Zarządzenie Sądu Rejonowego Katowice-Wschód w Katowicach, VII GC 155/22

Sygn. akt VII GC 155/22 UZASADNIENIE wyroku Sądu Rejonowego Katowice-Wschód w Katowicach z dnia 11 kwietnia 2025 r. Pozwem wniesionym do tut. Sądu powód Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowo-Usługowe (...) sp. z o.o. w K. domagał się zasądzenia od pozwanego (...) S.A. w K. kwoty 11.919,42 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 31 grudnia 2021 r. do dnia zapłaty, kwoty 7.209,85 zł tytułem rekompensaty za koszty odzyskiwania należności oraz kosztów procesu według norm przepisanych. Żądanie powoda obejmowało skapitalizowane odsetki, naliczone wobec przez powoda wobec opóźnień w opłacaniu przez pozwanego wynagrodzenia powoda za dostawę urządzeń. W dniu 17 stycznia 2022 r. referendarz sądowy w tut. Sądzie wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym o sygn. VII GNc 2908/21/12 w całości uwzględniające żądanie pozwu. W sprzeciwie od nakazu zapłaty pozwany (...) S.A. w K. wniósł o oddalenie powództwa co do kwoty 19.129,27 zł, zasądzenie kosztów procesu oraz podniósł zarzut potrącenia kwoty 8.605,24 zł. Pozwany nie zgodził się ze stanowiskiem powoda w zakresie kwoty wyliczonych odsetek. W zakresie 120-dniowych terminów zapłaty pozwany wskazał, że są one długie, jednak informacja o nich jest pozyskiwana przez wykonawcę odpowiednio wcześnie, co pozwala mu na odpowiednią kalkulację swojej oferty w oparciu o takie właśnie terminy. Pozwany podniósł również zarzut częściowego wygaśnięcia roszczeń powoda wobec złożonego oświadczenia o potrąceniu dochodzonych przez powoda wierzytelności z wierzytelnościami pozwanego wynikającymi z noty nr 6/09/2019. Łączna kwota potrącenia wynosiła 49.136,86 zł w tym kwota 8.605,24 zł. W odpowiedzi na sprzeciw powód wskazał, iż podtrzymuje wniesione żądania i wnioski. Podniósł ponadto, że termin wynoszący 120 dni był terminem narzuconym i nie podlegał żadnym negocjacjom, a ustalone terminy płatności, przekraczające okres 60 dni były rażąco nieuczciwe. Powód zakwestionował również skuteczność dokonanego przez pozwanego potrącenia. Dodatkowo powód podniósł zarzut miarkowania naliczonych przez pozwanego i przedstawionych do potrącenia kar umownych. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód prowadzi działalność gospodarczą w zakresie produkcji urządzeń elektroniki górniczej. Pozwany prowadzi działalność górniczą w zakresie wydobycia i sprzedaży węgla kamiennego. /dowód: okoliczność powszechnie znana potwierdzona przez odpis KRS (k.26-38)/ Strony zawierały szereg umów bądź to w trybie prawa zamówień publicznych , bądź to niepublicznych przetargów lub akcji. W stosunkach umownych powód występował w charakterze dostawcy (sprzedawcy lub usługodawcy). Dostarczał i serwisował pozwanemu urządzenia elektroniki górniczej. Każda z zawartych umów zawierała postanowienie dotyczące terminu płatności wystawionych faktur. Z § 3 pkt 3 umowy o nr (...) z 19 czerwca 2018 r. wynika, że termin płatności faktur dokumentujących zobowiązania wynikające z umowy wynosi 120 dni od daty wpływu faktury do zamawiającego wystawionej na podstawie dokumentu odbioru przedmiotu zamówienia potwierdzonego przez zamawiającego. Wyklucza się stosowanie zaliczek i przedpłat. Zgodnie z § 4 pkt 16 umowy o nr (...) z 20 marca 2018 r. termin płatności faktur dokumentujących zobowiązania wynikające z umowy wynosi 120 dni od daty wpływu faktury do zamawiającego. Wyklucza się stosowanie zaliczek i przedpłat. Jak wynika z § 3 pkt 3 umowy o nr (...) z 17 sierpnia 2018 r. termin płatności faktur dokumentujących zobowiązania wynikające z umowy wynosi 120 dni od daty wpływu faktury do zamawiającego wystawionej na podstawie dokumentu odbioru przedmiotu zamówienia potwierdzonego przez zamawiającego. Wyklucza się stosowanie zaliczek i przedpłat. Zgodnie