioskodawczyni przejęła swoje pomieszczenie gospodarcze po ojcu uczestniczki i jedynie przebudowała go. Uczestniczka również chciała postawić we własnym zakresie garaż, ale wnioskodawczyni nie wyraziła na to zgody. W czasie, gdy rodzice uczestniczki darowali jej i jej bratu, a mężowi wnioskodawczyni, po 1/4 części nieruchomości, to każdy z nich miał się rozbudowywać we własnej części. Wnioskodawczyni w pewnym zakresie rozbudowała swoją część, ale znaczna część prac wykonana była przez rodziców uczestniczki, natomiast w żadnym zakresie wnioskodawczyni nie poczyniła nakładów na części nieruchomości zamieszkiwanej przez uczestniczkę. Uczestniczka wykonując prace budowlane swojej części nieruchomości dokonała prawie całkowitej jej rozbiórki, wymurowała i postawiła ściany, wyburzyła dach, powiększyła powierzchnię poddasza. Od podstaw robione były ściany, dach, okna, rynny. Elewację budynku uczestniczka sama zrobiła na swojej części i wymieniła na swojej części okna. Mąż wnioskodawczyni kupił polbruk oraz bramy wjazdowe, a mąż uczestniczki samodzielnie wykładał cały polbruk nieodpłatnie - na części wnioskodawczyni i uczestniczki. Wnioskodawczyni nigdy nie dokładała się do remontów w części użytkowanej przez uczestniczkę, ani takich remontów nie wykonywała w przeciwieństwie do uczestniczki, której mąż zawsze pomagał wnioskodawczyni. Podkreśliła, że strony od samego początku wspólnego zamieszkiwania umówiły się, że każdy z nich będzie czynił wydatki jedynie na własną część nieruchomości, z której korzysta i we własnym zakresie. Wnioskodawczyni zawsze była w lepszej kondycji finansowej niż uczestniczka i takie decyzje jak wyłożenie podwórka polbrukiem czy wykonanie bram wjazdowych i ogrodzenia nie były omawiane z uczestniczką, dlatego wniosek o zwrot nakładów na wspólną rzecz jest nieuzasadniony. Niezrozumiałym dla uczestniczki jest żądanie wnioskodawczyni zwrotu nakładów i wydatków na wspólną rzecz, które poczyniła na tej części nieruchomości, której chce się stać jedynym właścicielem. Proponowany przez uczestniczkę podział nieruchomości spowoduje, że każda ze stron będzie zamieszkiwała tę część nieruchomości, na którą łożyła wydatki i nakłady we własnym zakresie. Na rozprawie w dniu 18 listopada 2016 roku (k. 292-299) uczestniczka oświadczyła, że nie chce zniesienia współwłasności poprzez przyznanie całej nieruchomości wnioskodawczyni ze spłatą na rzecz uczestniczki i nie wyraziła zgody również, aby to uczestniczka otrzymała całą nieruchomość ze spłatą na rzecz wnioskodawczyni. W piśmie procesowym z dnia 25 listopada 2016 roku (k. 301) wnioskodawczyni zmieniła żądanie w zakresie sposobu zniesienia współwłasności nieruchomości wnosząc o wyodrębnienie jednego lokalu mieszkalnego na piętrze budynku wraz z udziałem w gruncie i przyznanie tego lokalu na własność uczestniczki, wyodrębnienie drugiego lokalu mieszkalnego na parterze budynku, który dotychczas zajmowała teściowa wnioskodawczyni, wraz z udziałem w gruncie i przyznanie tego lokalu na własność wnioskodawczyni oraz wyodrębnienie pozostałej części nieruchomości zajmowanej przez wnioskodawczynię i przyznanie jej na wyłączną własność wnioskodawczyni. Na rozprawie w dniu 26 września 2018 roku (k. 548-551) wnioskodawczyni oświadczyła, że żąda wydzielenia trzech lokali mieszkalnych - dwóch dla wnioskodawczyni i jednego dla uczestniczki, zadeklarowała wykonanie prac adaptacyjnych pozwalających na wydzielenie dwóch lokali dla wnioskodawczyni w terminie 12 miesięcy. Alternatywnie zgodziła się na przydzielenie całej nieruchomości na swoją rzecz ze spłatą na rzecz uczestniczki w terminie 3 miesięcy. Nie zgodziła się na podział segmentowy nieruchomości ze względu na wątpliwy stan finansowy uczestniczki potrzebny na spłatę wnioskodawczyni. Zdaniem wnioskodawczyni, po podziale nieruchomości uczestniczka sprzeda swoją część, gdyż już teraz oprowadza po nieruchomości osoby trzecie. Na tej samej rozprawie uczestniczka nie zgodziła się na powyższy sposób zniesienia współwłasności podtrzymując żądanie pionowego podziału nieruchomości. Zaakceptowała koszty nakładów koniecznych do takiego podziału, są one niewielkie i uczestniczka jest w stanie je ponieść. Zadeklarowała wykonanie tych prac w terminie 3 miesięcy. Podkreśliła, że z opinii biegłego sądowego wynika, iż liczniki wody powinny pozostać w studzienkach, przyłącze kanalizacji, wody, gazu, energii elektrycznej powinny pozostać wspólne. Zgodziła się na kwotę spłaty na rzecz wnioskodawczyni podając, że sytuacja finansowa uczestniczki uległa zmianie, bowiem uzyskała pomoc finansową szeregu osób. Posiada zgromadzoną kwotę 40.000 zł, a pozostałą otrzyma od syna z zaciągniętego przez niego kredytu. Podniosła, że podział nieruchomości na trzy lokale przy istniejącym konflikcie między stronami będzie uniemożliwiał wspólne funkcjonowanie, skoro strony będą mieszkały pod sobą. Nie zgodziła się na prowadzenie prac zmierzających do wydzielenia lokalu dla uczestniczki. Zaprzeczyła, aby nosiła się z zamiarem sprzedaży nieruchomości. W piśmie procesowym z dnia 11 marca 2019 roku (k. 637) wnioskodawczyni wskazała, że w pierwszej kolejności wnosi o zniesienie współwłasności nieruchomości poprzez przyznanie tej nieruchomości na wyłączną własność wnioskodawczyni. W drugiej kolejności dopuściła możliwość przyznania na wyłączną własność uczestniczki zamieszkiwanej przez nią aktualnie części nieruchomości ze spłatą na rzecz wnioskodawczyni, której wysokość powinna odpowiadać rzeczywistym wartościom nieruchomości w Ś. . Nadto, ewentualny fizyczny podział nieruchomości skutkować winien rozdzieleniem wszystkich instalacji. Na rozprawie w dniu 15 marca 2019 roku (k. 643-644) uczestniczka nie zgodziła się na przyznanie nieruchomości na wyłączną własność wnioskodawczyni, bowiem nie widzi takiej możliwości, aby musiała opuścić tą nieruchomość, w której się wychowała, z którą jest związana i również ze względu na swój stan zdrowia. Ze względu na konflikt nie zgodziła się na wydzielenie lokali mieszkalnych i pozostawienie wspólnej działki gruntu oraz wspólnych części budynku. Na rozprawie w dniu 29 maja 2020 roku (k. 904-906) wnioskodawczyni przychyliła się do zniesienia współwłasności poprzez pionowy podział nieruchomości tak, jak żąda tego uczestniczka. Dojście do części nieruchomości wnioskodawczyni odbywałoby się przez działkę nr (...) pozostającą własnością wnioskodawczyni. Z wyliczeń wnioskodawczyni wynika, że wówczas do spłaty zobowiązana byłaby uczestniczka na rzecz wnioskodawczyni w wysokości 204.207,27 zł. Wnioskodawczyni oczekuje spłaty tej kwoty - w części pierwszej w wysokości, którą uczestniczka już posiada, po uprawomocnieniu się postanowienia, a pozostałą kwotę w terminie 6 miesięcy, która powinna być zabezpieczona poprzez ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości uczestniczki. Wyjaśniła, że pomiędzy częściami budynku mającymi przypaść wnioskodawczyni i uczestniczce nie ma już żadnego przejścia, gdyż drzwi zostały zamurowane. Podała, że posiada pomieszczenia na parterze, które wcześniej zamieszkiwała teściowa, a które to pomieszczenia w wyniku zniesienia współwłasności miałyby przypaść uczestniczce. Ponadto, strony użytkują komórki, które powinny sobie wzajemnie wydać, gdyż w wyniku zniesienia współwłasności komórka użytkowana przez wnioskodawczynię przypadnie uczestniczce, a komórka użytkowana przez uczestniczkę przypadnie wnioskodawczyni. Zadeklarowała, że wyda tą komórkę uczestniczce w terminie miesiąca, gdyż musi zorganizować kontener i transport na uprzątnięcie zalegających w tych pomieszczeniach przedmiotów. Podniosła, że rozdzielenia wymaga wspólna instalacja wodno-kanalizacyjna i elektryczna, studzienka znajduje się na działce, która ma przypaść uczestniczce i wnioskodawczyni chce wykonać własną instalację z własną studzienką, a umowa na dostawę energii elektrycznej jest na wnioskodawczynię, licznik i korki znajdują się w części uczestniczki, i po zniesieniu współwłasności wnioskodawczyni musiałaby wypowiedzieć umowę i założyć licznik na swojej części. Na tej samej rozprawie uczestniczka potwierdziła, że przejścia w ścianie nie ma i drzwi zostały zamurowane. Wyjaśniła, że ze zgromadzonych dotychczas pieniędzy na rachunku pozostała kwota około 40.000 zł, gdyż pozostałą część uczestniczka musiała zwrócić. Jeżeli by musiała spłacić wnioskodawczynię w wyższej kwocie, to potrzebne pieniądze pochodziłyby od syna, który w tym celu zaciągnąłby kredyt. Od czerwca 2020 roku będzie otrzymywać emeryturę w kwocie około 408 zł, a mąż uczestniczki ma rentę w wysokości 850 zł netto i czasami sobie dorabia np. kosząc trawę na czyjeś działce. Postanowieniem z dnia 19 czerwca 2020 roku (k. 910-911) Sąd Rejonowy w Świnoujściu zniósł współwłasność nieruchomości położonej w Ś. przy ulicy (...) , dla której Sąd Rejonowy w Świnoujściu prowadzi księgę wieczystą numer (...) , w ten sposób, że podzielił tą nieruchomość na dwie działki zgodnie z mapą z projektem podziału nieruchomości sporządzoną przez biegłego sądowego geodetę inż. M. Ł. w dniu 23 września 2019 roku, znajdującą się na karcie 807 akt i działkę numer (...) o powierzchni 0,0134 ha zabudowaną budynkiem mieszkalnym przyznał na własność G. Z. , a działkę numer (...) o powierzchni 0,0296 ha zabudowaną budynkiem mieszkalnym, budynkiem gospodarczym i garażem przyznał na własność B. D. (pkt I. sentencji); oddalił wniosek o rozstrzygnięcie w przedmiocie czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu (pkt II. sentencji); tytułem wyrównania wartości przyznanych części nieruchomości (dopłat) i rozliczenia nakładów poczynionych na nieruchomość - zasądził od wnioskodawczyni B. D. na rzecz uczestniczki G. Z. kwotę 16.233,60 zł, płatną w terminie trzech miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w razie opóźnienia w płatności tej kwoty (pkt III. sentencji); nakazał wnioskodawczyni, aby opróżniła i wydała uczestniczce nowowydzieloną zabudowaną nieruchomość stanowiącą działkę numer (...) , w stanie wolnym od osób i rzeczy - w terminie jednego miesiąca od dnia uprawomocnienia się postanowienia (pkt IV. sentencji); nakazał uczestniczce, aby opróżniła i wydała wnioskodawczyni nowowydzieloną zabudowaną nieruchomość stanowiącą działkę numer (...) , w stanie wolnym od osób i rzeczy - w terminie jednego miesiąca od dnia uprawomocnienia się postanowienia (pkt V. sentencji); nakazał wnioskodawczyni przeniesienie licznika wody wnioskodawczyni na działkę numer (...) z wykonaniem nowej studzienki, w terminie trzech miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia (pkt VI. sentencji); nakazał wnioskodawczyni i uczestniczce wykonanie następujących prac: wykonanie z cegły, z otynkowaniem i obróbką blacharską, ogniomuru ponad dachem rozdzielającego nieruchomości - działki nr (...) oraz wykonanie ogrodzenia pomiędzy nowopowstałymi działkami, od budynku do ogrodzenia betonowego, w terminie trzech miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia (pkt VII. sentencji); ustalił, że wnioskodawczyni i uczestniczka ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, w tym obejmujące koszty postępowania zażaleniowego (pkt VIII. sentencji); postanowił ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Świnoujściu tytułem kosztów sądowych: od wnioskodawczyni kwotę 13.912,36 zł, od uczestniczki kwotę 10.556,17 zł (pkt IX. sentencji). Na skutek apelacji wnioskodawczyni Sąd Okręgowy w Szczecinie postanowieniem z dnia 18 marca 2022 roku, sygn. akt II Ca 948/20 uchylił postanowienie Sądu Rejonowego w Świnoujściu z dnia 19 czerwca 2020 roku i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania (k. 972-992). W piśmie procesowym z dnia 07 grudnia 2022 roku (k. 1035) wnioskodawczyni zwróciła uwagę, że biegły sądowy zaproponował ustanowienie służebności przechodu w miejscu, w którym aktualnie nie ma furtki wejściowej na posesję. Podkreśliła przy tym, że o ile w przypadku pozostałych instalacji wystarczające jest ustanowienie przesyłu, o tyle w odniesieniu do instalacji elektrycznej winna ona zostać rozdzielona. W piśmie procesowym z dnia 09 kwietnia 2024 roku (k. 1153-1154) uczestniczka nie wyraziła zgody na podział poziomy nieruchomości, bowiem byłby on dla niej krzywdzący jako nierozwiązujący konfliktu istniejącego między stronami. Jedynie podział „pionowy” jest do zaakceptowania, ponieważ pozwoliłby na uniknięcie przenoszenia instalacji wodnej i kanalizacyjnej z działki nr (...) na działkę nr (...) . Wskazała, iż nie ma potrzeby przenoszenia licznika, bowiem osobny licznik wnioskodawczyni znajduje się na części nieruchomości zajmowanej przez nią. Odnosząc się do kwestii dostępu do drogi publicznej wskazała, że wnioskodawczyni na skutek swoich własnych działań pozbawiła się dostępu do niej. W piśmie procesowym z dnia 15 kwietnia 2024 roku (k. 1161-1163) wnioskodawczyni oświadczyła, że nie widzi możliwości podjęcia się wykonania wskazanych przez biegłego sądowego prac adaptacyjnych i poniesienia ich kosztów w celu wyodrębnienia dwóch niezależnych lokali oraz nie wyraża zgody na to, aby mieszkanie na parterze - zamieszkiwane uprzednio przez jej teściową - przypadło na wyłączną własność uczestniczki. Mając na względzie, iż - stosownie do treści opinii biegłego - nie jest możliwe podzielenie nieruchomości na dwie niezależne od siebie części, ponowiła wniosek o zniesienie współwłasności poprzez przyznanie całości nieruchomości na jej wyłączną własność, z jednoczesną spłatą zasądzoną na rzecz uczestniczki. Wnioskodawczyni posiada większy udział w nieruchomości, a dodatkowo uczestniczka zaniedbuje nieruchomość, o czym świadczy fakt, iż od 10 lat nie posiada w zajmowanej przez siebie części budynku mieszkalnego gazu, a od 3 lat ta część nieruchomości nie jest ogrzewana w sezonie jesienno - zimowym. Brak ogrzewania wpływa destrukcyjnie na nieruchomość jako całość, powodując zawilgocenie. Odnosząc się do twierdzeń uczestniczki, jakoby nie miała innego miejsca, w którym mogłaby zamieszkać, wnioskodawczyni wskazała, że w październiku lub listopadzie uczestniczka wraz z mężem opuściła nieruchomość przy ul. (...) i pojawia się na jej terenie wyłącznie po odbiór świadczeń pieniężnych, co wskazuje, iż dysponuje ona innym miejscem, w którym zaspokaja swoje potrzeby mieszkaniowe. Na wypadek nie uwzględnienia wniosku o przyznanie własności nieruchomości na wyłączną własność wnioskodawczyni wskazała, iż zniesienie współwłasności poprzez wyodrębnienie lokali winno polegać na wyodrębnieniu trzech lokali, zgodnie z dotychczasowym sposobem korzystania z nieruchomości bądź ewentualnie dwóch lokali, z których lokal na piętrze - będący w posiadaniu uczestniczki - przypadnie uczestniczce, zaś drugi lokal, obejmujący pozostałą część budynku, przypadnie wnioskodawczyni. W pismach procesowych z dnia 04 sierpnia 2024 roku (k. 1204-1210) uczestniczka