Wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi, I ACa 3031/24

Sygn. akt I ACa 3031/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 czerwca 2026 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi I Wydział Cywilny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia SA Wiesława Kuberska Protokolant: Paulina Działońska po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2026 r. w Łodzi na rozprawie sprawy z powództwa X. G. i I. Ś. przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w L. o zapłatę na skutek apelacji strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Kaliszu z dnia 28 czerwca 2024 r., sygn. akt I C 1740/19 1. oddala apelację; 2. zasądza od (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w L. na rzecz X. G. i I. Ś. łączną kwotę 2.700 (dwa tysiące siedemset) zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty – tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. SSA Wiesława Kuberska Sygn. akt I ACa 3031/24 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z 28 czerwca 2024 r. Sąd Okręgowy w Kaliszu, w sprawie z powództwa X. G. i I. Ś. przeciwko (...) S.A. z siedzibą w L. o zapłatę, zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 13.673,70 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w zakresie kwoty 12.644,65 zł od 6 marca 2019 r. oraz w zakresie kwoty 1.029,05 zł od 21 grudnia 2019 r. do dnia zapłaty (pkt 1), zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 21.387,06 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w zakresie kwoty 19.777,52 zł od 6 marca 2019 r. oraz w zakresie kwoty 1.609,54 zł od 21 grudnia 2019 r. do dnia zapłaty (pkt 2 ), zasądził od powodów na rzecz pozwanej tytułem zwrotu kosztów postępowania kwoty po 333 zł (pkt 3), a także nakazał pobrać na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Kaliszu od powodów kwoty po 2.319,21 zł, a od pozwanej kwotę 2.233,30 zł tytułem zwrotu poniesionych wydatków (pkt 4). (wyrok – k. 544 – 544 verte) Powyższe rozstrzygnięcie zostało oparte na ustaleniach, które Sąd Apelacyjny w całości podzielił i przyjął za własne. Z ustaleń tych wynikało, że (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w L. (poprzednio (...) sp. z o.o.) w udziale 361/1000, R. G. w udziale 389 (...) oraz U. P. (2) w udziale 250/ (...) byli współwłaścicielami nieruchomości położonej w L. o pow. 0,4229 ha, składającej się z (...) , objętej (...) . Postanowieniem z 7 lipca 1999 r. Sąd Rejonowy w Ostrowie Wielkopolskim w sprawie I Ns 856/98 ustalił sposób korzystania z nieruchomości objętej księgą (...) nr (...) w ten sposób, że do wyłącznego korzystania pozwanej zostały przyznane szczegółowo opisane części działki nr (...) , a R. G. i U. P. (1) pozostałe części działek (...) oraz całe działki (...) . Wyrokiem z 23 listopada 2004 r. w sprawie (...) Sąd Okręgowy w Kaliszu nakazał R. G. i (...) sp. z o.o., aby wydali spółce (...) S.A. w L. użytkowaną przez siebie część działki nr (...) , objętej (...) nr (...) , z uwagi na utrzymanie w mocy decyzji wywłaszczeniowej. Wyrok został wykonany w trybie egzekucyjnym. R. G. zmarła 3 lutego 2006 r., a spadek po niej nabyła w całości I. Ś. . U. P. (2) zmarła 28 października 2005 r., a spadek po niej nabył w całości X. G. . R. G. i U. P. (2) zarządzały będącymi w ich posiadaniu nieruchomościami. Po wydaniu pozwanej działki nr (...) zarząd przyznanej R. G. i U. P. (1) do wyłącznego korzystania części działki nr (...) także objęła pozwana, która wykonuje go do chwili obecnej. Na przedmiotowej nieruchomości znajdują się 4 pawilony handlowe, pozwana pobiera czynsz dzierżawny od każdego z dzierżawców. Nieruchomość ta stanowi część zorganizowanej całości będącej targowiskiem miejskim. Funkcjonowanie targowiska wiąże się z ponoszeniem przez pozwaną związanych z tym kosztów. Koszty związane z funkcjonowaniem targowiska to koszty działalności operacyjnej (amortyzacja środków trwałych, zużycie