Wyrok Sądu Rejonowego w Kętrzynie, I C 605/23

Sygn. akt: I C 605/23 upr WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 czerwca 2026r. Sąd Rejonowy w Kętrzynie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia Sławomir Szubstarski Protokolant: starszy sekretarz sądowy Żaneta Kowalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2026 r. w G. sprawy z powództwa (...) z siedzibą w G. przeciwko O. Z. (1) , o zapłatę I. powództwo oddala; II. zasądza od powoda na rzecz pozwanej kwotę 3 617 (trzy tysiące sześćset siedemnaście) złotych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, tytułem kosztów procesu. Sygn. akt I C 605/23 UZASADNIENIE Powód (...) z siedzibą w G. wniósł o zasądzenie solidarnie, od pozwanych O. Z. (1) i O. Z. (2) , kwoty 48 024,21 zł wraz z odsetkami umownymi naliczanymi według zmiennej stopy procentowej stanowiącej dwukrotność sumy stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych (odsetki maksymalne za opóźnienie), od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz o zasądzenie solidarnie od pozwanych, na rzecz powoda, kosztów procesu według norm przepisanych, w tym opłaty w kwocie 2 402 zł; kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 3 600 zł; opłaty od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. Ponadto powód wniósł o zasądzenie od pozwanych na rzecz powoda odsetek od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie, od dnia uprawomocnienia orzeczenia do dnia zapłaty. W uzasadnieniu żądania pozwu powód podniósł, że jest on nabywcą wierzytelności wynikającej z umowy pożyczki o (...) z 2 grudnia 2016 r. zawartej między zbywcą wierzytelności – (...) w X. (dalej: (...) ), a Z. . Pożyczka została udzielona na kwotę 47 000 zł. Według umowy miała być ona zwracana w miesięcznych ratach. Pożyczkobiorca zmarł 15 lutego 2021 r. nie regulując należności wynikających z zawartej z pożyczkodawcą przedmiotowej umowy. Zgodnie z (...) w (...) roszczenie o zwrot pożyczki staje się wymagalne z dniem ustania członkostwa pożyczkobiorcy, a takie ma miejsce w chwili śmierci. Zgodnie postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z 14 lutego 2022 r. w sprawie I Ns (...) o stwierdzeniu nabycia spadku po pożyczkobiorcy, spadek po nim nabyli pozwani, Z. O. (1) oraz Z. O. (2) , jednocześnie stając się solidarnymi dłużnikami za długi spadkodawcy. Powód wezwał pozwanych do zapłaty całej należności z tytułu niezapłaconej pożyczki, jednakże pozwani nie zaspokoili wskazanego w pozwie żądania powoda. Na kwotę dochodzoną pozwem składają się: kwota 32 213,74 zł jako kapitał pożyczki oraz kwota 15 810,47 zł tytułem odsetek karnych (określonych w pozwie do dnia wniesienia pozwu ) wynikających z zaległości w spłacie rat pożyczki oraz naliczonych od kwoty całego niespłaconego kapitału pożyczki od dnia następującego po dniu wymagalności oraz zwykłych, naliczanych zgodnie z treścią umowy. Pozwana O. Z. (1) w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pozwana przyznała, iż E. Z. był członkiem (...) , który 2 grudnia 2016 r. udzielił mu pożyczki kwoty 47 000 zł umową pożyczki nr (...) Pozwana, jako córka, jest spadkobierczynią E. Z. zmarłego 15 lutego 2021 r. wraz z synem zmarłego O. Z. (2) . Pozwana zaprzeczyła natomiast, iż powód nabył wierzytelność wynikającą z umowy pożyczki nr (...) z 2 grudnia 2016 r, z której wywodzi swoje roszczenie, tym samym zaprzeczyła, iż powód ma legitymację czynną w niniejszym procesie, a także, iż powód wykazał zasadność dochodzonego roszczenia co do wysokości. Pozwana oświadczyła, iż biorąc pod uwagę okoliczności zawarcia umowy pożyczki nr (...) jest ona nieważna, z uwagi na naruszenie przez poprzednika prawnego powoda przy jej zawarciu zasad współżycia społecznego, gdyż z komercyjnym udzielaniem kredytów i pożyczek powinno być związane zjawisko tak zwanego ”odpowiedzialnego kredytowania i pożyczania", a pożyczka udzielona została w warunkach tzw, rolowania kredytów w celu obejścia zakazów z art. 36b i następne ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim. Pozwana podniosła, iż pożyczkobiorca E. Z. nadużywał alkoholu. Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych przy Burmistrzu Miasta w G. skierowała w dniu 17 grudnia 2002 r. do Sądu Rejonowego w K. wniosek o zastosowanie wobec E. Z. obowiązku leczenia odwykowego w zakładzie leczenia odwykowego, którego to leczenia wymieniony nie podjął. W 2011 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej w K. skierował do Sądu akt oskarżenia przeciwko E. Z. oskarżając go o popełnienie przestępstwa znęcania psychicznego nad żoną i córką w stanie pod wpływem alkoholu. E. Z. został skazany, a w wyroku poddano go pod dozór kuratora i nałożono zobowiązanie do powstrzymywania się od nadużywania alkoholu. Dalej pozwana podniosła, iż od 28 sierpnia 2014 r. E. Z. posiadał rachunek w (...) (u poprzednika prawnego powoda). Z zestawienia operacji z rachunku płatniczego (...) + za okres od 28 sierpnia 2014 do 19 lutego 2021 nr rachunku (...) Z. E. (nr członkowski (...) ) wynika iż od sierpnia 2014 r. do grudnia 2016 r. (...) udzielił E. Z. 6 (sześciu) kredytów, pierwszy - najwcześniejszy - w kwocie 7 045,50 zł, kolejny 11 375 zł na spłatę poprzedniego, kolejny 20 000,00 na spłatę poprzedniego, kolejny 26 000 zł na spłatę poprzedniego, kolejny 34 800 zł na spłatę poprzedniego, kolejny 47 000 zł na spłatę poprzedniego. Dalej od maja 2017 r. do stycznia 2018 r. powód udzielił E. Z. kolejnych trzech kredytów, pierwszy w kwocie (1) 12200 zł, kolejny (2) 24000 zł na spłatę poprzedniego, kolejny (3) 32000 zł na spłatę poprzedniego. Od marca 2018 r. do lutego 2019 r. (...) udzielił E. Z. kolejnych 3 (trzech) kredytów, pierwszy w kwocie (1) 10000 zł, kolejny (2) 18000 zł na spłatę poprzedniego, kolejny (3) 25300 zł na spłatę poprzedniego. Od maja 2019 do listopada 2020 powód udzielił E. Z. kolejnych 5 (pięciu) kredytów, pierwszy w kwocie (1) 12000 zł, kolejny (2) 9100 zł, kolejny (3) 1480 zł, kolejny (4) 9800 zł, kolejny (5) 10500 zł. Wysokość obciążeń z tytułu spłat zaciągniętych pożyczek wyniosła w grudniu 2014 r. 274 zł , natomiast w listopadzie 2016 r. 450,77 zł, przy świadczeniu z (...) 957,03 zł. Natomiast udzielenie pożyczki umową (...) spowodowało wzrost obciążenia z tytułu spłat do kwoty 609,49 zł miesięcznie. Pozwana podniosła, iż analiza zestawienia operacji z rachunku płatniczego (...) + za okres od 28 sierpnia 2014 do 19 lutego 2021 nr (...) Z. E. (nr członkowski (...) ), wygenerowanego 6 września 2023 r. pokazuje, iż w listopadzie 2016 r. ( jak i wcześniej) E. Z. nie posiadał zdolności kredytowej. Do takiej konkluzji prowadzą następujące fakty, (fakt pierwszy) 14 listopada 2016 r. E. Z. otrzymał z ZUS świadczenie - emeryturę w wysokości 957,03 zł i stan środków na rachunku wyniósł 1 051,95 zł. W dniu wpływu emerytury (...) ściągnął ratę pożyczki w sumie 450,77 zł i pożyczkobiorcy pozostało do dyspozycji 601,18 zł (fakt drugi). W dniu 2 grudnia 2016 r. kiedy to już Z. miał do dyspozycji 101,19 zł (...) udzielił mu kredytu w kwocie 47 000 zł, z której w pierwszej kolejności (...) pobrał koszty kredytu w kwocie 8 460 zł. Realnie (odnosząc się do pożyczki objętej przedmiotem sporu) (...) podwyższył zadłużenie E. Z. o kolejne 47 000 zł przy koszcie tego zabiegu 8 460 zł obciążającego kredytobiorcę. Pozwana zarzuciła, iż takie postępowanie jest obiektywnie nieracjonalne. Łamie zasadę odpowiedzialnego kredytodawcy i kredytobiorcy. Takie działanie firmy pożyczkowej wskazuje na celowe działanie mające na celu dalsze