sprzeciwiła się przyznaniu mieszkania znajdującego się na parterze na rzecz wnioskodawczyni wskazując, że podział na dwa lokale mieszkalne z osobnym wejściem do korytarza jest jedynym możliwym sposobem podziału nieruchomości ze względu na trwający między stronami konflikt. Nie do wyobrażenia dla uczestniczki jest sytuacja, w której byłaby ona zmuszona dzielić wspólny korytarz z wnioskodawczynią, która już niejednokrotnie złośliwie zastawiała drzwi wejściowe od strony wspólnego korytarza, uniemożliwiając wyjście z domu bez uprzedniego wezwania pomocy. Takie sytuacje są nie tylko uciążliwe, ale jednocześnie zagrażają bezpieczeństwu uczestniczki i jej męża. Zważyła, że zaczopowana instalacja gazowa nie znajduje się pod lokalem mieszkalnym zajmowanym przez uczestniczkę, lecz pod mieszkaniem zajmowanym uprzednio przez teściów wnioskodawczyni (tożsame stanowisko dotyczy nitek g63” oraz gA), a posadowienie instalacji wodnej przemawia za pionowym podziałem nieruchomości, który nie będzie powodował konieczności jej przenoszenia. Zaakceptowała zaproponowany przez biegłego sądowego rozdział instalacji kanalizacyjnej oraz wyraziła zgodę na pokrycie kosztów prac adaptacyjnych zmierzających do wyodrębnienia dwóch lokali mieszkalnych zgodnie z zaproponowanym przez biegłego sądowego projektem pionowego podziału nieruchomości. Na rozprawie w dniu 13 września 2024 roku (k. 1249-1250) wnioskodawczyni stanęła na stanowisku, iż najlepszym rozwiązaniem byłoby przyznanie całej nieruchomości na jej rzecz za spłatą na rzecz uczestniczki, bowiem uczestniczka wraz z mężem i tak już na terenie spornej nieruchomości nie zamieszkują, zaspokajając swoje potrzeby mieszkaniowe w innym lokalu mieszkalnym. Nadto konflikt między stronami jest tak duży, że dalsze wspólne zamieszkiwanie w jednej nieruchomości nie jest możliwe, wobec czego celowym byłoby przydzielenie nieruchomości jednemu ze współwłaścicieli ze spłatą drugiego. Na tej samej rozprawie uczestniczka nie wyraziła zgody na taki sposób zniesienia współwłasności nieruchomości wyjaśniając, że nie dysponują prawem własności do innego lokalu mieszkalnego, a jego ewentualne nabycie uzależnione jest od przebiegu toczącego się postępowania spadkowego. Wskazała, iż utrzymuje się z emerytury w wysokości 580 zł netto, zaś jej małżonek uzyskuje świadczenie emerytalne w kwocie 2.750 zł i nie posiadają innych dochodów, a oszczędności, które mieli zgromadzone na ewentualną spłatę zwrócili i obecnie nie dysponują już żadnymi oszczędnościami. Oświadczyła, iż prace dotyczące instalacji niezbędne do wyodrębnienia lokali mieszkalnych wykonałaby z pomocą znajomych posiadających stosowne uprawnienia, a nadto mogłaby skorzystać z refundacji. W piśmie procesowym z dnia 08 lipca 2025 roku (k. 1377-1379) wnioskodawczyni wskazała, iż nie jest zainteresowana wykonaniem prac wynikających z opinii sporządzonej przez biegłego sądowego D. W. podkreślając, że zniesienie współwłasności spornej nieruchomości winno nastąpić poprzez jej przyznanie na wyłączną własność jednej ze stron. Choć podział fizyczny jest podstawowym sposobem zniesienia współwłasności, wyraźnie preferowanym przez ustawodawcę, to jednak Sąd winien zawsze rozważać globalną opłacalność jego dokonania, zwłaszcza w sytuacji, gdy przedmiotem podziału jest budynek lub lokal mieszkalny, a konieczne do przeprowadzenia podziału prace adaptacyjne związane są ze znacznymi kosztami przekraczającymi z ekonomicznego widzenia interes współwłaścicieli. W przedmiotowej sprawie ujawniono, że zniesienie współwłasności poprzez wyodrębnienie lokali wydaje się być niemożliwe, a bezspornym jest przy tym, że strony postępowania, a także członkowie rodzin stron pozostają w długotrwałym, bardzo głębokim i nieustannie eskalującym konflikcie, który drastycznie rzutuje na wzajemne kontakty i kategorycznie uniemożliwia współpracę na jakiejkolwiek płaszczyźnie. Zwróciła uwagę, iż według aktualnego stanowiska Sądu Najwyższego istniejący między współwłaścicielami nieruchomości poważny konflikt może stanowić okoliczność uzasadniającą odmowę zniesienia współwłasności poprzez ustanowienie odrębnej własności lokali, a przy rozstrzyganiu o sposobie zniesienia współwłasności nieruchomości we wskazany sposób większą wagę niż przy innym sposobie podziału należy przypisać stosunkom osobistym między współwłaścicielami. Podniosła, że mąż uczestniczki nie zamieszkuje w nieruchomości przy ul. (...) od ponad 3 lat, zaś sama uczestniczka od lat dwóch. Nie wykazują oni żadnego zainteresowania tą nieruchomością - nie sprzątają jej (tj. działki), nie dbają o roślinność, nie usuwają chwastów ani mchu, nie posiadając nawet pojemnika na odpady zielone. Wszystkim tym zajmuje się wnioskodawczyni, która ze względu na toczące się postępowanie oraz niepewność co do treści rozstrzygnięcia, nie podejmuje się wykonania na nieruchomości prac wiążących się ze znacznymi nakładami finansowymi. Wskazała, iż niezależnie od woli przejęcia na wyłączną własność całej nieruchomości za spłatą uczestniczki, widzi jednocześnie możliwość przyznania własności całej nieruchomości uczestniczce ze spłatą na swoją rzecz, przy jednoczesnym zabezpieczeniu spłaty poprzez ustanowienie hipoteki na nieruchomości oraz zobowiązanie do jej wydania w terminie przypadającym po uiszczeniu przez uczestniczkę całej spłaty na rzecz wnioskodawczyni. W piśmie procesowym z dnia 20 sierpnia 2025 roku (k. 1387-1393) uczestniczka podtrzymała wniosek o dokonanie fizycznego podziału nieruchomości poprzez wydzielenie dwóch odrębnych lokali mieszkalnych, wnosząc jednocześnie o obciążenie wnioskodawczyni kosztami postępowania na podstawie art. 103 § 2 kpc w związku z tym, iż podejmowane przez nią działania prowadzą do przewlekłości postępowania oraz niepotrzebnego generowania kosztów. Podkreśliła, iż zamieszkuje sporną nieruchomość od urodzenia, wobec czego ma ona dla niej szczególną wartość sentymentalną i jedynym sprawiedliwym, i realnym rozwiązaniem jest fizyczny podział nieruchomości na dwa niezależne lokale mieszkalne, co zostało potwierdzone przez biegłych sądowych. Zważyła, że wnioskodawczyni jest właścicielką licznych nieruchomości mieszkaniowych na terenie Ś. , wobec czego może ona zaspokoić swoje potrzeby mieszkaniowe poza sporną nieruchomością bądź też sprzedać swoje udziały osobom trzecim, w związku z czym nie istnieje konieczność ograniczania praw uczestniczki do jej domu rodzinnego. Zważyła, iż przewlekłość postępowania toczącego się od 2014 roku wynika wyłącznie z winy wnioskodawczyni, która ciągle podważa opinie biegłych sądowych i składa kolejne wnioski dowodowe, a na skutek złożonej przez nią apelacji sprawa trafiła do ponownego rozpoznania. Wskazała, iż pozbawienie przez wnioskodawczynię możliwości ogrzewania zajmowanej przez uczestniczkę części nieruchomości stanowi rażące naruszenie zasad korzystania z rzeczy wspólnej. Wnioskodawczyni posiada prywatny zjazd od ul. (...) prowadzący do nieruchomości, wobec czego Sąd pierwotnie słusznie orzekł, iż powinna korzystać z tej drogi celem uniknięcia dalszych konfliktów. Skoro zaś uczestniczka również posiada niezależny dojazd od ul. (...) , to podział fizyczny jest możliwy, a ewentualne drobne kwestie można rozwiązać poprzez ustanowienie służebności lub regulaminu. Na rozprawie w dniu 12 czerwca 2026 roku (k. 1606-1609) wnioskodawczyni wniosła o przyznanie nieruchomości na jej wyłączną własność wskazując, iż spłata na rzecz uczestniczki miałaby nastąpić w terminie 6 miesięcy. Wyjaśniła, iż jest właścicielką innych lokali znajdujących się w Ś. , które jest w stanie zbyć celem uzyskania środków na spłatę uczestniczki z tym, że lokale te są aktualnie wynajmowane, wobec czego sześciomiesięczny okres na spłatę jest wnioskodawczyni niezbędny na wypowiedzenie umów najmu lokali oraz przygotowanie ich na sprzedaż. Uwzględniając wartość nieruchomości (bez nakładów stron) opiewającą na kwotę 941.000 zł oraz nakłady na nieruchomość poczynione przez uczestniczkę w kwocie 65.000 zł, przy jednoczesnym pominięciu nakładów poczynionych przez wnioskodawczynię - skoro to jej miałaby przypaść własność nieruchomości - i uwzględnieniu udziału uczestniczki w nieruchomości, należna jej spłata wyniosłaby 335.333,33 zł. Ponownie wskazała na istniejący między stronami konflikt, który oddziałuje na stan nieruchomości i będzie nadal oddziaływał, bowiem zniesienie współwłasności przez wydzielenie lokali stronom nie zmieni w zasadzie dotychczasowego sposobu korzystania z nieruchomości i w przypadku podjęcia jakichkolwiek czynności związanych z nieruchomością strony będą zmuszone występować na drogę postępowania sądowego. Nawet uwzględniając priorytetyzowany przez ustawodawcę fizyczny podział celem zniesienia współwłasności nieruchomości, na uwadze trzeba mieć, że nieruchomość będzie nadal niszczała przy braku współpracy stron, podczas gdy wnioskodawczyni jest w stanie spłacić uczestniczkę, która z kolei jest w stanie zaspokoić swoje potrzeby mieszkaniowe poza sporną nieruchomością, skoro nie wraca do nieruchomości przy ul. (...) nawet w okresie letnim. Na tej samej rozprawie uczestniczka nie wyraziła zgody na przyznanie nieruchomości na wyłączną własność wnioskodawczyni, wnosząc o taki podział, jaki był orzeczony uprzednio, tj. podział pionowy i wydzielenie dwóch działek gruntu wskazując, że przez działkę wydzieloną dla uczestniczki można przejść do działki wydzielonej dla wnioskodawczyni, a gdyby wnioskodawczyni nie dokonała rozbudowy, to można byłoby również do tej części dojechać. Wskazała, iż wraz z mężem zamieszkuje od roku w lokalu mieszkalnym znajdującym się przy ul. (...) , podczas gdy uprzednio zamieszkiwali w wynajmowanym lokalu. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Nieruchomość położona w Ś. przy ul. (...) , stanowiąca działkę nr (...) o powierzchni 430 m ( 2) , zabudowana budynkiem mieszkalnym, budynkiem gospodarczym i budynkiem garażowym, dla której Sąd Rejonowy w Świnoujściu prowadzi księgę wieczystą nr (...) , pozostaje we współwłasności: B. D. (poprzednio J. ) w udziale do 2/3 części i G. Z. w udziale do 1/3 części. Budynek mieszkalny jest dwukondygnacyjny, pomieszczenia gospodarcze i garaż są jednokondygnacyjne. Garaż przybudowany jest do pomieszczenia gospodarczego, a wszystkie pomieszczenia stanowią jeden ciąg. Za garażami znajduje się utwardzony plac. Garaż posiada dwa pomieszczenia. Pomieszczenia gospodarcze mają odrębne zewnętrzne wejścia. Wnioskodawczyni zamieszkuje na powyższej nieruchomości wraz ze swoją rodziną. Do 2023 roku zamieszkiwała na niej również uczestniczka z mężem i wówczas korzystała z pomieszczeń znajdujących się na piętrze budynku, tj. ze schodów wewnętrznych, przedpokoju, 3 pokoi, kuchni, wc, łazienki, pomieszczenia gospodarczego, a pozostałe części budynku wykorzystywała wnioskodawczyni. Na parterze budynku mieszkała teściowa wnioskodawczyni, a matka uczestniczki, która zajmowała 3 pokoje, przedpokój, wc, łazienkę, pomieszczenie gospodarcze, przedpokój, schowek, a po jej śmierci w 2016 roku tą część nieruchomości zajęła wnioskodawczyni. Wnioskodawczyni zleciła wykonanie projektu budowlanego celem przebudowy oraz zmiany sposobu użytkowania garażu na pomieszczenia mieszkalne oraz budowę zewnętrznej instalacji kanalizacji sanitarnej, bowiem chciała zapewnić swoim dzieciom dodatkowy pokój z aneksem kuchennym, łazienką i wc, a miejsca postojowe na samochód z dwóch garaży chciałaby przenieść na utwardzony teren pod wiatą. Uczestniczka nie wyraziła zgody na powyższą przebudowę i zmianę sposobu użytkowania. ( dowód: odpis z księgi wieczystej nr (...) - k. 5-12, pismo wnioskodawczyni do uczestniczki z 13.03.2015r. - k. 13, z z 13.04.2015r. - k. 116, projekt budowlany z maja 2014r. - k. 19-101, pismo uczestniczki do wnioskodawczyni z 21.04.2015r. - k. 46, z 20.03.2015r. - k. 47, 117, z 14.01.2011r.- k. 48-49, z 21.04.2015r. - k. 118 - w aktach sygn. I Ns 410/15, wydruk z księgi wieczystej - k. 99-104, umowa zniesienia współwłasności z 26.10.2000r. - k. 105-107, oświadczenie W. J. z 26.10.2000r. - k. 108, odpis z księgi wieczystej nr (...) - k. 120 ) Pierwotnie nieruchomość zabudowana była małym domem mieszkalnym, stanowiącym połowę budynku bliźniaczego, z werandą oraz parterowym ciągiem pomieszczeń zakończonym budynkiem gospodarczym (chlew - komórka - garaż). Budynek mieszkalny posiadał poddasze w wysokim dachu przysposobione do użytkowego wykorzystania, częściowo podpiwniczony. Rozbudowa i nadbudowa budynku mieszkalnego do stanu aktualnego miała miejsce od 1988 roku - w kierunku prostopadłym do ulicy - co spowodowało około trzykrotne zwiększenie zabudowy. Uczestniczka dobudowała budynek gospodarczy (komórkę) w 1988 roku, a w latach 1988-2000 wnioskodawczyni dobudowała do niego garaż dwustanowiskowy stanowiący kolejne przybudowanie do ciągu zabudowy gospodarczej. Do garażu dojazd odbywa się przez działkę (...) stanowiącą własność wnioskodawczyni. Rozbudowa części wnioskodawczyni zgłoszona została do użytkowania w 2002 roku, a rozbudowa części uczestniczki wykonana była na podstawie projektu z czerwca 1988 roku z zamysłem stworzenia części domu mieszkalnego dwulokalowego. Rozbudowa zmieniła nieruchomość nie tylko pod względem materialnym, ale spowodowała zmiany wielkości podstawowych cech rynkowych wpływających na wartość i cenę. Budynek jednorodzinny, zarówno w stanie pierwotnym, jak i po rozbudowie, był zamieszkiwany przez trzy rodziny. Grunt działki utwardzony jest kostką polbrukową, działka jest ogrodzona - od strony frontowej ogrodzeniem z elementów stalowych rozpiętym pomiędzy słupkami wykonanymi z kamienia naturalnego na podmurówce wykonanej również z kamienia naturalnego, zaś od strony ogrodowej działka otoczona jest ogrodzeniem z profili betonowych. Na działce jest kilka starych drzew owocowych, ogród porośnięty roślinnością trawiastą. W działce znajdują się wszystkie media - instalacja elektroenergetyczna, wodno-kanalizacyjna, gazowa. Wnioskodawczyni i uczestniczka rozbudowały zajmowane przez siebie części budynku w następujący sposób: a/ wnioskodawczyni rozbudowała budynek mieszkalny o dwa pokoje i korytarz na parterze, nadbudowała piętro przykryte stropodachem, budynek gospodarczy przylegający do budynku mieszkalnego jest zadaszony tarasem usytuowanym na szczycie budynku mieszkalnego, ociepliła budynek, posiada instalacje pełne typu miejskiego odrębnymi licznikami, ogrzewane gazowe jest etażowe z pieca c.o. w budynku kotłowni, w 2000r. wybudowała budynek garażowy dwustanowiskowy, który jest murowany, z dwoma bramami i wysokim dachem dwuspadowym; nadto wykonała ogrodzenie pomiędzy działkami (...) , wyłożyła nawierzchnię działki płytkami betonowymi, wymieniła rury kanalizacyjne; b/ uczestniczka nadbudowała poddasze, a w tym celu uprzednio rozebrała konstrukcję więźby poddasza i ścianek drewnianych, nadmurowała ściany zewnętrzne, całość ścian ociepliła, wykonała ścianki działowe, więźbę dachową wykonała z nowych krokwi, wykonała podłogi z desek przykrytych wykładziną PCV, a w kuchni i łazience z terakoty, ściany pomieszczeń pomalowane emulsyjnie lub obłożone glazurą, instalacja c.o., gazowa, wod.