z § 3 pkt 3 umowy o nr (...) termin płatności faktur dokumentujących zobowiązania wynikające z umowy wynosi 120 dni od daty wpływu faktury do zamawiającego wystawionej na podstawie dokumentu odbioru przedmiotu zamówienia potwierdzonego przez zamawiającego. Wyklucza się stosowanie zaliczek i przedpłat. /dowód: okoliczności przyznane i uznane za przyznane; umowa o nr (...) (k. 39-50); umowa o nr (...) (k. 51-77); umowa o nr (...) (k. 78-87); umowa o nr (...) (k. 88-94)/ Strony zawarły następujące transakcje handlowe: LP Nr dokumentu Data wpływu Data zapłaty Kwota (PLN) Liczba dni wg pozwu art. 5 Odsetki art. 5 Liczba dni art. 7 wg pozwu odsetki art. 7 Suma odsetek 1 001/01/2019/ (...) 25.01.2019 16.05.2019 52.840,80 29 209,92 50 687,65 897,57 2 006/01/2019/ (...) 01.02.2019 23.05.2019 40.257,90 29 159,93 50 523,90 683,83 3 007/01/2019/ (...) 01.02.2019 23.05.2019 38.906,13 29 154,56 50 506,31 660,87 4 008/01/2019/ (...) 01.02.2019 23.05.2019 6.211,50 29 24,68 50 80,83 105,51 5 009/01/2019/ (...) 01.02.2019 23.05.2019 6.027 29 23,94 50 78,43 102,37 6 012/01/2019/ (...) 11.02.2019 03.06.2019 23.745,15 29 94,33 49 302,83 397,16 7 013/01/2019/ (...) 11.02.2019 03.06.2019 5.707,20 29 22,67 49 72,79 95,46 8 014/01/2019/ (...) 11.02.2019 03.06.2019 7.453,80 29 29,61 49 95,06 124,67 9 015/01/2019/ (...) 11.02.2019 03.06.2019 19.311 29 76,71 49 246,28 322,99 10 001/02/2019/ (...) 21.02.2019 12.06.2019 3.690 29 14,15 49 48,02 62,17 11 002/02/2019/ (...) 21.02.2019 12.06.2019 41.992,20 28 161,07 50 546,47 707,54 12 003/02/2019/ (...) 21.02.2019 12.06.2019 5.043 28 19,34 50 65,63 84,97 13 004/02/2019/ (...) 21.02.2019 12.06.2019 4.403,40 28 16,89 50 57,30 74,19 14 001/01/2019/ (...) 25.02.2019 17.06.2019 1.223,79 29 4,86 49 15,61 20,47 15 (...) 25.02.2019 17.06.2019 5.249,50 29 20,85 49 66,95 87,80 16 005/02/2019/ (...) 25.02.2019 17.06.2019 6.027 29 23,94 49 76,86 100,80 17 006/02/2019/ (...) 25.02.2019 17.06.2019 14.145 29 56,19 49 180,40 236,59 18 008/02/2019/ (...) 25.02.2019 17.06.2019 20.715,66 29 82,30 49 246,20 328,50 19 009/02/2019/ (...) 25.02.2019 17.06.2019 10.627,20 29 42,22 49 135,53 177,75 20 010/02/2019/ (...) 25.02.2019 17.06.2019 1.121,76 29 4,46 49 14,31 18,77 21 011/02/2019/ (...) 25.02.2019 17.06.2019 23.985 29 95,28 49 305,89 401,17 22 012/02/2019/ (...) 25.02.2019 17.06.2019 16.605 29 65,97 50 211,77 277,74 23 013/02/2019/ (...) 01.03.2019 21.06.2019 10.173,33 27 40,41 50 132,39 172,80 24 014/02/2019/ (...) 01.03.2019 21.06.2019 1.876,98 29 7,46 50 24,43 31,89 25 015/02/2019/ (...) 01.03.2019 21.06.2019 99.015 29 393,35 50 1.288,55 1.681,90 26 021/02/2019/ (...) 01.03.2019 21.06.2019 1.876,98 29 7,46 50 24,43 31,89 27 022/02/2019/ (...) 01.03.2019 21.06.2019 5.535 29 21,99 50 72,03 94,02 28 023/02/2019/ (...) 01.03.2019 21.06.2019 21.771 29 86,49 50 283,32 369,81 29 024/02/2019/ (...) 01.03.2019 21.06.2019 5.904 29 23,45 50 76,83 100,28 30 027/02/2019/ (...) 06.03.2019 26.06.2019 16.605 27 61,42 51 220,41 281,83 31 028/02/2019/ (...) 06.03.2019 26.06.2019 6.027 27 22,29 51 80,00 102,29 32 029/02/2019/ (...) 06.03.2019 26.06.2019 11.832,60 27 43,76 51 157,07 200,83 33 030/02/2019/ (...) 06.03.2019 26.06.2019 38.474,40 27 142,30 51 510,71 653,01 34 031/02/2019/ (...) 06.03.2019 26.06.2019 13.997,40 27 51,77 51 185,80 237,57 35 (...) 08.03.2019 28.06.2019 2.820,39 29 11,20 50 37,44 48,64 36 (...) 08.03.2019 28.06.2019 2.312,40 29 9,19 51 30,69 39,88 37 (...) 08.03.2019 28.06.2019 27.558,15 29 109,48 51 365,81 475,29 38 (...) 08.03.2019 28.06.2019 6.888 29 27,36 51 91,43 118,79 39 (...) 13.03.2019 03.07.2019 41.082 27 151,95 51 545,32 697,27 40 (...) 13.03.2019 03.07.2019 5.640,78 27 20,86 51 74,88 95,74 41 (...) 13.03.2019 03.07.2019 26.568 27 98,27 51 352,66 450,93 42 (...) 