pogorszenie sytuacji finansowej konsumenta i czerpania nieuzasadnionych korzyści finansowych z jego trudnej sytuacji. Nosi ono cechy lichwy i jako takie nie może być aprobowane społecznie ani pozostawać pod ochroną prawną udzielaną przez organy państwa. Zawartą przez strony umowę należy więc uznać w okolicznościach niniejszej sprawy za sprzeczną z zasadami współżycia społecznego, a co za tym idzie nieważną. Pozwana podniosła powołując się na treść art. 5 kc , iż nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. Pozwany O. Z. (2) zmarł 4 października 2023 r. (kopia aktu zgonu k. 77), wobec czego Sąd Rejonowy zawiesił postępowanie w sprawie (postanowienie k. 331), które Sąd Okręgowy postanowieniem z 10 stycznia 2025 r. (IX Cz 423/24) zmienił przez zawieszenie postępowania w stosunku do O. Z. (2) na podstawie art. 174 §1 pkt 1 k.p.c. Sąd ustalił co następuje: E. Z. nadużywał alkoholu co najmniej od 2002 r. dowód :1. zeznania O. Z. (1) k. 414v-415, 2. kopia wniosku o zastosowanie obowiązku leczenia odwykowego z 17 grudnia 2002 r. k. 315, 3. kopia aktu oskarżenia k. 319-320. E. Z. jako rencista złożył 28 sierpnia 2014 r. deklarację członkowską (...) i z tym dniem został przyjęty w poczet członków (...) z numerem członkowskim (...) . Zadeklarował wkład członkowski w kwocie 1 zł oraz comiesięczne wpłaty na indywidualne konto spółdzielcze w kwocie 15 zł. E. Z. posiadał rachunek o numerze (...) . dowód : 1. deklaracja członkowska – k.26; 2. zestawienie operacji z rachunku płatniczego (...) k. 88 – 107. Od sierpnia 2014 r. do grudnia 2016 r. (...) udzielił E. Z. szeregu pożyczek (kredytów konsumenckich): - pierwszą 28 sierpnia 2014 r. - w kwocie 7 700 zł, z czego (...) wypłacił 7 045,50 zł (po potrąceniu prowizji w kwocie 654,50 zł), następnie pobraniu kwoty 40 zł opłaty przygotowawczej, 633,60 zł składki ubezpieczenia. E. Z. był zobowiązany do zwrotu kwoty 10 007 zł, ratalnie przez cztery lata (48 m-cy) miesięczną ratą po 208,49 zł. Spłacił zaledwie 3 raty (łącznie kwotę 625,47 zł), a 5 grudnia 2014 r. umowa została rozliczona kwotą 7 333 zł z kolejnego kredytu; - drugą 5 grudnia 2014 r. na kwotę 13 000 zł, z czego (...) wypłacił 11 375 zł (po potrąceniu prowizji w kwocie 1 625 zł), następnie pobraniu kwoty 40 zł opłaty przygotowawczej, 1 372,80 zł ubezpieczenia. E. Z. był zobowiązany do zwrotu pożyczki wraz z odsetkami i kosztami jego udzielenia ratalnie po 228,66 zł miesięcznie. Spłacił zaledwie 3 raty (łącznie kwotę 685,98 zł), a 2 marca 2015 r. umowa została rozliczona kwotą 12 648,46 zł z kolejnego kredytu; - trzecią 2 marca 2015 r. na kwotę 20 000 zł, z czego (...) następnie pobrał kwotę prowizji i opłaty przygotowawczej2 540 zł, ubezpieczenia 2 616 zł. E. Z. był zobowiązany do zwrotu pożyczki wraz z odsetkami i kosztami jego udzielenia ratalnie po 263,09 zł miesięcznie. Spłacił zaledwie 3 raty (łącznie kwotę 789,27 zł), a 19 maja 2016 r. umowa została rozliczona kwotą 19 624,03 zł z kolejnego kredytu; - czwartą 19 maja 2015 r. na kwotę 26 000 zł, z czego (...) następnie pobrał kwotę prowizji i opłaty przygotowawczej 3 810 zł, ubezpieczenia 505 zł. E. Z. był zobowiązany do zwrotu pożyczki wraz z odsetkami i kosztami jego udzielenia ratalnie po 329,22 zł miesięcznie. Spłacił 10 rat (łącznie kwotę 3 292,20 zł), a 7 kwietnia 2016 r. umowa została rozliczona kwotą 24 729,56 zł z kolejnego kredytu; - piątą 9 lipca 2015 r. na kwotę 1 900 zł, z czego (...) następnie pobrał kwotę prowizji i opłaty przygotowawczej 410 zł, ubezpieczenia 305,52 zł. E. Z. był zobowiązany do zwrotu pożyczki wraz z odsetkami i kosztami jego udzielenia ratalnie po 24,76 zł miesięcznie. Spłacił 8 rat (łącznie kwotę 198,08 zł), a 7 kwietnia 2016 r. umowa została rozliczona kwotą 1 834,50 zł z kolejnego kredytu; - szóstą 