-kan., elektryczna uległy wymianie lub modernizacji; nadto rozebrała betonowe tralki ogrodzenia, obłożyła słupki i cokół płytkami betonowymi, wyłożyła nawierzchnię działki z płytek betonowych, zamontowała 3 sztuki okna PCV, ociepliła parter budynku, wykonała balustradę balkonu; c/ wspólnie zamontowały bramę i furtkę. Aktualnie działka zabudowana jest budynkiem mieszkalnym w zabudowie bliźniaczej, budynkiem garażowym, budynkiem gospodarczym w zabudowie zwartej. W połowie 2017 roku wnioskodawczyni zamurowała drzwi w ścianie nośnej korytarza łączące jej część z częścią uczestniczki. Ściana korytarza wejściowego (po lewej stronie od drzwi) stanowi granicę pomiędzy częściami rozbudowanymi przez strony. Ściana ta ma grubość 25 cm, jest z cegły i spełnia wymagania rozdzielenia pożarowego, akustycznego i konstrukcyjne, posadowiona jest na fundamencie z cegły, na której opierają się belki stropu nad parterem. Ściany w budynku nie są spękane, co świadczy o wytrzymałości fundamentów, a więc o możliwości ustalenia geodezyjnej granicy na ścianie biegnącej od fundamentów aż do przykrycia dachu. ( dowód: rzut pięter budynku - k. 43-45, inwentaryzacja budowlana z orzeczeniem technicznym z lutego 2002r. - k. 74-96, szkic graficzny - k. 97, 126, zdjęcia - k. 98, 136-139, 208-214, inwentaryzacja budynku - k. 140-169, umowa o ustanowienie wieczystego użytkowania i sprzedaży z 26.10.1965r. - k. 170-171, umowa darowizny z 01.12.1987r. - 172-173, 181-182, decyzje - k. 174, 183-184, 196, 202, opinia z 14.11.1995r. - k. 175, 186, dokumentacja techniczna ze stycznia 1996r. - k. 176-180, zaświadczenie z 24.10.1995r. - k. 185, k. 187-192, postanowienie z 28.02.2001r. - k. 193, umowa darowizna z 25.10.2001r. - k.194-195, pismo z 15.02.2002r. do (...) - k. 197, pismo z 15.02.2002r. do (...) k. 198, pismo z 15.02.2002r. do (...) k. 199, oświadczenie z 14.03.2002r. - k. 200, pismo z 18.03.2002r. do (...) k. 201, umowa darowizna z 18.03.2003r. - k. 203-204, oświadczenie z 15.06.2004r. - k. 205, akt poświadczenia dziedziczenia z 15.02.2013r. - k. 206-207, faktury VAT - k. 215-216, zgłoszenie o nabyciu rzeczy - k. 217-219, protokół oględzin z 15.07.2016r. - k. 250-251, zdjęcia z oględzin na płycie CD - k. 252 koperta, zeznania świadka R. Z. - k. 128-130, 254-255, zeznania świadka K. K. - k. 282-284, zeznania świadka D. W. - k. 284, zeznania świadka M. M. - k. 285-286, zeznania świadka M. L. - k. 286-287, zeznania świadka A. G. - k. 287-288, przesłuchanie wnioskodawczyni B. D. - k. 292-295, przesłuchanie uczestniczki G. Z. - k. 296-298, opinia biegłego sądowego M. U. z 30.09.2017r. - 20.01.2018r. - k. 318-494 ) Działka nr (...) podlega ustaleniom miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Ś. i zawiera się w granicach - „tereny wyłącznie mieszkaniowe dla lokalizacji zabudowy jednorodzinnej”. Zgodnie z zapisami obowiązującego planu miejscowego minimalna powierzchnia działki dla zabudowy szeregowej i bliźniaczej wynosi 200 m ( 2) . Istniejąca na działce nr (...) zabudowa ogranicza możliwość poruszania się po jej terenie jedynie do możliwości przechodu, a (...) w Ś. na podstawie dokumentacji budowlanej zalegalizował taki stan w zakresie obiektów budowlanych znajdujących się na nieruchomości i bez uwag dopuścił w dniu 13 maja 2002 roku decyzją nr (...) do użytkowania obiekty budowlane zgodnie z ich funkcją i społeczno - gospodarczym przeznaczeniem nieruchomości. Powyższa nieruchomość mogłaby zostać podzielona fizycznie pionowo na dwie działki - nr (...) o powierzchni 134 m ( 2) dla uczestniczki G. Z. i nr (...) o powierzchni 296 m ( 2) dla wnioskodawczyni B. D. . Dojście do obu działek odbywałoby się wówczas bezpośrednio z ulicy (...) , przy czym celem dojścia do działki nr (...) należałoby ustanowić służebność przechodu przez działkę nr (...) . Dojazd do działki nr (...) również odbywałby się bezpośrednio z ulicy (...) , natomiast brak jest możliwości dojazdu z ulicy (...) przez działkę nr (...) do działki nr (...) ze względu na zbyt małą szerokość dojazdu wynikającą z istniejącej zabudowy działki (...) . Nie ma więc możliwości ustanowienie służebności drogi koniecznej na działce nr (...) dla potrzeb działki nr (...) . Projektowana działka nr (...) nie ma bezpośredniego dostępu do drogi publicznej. Wnioskodawczyni dojeżdża do swojej części działki przez sąsiednią działkę nr (...) , która stanowi wyłączną własność wnioskodawczyni. ( dowód: pismo (...) z 24.01.2018r. z załącznikiem - k. 610-622, opinia biegłego sądowego z zakresu geodezji i kartografii M. Ł. z 12.10.2019r. - k. 805-807, opinia biegłego sądowego z zakresu geodezji K. I. z 19.10.2022r. - k. 1014-1021, uzupełniająca opinia biegłego sądowego z zakresu geodezji K. I. z 24.01.2023r. - k. 1050-1054 ) W części domu, który wcześniej zamieszkiwała uczestniczka wraz z mężem, instalacja gazowa jest nieczynna - gazomierz znajdujący się w piwnicy został zdemontowany, a instalacja zamknięta. Zasilanie w wodę wodociągową i odprowadzanie ścieków wykonane jest przez piwnicę na zewnątrz budynku, a kanalizacja ściekowa włączona jest do kanału 160 mm wykonanego w 2021 roku prowadzącego od części wnioskodawczyni do ulicy i znajduje się w działce nr (...) będącej własnością wnioskodawczyni. Zasilanie w energię elektryczną wykonane jest od złącza ZK niezależnymi kablami do poszczególnych części mieszkalnych. Kuchnia, mieszkania po stronie wnioskodawczyni na parterze, piwnica oraz pomieszczenia parteru mieszkania uczestniczki mają opomiarowanie w postaci licznika energii w pomieszczeniu gospodarczym na parterze. Licznik ten wraz z okablowaniem należy do części wnioskodawczyni. Instalacja elektryczna w części zajmowanej przez wnioskodawczynię jest niezależna, z wyjątkiem kuchni mieszkania na parterze, która jest zasilana i ma pomiar w mieszkaniu uczestniczki. Instalacja gazowa przynależna do części zajmowanej przez wnioskodawczynię jest niezależna, z tym że przewód zasilający znajduje się na działce nr (...) i jest przedłużeniem przyłącza od ulicy do kurka głównego na ścianie części uczestniczki przy wejściu do piwnicy. Niezależne jest również zasilanie w wodę z tym, że na wspólnym przyłączu w studni znajdującej się na działce nr (...) jest rozdział na dwie niezależne instalacje z odrębnym opomiarowaniem. Odprowadzanie ścieków wykonane jest z budynku do kanalizacji ulicznej - kanał o średnicy 160 mm został wykonany w 2021 - 2022 roku i znajduje się w działce nr (...) , a na trakcie tego kanału jest włączenie kanalizacji mieszkania uczestniczki. Nie ma jednak inwentaryzacji geodezyjnej wykonanej kanalizacji, jak również studni rewizyjnej w miejscu włączenia instalacji uczestniczki do kanału. W budynku nie ma możliwości wydzielenia trzech samodzielnych lokali. Można wydzielić dwa lokale, jednak nie jest możliwe podzielenie nieruchomości na dwie niezależne części, bowiem działka musi pozostać częścią wspólną z uwagi na brak możliwości podzielenia jej terenu. Rozbudowa obiektu na działce nr (...) wykonana w 2001 roku (legalizacja w 2002 roku) zbliżyła obiekt do granicy działki do około 1,5 metra, która to odległość nie zapewnia zachowania przepisów Prawa budowlanego - odległość ściany od granicy działki powinna wynosić minimum 4 metry, podczas gdy obecna odległość 1,5 - 1,8 m stworzyła poważne utrudnienia w zagospodarowaniu obu działek. Wydzielenie paska terenu o szerokości 1,30 m jako służebności przejścia nie zapewni w przyszłości możliwości prowadzenia akcji ratowniczych (ewakuacyjnych) lub dostępu służb ratowniczych do projektowanej działki nr (...) . Potencjalnie działka nr (...) - jako samodzielna działka budowlana i atrakcyjna nieruchomość - może być sprzedana, a nowy właściciel może ustanowić własne zasady użytkowania i zamknie dostęp (...) nr (...) do drogi publicznej. Służebność przesyłu mogłaby pozostać do czasu wykonania (przebudowania) nowych instalacji zasilających. Dla uzyskania dwóch odrębnych systemów zasilania w energię elektryczną, gaz i wodę niezbędne jest dokonanie określonych prac. Piwnice budynku nie wymagają nakładów poza oczyszczeniem, usunięciem wszystkiego co zbędne, ponieważ obecne zagracenie pomieszczeń uniemożliwia jakiekolwiek czynności kontrolne oraz inwentaryzacyjne. Pomieszczenie znajdujące się pod kuchnią mieszkania wnioskodawczyni (0.4) musiałoby pozostać w składzie mieszkania uczestniczki z uwagi na brak dojścia do niego z pominięciem pomieszczeń uczestniczki. Możliwe jest natomiast wykonanie schodów do tej części piwnicy z kuchni mieszkania wnioskodawczyni i w tym celu należałoby wykonać otwór w stropie kuchni, schody piwniczne (drabiniaste) do piwnicy i zamurować otwór pomiędzy pomieszczeniem 0.4 i 0.3. Inne prace w zakresie piwnic nie są konieczne z zastrzeżeniem, że instalacje w piwnicach powinny być udostępnione na każdym etapie eksploatacji ze względów kontrolnych i bezpieczeństwa. Powinny być też przekonserwowane lub wyremontowane. Pomieszczenia parteru i piętra są podzielone - granica między lokalami w parterze i piętrze przebiega w środku ściany dzielącej mieszkania. Z mieszkania wnioskodawczyni wykonana jest nowa kanalizacja sanitarna o przekroju 160 mm prowadzona przez działkę sąsiednią nr (...) do ulicy, a do kanalizacji tej wpięta jest kanalizacja o przekroju 100 mm z mieszkania uczestniczki. Obie nitki nie są zinwentaryzowane geodezyjnie. Kanalizacja z lokalu uczestniczki powinna być usunięta z kanału na działce nr (...) lub zalegalizowana przez odpowiednie umowy cywilnoprawne między stronami. Wewnątrz mieszkania wnioskodawczyni odprowadzanie ścieków z kuchni na parterze włączone jest do pionu kanalizacyjnego w piwnicy w pomieszczeniu nr 0.3., który to pion znajduje się w obrębie mieszkania uczestniczki i konieczne jest usunięcie tego włączenia lub uznanie pionu jako części wspólnej. Usunięcie włączenia wiąże się z wykonaniem wewnętrznej kanalizacji pod posadzką mieszkania z wyjściem kanalizacji na zewnątrz budynku i do kanału o przekroju 160 mm na działce nr (...) . Instalacja gazowa jest rozdzielona z rurociągiem znajdującym się w całości na działce nr (...) . Kurek główny znajdujący się obok wejścia do piwnicy mieści dwa zawory - jeden główny na przyłączu z ulicy, a drugi na rurze doprowadzającej gaz do mieszkania wnioskodawczyni. Zaczopowana instalacja gazowa w piwnicy pod mieszkaniem zajmowanym uprzednio przez teściową wnioskodawczyni nie może być ponownie otwarta z uwagi na stan instalacji, wobec czego konieczne jest przebudowanie instalacji od kurka głównego do odbiornika gazu z tym, że gazomierz uczestniczki powinien być zamontowany na zewnątrz obiektu (warunki techniczne wydaje dysponent sieci). Do obiektu doprowadzone są dwie nitki „gaz g63” i „gA”, które prowadzą do ściany mieszkania uczestniczki, jednak nie wiadomo, która instalacja jest aktywna, wobec czego konieczne jest wyjaśnienie inwentaryzacyjne. Przyłącze wody od strony ulicy doprowadzone jest do studni przy granicy działki, w studni jest podział na dwie nitki wodociągowe do poszczególnych mieszkań. Studnia oraz instalacje podziemne znajdują się w działce nr (...) , przy czym nie ma inwentaryzacji całości instalacji zewnętrznych na mapie geodezyjnej i konieczna jest inwentaryzacja szczegółowa. Przy założeniu, że piwnica (pomieszczenie nr 0.4) pozostałaby w składzie mieszkania uczestniczki, prace do wykonania obejmowałyby usunięcie rzeczy z uporządkowaniem (instalacji) ogrzewania. Prace adaptacyjne mające na celu wyodrębnienie niezależnych lokali mieszkalnych w zakresie parteru musiałyby objąć: przebudowę kanalizacji w kuchni wnioskodawczyni na zewnątrz budynku i wprowadzenie instalacji do kanału o przekroju 160 mm w działce nr (...) , co generowałoby koszty w wysokości 50.000 zł wraz z pracami budowlanymi w mieszkaniu, przebudowę kanalizacji z mieszkania uczestniczki, usunięcie włączenia w kanał na działce nr (...) i odtworzenie włączenia do ulicy (przebudowa odcinka od studni do kanału ulicznego lub udrożnienie tego odcinka) generującą koszt 25.000 zł, przebudowę opomiarowania elektrycznego kuchni na parterze wnioskodawczyni przez przeniesienie licznika energii z mieszkania uczestniczki z włączeniem tego pomieszczenia do instalacji wnioskodawczyni generujące koszt 15.000 zł, wymianę skrzynek zaworów (kurków) gazowych, która winna być wykonana w ramach utrzymania budynku w poprawnym stanie technicznym zgodnie z przepisami Prawa budowlanego oraz wykonanie nowego opomiarowania gazu mieszkania uczestniczki (w uzgodnieniu z dostawcą gazu), co generowałoby koszt 12.000 zł. Łączny szacowany koszt całokształtu niezbędnych prac adaptacyjnych opiewa na kwotę około 102.000 zł, a na wykonanie tych prac wymagane byłoby około 6 miesięcy, bez uwzględnienia części formalnej obejmującej uzyskanie warunków technicznych od dostawców mediów: gaz i energia elektryczna. Praktycznie pozyskanie odpowiednich warunków technicznych i formalnoprawnych zgód może wydłużyć czas wykonania prac do około roku, przy założeniu intensywnego zajęcia się problemem. Instalacja elektryczna w postaci wewnętrznych linii zasilających (WLZ) jest wykonana. Wnioskodawczyni posiada osobny licznik energii elektrycznej dedykowany tylko i wyłącznie do części budynku przez nią zajmowanej. Osobny licznik energii elektrycznej zlokalizowany na parterze posiada uczestniczka. Oprócz tego istnieje również trzeci licznik energii elektrycznej, który należał do lokalu na parterze. Nie ma potrzeby wykonywania prac celem uzyskania dwóch odrębnych systemów zasilania w energię elektryczną, bowiem takie systemy zostały już wykonane i funkcjonują. ( dowód: opinia biegłego sądowego z zakresu budownictwa H. D. z 07.03.2024r. - k. 1109-1136, uzupełniająca opinia biegłego sądowego z zakresu budownictwa H. D. z 19.03.2024r. - k. 1145-1147, uzupełniająca opinia biegłego sądowego z zakresu budownictwa H. D. z 15.07.2024r. - k. 1184-1189, decyzja (...) z 08.07.2024r. - k. 1211-1212, projekt zagospodarowania terenu z maja 2024r. - k. 1213-1220, warunki podłączenia do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej - k. 1221-1228, opinia biegłego sądowego M. C. z marca 2025r.