materiałów, energia, usługi obce, podatki i opłaty, wynagrodzenia osobowe, ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia), koszty funkcjonowania toalet i koszty zarządu. Wartość pożytków uzyskanych przez pozwaną z części (...) , przeznaczonej do wyłącznego użytkowania powodom jako spadkobiercom R. G. i U. P. (1) na podstawie postanowienia Ns (...) z uwzględnieniem kosztów i wydatków poniesionych przez pozwaną, związanych z zarządem i utrzymaniem nieruchomości wspólnej oraz z uwzględnieniem waloryzacji o wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych GUS za okres od 1 grudnia 2013 r. do 30 listopada 2019 r. wynosi 35.060,76 zł, bez uwzględniania waloryzacji 31.023,45 zł. Suma przychodów z dzierżawy za wymieniony okres wyniosła brutto 164.848,89 zł, a 134.023,48 zł netto po odprowadzeniu przez pozwaną podatku VAT. Od 2007 r. powód prowadził rozmowy z pozwaną na temat przedmiotowej nieruchomości. W rozmowach uczestniczyła też powódka. Pozwana proponowała zamianę gruntów, na co powodowie nie wyrazili zgody. Pismem z 25 lutego 2019 r., doręczonym 26 lutego 2019 r., powodowie zwrócili się do pozwanej o zapłatę kwoty 219.600 zł tytułem zwrotu pożytków w postaci czynszu najmu pobieranego od osób prowadzących działalność gospodarczą na części (...) nr (...) , która została przyznana do wyłącznego korzystania R. G. i U. P. (1) za okres 10 lat, licząc po 1.830 zł miesięcznie. Pozwana w odpowiedzi na powyższe wskazała tożsame zarzuty, jak w odpowiedzi na pozew. Powodowie wezwania do zapłaty do pozwanej kierowali już w 2018 r., domagając się kwoty 219.600 zł z tytułu bezumownego korzystania z części (...) , na co pozwana nie wyrażała zgody. Sąd Okręgowy w tak zilustrowanym stanie sprawy uznał powództwo za częściowo zasadne. W szczególności nie miał wątpliwości co do tego, że w razie naruszenia umowy o sposobie korzystania z nieruchomości, osobie, której uprawnienie zostało naruszone, przysługuje z mocy art. 206 k.c. w zw. z art. 224 § 2 k.c. i art. 225 zd. 1 k.c. roszczenie o zapłatę wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z rzeczy. Takie uprawnienie przysługiwało zatem powodom z uwagi na dokonany podział przedmiotowej nieruchomości do użytkowania i naruszenie go przez pozwaną, która mimo rozstrzygnięcia przyznającego powodom prawo wyłącznego korzystania z określonej części tej nieruchomości, użytkuje tę nieruchomość, jako posiadacz w złej wierze i pobiera z niej pożytki. Z tego względu Sąd Okręgowy zasądził na rzecz powodów pożytki, jakie pozwana uzyskała w związku z bezprawnym posiadaniem przedmiotowej nieruchomości, z uwzględnieniem poniesionych przez nią kosztów i wydatków. W tym zakresie Sąd kierował się wyliczeniami biegłego, który wysokość pożytków oszacował na kwotę 35.060,76 zł, a także proporcją udziałów powodów w nieruchomości, która wynosi odpowiednio 39% i 61%. W konsekwencji przyznał powódce kwotę 13.673,70 zł, a powodowi kwotę 21.387,06 zł wraz z należnymi odsetkami. Sąd Okręgowy nie przychylił się do podniesionego przez pozwaną zarzutu częściowego przedawnienia roszczenia, stwierdzając, że w toku procesu nie zostało wykazane, aby roszczenie powodów było związane z prowadzoną przez nich działalnością gospodarczą bądź miało ono charakter okresowy, co oznacza, że zastosowanie w sprawie miał termin 6 letni z art. 118 k.c. Jednocześnie Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do dalszych odliczeń w zakresie kosztów poniesionych przez pozwaną. Odnośnie kosztów związanych z wydatkami inwestycyjnymi poniesionymi w latach 2017 – 2019 podkreślił, że przedmiotem niniejszej sprawy nie jest rozliczenie nakładów, do czego zmierzałyby wnioski pozwanej. Biegły zaś wyjaśnił, że dokonał odliczeń w takim zakresie, w jakim pozwana dokonała odpisów amortyzacyjnych w okresie objętym opinią, zastrzegając, że w pozostałym zakresie odpisy będą rozliczane w kolejnych latach. Co do rozliczenia podatków, z opinii