13.03.2019 03.07.2019 2.820,39 27 10,43 51 37,44 47,87 Razem 2.744,76 9.156,66 11.901,42 /dowód: okoliczności przyznane co do zawarcia umów i ich wykonania, potwierdzone umowami (k. 39-94); zamówieniami (k. 95-130; 188-196); fakturami VAT (k. 131-145; 197-223); wyciąg z rachunku bankowego (k. 248-249v; 390-410)/ W dniu 4 marca 2019 r. pozwany wystawił na rzecz powoda notę księgową o nr (...) na kwotę 41.269,20 zł tytułem kary umownej za nieterminowe dostawy materiałów objętych zamówieniem nr 70/R- (...) w ramach umowy nr (...) . /dowód: nota księgowa (...) z wyliczeniami i umową (k. 411-424) W dniu 4 marca 2019 r. pozwany wystawił na rzecz powoda notę księgową o nr (...) na kwotę 24.881 zł tytułem kary umownej za nieterminową dostawę materiałów w ramach umowy nr (...) , z czego 20.799,80 zł tytułem kary umownej naliczonej za opóźnienie w wykonaniu zamówienia nr 70/R- (...) oraz 4.081,20 zł tytułem kary umownej naliczonej za opóźnienie w wykonaniu zamówienia nr 70/R- (...) . /dowód: nota księgowa (...) z wyliczeniami i umową (k. 425-437)/ W dniu 25 sierpnia 2021 r. powód wystawił na rzecz pozwanego notę obciążeniową o nr 5/08/2021 na łączną kwotę 357.216,59 zł w tym 257.419,91 zł tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych z czego kwota 58.345,28 zł stanowiła odsetki wyliczone na podstawie art. 5 ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych. Kwota 59.451,40 zł stanowiła kwotę rekompensaty za dochodzenie należności. /dowód: nota księgowa nr (...) (k. 335)/ Pismem z dnia 8 października 2021 r. pozwany sporządził korekty do noty odsetkowej o nr 5/08/2021. /dowód: korekta noty (k. 358-361); dodatkowy opis do pozycji (k. 362-373)/ Żadna ze stron nie kwestionowała faktu wysłania oraz otrzymania wystawionych faktur. Powyższy stan faktyczny został ustalony na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy oraz zeznań świadka M. S. (1) , których moc dowodowa nie budziła wątpliwości Sądu. Również żadna ze stron nie zakwestionowała skutecznie ich wiarygodności i prawdziwości. Stan faktyczny w niniejszej sprawie w części, w której pozostawał bezsporny pomiędzy stronami Sąd ustalił na podstawie oświadczeń stron w zakresie, w jakim nie były one kwestionowane przez stronę przeciwną. Na podstawie art. 235 2 § 1 i 2 k.p.c. Sąd postanowił pominąć dowód z przesłuchania świadków M. S. (2) oraz G. H. . Zeznania tych świadków nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, albowiem powód dochodził odsetek na podstawie ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych. Kwestia zasadności naliczenia odsetek, o których mowa we ww. ustawie należy do oceny prawnej. Z kolei zarzut potrącenia nie mógł odnieść skutku, o czym będzie mowa w dalszej części niniejszego uzasadnienia. Sąd zważył, co następuje: Powództwo zasługiwało na uwzględnienie. Do transakcji handlowych stanowiących podstawę faktyczną powództwa zastosowanie znajdują przepisy ustawy z 8 marca 2013 o terminach zapłaty w transakcjach handlowych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2019 r. Zgodnie bowiem z art. 20 ust. 1 ustawy z 19 lipca 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia zatorów płatniczych (Dz. U. poz. 1649), do transakcji handlowych w rozumieniu ustawy zmienianej w art. 10 zawartych przed dniem 1 stycznia 2020 r. stosuje się przepisy dotychczasowe. Wszystkie umowy zostały zawarte przed tym dniem i posiadają status transakcji handlowych, ponieważ ich przedmiotem była odpłatna dostawa towarów lub odpłatne świadczenie usług, a strony postępowania zawierały je w związku z wykonywaną działalnością. Dlatego zastosowanie mają przepisy poprzednio obowiązujące. Podstawą prawną żądania kwoty 2.744,76 zł jest art. 5 ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2020 r. Zgodnie z powołanym przepisem, jeżeli strony transakcji handlowej, z wyłączeniem podmiotu publicznego będącego podmiotem