- k. 1276-1283) Przyłącze wodociągowe (...) (część wspólna) zakończone studzienką wodomierza w działce nr (...) włączone jest w miejską sieć wodociągową (...) zabudowaną w pasie drogowym ul. (...) . Na terenie działki nr (...) w studzience wodomierzowej wykonane jest rozdzielenie na dwie zewnętrzne instalacje wodociągowe (...) do zasilania lokali wnioskodawczyni oraz uczestniczki. W studzience wodomierzowej zamontowane są dwa wodomierze do opomiarowania zużycia, które posiadają moduły radiowe do zdalnego odczytu zużycia wody. Wodomierze są zaplombowane. Od studzienki wodomierzowej obie rury do zasilania lokali stron poprowadzone są poza granice działki nr (...) na działkę nr (...) , gdzie wzdłuż murku granicy działki prowadzone są wspólnie aż do odejścia jednej z rur wodociągowych do lokalu uczestniczki. Na wysokości wejścia do części lokalu uczestniczki, zewnętrzna instalacja wodociągowa wprowadzona jest do piwnicy uczestniczki, po lewej stronie od drzwi wejściowych. W piwnicy uczestniczki wewnętrzną instalacją wodociągową następuje rozdział zasilania wody na potrzeby uczestniczki. Podobnie zewnętrzna instalacja wodociągowa od studni do lokalu wnioskodawczyni poprowadzona jest poza granicę działki nr (...) na działkę nr (...) , gdzie wzdłuż murku w granicy działki poprowadzona jest równolegle z zewnętrzną instalacją wodociągową uczestniczki. Na wysokości wjazdu do garażu wnioskodawczyni, zewnętrzna instalacja wodociągowa wprowadzona jest do lokalu wnioskodawczyni. Wprowadzenie zasilenia do części lokalu wnioskodawczyni poprowadzone jest od zachodu prawdopodobnie po śladzie zewnętrznej instalacji gazowej. Celem uniezależnienia instalacji dla poszczególnych lokali przebudowy wymaga odcinek zewnętrznej instalacji wodociągowej uczestniczki od studzienki wodomierzowej do jej lokalu tak, aby w całości znajdowała się na działce nr (...) . Ww. odcinek należy przebudować: od studzienki wodomierzowej do lokalu uczestniczki poprzez wykonanie zewnętrznej instalacji wodociągowej od studni wodomierzowej do wewnętrznej instalacji wodociągowej przy fundamencie budynku naprzeciwko wejścia do piwnicy uczestniczki, przy czym odcinek o długości 6 m i głębokości około 1,0 m należy wykonać ręcznie, gdyż w tej lokalizacji istnieją kolizje z instalacją kanalizacyjną oraz gazową. Od studzienki wodomierzowej wzdłuż budynku należy zewnętrzną instalację wodociągową prowadzić w odległości minimum 1,5 m od budynku oraz od granicy działki. Posadowienie zewnętrznej instalacji wodociągowej, kanalizacyjnej oraz gazowej do lokalu wnioskodawczyni jest trudne technicznie z powodu bardzo małej szerokości gruntu pozostałego pomiędzy lokalem wnioskodawczyni, a granicą działki nr (...) z działką nr (...) , która na wysokości wejścia do lokalu wnioskodawczyni wynosi około 1,50-1,30 m. Minimalne odległości dla zewnętrznej instalacji wodociągowej wynoszą: 1,5 m od budynku mieszkalnego, 1,5 m od kanalizacji (dla równoległego przebiegu), 1,5 m od rurociągu gazowego, 0,5 m od kabli energetycznych oraz 1,5 m od granicy działki choć zależy to od warunków MPZP lub decyzji lokalnych. W związku z tym, że wnioskodawczyni jest właścicielką działki nr (...) , to od jej decyzji zależy czy zewnętrzna instalacja wodociągowa oraz kanalizacyjna do jej lokalu będą przeniesione z działki nr (...) na działkę nr (...) . Prawdopodobnie w wąskim pasie działki nr (...) biegnie już zewnętrzna instalacja gazowa, co szczególnie komplikuje prace oraz uzyskanie właściwych uzgodnień i pozwoleń, a zewnętrzna instalacja wodociągowa oraz kanalizacyjna musiałyby znaleźć się przy samej granicy działki we wspólnym wykopie, pod warunkiem: przestrzegania rygorystycznych warunków technicznych i uzgodnień z gestorami sieci, ułożeniem wodociągu wyżej aniżeli kanalizacji - z tymże różnica wysokości wynieść musi minimum 30 cm, zapewnienia szczelności rur kanalizacyjnych z kielichowymi połączeniami uszczelnionymi gumą lub zgrzewanych, a gazociąg musi znaleźć się w odrębnym pasie wykopu lub z osłoną betonową. Koszt przebudowy instalacji wodociągowej opiewałby na kwotę około 3.300 zł obciążającą uczestniczkę, przy założeniu wspólnego wykopu dla zewnętrznej instalacji wodociągowej i kanalizacyjnej na odcinku około 6 metrów od studni wodomierzowej do miejsca włączenia do wewnętrznej instalacji wodno - kanalizacyjnej na wysokości wejścia do piwnicy uczestniczki, w tym: 800 zł kosztu projektu instalacji wodno - kanalizacyjnej, 720 zł kosztu wykopu ręcznego (1,5 m - 0,8 m), 300 zł kosztu materiału kanalizacyjnego, 150 zł kosztu materiału wodociągowego, 100 zł kosztu uzbrojenia (kształtki, taśmy, oznaczenia) oraz 1.200 zł za odtworzenie nawierzchni z kostki brukowej z odzyskaniem kostki. Studzienka kanalizacyjna zlokalizowana jest na terenie działki nr (...) w odległości 2,39 m od ogrodzenia od strony drogi oraz 2,75 m od ogrodzenia pomiędzy działkami. Dalszy odcinek od studzienki do mieszkań stron na terenie działki (...) przebiega wzdłuż granicy działki do wysokości garażu wnioskodawczyni, a dalej kierowany jest do podłączenia pomieszczenia gospodarczego wnioskodawczyni. Mieszkanie uczestniczki połączone jest ze wspólną zewnętrzną instalacją kanalizacyjną odcinkiem zewnętrznym fi110, prowadzonym z mieszkania po zachodniej stronie od drzwi wejściowych do granicy z działką nr (...) , a z połączenia tego korzysta także wnioskodawczyni, która odprowadza ścieki z kuchni na parterze rurą fi50, włączoną w piwnicy w części uczestniczki. Z mieszkania uczestniczki jest to jedyne odprowadzenie ścieków do zewnętrznej sieci kanalizacyjnej - uczestniczka nie posiada innych odcinków zewnętrznej kanalizacji na działce nr (...) . Z kolei mieszkanie wnioskodawczyni na działce nr (...) włączone jest odcinkiem do kanalizacji zewnętrznej fi110 do odcinka kanalizacji zewnętrznej fi160 na działce nr (...) , po wschodniej stronie od drzwi wejściowych mieszkania wnioskodawczyni. Odcinek ten ma dodatkowo zabudowany zawór napowietrzający, prawdopodobnie w celu zabezpieczenia instalacji wnioskodawczyni przez zrywaniem syfonów. Do odcinka zewnętrznej instalacji kanalizacyjnej fi160 w działce nr (...) podłączony jest dodatkowo budynek gospodarczy, który znajduje się zapleczu działki nr (...) . Wnioskodawczyni nie posiada innych odcinków zewnętrznej instalacji kanalizacyjnej na działce nr (...) . Ścieki z kuchni wnioskodawczyni znajdującej się na parterze odprowadzane są odcinkiem sieci uczestniczki. Odpływ ten poprowadzony jest do piwnicy (pomieszczenie nr 0.4), w którym połączony jest rurą fi50 z kanalizacją uczestniczki fi110, znajdującą się w piwnicy. Prace rozdzielające sieci stron musiałyby dotyczyć także tego odcinka. Aby definitywnie rozdzielić instalację kanalizacyjną należy wybudować przyłącze kanalizacyjne dla uczestniczki zgodnie z uzgodnioną dokumentacją projektową (w aktach sprawy) i do niego podłączyć lokal uczestniczki za pomocą nowej zewnętrznej instalacji kanalizacyjnej na terenie działki nr (...) , a dotychczasowe podłączenie uczestniczki z zewnętrzną siecią kanalizacyjną na terenie działki nr (...) należy odciąć i zaślepić. Zewnętrzna sieć kanalizacyjna wnioskodawczyni pozostanie na działce nr (...) w dotychczasowym kształcie, a sieć ta pełni również rolę przyszłej zewnętrznej sieci kanalizacyjnej dla budynku gospodarczego zlokalizowanego na zachodniej części działki nr (...) . Tym sposobem uczestniczka pozyska osobną sieć wraz z przyłączem do przesyłowej sieci kanalizacyjnej w ulicy (...) , a wnioskodawczyni będzie samodzielnie użytkować wybudowaną przez siebie w 2021 roku kanalizację zewnętrzną z potencjałem na dalszy rozwój posiadanych przez siebie nieruchomości. Niezbędne prace do uporządkowania wewnętrznej sieci kanalizacyjnej w lokalu wnioskodawczyni dotyczą wykonania nowego odpływu kanalizacyjnego w kuchni wnioskodawczyni znajdującego się na parterze, który obecnie połączony jest rurą fi50 z kanalizacją uczestniczki znajdującą się w piwnicy. Wykonanie niezbędnych prac polega na połączeniu odpływu w kuchni rurą fi50, prowadzoną w podłodze w części lokalu wnioskodawczyni do połączenia z rurą kanalizacyjną fi100 w łazience wnioskodawczyni na parterze, przy czym dokładny przebieg tegoż połączenia uzależniony jest od decyzji projektanta, który określi techniczne parametry uwzględniające: rodzaj podłogi, głębokość prowadzenia rury i stopień trudności demontażu i odtworzenia posadzki. Koszt przebudowy instalacji kanalizacyjnej w zakresie obciążającym uczestniczkę opiewałby na kwotę około 6.500 zł, w tym: projekt - już wykonany przez uczestniczkę, kwota 2.500 zł kosztu rozbiórki i odtworzenia asfaltu, kwota 400 zł kosztu rozbiórki i odtworzenia części podjazdu działki nr (...) (2m), kwota 600 zł opłaty za zajęcie pasa drogowego przez okres około 3 dni, kwota 1.500 zł kosztu robót ziemnych i montażu rury kanalizacyjnej PCV, kwota 800 zł kosztu studzienki kanalizacyjnej (jeśli wymagana) oraz kwota 700 zł kosztu próby szczelności i inwentaryzacji powykonawczej. Z kolei koszty obciążające wnioskodawczynię, a dotyczące wykonania odłączenia jej kuchni od wewnętrznej instalacji kanalizacyjnej uczestniczki w piwnicy oraz wykonanie połączenia kuchni wnioskodawczyni z wewnętrzną instalacją kanalizacyjną w jej części wydzielonego lokalu na odcinku o długości około 10 m to koszt około 4.200 zł obejmujący: koszt demontażu i montażu zabudowy kuchennej w ilości niezbędnej do podejścia do prac montażowych w wysokości około 450 zł, koszt kucia i usunięcia posadzki (beton+płytki) w wysokości około 1.200 zł (120 zł/ metr bieżący), koszt odcięcia starej kanalizacji fi50 (zakorkowanie dziury PCV) w wysokości około 50 zł, koszt montażu nowej kanalizacji ( (...) ) około 800 zł (80 zł/ metr bieżący), koszt uszczelniania, podejść, kolan i złączek opiewający na kwotę około 200 zł (20 zł/ metr bieżący), koszt odtworzenia posadzki (wylewka cementowa) w wysokości około 700 zł (70 zł/ metr bieżący) oraz koszt ułożenia paneli/ płytek opiewający na kwotę około 800 zł (80 zł/ metr bieżący). Instalacja gazowa dla mieszkań stron prowadzona jest w działce nr (...) . Na odcinku przyłącza gazowego od gazociągu przedsiębiorstwa energetycznego w ulicy (...) do szafki gazowej, gdzie następuje rozdział, przyłącze jest wspólne. W szafce gazowej następuje rozdział na dwie zewnętrzne instalacje gazowe, które prowadzone są do mieszkań stron, przy czym zewnętrzna instalacja gazowa uczestniczki jest odłączona, a instalacja wnioskodawczyni pozostaje aktywna. Nie ma konieczności przeprowadzania prac polegających na rozdzieleniu tej instalacji, gdyż taki rozdział już istnieje. Konieczne jest jednak wykonanie remontu szafki gazowej zamontowanej na ścianie południowej od strony ulicy (...) , zgodnie z wymogami przedsiębiorstwa energetycznego, które ustali zakres niezbędnych zmian. Aby uzyskać zasilanie do mieszkania uczestniczki konieczne jest wykonanie remontu wewnętrznej instalacji gazowej w jej lokalu na podstawie odrębnie wykonanej dokumentacji projektowej wraz z uzyskaniem wymaganych uzgodnień, pozwoleń oraz odbiorów, gdyż obecnie wykonana instalacja gazowa uczestniczki nie spełnia norm technicznych. Uczestniczka będzie musiała również wykonać remont kotłowni w piwnicy pod względem wyboru planowanego rodzaju ogrzewania, jaki w przyszłości planuje zastosować (wybór źródła ciepła), a za tą decyzją stoi również zakres niezbędnego remontu komina (jeśli będzie wymagany, w zależności od przyjętej technologii pozyskiwania ciepła). Komin w części uczestniczki jest niezdatny do użycia i aby wykorzystać kocioł spalinowy, należy wyremontować komin zgodnie z wymaganiami źródła. Przebudowa szafki gazowej na ścianie budynku dla dwóch użytkowników wygeneruje koszt około 6.300 zł z tym zastrzeżeniem, że jeżeli operatorem sieci gazowej jest (...) , to szafka gazowa i gazomierze mogą być montowane przez operatora, a strony finansują wówczas tylko podłączenie od szafki do istniejącej instalacji do wydzielonych lokali, obejmujący: kwotę 1.200 zł kosztu szafki gazowej (podwójnej, z wentylacją i oznaczeniem), kwotę 800 zł kosztu dwóch zaworów głównych oraz dwóch regulatorów gazu, kwotę 800 zł kosztu dwóch gazomierzy w przypadku gdy nie montuje ich operator, kwotę 800 zł kosztów elementów montażowych, rur i podejścia, kwotę 2.000 zł robocizny (montaż, wpięcie w instalację, próby szczelności, demontaż istniejącego opomiarowania wnioskodawczyni z dotychczasowego miejsca montażu) oraz kwotę 1.500 zł kosztu dokumentacji projektowej, jeśli wymagana osobno. Łączny koszt prac w zakresie rozdzielenia instalacji sanitarnych opiewa na kwotę 19.800 zł brutto. Czas niezbędny na wykonanie ww. prac zależny jest od tego, czy strony będą je realizować w tym samym czasie (dla każdej instalacji) czy osobno. Rozpocząć należy od wykonania i uzgodnienia dokumentacji projektowej, co może zając około 2-3 miesięcy oraz uzyskania niezbędnych pozwoleń (zajęcie pasa drogowego, uzgodnienie odcięcia gazu na czas prowadzenia prac), która to czynność zająć może około miesiąca. Kolejno przystąpić można do wykonania robót, których realizacja wymaga około jednego miesiąca, z założeniem, że instalacja wodociągowa i kanalizacyjna będą realizowane w tym samym czasie oraz podziałem na poszczególne instalacje zakładając, że prace przy: instalacji wodociągowej wymagają około 2 tygodni, instalacji kanalizacyjnej około 3 tygodni, zaś instalacji gazowej około 5 dni dla instalacji zewnętrznej. ( dowód: opinia biegłego sądowego z zakresu eksploatacji instalacji sanitarnych i instalacji gazowych D. W. z 30.04.2025r. - k. 1295-1351) Wartość rynkowa prawa własności całej powyższej nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym, budynkiem garażowym i budynkiem gospodarczym według stanu aktualnego i według cen na dzień 27 listopada 2025 roku wynosi 1.646.000 zł. Wartość rynkowa prawa własności ww. nieruchomości według stanu przed poczynionymi nakładami i według cen na dzień 27 listopada 2025 roku wynosi 941.000 zł, wobec czego wartość rynkowa poczynionych na nieruchomość nakładów według stanu pierwotnego oraz stanu obecnego w przeliczeniu na całą nieruchomość, tj. bez uwzględnienia podziału na lokale wynosi 705.000 zł. Wartość rynkowa prawa własności lokalu o powierzchni 187,5 m 2 należącego do wnioskodawczyni według stanu aktualnego i według cen na dzień 27 listopada 2025 roku opiewa na kwotę 1.303.000 zł, podczas gdy wartość rynkowa prawa własności lokalu o powierzchni 109,5 m 2 należącego do uczestniczki według stanu aktualnego i według cen na dzień 27 listopada 2025 roku opiewa na kwotę 820.000 zł. Wartość rynkowa prawa własności lokalu o powierzchni 109,5 m 2 należącego do uczestniczki według stanu przed poczynionymi nakładami i według cen na dzień 27 listopada 2025 roku wynosi 755.000 zł, a zatem wartość rynkowa poczynionych przez uczestniczkę nakładów według stanu pierwotnego oraz stanu obecnego wynosi 65.000 zł, a wartość rynkowa poczynionych przez wnioskodawczynię nakładów według stanu pierwotnego oraz stanu obecnego opiewa na kwotę 1.303.000 zł. Nakładami poczynionymi przez wnioskodawczynię na nieruchomość są: wykonanie ogrodzenia, bram wjazdowych i wejściowych, wyłożenie polbruku na posesji, przebudowanie pomieszczenia gospodarczego i dobudowanie pomieszczeń. Z kolei nakładami poczynionymi przez uczestniczkę na nieruchomości było wybudowanie od podstaw pomieszczenia gospodarczego oraz dobudowanie pomieszczeń. ( dowód: opinia biegłego sądowego z zakresu wyceny nieruchomości K. E. B. z lipca 2019r.