biegłego wynika natomiast przyjęta metodologia rozliczeń i nie można wybiórczo traktować poszczególnych składników, w tym podatków, i stosować wprost odliczenia kwoty nominalnej, a w innym przypadku uwzględniać koszty związane z funkcjonowaniem całego targowiska, np. koszty osobowe. Niezależnie od powyższego, zdaniem Sądu Okręgowego nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty pozwanej odnośnie zmiany stanu faktycznego i prawnego w zakresie korzystania z przedmiotowej nieruchomości. Wbrew twierdzeniom pozwanej wydanie jej części (...) nie spowodowało zmiany sposobu korzystania z (...) , określonego w postanowieniu Sądu Rejonowego w Ostrowie Wielkopolskim w sprawie I Ns 856/98, skoro nie został ustalony inny sposób korzystania z niej. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje również okoliczność pobierania przez powodów pożytków z (...) , gdyż nie były one przedmiotem rozliczeń w tej sprawie. Podstawą rozstrzygnięcia o kosztach procesu był art. 100 k.p.c. (uzasadnienie zaskarżonego wyroku – k. 556 – 559) Pozwana zaskarżyła opisany wyrok w całości apelacją, w której zarzuciła: 1. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.: a) art. 233 § 1 k.p.c. poprzez brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego polegający na pominięciu w tej ocenie zgłoszonego przez pozwaną spółkę dowodu na okoliczność poniesienia wydatków inwestycyjnych na nieruchomość wspólną w okresie objętym powództwem - faktury nr (...) z dnia 1 marca 2019 r., co skutkowało uznaniem przez Sąd, że pożytki uzyskane przez pozwaną są wyższe niż w rzeczywistości uzyskane i zawyżyło ustaloną wysokość pożytków o kwotę 10.336,23 zł, b) art. 233 § 1 k.p.c. poprzez brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego polegający na pominięciu w tej ocenie zgłoszonych przez pozwaną spółkę dowodów na okoliczność poniesienia wydatków z tytułu podatku od stanowiących współwłasność stron nieruchomości objętych księgą wieczystą nr (...) , co skutkowało uznaniem przez Sąd, że pożytki uzyskane przez pozwaną są wyższe niż w rzeczywistości uzyskane i zawyżyło ustaloną wysokość pożytków o kwotę 13.062,72 zł, c) art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego - opinii biegłego sądowego A. X. , nie uwzględnienie uwag do opinii zgłaszanych przez pozwaną, co skutkowało nie uwzględnieniem całości wydatków poniesionych przez pozwaną na nieruchomość wspólną (również tych niezaliczanych bezpośrednio do kosztów uzyskania przychodów lub niezaliczanych w sposób jednorazowy - amortyzowanych) i w efekcie zawyżeniem wysokości ustalonych przez Sąd pożytków należnych powodom. 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 118 k.c. przez niewłaściwe zastosowanie i nie uwzględnienie podniesionego przez pozwaną zarzutu częściowego przedawnienia roszczenia, mimo że roszczenia związane były z prowadzeniem działalności gospodarczej, a nadto w ocenie pozwanej miały charakter roszczeń o świadczenia okresowe. W konkluzji skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku przez oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie kosztów procesu za obie instancje. (apelacja – k. 563 – 570) Powodowie w odpowiedzi na apelację wnieśli o jej oddalenie oraz zwrot kosztów, które ponieśli na tym etapie sporu. (odpowiedź na apelację – k. 581 – 582 verte) Sąd Apelacyjny zważył, co następuje. Wywiedziona w tej sprawie apelacja nie wykazała nieprawidłowości zaskarżonego orzeczenia i nie dostarczyła podstaw umożliwiających podważenie dotychczasowej oceny powództwa. Sąd Okręgowy w ramach udostępnionego przez strony materiału dowodowego poczynił właściwe ustalenia, wyrażając wnioski, które nie pozostawały w sprzeczności z zasadami logiki rozumowania czy doświadczenia życiowego i nie ukazywały błędów natury faktycznej, a wobec tego czyniły zadość rygorom wynikającym z art. 233 § 1 k.p.c. Wziął przy tym pod uwagę wszystkie znaczące dla wyjaśnienia istoty sporu dowody. Tym