leczniczym w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 2-4 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej przewidziały w umowie termin zapłaty dłuższy niż 30 dni, wierzyciel może żądać odsetek ustawowych po upływie 30 dni, liczonych od dnia spełnienia swojego świadczenia i doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku, potwierdzających dostawę towaru lub wykonanie usługi, do dnia zapłaty, ale nie dłużej niż do dnia wymagalności świadczenia pieniężnego. Podstawę prawną żądania kwoty 9.156,66 zł stanowi z kolei art. 7 ust. 3 ww. ustawy. Dokonując analizy przywołanego przepisu wskazać należy, iż jak stanowi art. 7 ust. 1 ww. ustawy z wyłączeniem transakcji, w których dłużnikiem jest podmiot publiczny - wierzycielowi, bez wezwania, przysługują odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych, chyba że strony uzgodniły wyższe odsetki, za okres od dnia wymagalności świadczenia pieniężnego do dnia zapłaty, jeżeli są spełnione łącznie następujące warunki: 1) wierzyciel spełnił swoje świadczenie; 2) wierzyciel nie otrzymał zapłaty w terminie określonym w umowie. Według art. 7 ust. 2 ww. ustawy, termin zapłaty określony w umowie nie może przekraczać 60 dni, liczonych od dnia doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku, potwierdzających dostawę towaru lub wykonanie usługi, chyba że strony wyraźnie ustalą inaczej i pod warunkiem że ustalenie to nie jest rażąco nieuczciwe wobec wierzyciela. Zatem podkreślić należy, że termin zapłaty może przekraczać 60 dni, jeżeli strony wyraźnie tak ustalą. Ciężar dowodu tej okoliczności spoczywa na dłużniku, jako że to on wywodzi z tego faktu korzystny dla siebie skutek prawny. Zgodnie z art. 7 ust. 3 ww. ustawy, jeżeli ustalony w umowie termin zapłaty jest dłuższy niż 60 dni, liczonych od dnia doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku, potwierdzających dostawę towaru lub wykonanie usługi, a nie jest spełniony warunek, o którym mowa w ust. 2, wierzycielowi, który spełnił swoje świadczenie, po upływie 60 dni przysługują odsetki, o których mowa w ust. 1. Poprzez wyraźne ustalenie rozumieć należy jednoznaczne określenie terminu zapłaty. Art. 3 ust. 5 dyrektywy (...) w sprawie zwalczania opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych należy interpretować w ten sposób, że wyrażenie "w umowie wyraźnie ustalono inaczej" stoi na przeszkodzie temu, aby warunek umowny ustalający termin płatności dłuższy niż 60 dni kalendarzowych został ukształtowany jednostronnie przez dłużnika, chyba że można wykazać, przy uwzględnieniu wszystkich dokumentów umownych i warunków zawartych w tej umowie, że strony tej umowy wyraziły zgodną wolę związania się właśnie takim warunkiem (wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 6 lutego 2025 r., sygn. C-677/22). Mamy zatem do czynienia w tym zakresie z realizacją podstawowego aspektu zasady swobody umów, a to swobodnego podjęcia przez wierzyciela decyzji o zawarciu umowy. Odmienna wykładnia art. 7 ust. 2 ustawy ograniczałaby jego zastosowanie tylko do negocjacyjnego trybu zawierania umów. Wykluczałoby to z góry możliwość zawarcia umowy z wydłużonym terminem płatności w trybie ofertowym z zastrzeżeniem niezmienności oferty, czy w trybie przetargu, bądź aukcji. Tymczasem celem art. 7 ust. 2 ww. ustawy jest, niezależnie od trybu zawierania umowy, uwzględnienie szczególnej potrzeby zastrzeżenia terminu dłuższego niż ustawowy. Zawarcie umowy w trybie przystąpienia do umowy, czy w trybie przetargu lub aukcji nie wyklucza zatem przyjęcia, ze mamy do czynienia z wyraźnym ustaleniem terminu zapłaty. Nie ulega zatem wątpliwości, że 120-dniowy termin płatności został wyraźnie ustalony przez strony, gdyż zdaniem Sądu został on w sposób dostateczny wyeksponowany w zawartych między stronami umowach. Artykuł 3 ust. 5 