- k. 694-776, z 27.11.2025r.- k. 1409-1526, opinia uzupełniająca biegłego sądowego z zakresu wyceny nieruchomości K. B. z lutego 2020r. - k. 858-869, z 27.04.2026r. - k. 1555-1562 ) W dacie 29 października 2018 roku uczestniczka posiadała na rachunku bankowym kwotę 90.190 zł, którą zamierzała przeznaczyć na rozliczenie spłat z wnioskodawczynią w wyniku zniesienia współwłasności nieruchomości w niniejszej sprawie. Uczestniczka pozostaje we wspólności majątkowej małżeńskiej. Małżonkowie Z. utrzymują się ze świadczenia emerytalnego uczestniczki w wysokości około 615 zł oraz świadczenia emerytalnego R. Z. w kwocie około 3.050 zł. Uczestniczka nie dysponuje oszczędnościami. Uczestniczka wraz z mężem od kilku lat nie zamieszkuje spornej nieruchomości. Budynek w części zajmowanej przez uczestniczkę jest pozbawiony ogrzewania i nie jest wykorzystywany do celów mieszkalnych. Jako pierwszy ze spornej nieruchomości wyprowadził się mąż uczestniczki R. Z. który zamieszkał w lokalu mieszkalnym położonym przy ul. (...) , sprawując opiekę nad starszą, obcą kobietą. Po jej śmierci, na skutek spadkobrania, R. Z. nabył własność tego lokalu. Następnie do lokalu przy ul. (...) przeprowadziła się również uczestniczka i od co najmniej 2024 roku wraz z mężem stale zamieszkuje w tym lokalu, gdzie zaspokajają swoje potrzeby mieszkaniowe. Po wyprowadzeniu się uczestniczka początkowo pojawiała się jeszcze na terenie spornej nieruchomości. Obecnie wizyty te mają charakter incydentalny i służą wyłącznie zabraniu niektórych spośród pozostawionych tam rzeczy - zdarza się, że uczestniczka przyjeżdża po rowerek wnuka wykorzystywany podczas jego pobytu w Ś. . Poza takimi sytuacjami nie korzysta ona z nieruchomości ani w niej nie przebywa. Nawet w okresie letnim, kiedy brak ogrzewania nie stanowi przeszkody w zamieszkiwaniu budynku, część nieruchomości pozostająca dotychczas w dyspozycji uczestniczki pozostaje niezamieszkała. Syn uczestniczki, przyjeżdżający wraz z rodziną do Ś. na wakacyjny wypoczynek, nie korzysta ze spornej nieruchomości, lecz zatrzymuje się w wynajmowanym lokalu mieszkalnym. Niezamieszkiwana aktualnie przez nikogo część nieruchomości zajmowana uprzednio przez uczestniczkę i jej rodzinę niszczeje wobec braku zainteresowania nią oraz nieczynienia na nią żadnych nakładów. ( dowód: raport bankowy z 29.10.2018r. - k. 563, wydruk z (...) - k. 1567-1570, 1590-1603, zaświadczenie o zameldowaniu na pobyt stały - k. 1580, pismo (...) w Ś. z 15.05.2026r. - k. 1584, pismo (...) w Ś. z 11.06.2026r. - k. 1588, zdjęcia - k. 1604 (koperta), oświadczenie A. G. z 11.06.2026r. - k. 1605, uzupełniające przesłuchanie wnioskodawczyni B. D. - k. 1606 odwrót-1607 odwrót, uzupełniające przesłuchanie uczestniczki G. Z. - k. 1607 odwrót-1608 odwrót ) Strony pozostają w wieloletnim i głęboko zakorzenionym konflikcie, na skutek którego nie jest możliwe zgodne gospodarowanie wspólną nieruchomością. Przeszkodą w czynieniu inwestycji na nieruchomości, w remontach, konserwacjach jest również różny status majątkowy stron - wnioskodawczyni jest dobrze sytuowana finansowo, prowadzi działalność gospodarczą pozwalającą na czynienie różnych inwestycji także poza nieruchomością wspólną, uczestniczka zaś nie pracowała nigdy zawodowo, utrzymywała i utrzymuje się ze świadczenia rentowo-emerytalnego, tak samo jak jej mąż. Powyższe przekłada się na sposób zagospodarowania części nieruchomości użytkowanej przez każdą współwłaścicielkę - część wnioskodawczyni jest dofinansowana i zadbana, natomiast część uczestniczki wymaga nakładów. ( dowód: orzeczenie o stopniu niepełnosprawności uczestniczki - k. 50, zeznania świadka R. Z. - k. 128-130, 254-255, uzupełniające przesłuchanie wnioskodawczyni B. D. - k. 1606 odwrót-1607 odwrót, uzupełniające przesłuchanie uczestniczki G. Z. - k. 1607 odwrót-1608 odwrót ) Sąd zważył, co następuje: Wniosek o zniesienie współwłasności zasługiwał na uwzględnienie. W sprawie brali udział wszyscy współwłaściciele nieruchomości położonej w Ś. przy ulicy (...) , stanowiącej zabudowaną budynkiem mieszkalnym, budynkiem gospodarczym i garażem (...) o powierzchni 430 m ( 2) , dla której Sąd Rejonowy w Świnoujściu prowadzi księgę wieczystą numer (...) . Uczestniczka G. Z. żądała zniesienia współwłasności przez podział fizyczny nieruchomości - podział działki na dwie mniejsze zabudowane każda budynkiem mieszkalnym w zabudowie segmentowej, a więc żądała podziału pionowego wskazując, iż jest gotowa na przeprowadzenie prac budowlanych i adaptacyjnych niezbędnych do wyodrębnienia dwóch niezależnych nieruchomości. Natomiast wnioskodawczyni zmieniała swoje stanowisko procesowe w zakresie sposobu zniesienia współwłasności określając niemalże wszystkie sposoby wyjścia ze współwłasności - pierwotnie żądała wydzielenia dwóch samodzielnych lokali mieszkalnych, potem wydzielenia trzech samodzielnych lokali mieszkalnych, następnie przydzielenia całej nieruchomości na wyłączną własność wnioskodawczyni, aby w końcu zgodzić się na podział proponowany przez uczestniczkę - podział pionowy. Ostatecznie jednak - wskazując na skrajne wyczerpanie oraz utrzymujący się między współwłaścicielkami konflikt - niezależnie od deklaracji chęci przejęcia całej nieruchomości na wyłączną własność wskazała, że widzi możliwość przyznania własności wyłącznie na rzecz uczestniczki, pod warunkiem zabezpieczenia swojego interesu finansowego poprzez ustanowienie hipoteki na nieruchomości oraz zobowiązania do jej wydania dopiero po uiszczeniu przez uczestniczkę całej spłaty na rzecz wnioskodawczyni. Instytucja współwłasności uregulowana jest w art. 195 kc , zgodnie z treścią którego własność tej samej rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom. Współwłasność nie stanowi odrębnej instytucji prawa rzeczowego , lecz jest szczególnym rodzajem własności, a z przytoczonej powyżej definicji współwłasności wynika, iż stosunek ten ma trzy podstawowe cechy: jedność przedmiotu, wielość podmiotów oraz niepodzielność wspólnego prawa. Określenie, że w wypadku współwłasności prawo własności przysługuje kilku osobom niepodzielnie oznacza, iż pomimo istnienia takiej współwłasności rzecz nie jest podzielona i żadnemu ze współwłaścicieli nie przysługuje wyłączne prawo do jej fizycznie określonej części, a - wręcz przeciwnie - każdy ze współwłaścicieli ma jednakowe prawo do całej rzeczy, ograniczone jedynie takim samym prawem innych współwłaścicieli. Nie budzi przy tym wątpliwości, że w swojej istocie współwłasność stanowi stosunek o charakterze nietrwałym i tymczasowym, o czym świadczy treść art. 210 kc , zgodnie z brzmieniem którego każdy ze współwłaścicieli może żądać zniesienia współwłasności, jeżeli umownie nie wyłączono tego uprawnienia. Po myśli natomiast art. 211 kc , każdy ze współwłaścicieli może żądać, żeby zniesienie współwłasności nastąpiło przez podział rzeczy wspólnej, chyba że podział byłby sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo że pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości. Z kolei stosownie do unormowania znajdującego się w art. 212 kc , jeżeli zniesienie współwłasności następuje na mocy orzeczenia sądu, wartość poszczególnych udziałów może być wyrównana przez dopłaty pieniężne, a przy podziale gruntu sąd może obciążyć poszczególne części potrzebnymi służebnościami gruntowymi ( § 1 ). Rzecz, która nie daje się podzielić, może być przyznana stosownie do okoliczności jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych albo sprzedana stosownie do przepisów kodeksu postępowania cywilnego ( § 2 ). Założeniem przepisów normujących zasady znoszenia współwłasności jest zatem - w pierwszym rzędzie - uwzględnienie woli uczestników postępowania w zakresie sposobu jej zniesienia. Gdy złożą oni zgodny wniosek, a więc wskażą taki sposób podziału rzecz, który nie sprzeciwia się prawu ani zasadom współżycia społecznego, ani też nie narusza interesu żadnego z nich w sposób rażący, sądowi nie pozostaje nic innego jak wydanie postanowienia odpowiadającego treści wniosku. Przy braku takiego zgodnego wniosku, a taka właśnie sytuacja wystąpiła w sprawie niniejszej, zniesienie współwłasności rzeczy winno nastąpić w pierwszej kolejności przez podział fizyczny rzeczy - jak wymaga tego zacytowany powyżej art. 211 kc , który tę zasadę preferuje. Sąd w takim przypadku powinien ustalić, czy tego rodzaju podział jest prawnie dopuszczalny, tzn. nie jest sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno - gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo nie pociągałby za sobą istotnej zmiany rzeczy lub znacznego zmniejszenia jej wartości, a nadto że jest obiektywnie możliwy w okolicznościach sprawy. Dopiero stwierdzenie przez sąd, że nie jest możliwe lub nie jest dopuszczalne wyjście z niepodzielności rzeczy w drodze jej fizycznego podziału, pozwala przystąpić do rozważenia, który z dwóch pozostałych sposobów - a zatem przyznanie rzeczy jednemu ze współwłaścicieli (lub współwłaścicielom) z obowiązkiem spłaty pozostałych albo sprzedaż rzeczy z zachowaniem przepisów Kodeksu postępowania cywilnego w zakresie egzekucji z nieruchomości, jest bardziej odpowiedni ze względu na całokształt występujących w sprawie okoliczności. Nie ulega wątpliwości, iż fizyczny podział nieruchomości może nastąpić - między innymi - przez podział działki gruntu na dwie mniejsze, czego konsekwentnie domagała się uczestniczka. Decyzja co do dopuszczalności dokonania zniesienia współwłasności poprzez fizyczny podział nieruchomości wymagała zatem przeprowadzenia postępowania dowodowego pozwalającego wyjaśnić okoliczności istotne dla podjęcia tego rodzaju rozstrzygnięcia. Należało uzyskać odpowiedź na pytanie, czy jest możliwy taki podział, aby z dotychczasowej zabudowanej nieruchomości wydzielić dwie mniejsze - jedną zabudowaną budynkiem mieszkalnym i drugą zabudowaną budynkiem mieszkalnym, gospodarczym i garażem oraz jaka jest wartość nieruchomości wspólnej i jaka będzie wartość nowych nieruchomości. W związku z tym, iż ocena istotnych dla sprawy okoliczności, w szczególności: a) określenie, czy możliwe jest przeprowadzenie podziału fizycznego nieruchomości położonej w Ś. przy ulicy (...) stanowiącej zabudowaną budynkiem mieszkalnym, budynkiem gospodarczym i garażem działkę gruntu numer (...) o powierzchni 430 m ( 2) , w taki sposób, aby nowej działce oznaczonej jako (...) zapewnić wymagany prawem dostęp do drogi publicznej poprzez takie przeprowadzenie granic projektowanych działek, aby działka (...) miała ów dostęp zapewniony bezpośrednio do drogi publicznej albo też (przy zachowaniu obecnego projektu podziału sporządzonego przez biegłego sądowego geodetę inż. M. Ł. w dniu 23 września 2019 roku znajdującego się na karcie 807 akt) poprzez ustanowienie służebności drogi koniecznej na aktualnie projektowanej działce (...) , a tym samym czy powierzchnia i ukształtowanie projektowanej działki (...) w ogóle daje możliwość przeprowadzenia przez nią takiego dojazdu, przy jednoczesnym wykluczeniu możliwości przeprowadzenia dojazdu do projektowanej działki (...) przez działkę (...) , b) sporządzenie inwentaryzacji wszystkich instalacji znajdujących się na spornej nieruchomości (wodno-kanalizacyjnych, elektrycznych, gazowych) i określenie, czy technicznie jest możliwy podział fizyczny pionowy nieruchomości budynkowej na dwie odrębne nieruchomości i jakie prace adaptacyjne należy wykonać oraz jaki będzie koszt niezbędnych prac dla dokonania podziału oraz czy na skutek podziału proponowanego przez biegłego geodetę K. I. powstaną dwie nowe, samodzielne nieruchomości, które spełniałyby wszelkie wymogi przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami i prawa budowlanego , byłyby od siebie całkowicie niezależne współdzieląc jedynie ścianę, po której przebiegać miałaby granica pomiędzy nimi (przy uwzględnieniu istniejących w budynku rozwiązań architektonicznych i ich wpływu na możliwości pionowego podziału nieruchomości), możliwości rozdziału istniejących instalacji i jakie prace są niezbędne dla uzyskania dwóch odrębnych systemów zasilania w energię elektryczną, gaz, wodę, z zastrzeżeniem, że jeżeli technicznie pionowy podział nieruchomości nie jest możliwy, należy określić, jakie prace adaptacyjne należy wykonać w celu wyodrębnienia w budynku dwóch samodzielnych lokali mieszkalnych, jaki będzie koszt tych prac oraz przewidywany czas ich realizacji, należy sporządzić poziomy rzut lokali celem wpisania do księgi wieczystej wyodrębnionych lokali, jaka jest wartość nieruchomości wspólnej i jaka będzie wartość nowych nieruchomości powstałych na skutek zniesienia współwłasności (w przypadku obu sposobów - pionowego podziału lub wyodrębnienia dwóch samodzielnych lokali) oraz czy poniesienie kosztów prac niezbędnych dla dokonania pionowego podziału lub prac adaptacyjnych w celu wyodrębnienia dwóch samodzielnych lokali, jest opłacalne w zestawieniu z aktualną wartością nieruchomości oraz wartością nowych nieruchomości, jakie miałyby powstać po podziale, c) sporządzenie inwentaryzacji instalacji (jak przebiega) znajdującej się na spornej nieruchomości i praktycznych możliwości definitywnego rozdzielenia tej instalacji wraz z wskazaniem jakie prace są niezbędne dla uzyskania dwóch odrębnych systemów zasilania w energię elektryczną/ gaz/ wodę, dla dwóch nowych nieruchomości lokalowych, które miałyby powstać na skutek podziału, a nadto określenia w jaki sposób należałoby te prace wykonać, jakie byłyby ostatecznie koszty niezbędnych prac koniecznych dla przeprowadzenia podziału fizycznego poprzez wydzielenie dwóch odrębnych lokali, jaki byłby przewidywany realny czas wykonania tych prac (robót adaptacyjnych) przy założeniu, że instalacje te nie mogą przebiegać przez nieruchomość stanowiącą sąsiedni lokal i przy uwzględnieniu, że wnioskodawczyni miałaby otrzymać wydzielony lokal o powierzchni 242,5 m ( 2) , a uczestniczka miałaby otrzymać wydzielony lokal o powierzchni 142,70 m ( 2) , które opisane zostały w opinii z dnia 07 marca 2024 roku biegłego sądowego H. D. i przedstawione na rzutach graficznych tego biegłego z dnia 19 marca 2024 roku, a wreszcie d) ustalenie aktualnej rynkowej wartości całej nieruchomości oraz wartości rynkowej nowych nieruchomości powstałych na skutek zniesienia współwłasności - wyodrębnienia dwóch samodzielnych lokali zgodnie z opinią uzupełniającą biegłego sądowego H. D. z dnia 19 marca 2024 roku, a nadto wartości wydatków i nakładów poczynionych przez wnioskodawczynię na wspólnej nieruchomości, z zaznaczeniem, które z prac dotyczą tej części nieruchomości, która