samym, wbrew wyobrażeniom skarżącej, nie dopuścił się uchybień w procesie gromadzenia materiału dowodowego i wartościowania mocy poszczególnych dowodów, będących źródłem rekonstrukcji stanu faktycznego determinującego kierunek rozstrzygnięcia, ani też błędów w stosowaniu przepisów prawa materialnego przy dokonywaniu subsumcji wyprowadzonych z tych dowodów ustaleń. Przyjmuje się, że jeśli tylko z materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza rygorów swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dawały się wysnuć wnioski odmienne. Jedynie wówczas, gdy dostrzegalny jest brak logiki w wysnuwaniu wniosków ze zgromadzonego materiału dowodowego lub gdy wnioskowanie sądu wykracza poza reguły logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo - skutkowych, to przeprowadzona przez sąd ocena dowodów może być podważona. Wymagane jest więc wykazanie, że sąd uchybił podstawowym regułom służącym ocenie wiarygodności i mocy poszczególnych dowodów, tj. regułom logicznego myślenia, doświadczenia życiowego i właściwego kojarzenia faktów (wyrok SN z 16 grudnia 2005 r., III CK 314/05) , gdyż tylko to może być przeciwstawione uprawnieniu sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Skarżąca powyższemu obowiązkowi jednak nie sprostała. Najdalej idący z podniesionych w apelacji zarzutów – zarzut przedawnienia roszczenia powodów był już przedmiotem oceny Sądu Okręgowego i obecnie został powtórzony gołosłownie, bez jakiekolwiek argumentacji jurydycznej i bez wskazania okoliczności faktycznych, z których miałoby wynikać, że dochodzone przez powodów roszczenie ma związek z prowadzeniem działalności gospodarczej. Powodowie wystąpili z niniejszym pozwem jako współwłaściciele nieruchomości, a więc jako osoby fizyczne. Sam zaś fakt, że na nieruchomości tej działa targowisko i jest tam prowadzona działalność gospodarcza nie może mieć wpływu na ocenę terminu do wytoczenia przez nich powództwa, który jest terminem 6-letnim według art. 118 k.c. Zarazem trafne pozostaje stanowisko Sądu Okręgowego, że roszczenie powodów nie ma charakteru okresowego, gdyż wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości nie dzieli się na świadczenia okresowe, lecz jest należnością jednorazową za cały okres korzystania (wyrok Sądu Najwyższego z 30 września 2021 r., V CSKP 138/21, Legalis). Skarżąca nie dostarczyła podstaw do odejścia od takiego rozumowania. Przede wszystkim jednak skarżąca nie zdołała wykazać, że Sąd Okręgowy przez błędną ocenę stanowiącej dowód w sprawie opinii biegłego A. X. oraz pominięcie przedłożonej przez nią faktury nr (...) i innych powołanych w apelacji dowodów niezasadnie zawyżył kwotę należnych powodom pożytków. Kwestia nieodliczenia podatku oraz kosztów inwestycji w postaci nowej nawierzchni asfaltowej została dostatecznie wyjaśniona w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku w sposób, który Sąd Apelacyjny w pełni podziela, zwłaszcza, że nie została zdyskredytowana wartość dowodowa miarodajnej w tym zakresie opinii. Nie zmienia to faktu, że skarżąca jako posiadacz w złej wierze musi się liczyć z obowiązkiem zapłaty wynagrodzenia za korzystanie z cudzej rzeczy i odpowiedzialnością za jej zużycie, pogorszenie lub utratę. W związku z tym koszt wymiany nawierzchni zajętej przez targowisko skarżąca powinna postrzegać za służący zachowaniu rzeczy w niepogorszonym stanie i traktować za wpisany w zakres swoich obowiązków. Mając to wszystko na uwadze, Sąd Apelacyjny oddalił przedstawioną apelację stosownie do art. 385 k.p.c. oraz po myśli art. 98 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 5 i § 10 ust. 1 pkt 2 in principio rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2026.215 t.j.) obciążył apelującą obowiązkiem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego powodów. Zastrzeżenie o odsetkach od zasądzonej z tego tytułu kwoty zostało poczynione w oparciu o art. 98 § 1 1 k.p.c. (...)