dyrektywy (...) wymaga wyrażenia zgodnej woli tych stron przy zawieraniu umowy, co wykracza poza samo wyraźne wskazanie takiego terminu w warunku umownym, niezależnie od tego, czy umowa, w której znajduje się ten warunek, stanowi w całości lub w części umowę adhezyjną lub umowę o podobnym charakterze (wyrok (...) z 6 lutego 2025r., sygn. C-677/22). Należy jednak zwrócić uwagę na fakt, że takie ruchome wyznaczenie optymalnego terminu zapłaty nie ułatwia wyjaśnienia, czy ustalenie go w umowie w wymiarze przekraczającym 60 dni jest rażąco nieuczciwe wobec wierzyciela. Jeśli umowny dłuższy termin nie jest rażąco nieuczciwy wobec wierzyciela, to zamiast 60-dniowego ustawowego terminu, po upływie którego brak zapłaty prowadzi do powstania odsetek, należy stosować termin przyjęty przez strony (Art. 7 NadmOpTransHandlU red. Machnikowski 2025, wyd. 1/Zagrobelny). Zatem wyraźne ustalenie dłuższego terminu jest dopuszczalne, jeżeli nie jest rażąco nieuczciwe. Ciężar wykazania rażącej nieuczciwości postanowienia na gruncie odnośnego stanu prawnego spoczywa na wierzycielu, ponieważ to on wywodzi z tego tytułu korzystny dla siebie skutek prawny w postaci uprawnienia przewidzianego w art. 7 ust. 3. Jak stanowi art. 11a ww. ustawy oceny, czy postanowienia umowne są rażąco nieuczciwe wobec wierzyciela, dokonuje się, biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, w szczególności: 1) rażące odstępstwa od dobrych praktyk handlowych, które naruszają zasadę działania w dobrej wierze i zasadę rzetelności; 2) właściwość towaru lub usługi, które są przedmiotem transakcji handlowej. Dokonując analizy godnego ochrony interesu wierzyciela szczególną uwagę należy zwrócić na cel dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/7/UE z 16 lutego 2011 r., w sprawie zaliczania opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych, który wyrażony został w pkt 12. Chodzi w tym przypadku o kulturę szybkich płatności, m. in. poprzez wprowadzenie jako zasady maksymalnie 60-dniowego terminu płatności. Pkt 13 motywów ww. dyrektywy, przewiduje jednak, że mogą zaistnieć okoliczności, w których przedsiębiorstwa będą wymagać dłuższych terminów płatności, na przykład w sytuacji przyznania kredytu handlowego swoim klientom. Dlatego też należy utrzymać możliwość wyraźnego uzgadniania przez strony terminów płatności dłuższych niż 60 dni kalendarzowych, pod warunkiem jednak, że takie przedłużenie nie będzie rażąco nieuczciwe wobec wierzyciela, co już wcześniej wspomniano. Jak wynika z pkt 28, dyrektywa powinna zakazać nadużywania swobody zawierania umów na niekorzyść wierzyciela. W konsekwencji w przypadku gdy jakiś warunek w umowie lub praktyka dotyczące daty lub terminu płatności, stopy procentowej odsetek za opóźnienia w płatnościach lub rekompensaty za koszty odzyskiwania należności nie są uzasadnione warunkami przyznanymi wierzycielowi lub służą przede wszystkim temu, aby przysporzyć dłużnikowi dodatkowej płynności finansowej na koszt wierzyciela, może to zostać uznane za takie nadużycie (dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/7/UE z 16 lutego 2011r (Dz. U. UE. L. z 2011 r. Nr 48, str. 1 z późn. Zm., LEX; wyrok (...) z 6 lutego 2025 r., sygn. C-677/22) Kredyt kupiecki (zwany również towarowym lub handlowym) jest formą zgody sprzedającego na otrzymanie zapłaty za towar bądź wykonaną usługę po terminie dostawy. Nie wymaga szczególnej formy prawnej. Może zostać potwierdzony umową, ustalonymi warunkami lub terminem płatności (wyrok Sądu Najwyższego z 1 lutego 2017 r., sygn. I PK 315/15). Odroczenie terminu płatności stanowi często warunek konieczny zawarcia umowy wobec braku po stronie dłużnika zdolności kredytowej i środków na natychmiastową spłatę po otrzymaniu świadczenia wzajemnego, czyli braku płynności. Klauzula ta decyduje zwykle o nawiązaniu