miałaby być przyznana wnioskodawczyni (wówczas należy rozbić koszty prac), a także ustalenie wartości wydatków i nakładów poczynionych przez uczestniczkę na wspólnej nieruchomości (wybudowanie od podstaw pomieszczenia gospodarczego, dobudowanie pomieszczeń), z zaznaczeniem, które z prac dotyczą tej części nieruchomości, która miałaby być przyznana uczestniczce (wówczas należy rozbić koszty prac), wymagało wiadomości specjalnych, Sąd przy ich badaniu skorzystał z dowodu z opinii biegłych sądowych z zakresu geodezji i kartografii, z zakresu budownictwa, z zakresu instalacji wodno-kanalizacyjnej, elektrycznej, gazowej oraz z zakresu wyceny nieruchomości. Postępowanie dowodowe wykazało, że działka nr (...) podlega ustaleniom miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Ś. i zawiera się w granicach - „tereny wyłącznie mieszkaniowe dla lokalizacji zabudowy jednorodzinnej”, a zgodnie z zapisami obowiązującego planu miejscowego minimalna powierzchnia działki dla zabudowy szeregowej i bliźniaczej wynosi 200 m ( 2) . Choć teoretycznie powyższa nieruchomość mogłaby zostać podzielona fizycznie pionowo na dwie działki - nr (...) o powierzchni 134 m ( 2) i nr (...) o powierzchni 296 m ( 2) , spośród których projektowana działka nr (...) miałaby przypaść na własność uczestniczki G. Z. , dojście i dojazd na tą działkę byłoby bezpośrednio z ulicy (...) , a projektowana działka nr (...) miałaby przypaść na własność wnioskodawczyni B. D. , a dojście na tą działkę odbywałoby się przez działkę nr (...) na podstawie służebności przechodu, to dojazd przez działkę nr (...) byłby niemożliwy, zaś nie można sądownie usankcjonować dojazdu przez działkę nr (...) , której niniejsze postępowanie nie dotyczy. Projektowana działka nr (...) nie ma bezpośredniego dostępu do drogi publicznej, a zapewnienie tego dostępu projektowanej działce (nr (...) ) możliwe byłoby przez ustanowienie służebności drogi koniecznej, która jednak z uwagi na istniejący sposób zabudowy i zagospodarowania działki nr (...) ograniczona jest do możliwości przechodu, ponieważ komunikacja po jej terenie przy wykorzystaniu pojazdów nie jest możliwa. Biegły sądowy z zakresu budownictwa jednoznacznie wskazał, iż w budynku nie ma możliwości wydzielenia trzech samodzielnych lokali. Można wydzielić dwa lokale, z tym jednak zastrzeżeniem, że nie jest możliwe podzielenie nieruchomości na dwie niezależne części, bowiem działka musi pozostać częścią wspólną z uwagi na brak możliwości podzielenia jej terenu. Biegły wyjaśnił, iż rozbudowa obiektu na działce nr (...) wykonana w 2001 roku (legalizacja w 2002 roku) zbliżyła obiekt do granicy działki do około 1,5 metra, która to odległość nie zapewnia zachowania przepisów Prawa budowlanego - odległość ściany od granicy działki powinna wynosić minimum 4 metry, podczas gdy obecna odległość 1,5 - 1,8 m stworzyła poważne utrudnienia w zagospodarowaniu obu działek. Wydzielenie zaś paska terenu o szerokości 1,30 m jako służebności przejścia nie zapewni w przyszłości możliwości prowadzenia akcji ratowniczych (ewakuacyjnych) lub dostępu służb ratowniczych do projektowanej działki nr (...) , w szczególności, że potencjalnie działka nr (...) - jako samodzielna działka budowlana i atrakcyjna nieruchomość - może być sprzedana, a nowy właściciel może ustanowić własne zasady użytkowania i zamknie dostęp działki nr (...) do drogi publicznej. Służebność przesyłu mogłaby pozostać do czasu wykonania (przebudowania) nowych instalacji zasilających. Dla uzyskania dwóch odrębnych systemów zasilania w energię elektryczną, gaz i wodę niezbędne jest dokonanie określonych prac. W tym kontekście biegły wskazał, iż piwnice budynku nie wymagają nakładów poza oczyszczeniem i usunięciem wszystkiego co zbędne, ponieważ obecne zagracenie pomieszczeń uniemożliwia jakiekolwiek czynności kontrolne oraz inwentaryzacyjne. Pomieszczenie znajdujące się pod kuchnią mieszkania wnioskodawczyni (0.4) musi pozostać w składzie mieszkania uczestniczki z uwagi na brak dojścia do niego z pominięciem pomieszczeń uczestniczki, choć możliwe jest wykonanie schodów do tej części piwnicy z kuchni mieszkania wnioskodawczyni i w tym celu należałoby wykonać otwór w stropie kuchni, schody piwniczne (drabiniaste) do piwnicy i zamurować otwór pomiędzy pomieszczeniem 0.4 i 0.3. Inne prace w zakresie piwnic nie są konieczne, z zastrzeżeniem, że instalacje w piwnicach powinny być udostępnione na każdym etapie eksploatacji ze względów kontrolnych i bezpieczeństwa. Powinny być też przekonserwowane lub wyremontowane. Pomieszczenia parteru i piętra są podzielone - granica między lokalami w parterze i piętrze przebiega w środku ściany dzielącej mieszkania. Biegły ustalił, iż z mieszkania wnioskodawczyni wykonana jest nowa kanalizacja sanitarna o przekroju 160 mm prowadzona przez działkę sąsiednią nr (...) do ulicy, a do kanalizacji tej wpięta jest kanalizacja o przekroju 100 mm z mieszkania uczestniczki, jednak obie nitki nie są zinwentaryzowane geodezyjnie. Kanalizacja z lokalu uczestniczki powinna być usunięta z kanału na działce nr (...) lub zalegalizowana przez odpowiednie umowy cywilnoprawne między stronami. Wewnątrz mieszkania wnioskodawczyni odprowadzanie ścieków z kuchni na parterze włączone jest do pionu kanalizacyjnego w piwnicy w pomieszczeniu nr 0.3., który to pion znajduje się w obrębie mieszkania uczestniczki postępowania i konieczne jest usunięcie tego włączenia lub uznanie pionu jako części wspólnej. Usunięcie włączenia wiąże się z wykonaniem wewnętrznej kanalizacji pod posadzką mieszkania z wyjściem kanalizacji na zewnątrz budynku i do kanału o przekroju 160 mm na działce nr (...) . Z kolei instalacja gazowa jest rozdzielona z rurociągiem znajdującym się w całości na działce nr (...) . Kurek główny znajdujący się obok wejścia do piwnicy mieści dwa zawory - jeden główny na przyłączu z ulicy, a drugi na rurze doprowadzającej gaz do mieszkania wnioskodawczyni. Zaczopowana instalacja gazowa w piwnicy pod mieszkaniem zajmowanym uprzednio przez teściową wnioskodawczyni nie może być ponownie otwarta z uwagi na stan instalacji, wobec czego konieczne jest przebudowanie instalacji od kurka głównego do odbiornika gazu, z tym że gazomierz uczestniczki powinien być zamontowany na zewnątrz obiektu (warunki techniczne wydaje dysponent sieci). Do obiektu doprowadzone są dwie nitki „gaz g63” i „gA”, które prowadzą do ściany mieszkania uczestniczki, jednak nie wiadomo która instalacja jest aktywna, wobec czego konieczne jest wyjaśnienie inwentaryzacyjne. Przyłącze wody od strony ulicy doprowadzone jest do studni przy granicy działki, w studni jest podział na dwie nitki wodociągowe do poszczególnych mieszkań, a studnia oraz instalacje podziemne znajdują się w działce nr (...) , przy czym nie ma inwentaryzacji całości instalacji zewnętrznych na mapie geodezyjnej i konieczna jest inwentaryzacja szczegółowa. Przy założeniu, że piwnica (pomieszczenie nr 0.4) pozostanie w składzie mieszkania uczestniczki, prace do wykonania obejmują jedynie usunięcie rzeczy z uporządkowaniem (instalacji) ogrzewania. Zakres prac adaptacyjnych mających na celu wyodrębnienie niezależnych lokali mieszkalnych w zakresie parteru musiałby objąć: przebudowę kanalizacji w kuchni wnioskodawczyni na zewnątrz budynku i wprowadzenie instalacji do kanału o przekroju 160 mm w działce nr (...) generowałaby koszty w wysokości 50.000 zł wraz z pracami budowlanymi w mieszkaniu, przebudowę kanalizacji z mieszkania uczestniczki, usunięcie włączenia w kanał na działce nr (...) i odtworzenie włączenia do ulicy (przebudowa odcinka od studni do kanału ulicznego lub udrożnienie tego odcinka) generującą koszt 25.000 zł, przebudowę opomiarowania elektrycznego kuchni na parterze wnioskodawczyni przez przeniesienie licznika energii z mieszkania uczestniczki z włączeniem tego pomieszczenia do instalacji wnioskodawczyni generujące koszt 15.000 zł, wymianę skrzynek zaworów (kurków) gazowych, która winna być wykonana w ramach utrzymania budynków w poprawnym stanie technicznym zgodnie z przepisami Prawa budowlanego oraz wykonanie nowego opomiarowania gazu mieszkania uczestniczki (w uzgodnieniu z dostawcą gazu), co generowałoby koszt w wysokości 12.000 zł. Łączny szacowany koszt całokształtu niezbędnych prac adaptacyjnych opiewa na kwotę około 102.000 zł, a na wykonanie tych prac wymagane byłoby około 6 miesięcy, bez uwzględnienia części formalnej obejmującej uzyskanie warunków technicznych od dostawców mediów: gaz i energia elektryczna. Praktycznie pozyskanie odpowiednich warunków technicznych i formalnoprawnych zgód może wydłużyć czas wykonania prac do około roku, przy założeniu intensywnego zajęcia się problemem. Dodatkowo biegły sądowy zważył, że instalacja elektryczna w postaci wewnętrznych linii zasilających (WLZ) jest wykonana - wnioskodawczyni posiada osobny licznik energii elektrycznej dedykowany tylko i wyłącznie do części budynku przez nią zajmowanej. Osobny licznik energii elektrycznej zlokalizowany na parterze posiada uczestniczka, a oprócz tego istnieje również trzeci licznik energii elektrycznej, który należał do lokalu na parterze. Nie ma potrzeby wykonywania prac celem uzyskania dwóch odrębnych systemów zasilania w energię elektryczną, bowiem takowe systemy zostały już wykonane i funkcjonują. Biegły sądowy z zakresu instalacji wodno-kanalizacyjnej, elektrycznej i gazowej wskazał, że przyłącze wodociągowe (...) (część wspólna) zakończone studzienką wodomierza w działce nr (...) , włączone jest w miejską sieć wodociągową (...) zabudowaną w pasie drogowym ul (...) , a na terenie działki nr (...) w studzience wodomierzowej wykonane rozdzielenie na dwie zewnętrzne instalacje wodociągowe (...) do zasilania lokali wnioskodawczyni oraz uczestniczki. W studzience wodomierzowej zamontowane są dwa zaplombowane wodomierze do opomiarowania zużycia, które to posiadają moduły radiowe do zdalnego odczytu zużycia wody. Od studzienki wodomierzowej obie rury do zasilania lokali stron poprowadzone są poza granice działki nr (...) na działkę nr (...) , gdzie wzdłuż murku granicy działki prowadzone są wspólnie aż do odejścia jednej z rur wodociągowych do lokalu uczestniczki. Na wysokości wejścia do części lokalu uczestniczki, zewnętrzna instalacja wodociągowa wprowadzona jest do piwnicy uczestniczki, po lewej stronie od drzwi wejściowych. W piwnicy uczestniczki wewnętrzną instalacją wodociągową następuje rozdział zasilania wody na potrzeby uczestniczki. Podobnie zewnętrzna instalacja wodociągowa od studni do lokalu wnioskodawczyni poprowadzona jest poza granicę działki nr (...) na działkę nr (...) , gdzie wzdłuż murku w granicy działki poprowadzona jest równolegle z zewnętrzną instalacją wodociągową uczestniczki. Na wysokości wjazdu do garażu wnioskodawczyni, zewnętrzna instalacja wodociągowa wprowadzona jest do lokalu wnioskodawczyni. Wprowadzenie zasilenia do części lokalu wnioskodawczyni poprowadzone jest od zachodu prawdopodobnie po śladzie zewnętrznej instalacji gazowej. Biegły wyjaśnił, iż celem uniezależnienia instalacji dla poszczególnych lokali przebudowy wymaga odcinek zewnętrznej instalacji wodociągowej uczestniczki od studzienki wodomierzowej do jej lokalu tak, aby w całości znajdowała się na działce nr (...) , który to odcinek należy przebudować: od studzienki wodomierzowej do lokalu uczestniczki poprzez wykonanie zewnętrznej instalacji wodociągowej od studni wodomierzowej do wewnętrznej instalacji wodociągowej przy fundamencie budynku naprzeciwko wejścia do piwnicy uczestniczki, przy czym odcinek o długości 6 m i głębokości około 1,0 m należy wykonać ręcznie, gdyż w tej lokalizacji istnieją kolizje z instalacją kanalizacyjną oraz gazową. Od studzienki wodomierzowej wzdłuż budynku należy zewnętrzną instalację wodociągową prowadzić w odległości minimum 1,5 m od budynku oraz od granicy działki. Posadowienie zewnętrznej instalacji wodociągowej, kanalizacyjnej oraz gazowej do lokalu wnioskodawczyni jest trudne technicznie z powodu bardzo małej szerokości gruntu pozostałego pomiędzy lokalem wnioskodawczyni, a granicą działki nr (...) z działką nr (...) , która na wysokości wejścia do lokalu wnioskodawczyni wynosi około 1,50-1,30 m. Minimalne odległości dla zewnętrznej instalacji wodociągowej wynoszą: 1,5 m od budynku mieszkalnego, 1,5 m od kanalizacji (dla równoległego przebiegu), 1,5 m od rurociągu gazowego, 0,5 m od kabli energetycznych oraz 1,5 m od granicy działki choć zależy to od warunków (...) lub decyzji lokalnych. W związku z tym, że wnioskodawczyni jest właścicielką działki nr (...) , to od jej decyzji zależy czy zewnętrzna instalacja wodociągowa oraz kanalizacyjna do jej lokalu będą przeniesione z działki nr (...) na działkę nr (...) . Prawdopodobnie jednak w wąskim pasie działki nr (...) biegnie już zewnętrzna instalacja gazowa, co szczególnie komplikuje prace oraz uzyskanie właściwych uzgodnień i pozwoleń, a zewnętrzna instalacja wodociągowa oraz kanalizacyjna musiałyby znaleźć się przy samej granicy działki we wspólnym wykopie, pod warunkiem: przestrzegania rygorystycznych warunków technicznych i uzgodnień z gestorami sieci, ułożeniem wodociągu wyżej aniżeli kanalizacji z tym, że różnica wysokości wynieść musi minimum 30 cm, zapewnienia szczelności rur kanalizacyjnych z kielichowymi połączeniami uszczelnionymi gumą lub zgrzewanych, a gazociąg musi znaleźć się w odrębnym pasie wykopu lub z osłoną betonową. Koszt przebudowy instalacji wodociągowej według szacunków biegłego sądowego opiewałby na kwotę około 3.300 zł obciążającą uczestniczkę, przy założeniu wspólnego wykopu dla zewnętrznej instalacji wodociągowej i kanalizacyjnej na odcinku około 6 metrów od studni wodomierzowej do miejsca włączenia do wewnętrznej instalacji wodno - kanalizacyjnej na wysokości wejścia do piwnicy uczestniczki (projekt instalacji wodno - kanalizacyjnej, wykop ręczny (1,5 m - 0,8 m), materiał kanalizacyjny, materiał wodociągowy, uzbrojenie (kształtki, taśmy, oznaczenia), odtworzenie nawierzchni z kostki brukowej z odzyskaniem kostki). Ustalenia poczynione przez biegłego sądowego wskazują, że studzienka kanalizacyjna zlokalizowana jest na terenie działki nr (...) w odległości 2,39 m od ogrodzenia od strony drogi oraz 2,75 m od ogrodzenia pomiędzy działkami, a dalszy odcinek od studzienki do lokali stron na terenie działki (...) przebiega wzdłuż granicy działki do wysokości garażu wnioskodawczyni, a dalej kierowany jest do podłączenia pomieszczenia gospodarczego wnioskodawczyni. Lokal uczestniczki połączony jest ze wspólną zewnętrzną instalacją kanalizacyjną odcinkiem zewnętrznym fi110, prowadzonym z lokalu po zachodniej stronie od drzwi wejściowych lokalu uczestniczki do granicy z działką nr (...) , a z połączenia tego korzysta także wnioskodawczyni, która odprowadza ścieki z kuchni na parterze rurą fi50, włączoną w piwnicy w części uczestniczki. Z lokalu uczestniczki jest to jedyne odprowadzenie ścieków do zewnętrznej sieci kanalizacyjnej - uczestniczka nie posiada innych odcinków zewnętrznej kanalizacji na działce nr (...) . Z kolei lokal wnioskodawczyni na działce nr (...) włączony jest odcinkiem do kanalizacji zewnętrznej fi110 do odcinka kanalizacji zewnętrznej fi160 na działce nr (...) , po wschodniej stronie od drzwi wejściowych lokalu wnioskodawczyni. Odcinek ten ma dodatkowo zabudowany zawór napowietrzający, prawdopodobnie w celu zabezpieczenia instalacji wnioskodawczyni przez zrywaniem syfonów. Do odcinka zewnętrznej instalacji kanalizacyjnej fi160 w działce nr (...) podłączony jest dodatkowo budynek gospodarczy, który znajduje się zapleczu działki nr (...) . Wnioskodawczyni nie posiada innych odcinków zewnętrznej instalacji kanalizacyjnej na działce nr (...) . Ścieki z kuchni wnioskodawczyni znajdującej się na parterze odprowadzane są odcinkiem sieci uczestniczki, a odpływ ten poprowadzony jest do piwnicy (pomieszczenie nr 0.4), w którym połączony jest rurą fi50 z kanalizacją uczestniczki fi110, znajdującą się w piwnicy. Prace rozdzielające sieci stron musiałyby dotyczyć także tego odcinka. Aby definitywnie rozdzielić instalację kanalizacyjną należy wybudować przyłącze kanalizacyjne dla uczestniczki zgodnie z uzgodnioną dokumentacją projektową (w aktach sprawy) i do niego podłączyć lokal uczestniczki za pomocą nowej zewnętrznej instalacji kanalizacyjnej na terenie działki nr (...) , a dotychczasowe podłączenie uczestniczki z zewnętrzną siecią kanalizacyjną na terenie działki nr (...) należy odciąć i zaślepić. Zewnętrzna sieć kanalizacyjna wnioskodawczyni pozostanie na działce nr (...) w dotychczasowym kształcie, a sieć ta pełni również rolę przyszłej zewnętrznej sieci kanalizacyjnej dla budynku gospodarczego zlokalizowanego na zachodniej części działki nr (...) . Tym sposobem uczestniczka pozyskałaby osobną sieć wraz z przyłączem do przesyłowej sieci kanalizacyjnej w ulicy (...) , a wnioskodawczyni będzie samodzielnie użytkować wybudowaną przez siebie w 2021 roku kanalizację zewnętrzną z potencjałem na dalszy rozwój posiadanych przez siebie nieruchomości. Niezbędne prace do uporządkowania wewnętrznej sieci kanalizacyjnej w lokalu wnioskodawczyni dotyczą wykonania nowego odpływu kanalizacyjnego w kuchni wnioskodawczyni znajdującego się na parterze, który obecnie połączony jest rurą fi50 z kanalizacją uczestniczki znajdującą się w piwnicy. Wykonanie niezbędnych prac polega na połączeniu odpływu w kuchni rurą fi50, prowadzoną w podłodze w części lokalu wnioskodawczyni do połączenia z rurą kanalizacyjną fi100 w łazience wnioskodawczyni na parterze, przy czym dokładny przebieg tegoż połączenia uzależniony jest od decyzji projektanta, który określi techniczne parametry uwzględniające: rodzaj podłogi, głębokość prowadzenia rury i stopień trudności demontażu, i odtworzenia posadzki. Koszt przebudowy instalacji kanalizacyjnej według szacunków przeprowadzonych przez biegłego sądowego w zakresie obciążającym uczestniczkę opiewałby na kwotę około 6.500 zł, w tym: projekt już wykonany przez uczestniczkę, rozbiórka i odtworzenie asfaltu, rozbiórka i odtworzenie części podjazdu działki nr (...) (2m), opłata za zajęcie pasa drogowego przez okres około 3 dni, roboty ziemne i montaż rury kanalizacyjnej PCV, studzienka kanalizacyjna (jeśli wymagana) oraz próba szczelności i inwentaryzacji powykonawczej. Z kolei koszty obciążające wnioskodawczynię a dotyczące wykonania odłączenia jej kuchni od wewnętrznej instalacji kanalizacyjnej uczestniczki w piwnicy oraz wykonanie połączenia kuchni wnioskodawczyni z wewnętrzną instalacją kanalizacyjną w jej części wydzielonego lokalu na odcinku o długości około 10 m to kwota około 4.200 zł obejmująca: demontaż i montaż zabudowy kuchennej w ilości niezbędnej do podejścia do prac montażowych, kucie i usunięcie posadzki (beton+ płytki), odcięcie starej kanalizacji fi50 (zakorkowanie dziury PCV, montaż nowej kanalizacji ( (...) ), uszczelnienie, podejścia, kolana, złączki, odtworzenie posadzki (wylewka cementowa), ułożenie paneli/ płytek. Instalacja gazowa dla lokali stron prowadzona jest w działce nr (...) . Na odcinku przyłącza gazowego od gazociągu przedsiębiorstwa energetycznego w ulicy (...) do szafki gazowej, gdzie następuje rozdział, przyłącze jest wspólne. W szafce gazowej następuje rozdział na dwie zewnętrzne instalacje gazowe, które prowadzone są do lokali stron, przy czym zewnętrzna instalacja gazowa uczestniczki jest odłączona, a instalacja wnioskodawczyni pozostaje aktywna. Nie ma konieczności przeprowadzania prac polegających na rozdzieleniu tej instalacji, gdyż taki rozdział już istnieje. Konieczne byłoby jednak wykonanie remontu szafki gazowej zamontowanej na ścianie południowej od strony ulicy (...) , zgodnie z wymogami przedsiębiorstwa energetycznego, które ustali zakres niezbędnych zmian. Aby uzyskać zasilanie do lokali uczestniczki konieczne byłoby wykonanie remontu wewnętrznej instalacji gazowej w jej lokalu na podstawie odrębnie wykonanej dokumentacji projektowej wraz z uzyskaniem wymaganych uzgodnień, pozwoleń oraz odbiorów, gdyż obecnie wykonana instalacja gazowa uczestniczki nie spełnia norm technicznych. Uczestniczka musiałaby również wykonać remont kotłowni w piwnicy pod względem wyboru planowanego rodzaju ogrzewania, jaki w przyszłości planowałaby zastosować (wybór źródła ciepła), a za tą decyzją stoi również zakres niezbędnego remontu komina (jeśli będzie wymagany, w zależności od przyjętej technologii pozyskiwania ciepła). Komin w części uczestniczki jest niezdatny do użycia i aby wykorzystać kocioł spalinowy, należy wyremontować komin zgodnie z wymaganiami źródła. Przebudowa szafki gazowej na ścianie budynku dla dwóch użytkowników wygeneruje koszt około 6.300 zł, z tym zastrzeżeniem, że jeżeli operatorem sieci gazowej jest (...) , to szafka gazowa i gazomierze mogą być montowane przez operatora, a strony finansują wówczas tylko podłączenie od szafki do istniejącej instalacji do wydzielonych lokali obejmujący: kwotę 1.200 zł kosztu szafki gazowej (podwójnej, z wentylacją i oznaczeniem), kwotę 800 zł kosztu dwóch zaworów głównych oraz dwóch regulatorów gazu, kwotę 800 zł kosztu dwóch gazomierzy w przypadku gdy nie montuje ich operator, kwotę 800 zł kosztów elementów montażowych, rur i podejścia, kwotę 2.000 zł robocizny (montaż, wpięcie w instalację, próby szczelności, demontaż istniejącego opomiarowania wnioskodawczyni z dotychczasowego miejsca montażu) oraz kwotę 1.500 zł kosztu dokumentacji projektowej, jeśli wymagana osobno. Łączny koszt prac w zakresie rozdzielenia instalacji sanitarnych opiewa na kwotę 19.800 zł brutto, zaś czas niezbędny na wykonanie ww. prac zależny jest od tego czy strony będą je realizować w tym samym czasie (dla każdej instalacji) czy osobno. Rozpocząć bowiem należy od wykonania i uzgodnienia dokumentacji projektowej, co może zając około 2-3 miesięcy oraz uzyskania niezbędnych pozwoleń (zajęcie pasa drogowego, uzgodnienie odcięcia gazu na czas prowadzenia prac), która to czynność zająć może około miesiąca. Kolejno przystąpić można do wykonania robót, których realizacja wymaga około jednego miesiąca, z założeniem, że instalacja wodociągowa i kanalizacyjna będą realizowane w tym samym czasie oraz podziałem na poszczególne instalacje zakładającym, że prace przy: instalacji wodociągowej wymagają około 2 tygodni, instalacji kanalizacyjnej około 3 tygodni, zaś instalacji gazowej około 5 dni dla instalacji zewnętrznej. Sąd uznał za w pełni przydatne dla rozstrzygnięcia sprawy opinie sporządzone przez wymienionych powyżej biegłych sądowych. Opinie te zostały opracowane w sposób rzetelny, wyczerpujący i zgodny z zakresem zlecenia Sądu, a po ich uzupełnieniu usuwały wszelkie wątpliwości istotne z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy. Zawarte w nich wnioski zostały należycie uzasadnione, oparto je na zgromadzonym materiale dowodowym oraz wiedzy specjalistycznej biegłych, których tok rozumowania pozostaje logiczny i spójny. Sąd miał przy tym na uwadze, że opinie sporządzone na potrzeby niniejszego postępowania nie były kwestionowane przez uczestniczkę. Zarzuty do opinii zgłaszała wnioskodawczyni, jednakże ich analiza prowadzi do wniosku, iż wynikały one przede wszystkim z prezentowanego przez nią stanowiska procesowego, zgodnie z którym domagała się przyznania własności całej nieruchomości wyłącznie na rzecz jednej ze stron z obowiązkiem spłaty drugiej, nie zaś dokonania podziału fizycznego nieruchomości. Zastrzeżenia te miały zatem w przeważającej mierze charakter polemiczny i zmierzały do zakwestionowania ewentualnego wariantu podziału nieruchomości, a nie do wykazania konkretnych uchybień metodologicznych, błędów w ustaleniach czy niezgodności opinii z zasadami wiedzy specjalistycznej. Poczynione w sprawie ustalenia faktyczne wskazały, że podział fizyczny spornej nieruchomości w sposób umożliwiający wyodrębnienie dwóch zupełnie od siebie niezależnych lokali mieszkalnych wraz z przynależnymi do nich niezależnymi częściami działki gruntu jest niemożliwy. Wobec stwierdzenia, że zniesienie współwłasności przez fizyczny podział nieruchomości nie stanowi rozwiązania, które w realiach niniejszej sprawy prowadziłoby do definitywnego zakończenia istniejącego pomiędzy stronami stosunku współwłasności, a przy tym również wieloletniego i wielokrotnie na przestrzeni lat zaostrzającego się konfliktu, rozważenia wymagało, który z pozostałych sposobów zniesienia współwłasności będzie najlepiej realizował cel postępowania działowego oraz odpowiadał całokształtowi okoliczności sprawy. Ważnym argumentem przemawiającym przeciwko wyodrębnieniu dwóch samodzielnych lokali była również konieczność wykonania rozległych i kosztownych prac adaptacyjnych. Z opinii biegłych wynika, że ich przeprowadzenie wymaga poniesienia znacznych nakładów finansowych oraz zaangażowania stron w dość długotrwały proces inwestycyjny, obejmujący również uzyskanie szeregu decyzji i uzgodnień administracyjnych. Co jednak szczególnie istotne, wnioskodawczyni konsekwentnie nie wyrażała woli realizacji takich prac, wobec czego ich wykonanie pozostawałoby uzależnione wyłącznie od uczestniczki, która wprawdzie deklarowała gotowość ich sfinansowania, jednak zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do przyjęcia, że dysponuje realnymi możliwościami finansowymi pozwalającymi na wykonanie tak znaczącej inwestycji, i to po obu stronach w ramach wykonania zastępczego również za wnioskodawczynię. Uczestniczka nie posiada obecnie oszczędności ani składników majątkowych, które mogłaby spieniężyć w celu pozyskania środków niezbędnych do przeprowadzenia prac adaptacyjnych, a jej sytuacja majątkowa opiera się wyłącznie na świadczeniu emerytalnym jej oraz jej męża, co w ocenie Sądu nie pozwala na przyjęcie, że deklarowane przez nią zamierzenia mogłyby zostać zrealizowane i to w rozsądnym czasie. Oceny prawnej w tym zakresie nie zmienia również przedłożone w poczet akt oświadczenie złożone przez syna uczestniczki i jego małżonkę (vide: k. 1400-1401), w treści którego wskazali oni, że w przypadku orzeczenia przez Sąd fizycznego podziału nieruchomości zobowiązują się do udzielenia niezbędnej pomocy technicznej przy realizacji tego podziału, która to - z uwagi na znaczną odległość od miejsca ich zamieszkania - realizowana będzie głównie w formie zdalnych konsultacji technicznych, a w miarę możliwości również przez wsparcie organizacyjne i nadzór prac na miejscu. Nie można tracić z pola widzenia, że oświadczenie to zostało złożone przez osoby trzecie, niebędące uczestnikami niniejszego postępowania, wobec czego nie kreuje ono po ich stronie jakiegokolwiek prawnie wiążącego obowiązku wykonania określonych świadczeń. Nawet zatem przy założeniu szczerości złożonych deklaracji, mają one wyłącznie charakter intencyjny i nie mogą stanowić podstawy do przyjęcia, że uczestniczka rzeczywiście dysponuje odpowiednim zapleczem organizacyjnym i finansowym umożliwiającym przeprowadzenie przedsięwzięcia inwestycyjnego o zakresie wynikającym z opinii biegłych. Co nie mniej istotne, sama deklaracja pomocy technicznej nie eliminuje zasadniczych przeszkód, jakie wiążą się z wykonaniem prac adaptacyjnych - w dalszym ciągu konieczne pozostaje bowiem poniesienie znacznych kosztów robót budowlanych, przebudowy instalacji, sporządzenia dokumentacji projektowej, uzyskania wymaganych uzgodnień z gestorami sieci oraz przeprowadzenia postępowań administracyjnych, które to czynności wymagają nie tylko odpowiednich środków finansowych, ale można się spodziewać, że w określonym stopniu również współdziałania stron, którego - wobec istniejącego od lat konfliktu - nie sposób racjonalnie oczekiwać. Okoliczności niniejszej sprawy przemawiały za przyznaniem prawa własności całej nieruchomości na wyłączną własność wnioskodawczyni B. D. z obowiązkiem spłaty uczestniczki. Sąd miał przy tym na względzie utrzymujący się od wielu lat głęboki konflikt pomiędzy stronami, który w toku postępowania nie tylko nie uległ złagodzeniu, ale wręcz się pogłębił. Materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości, że współwłaścicielki nie są w stanie zgodnie współdziałać w zarządzie nieruchomością ani podejmować wspólnych decyzji dotyczących jej utrzymania, remontów czy inwestycji. Tymczasem wyodrębnienie dwóch lokali mieszkalnych skutkowałoby pozostawieniem gruntu, elewacji, dachu jako elementów wspólnych. Prowadziłoby to jedynie do utrwalenia istniejącego źródła konfliktu i generowania kolejnych sporów, pozostając w sprzeczności z podstawowym celem postępowania o zniesienie współwłasności, jakim jest definitywne zakończenie stosunku współwłasności oraz usunięcie źródła konfliktów między współwłaścicielami. Nie mniej istotny pozostaje również aktualny sposób korzystania z nieruchomości. Jak ustalono, od kilku lat jedyną osobą stale zamieszkującą sporną nieruchomość jest wnioskodawczyni, która uczyniła z niej centrum swoich spraw życiowych, ponosząc jednocześnie nakłady na jej utrzymanie, a nadto dbając o jej stan. Z kolei uczestniczka, choć w toku postępowania podkreślała swój sentymentalny związek z nieruchomością, faktycznie od co najmniej 2024 roku nie zaspokaja w niej swoich potrzeb mieszkaniowych. Wraz z mężem zamieszkuje bowiem w lokalu mieszkalnym przy ul. (...) stanowiącym obecnie własność jej męża, gdzie koncentruje swoje życie rodzinne. Jej wizyty na spornej nieruchomości mają charakter wyłącznie incydentalny i ograniczają się do zabierania lub odnoszenia tam pozostawionych rzeczy (np. rowerek wnuka). Nawet członkowie najbliższej rodziny uczestniczki (syn wraz ze swoją rodziną) odwiedzając Ś. nie korzystają z tej nieruchomości jako