stosunku umownego. Stąd dyrektywa i ustawa nie zmierzają do usunięcia z obrotu kredytu kupieckiego, lecz mają na celu przeciwdziałanie jego nadużywaniu, a więc wymuszaniu na słabszym wierzycielu przez silniejszego dłużnika kredytowania jego działalności. W ocenie Sądu, przewidziany w umowach zawieranych pomiędzy stronami 120-dniowy termin zapłaty stanowi niedozwolone postanowienie umowne o charakterze rażąco nieuczciwym. Przedmiotowe postanowienie było wielokrotnie powielane w umowach i wprowadzane wyłącznie z uwagi na interes ekonomiczny pozwanego, zmierzający do zapewnienia mu dodatkowej płynności finansowej. Tak ukształtowany termin płatności pozostaje, zdaniem Sądu, w sprzeczności z zasadami uczciwego obrotu gospodarczego i dobrymi obyczajami handlowymi. Podczas gdy wydłużony termin zapłaty winien stanowić jedynie wyjątek od powszechnie przyjętych standardów rynkowych, zgodnie z dyrektywą (...) , pozwany uczynił z niego swoją stałą praktykę kontraktową, co wynika zarówno ze stanowiska przedstawionego przez pozwanego jak i zeznań świadka M. S. (1) , który zeznał, że powód zostałby pozbawiony możliwości zawarcia umowy z pozwanym, gdyby na taki termin nie wyraził zgody. W tym miejscu należy dodatkowo podkreślić, iż pozwany jest dużym przedsiębiorcą, zdecydowanie większym niż powód, a przypomnieć należy, że termin płatności obarcza wierzyciela ryzykiem gospodarczym działalności dłużnika, a nie odwrotnie. Długie terminy płatności są niewątpliwie sporym obciążeniem dla mniejszych przedsiębiorców, gdyż ciężar ten uniemożliwia wierzycielowi bieżące finansowanie własnej działalności. Za chybione należy uznać również twierdzenia pozwanego, aby wydłużony termin płatności został dostosowany do charakteru jego działalności oraz możliwości płatniczych, skoro ze sprawozdania finansowego pozwanego wynika, iż przyjęty termin nie jest konsekwencją trudności z utrzymaniem płatności finansowej, lecz elementem świadomej strategii finansowej, polegającej na wykorzystaniu taniego kredytu kupieckiego w celu realizacji swoich celów. Wobec powyższego zarzut pozwanego jest nieskuteczny a powodowi należą się odsetki naliczone na zasadzie art. 7 ust. 3, czyli odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych za okres od 61 dnia od doręczenia faktury do dnia wymagalności. Powodowi należały się również odsetki, o których mowa w art. 5 ww. ustawy. Pozwany tej okoliczności w zasadzie nie kwestionował, a bronił się jedynie zarzutem potrącenia. Nie ulega wątpliwości, że powód odpowiednio wcześnie spełniał swe świadczenie, a płatności następowały po upływie 60-dniowego terminu zapłaty. Podstawą prawną żądania kwoty stanowiącej rekompensatę za odzyskiwanie należności jest art. 10 ust. 1 ww. ustawy, który stanowi, że wierzycielowi, od dnia nabycia uprawnienia do odsetek, o których mowa w art. 7 ust. 1 lub art. 8 ust. 1, przysługuje od dłużnika, bez wezwania, rekompensata za koszty odzyskiwania należności, stanowiąca równowartość kwoty: 1) 40 euro - gdy wartość świadczenia pieniężnego nie przekracza 5000 złotych; 2) 70 euro - gdy wartość świadczenia pieniężnego jest wyższa niż 5000 złotych, ale niższa niż 50 000 złotych; 3) 100 euro - gdy wartość świadczenia pieniężnego jest równa lub wyższa od 50 000 złotych. Równowartość kwoty rekompensaty, o której mowa w ust. 1, jest ustalana przy zastosowaniu średniego kursu euro ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym świadczenie pieniężne stało się wymagalne. Niewątpliwie powód był uprawniony do żądania rekompensaty za każdą z nieterminowo opłaconych faktur VAT po upływie 60. dnia od daty doręczenia każdej z faktur. Artykuł 6 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/7/UE z 16 lutego 2011 roku w sprawie zwalczania opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych w związku z art. 3 