miejsca pobytu. Okoliczności te jednoznacznie wskazują, że jeśli w ogóle uznać, iż uczestniczka wykazuje jakąkolwiek więź ze sporną nieruchomością, to ma ona obecnie przede wszystkim charakter emocjonalny, nie zaś funkcjonalny. Uwzględniając całokształt okoliczności sprawy, w szczególności aktualny sposób korzystania z nieruchomości, rzeczywiste miejsce zaspokajania potrzeb mieszkaniowych uczestniczki, trwały konflikt pomiędzy stronami oraz brak realnych perspektyw zgodnego współfunkcjonowania stron po ewentualnym wyodrębnieniu lokali oraz ekonomiczne i praktyczne uwarunkowania przeprowadzenia niezbędnych prac adaptacyjnych, Sąd doszedł do przekonania, że najbardziej racjonalnym i odpowiadającym celowi postępowania sposobem zniesienia współwłasności jest przyznanie całej nieruchomości wnioskodawczyni z obowiązkiem spłaty uczestniczki stosownie do wartości przysługującego jej udziału. Stan faktyczny sprawy Sąd ustalił na podstawie dokumentów, których prawdziwość nie budziła wątpliwości Sądu, a także na podstawie bezspornych okoliczności, przyznanych przez strony postępowania oraz na podstawie zeznań świadków: R. Z. , K. K. , D. W. , M. M. , M. L. i A. G. , a nadto w oparciu o przesłuchanie - w tym uzupełniające - stron i opinii biegłych sądowych. Zeznania stron nie pozostawały co do istoty sprawy w sprzeczności, a rozbieżności dotyczyły w zasadzie jedynie oceny stanu faktycznego, która należy jednak do samodzielnych prerogatyw Sądu orzekającego. Za wiarygodne i przydatne Sąd uznał opinie biegłych sądowych: K. I. H. D. , M. C. , D. W. , K. B. , które sporządzone zostały przez osoby dysponujące odpowiednią wiedzą specjalistyczną i doświadczeniem zawodowym, stosownie do zakresu powierzonych im czynności, a ich wnioski poprzedzone zostały szczegółową analizą zgromadzonego materiału dowodowego, oględzinami nieruchomości oraz obowiązujących przepisów i norm technicznych. Zważyć należy, że biegli w sposób jasny przedstawili tok swojego rozumowania, wskazali przesłanki, na których oparli wnioski oraz w przekonujący sposób odnieśli się do okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Wnioski poszczególnych opinii wzajemnie się uzupełniają i pozostają ze sobą zgodne, tworząc jednolity obraz stanu faktycznego w zakresie wymagającym wiadomości specjalnych. Sąd miał przy tym na względzie, że w toku postępowania biegli składali opinie uzupełniające, odnosząc się do zgłaszanych przez strony uwag oraz odpowiadając na dodatkowe pytania Sądu. Uzupełnienia te pozwoliły usunąć wątpliwości dotyczące sporządzonych opinii oraz doprecyzować kwestie wymagające szerszego wyjaśnienia, nie prowadząc jednocześnie do zmiany zasadniczych wniosków opinii podstawowych. Mając na uwadze całokształt powyżej poczynionych rozważań prawnych, Sąd orzekł jak w punkcie I. sentencji postanowienia. W punkcie II. sentencji postanowienia Sąd oddalił wniosek wnioskodawczyni o rozstrzygnięcie w przedmiocie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu, który stał się bezprzedmiotowy. W niniejszym postępowaniu Sąd dokonał bowiem zniesienia współwłasności poprzez przyznanie prawa własności całej nieruchomości na wyłączną rzecz wnioskodawczyni B. D. , w konsekwencji czego odpadła potrzeba zastępowania zgody drugiej współwłaścicielki na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu, o której mowa w art. 199 kc. Z chwilą uprawomocnienia się niniejszego postanowienia wnioskodawczyni stanie się wyłączną właścicielką nieruchomości, uzyskując tym samym pełne uprawnienie do samodzielnego podejmowania decyzji dotyczących sposobu korzystania z nieruchomości, jej przebudowy oraz zmiany sposobu użytkowania, z zastrzeżeniem - co oczywiste - obowiązujących przepisów prawa budowlanego i administracyjnego. Stosownie do treści z art. 212 § 1 kc , jeżeli zniesienie współwłasności następuje na mocy orzeczenia sądu, wartość poszczególnych udziałów może być wyrównana przez dopłaty pieniężne. Także po myśli art. 623 zdanie drugie kpc wynika, iż różnice wartości wyrównuje się przez dopłaty pieniężne. Jak zaś stanowi przepis art. 212 § 3 kc oraz art. 688 kpc , jeśli ustalone zostały dopłaty lub spłaty, Sąd oznacza termin i sposób ich uiszczenia, wysokość odsetek, a w razie potrzeby również sposób ich zabezpieczenia. Skoro Sąd dokonał zniesienia współwłasności poprzez przyznanie prawa własności całej nieruchomości na wyłączną rzecz wnioskodawczyni, konieczne było ustalenie wysokości spłaty należnej uczestniczce. W tym celu Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu szacowania nieruchomości, albowiem określenie wartości nieruchomości oraz wartości poczynionych na niej nakładów wymagało wiadomości specjalnych. Jak wynika z opinii biegłego K. B. , wartość rynkowa prawa własności całej nieruchomości według jej stanu sprzed dokonania nakładów i według cen na dzień 27 listopada 2025 roku wynosi 941.000 zł. Biegły ustalił również, że wartość nakładów poniesionych przez uczestniczkę postępowania wynosi 65.000 zł. Wysokość należnej uczestniczce spłaty należało zatem ustalić jako sumę wartości przysługującego jej udziału (1/3) w nieruchomości według stanu sprzed dokonania nakładów, tj. kwoty 313.666,66 zł (941.000 zł: 3 = 313.666,66 zł) oraz wartości nakładów poniesionych przez uczestniczkę. W konsekwencji Sąd ustalił w punkcie III. sentencji postanowienia wysokość należnej uczestniczce spłaty na kwotę 378.666,66 zł (313.666,66 zł + 65.000 zł), płatną w terminie sześciu miesięcy od dnia uprawomocnienia się niniejszego postanowienia, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w razie opóźnienia w płatności tej kwoty. Wyznaczając termin płatności należnej uczestniczce spłaty Sąd uwzględnił stanowisko procesowe wnioskodawczyni, która wskazywała, że okres sześciu miesięcy będzie wystarczający do pozyskania środków niezbędnych do dokonania spłaty uczestniczki poprzez zbycie należących do niej nieruchomości, które obecnie są przedmiotem najmu. Zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do kwestionowania realności takiego sposobu zgromadzenia środków, a jednocześnie brak jest podstaw do przyjęcia, że wnioskodawczyni dysponuje środkami pozwalającymi na niezwłoczne uiszczenie całej kwoty spłaty. Sąd uznał przy tym, że termin ten nie narusza uzasadnionego interesu uczestniczki w uzyskaniu należnej jej spłaty w rozsądnym czasie i pozostaje adekwatny do wysokości zasądzonej spłaty oraz sytuacji majątkowej stron. W punkcie IV. sentencji postanowienia Sąd nakazał uczestniczce G. Z. aby opróżniła i wydała wnioskodawczyni B. D. nieruchomość opisaną w punkcie I., w stanie wolnym od osób i rzeczy, w terminie sześciu miesięcy od dnia uprawomocnienia się niniejszego postanowienia. Zgodnie bowiem z dyspozycją art. 624 kpc , z chwilą uprawomocnienia się postanowienia przyznającego dotychczasowym współwłaścicielom części lub jednemu z nich całość rzeczy własność przechodzi na uczestników wskazanych w postanowieniu. Jeżeli w wyniku podziału całość rzeczy albo jej część przypadnie współwłaścicielowi, który nie włada tą rzeczą lub jej częścią, sąd w postanowieniu o zniesieniu współwłasności orzeknie również co do jej wydania lub opróżnienia przez pozostałych współwłaścicieli pomieszczeń znajdujących się na nieruchomości, określając stosownie do okoliczności termin wydania rzeczy lub opróżnienia pomieszczeń. W realiach niniejszej sprawy wydanie takiego rozstrzygnięcia było konieczne, bowiem pomimo tego, iż uczestniczka od kilku lat nie zamieszkuje w spornej nieruchomości i jedynie sporadycznie ją odwiedza, w dalszym ciągu znajdują się w niej należące do niej rzeczy. Wyznaczony przez Sąd sześciomiesięczny termin jest w pełni wystarczający do usunięcia pozostawionych przez uczestniczkę rzeczy oraz przekazania nieruchomości wnioskodawczyni w stanie wolnym od osób i rzeczy. Sąd uznał przy tym za celowe powiązanie terminu wydania nieruchomości z terminem wyznaczonym na uiszczenie przez wnioskodawczynię spłaty na rzecz uczestniczki. Ustalenie obu terminów na sześć miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia zapewnia zachowanie równowagi pomiędzy interesami stron. Z jednej bowiem strony uczestniczka uzyskuje odpowiedni czas na opróżnienie nieruchomości z należących do niej ruchomości, a z drugiej nie jest zobowiązana do wydania nieruchomości na długo przed otrzymaniem należnej jej spłaty. Równocześnie wnioskodawczyni dysponuje takim samym okresem na zgromadzenie środków niezbędnych do wykonania obowiązku spłaty oraz uzyskanie faktycznego władztwa nad nieruchomością. W ocenie Sądu takie ukształtowanie wzajemnych obowiązków stron najpełniej realizuje zasadę ekwiwalentności ich świadczeń oraz odpowiada okolicznościom niniejszej sprawy. O kosztach postępowania w punkcie V. sentencji postanowienia Sąd orzekł stosownie do dyspozycji art. 520 § 1 kpc stanowiącego, że każdy z uczestników ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyjmując, że zarówno wnioskodawczyni, jak i uczestniczka w tym samym stopniu zainteresowane były rozstrzygnięciem sporu związanego ze zniesieniem współwłasności nieruchomości i rozstrzygnięciem ich wzajemnych roszczeń z tym związanych, Sąd uznał, że nie istniały podstawy do odstąpienia od wyrażonej w powyższym przepisie podstawowej reguły orzekania w przedmiocie kosztów postępowania nieprocesowego. Tym bardziej, że tak w orzecznictwie Sądu Najwyższego, jak i sądów powszechnych zgodnie przyjmuje się, iż w tzw. sprawach działowych (tj. o dział spadku, podział majątku wspólnego czy zniesienie współwłasności) co do zasady nie występuje pomiędzy zainteresowanymi sprzeczność interesów, gdyż jego wynik prowadzi zgodnie z interesem uczestników do wyjścia ze wspólności składników majątkowych i uregulowaniem wzajemnych stosunków majątkowych (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 03 lutego 2012 roku, sygn. akt I Cz 133/11; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 06 czerwca 2012 roku, sygn. akt IV Cz 13/12 czy też postanowienie z dnia 23 października 2013 roku, sygn. akt IV Cz 74/13). W punkcie VI.sentencji postanowienia Sąd orzekł na podstawie art. 83 ust. 2 w związku z art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. z 2025r., poz. 1228). Zgodnie z art. 83 ust. 2 ustawy, w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie sąd orzeka o poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa wydatkach, stosując odpowiednio przepisy art. 113 . Przepis art. 113 ust. 1 stanowi zaś, że kosztami sądowymi, których strona nie miała obowiązku uiścić lub których nie miał obowiązku uiścić kurator albo prokurator, sąd w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji obciąży przeciwnika, jeżeli istnieją do tego podstawy, przy odpowiednim zastosowaniu zasad obowiązujących przy zwrocie kosztów procesu. Nieuiszczone koszty sądowe w niniejszej sprawie opiewały na łączną kwotę 53.669,12 zł i obejmowały: wynagrodzenie biegłego sądowego M. U. - 7.816,11 zł zgodnie z treścią postanowienia z dnia 19 lipca 2018 roku, 3.454,02 zł zgodnie z treścią postanowienia Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 14 listopada 2018 roku - razem 11.270,13 zł; wynagrodzenie biegłego sądowego K. B. - 5.025,57 zł zgodnie z treścią postanowienia z dnia 23 września 2019 roku, 525,74 zł zgodnie z treścią postanowienia z dnia 05 marca 2020 roku, 4.594,37 zł zgodnie z treścią postanowienia z dnia 08 grudnia 2025 roku oraz 542,93 zł zgodnie z treścią postanowienia z dnia 07 maja 2026 roku; wynagrodzenie biegłego sądowego M. Ł. w kwocie 4.047,09 zł; wynagrodzenie biegłego sądowego K. I. w łącznej kwocie 4.672,79 zł, w tym kwota 3.721,59 zł zgodnie z treścią postanowienia z dnia 28 października 2022 roku oraz kwota 951,20 zł zgodnie z treścią postanowienia z dnia 18 kwietnia 2023 roku; wynagrodzenie biegłego sądowego H. D. w łącznej kwocie 9.421,50 zł, w tym kwota 8.577,69 zł zgodnie z treścią postanowienia z dnia 16 kwietnia 2024 roku oraz kwota 843,39 zł zgodnie z treścią postanowienia z dnia 24 lipca 2024 roku; wynagrodzenie biegłego sądowego M. C. zgodnie z treścią postanowienia z dnia 17 kwietnia 2025 roku oraz wynagrodzenie biegłego sadowego D. W. w kwocie 11.787,98 zł zgodnie z treścią postanowienia z dnia 06 czerwca 2025 roku Wnioskodawczyni i uczestniczka powinny ponieść koszty sądowe w wysokości odpowiadającej wysokości ich udziałów w nieruchomości, czyli wnioskodawczyni w udziale do 2/3, co daje kwotę 35.779,12 zł (2/3 z 53.669,12 zł), a uczestniczka w udziale do 1/3, co daje kwotę 17.890 zł (1/3 z 53.669,12 zł). Nadto, uczestniczka obciążona została obowiązkiem zapłaty kosztów sądowych w kwocie 3.600 zł tytułem połowy wynagrodzenia przyznanego pełnomocnikowi z urzędu. Postanowieniem z dnia 14 grudnia 2018 roku Sąd cofnął bowiem uczestniczce zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu, a to ze względu na zgromadzenie w toku postępowania na rachunku bankowym kwoty 90.190 zł potrzebnej na ewentualną spłatę udziału wnioskodawczyni. Postanowieniem z dnia 23 września 2019 roku Sąd przyznał adwokatowi uczestniczki z urzędu od Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Świnoujściu wynagrodzenie w kwocie 7.200 zł powiększone o podatek VAT w kwocie 1.656 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej uczestniczce z urzędu. Zgodnie z art. 120 § 1,2,3 kpc , sąd cofnie ustanowienie adwokata lub radcy prawnego, jeżeli okaże się, że okoliczności, na których podstawie je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. W wypadkach, o których mowa w § 1 , strona obowiązana jest uiścić wynagrodzenie adwokata lub radcy prawnego dla niej ustanowionego. W wypadku, gdy okoliczności, na podstawie których przyznano ustanowienie adwokata lub radcy prawnego, przestały istnieć, sąd może obciążyć stronę tym obowiązkiem tylko częściowo, stosownie do zmiany, jaka nastąpiła w jej stosunkach. Sąd cofnął uczestniczce pełnomocnika z urzędu, gdyż okazało się, że okoliczności, na podstawie których przyznał adwokata przestały istnieć - w toku postępowania uczestniczka zgromadziła kwotę 90.190 zł, której wysokość pozwalała na ustanowienie pełnomocnika z wyboru. Przepisy § 2 nakładają na stronę obowiązek uiszczenia wynagrodzenia ustanowionego pełnomocnika przez sąd. Jednakże, jeżeli okoliczności, na podstawie których ustanowiono pełnomocnika, istniały i przestały istnieć, to sąd może obciążyć stronę częściowo tymi kosztami, co też Sąd w niniejszej sprawie uczynił obciążając uczestniczkę połową tych kosztów. Tym samym, uczestniczka zobowiązana jest zapłacić tytułem kosztów sądowych łączną kwotę 21.490 zł, na którą składają się koszty sądowe w kwocie 17.890 zł i połowa wynagrodzenia adwokata, tj. kwota 3.600 zł. SSR Agnieszka Trytek - Błaszak ZARZĄDZENIE 1. (...) 2. (...) 3. (...) 4. (...) 5. (...) Dnia 30 lipca 2026 roku SSR Agnieszka Trytek -Błaszak