tej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że w sytuacji gdy w jednej i tej samej umowie przewidziano kolejne dostawy towarów lub kolejne świadczenia usług, mające charakter okresowy, przy czym zapłata za każdą z tych dostaw lub za każde z tych świadczeń powinna nastąpić w określonym terminie, minimalna stała kwota 40 EUR stanowiąca przysługującą wierzycielowi rekompensatę z tytułu kosztów odzyskiwania należności jest należna za każde opóźnienie w płatności (por. wyrok (...) z 1 grudnia 2022 roku, C–370/21). Wspomnieć należy również, iż powód dochodził kwoty rekompensaty w wysokości 40 euro od każdej z faktur, podczas gdy w większości przypadków przysługiwała mu kwota wyższa, tj. 70 euro i 100 euro, albowiem zdecydowana większość faktu opiewała na kwoty wyższe aniżeli 5.000 złotych. Zauważyć również należy, że powód niewłaściwie przyjmował kurs NBP, gdyż kurs ten przyjmował z miesiąca wymagalności danej faktury. Tymczasem jak zostało wyżej wskazane, kurs ten należy przyjmować z miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym dane świadczenie stało się wymagalne. Niemniej jednak, skoro powodowi przysługiwały wyższe kwoty na podstawie ww. ustawy, to Sąd nie dokonywał korekty żądania powoda. Z oczywistych względów Sąd nie mógł zasądzić wyższej kwoty, aniżeli kwota dochodzona pozwem, gdyż stanowiłoby to naruszenie art. 321 § 1 k.p.c. Z kolei zmniejszenie kwoty dochodzonej pozwem tytułem rekompensat nie byłoby zasadne z uwagi na to, że prawo materialne, które Sąd bierze pod uwagę z urzędu przyznaje powodowi wyższe kwoty rekompensat. Z tych też względów należało zasądzić kwoty dochodzone pozwem. Odnosząc się do zarzutu potrącenia, Sąd stwierdził, iż nie zasługuje on na uwzględnienie. Zarzut według prawa procesowego to fakt, którego zaistnienie daje pozwanemu prawo podniesienia zarzutu oraz czynność procesowa, w której pozwany korzysta z prawa podniesienia zarzutu. ( (...) W., O. pozwanego w procesie cywilnym, (...) Nr 6– (...) , s. 473) Według art. 505 4 § 2 k.p.c. , powództwo wzajemne oraz zarzut potrącenia są dopuszczalne, jeżeli roszczenia nadają się do rozpoznania w postępowaniu uproszczonym. Z kolei zgodnie z art. 505 1 k.p.c. , w postępowaniu uproszczonym rozpoznaje się sprawy o świadczenie, jeżeli wartość przedmiotu sporu nie przekracza dwudziestu tysięcy złotych, a w sprawach o roszczenia z rękojmi lub gwarancji - jeżeli wartość przedmiotu umowy nie przekracza tej kwoty. W świetle powołanych przepisów prawa zgłoszenie zarzutu potrącenia jest w postępowaniu uproszczonym niedopuszczalne, jeżeli wierzytelność przedstawiona do potrącenia nie nadawałaby się do rozpoznania w tym postępowaniu. Powołany przepis art. 505 4 § 2 k.p.c. stanowi o zakazie powoływania się zarówno na potrącenie dokonane w toku procesu, jak i na potrącenie dokonane wcześniej. Jak trafnie zauważa bowiem Sąd Najwyższy w uchwale z 13 października 2005 r., III CZP 56/05, OSNC 2006, nr 7-8, poz. 119) w postępowaniu uproszczonym, w przeciwieństwie do postępowania nakazowego (sprzed 7 listopada 2019 r. – przyp. Sądu), ustawodawca ustanawia zakaz zgłaszania zarzutu potrącenia i nie pozwala na powoływanie się na potrącenie i stawianie z tego względu zarzutu potrącenia nawet wówczas, gdy oświadczenie o potrąceniu zostało złożone wcześniej, w szczególności jeszcze przed zawiśnięciem postępowania sądowego. Wierzytelności pozwanego, gdyż przekraczają dwadzieścia tysięcy złotych. Stwierdzić zatem należało, że zarzut potrącenia był nieskuteczny. Analizując jednak dalej, nawet gdyby przyjąć iż tak dokonane potrącenie mogłoby zostać uwzględnione podkreślić należy, iż nie wiadomo jakich stosunków prawnych to oświadczenie dotyczy, z jakich konkretnie umów wynikają noty księgowe i naliczone kary umowne. Jak stanowi art. 203 1 § 1 k.p.c. podstawą zarzutu potrącenia może być tylko wierzytelność pozwanego z tego samego stosunku prawnego co wierzytelność dochodzona przez powoda, chyba że wierzytelność ta jest niesporna, stwierdzona prawomocnym orzeczeniem sądu, orzeczeniem sądu polubownego, ugodą zawartą przed sądem albo sądem polubownym, zatwierdzoną przez sąd ugodą zawartą przed mediatorem, lub uprawdopodobniona dokumentem potwierdzającym jej uznanie przez powoda (pkt 1); o zwrot spełnionego świadczenia przysługująca jednemu z dłużników solidarnych wobec pozostałych współdłużników (pkt. 2). Pierwsza kategoria wierzytelności, które mogą zostać objęte zarzutem potrącenia, wynika ze związku z wierzytelnością dochodzoną pozwem. Ten związek między wierzytelnościami jest skutkiem tego, że muszą one wynikać z tego samego stosunku prawnego, opartego na umowie, delikcie, prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia itd. To pojęcie należy interpretować w sposób ścisły, co oznacza, że nie może stanowić podstawy zarzutu potrącenia wierzytelność pozwanego, która pozostaje w jakimkolwiek związku z wierzytelnością powoda (Art. 203 1 KPC T. I red. Szanciło 2023, wyd. 2/Szanciło). Podnosząc zarzut potrącenia, pozwany powinien go sprecyzować poprzez jednoznaczne określenie wierzytelności, których dotyczy, oraz wskazanie faktów, na których ten zarzut opiera. Sąd uznał, że w realiach niniejszej sprawy nie było możliwe uwzględnienie zarzutu procesowego podniesionego przez pozwanego w ramach niniejszego postępowania, bowiem pozwany nie wykazał, aby została spełniona pierwsza z przesłanek, która dotyczy tożsamości stosunku prawnego. Zdaniem Sadu tak naprawdę strona powodowa nie miała możliwości obrony, bo potrącenie zostało dokonane w sposób zbiorczy nie wskazując, które wierzytelności pozwanego zostają potrącane z jakimi konkretnie wierzytelnościami strony powodowej. Podkreślić należy również, że w aktach sprawy brak jest oświadczenia o potrąceniu z dnia 16 października 2019 r., na które powołuje się strona pozwana. Również i z tego względu nie sposób mówić o skuteczności dokonanego potrącenia. Nie sposób również przyjąć, aby oświadczenie o potrąceniu złożone zostało przez pełnomocnika pozwanego w sprzeciwie od nakazu zapłaty. Z treści sprzeciwu wynika jednoznacznie, że strona pozwana powołuje się na treść oświadczenia o potrąceniu z 16 października 2019 r., a nie składa oświadczenie o potrąceniu. Z treści sprzeciwu nie wynika, aby pozwany w sposób kategoryczny i jednoznaczny złożył oświadczenie o potrąceniu. Zauważyć również należy, że pozwany reprezentowany jest przez fachowego pełnomocnika. Z treści sprzeciwu musiałoby wynikać jednoznacznie, że pozwany potrąca konkretne przysługujące mu wierzytelności z wierzytelnościami powoda. Takiego oświadczenia w treści sprzeciwu jednak brak. Z powyższych względów nie było zasadnym rozpoznanie zarzutu miarkowania kar umownych. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku. O kosztach procesu należnych stronie powodowej Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. W niniejszej sprawie powód wygrał proces w całości, a więc należało zasądzić na jego rzecz zwrot kosztów procesu od pozwanego. Na zasądzoną kwotę 4.617,00 zł składały się: - opłata od pozwu w kwocie 1000,00 zł ( art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych ), - opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, - koszty zastępstwa procesowego w kwocie 3.600,00 zł (§ 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych). Powyższa kwota zasądzona została wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty ( art. 98 § 1 1 k.p.c. ). Asesor sądowy Sebastian Koczułap VII GC 155/22 ZARZĄDZENIE 1. Odnotować; 2. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi pozwanego – pocztą tradycyjną; 3. K. . 21 dni lub z wpływem. K. , dnia 24 kwietnia 2025 r. Asesor sądowy Sebastian Koczułap