7 kwietnia 2016 r. na kwotę 34 800 zł, z czego (...) następnie pobrał kwotę prowizji i opłaty przygotowawczej 7 174 zł, ubezpieczenia 380,10 zł. E. Z. był zobowiązany do zwrotu pożyczki wraz z odsetkami i kosztami jego udzielenia ratalnie po 450,77 zł miesięcznie. Spłacił 6 rat (łącznie kwotę 2 704,62 zł), a 2 grudnia 2016 r. umowa została rozliczona kwotą 33 743,45 zł z kolejnego kredytu; - siódmą 2 grudnia 2016 r. o nr (...) , na mocy której pożyczkodawca udzielił E. Z. kredytu konsumenckiego w kwocie 47 000 zł ze spłatą do dnia 15 listopada 2026 r. Całkowita kwota do zapłaty przez pożyczkobiorcę wynosiła 72 528,40 zł i stanowiła sumę całkowitej kwoty pożyczki oraz całkowitego kosztu pożyczki. Całkowita kwota pożyczki została wskazana na 38 540 zł, jako suma udostępnionych pożyczkobiorcy środków, które miały zostać w całości przelana na rachunek bankowy (...) przeznaczony do spłaty przez kredytobiorcę posiadanych zobowiązań z umowy pożyczki udzielonej przez (...) . Udzielając pożyczkę (...) pobrał prowizję w wysokości 8 460 zł. Pożyczkobiorca zobowiązany był do spłaty pożyczki w 119 ratach po 609,49 zł każda , za wyjątkiem ostatniej raty , która wyniosła 608,58 zł . Pożyczka ta nie została spłacona do czasu zawarcia umowy w dniu 30.01.2018 r. o nr (...) . dowód: 1. informacja z (...) k. 175-177; 2. umowa pożyczki k. 17-19, 299-300v; 3. formularz informacyjny – k. 312-314; 4. harmonogram spłaty k. 29-31,301-303; 5. Regulamin (...) im. (...) (...) (...) - k.39-40, 6. zestawienie operacji z rachunku płatniczego (...) k. 88 -107 w tym pozycja 531-534; 7. pismo (...) z 8 września 2023 r. k. 422; 9. umowa kredytu z 28 sierpnia 2014 r. k. 472-475. Koszty udzielenia kredytu i jego zabezpieczenia kolejno rozliczanych umów kredytowych nie zostały do 2 grudnia 2016 r. rozliczone z tytułu wcześniejszej ich spłaty. dowód: pismo (...) z 21 kwietnia 2026 r. k. 464-465. E. Z. w sierpniu 2014 r. utrzymywał się ze świadczenia otrzymywanego z (...) w wysokości 933,01 zł, które w marcu 2015 roku wzrosło do kwoty 954,58 zł. Następnie w marcu 2016 r. świadczenie wzrosło do kwoty 1 157,03 zł, przy czym od kwietnia 2016 r. (zaraz po udzieleniu szóstego kredytu) wypłacane było w kwocie 675,16 zł. Wówczas po potrąceniu raty kredytu (450,77 zł) E. Z. pozostawała kwota ok 225 zł, przy czym w październiku 2016 r. wypłacono mu świadczenie wysokości 834,60 zł, a w listopadzie 2016 roku w ogóle nie wpłynęło ono na konto. W dniu udzielenia kredytu (2 grudnia 2016 r.) E. Z. posiadał na koncie kwotę 101,18 zł. dowód: 1. zeznania O. Z. (1) k. 414v-415; 2. zestawienie operacji z rachunku płatniczego (...) k. 88 - 107; 3. decyzja ZUS – k.462, 490. E. Z. zmarł 15 lutego 2021 r. Z tytułu wcześniej zawartych sześciu umów kredytu, w okresie od 28 sierpnia 214 r. do 7 kwietnia 216 r., E. Z. spłacił w ratach kwotę w łącznej wysokości 8 295,62 zł bezsporne, nadto dowód: 1. kopia odpisu skróconego aktu zgonu k.20, 2. zestawienie operacji z rachunku płatniczego (...) k. 88-107. Wobec śmierci E. Z. i utraty przez niego członkostwa w (...) niespłacona kwota pożyczki udzielonej mu przez (...) im. (...) (...) (...) z siedzibą w X. na podstawie umowy zawartej 2 grudnia 2016 r. o nr (...) stała się natychmiast wymagalna. Pozostała do zapłaty kwota kapitału pożyczki wyniosła 32 213,74 zł. dowód : 1. statut (...) k. 32-36; 2. Regulamin (...) - k.39-40; 3. rozliczenie wysokości zadłużenia k. 37-38. Spadek po E. Z. na podstawie ustawy nabyły jego dzieci, córka, O. Z. (1) oraz syn O. Z. (2) po 1/2 części spadku każde z nich . bezsporne, a nadto dowód: kopia postanowienia o stwierdzenie nabycia spadku po E. Z. o sygn. akt I Ns (...) k.28 . Na podstawie umowy przelewu wierzytelności zawartej w dniu 29 marca 2023 r. powód nabył od (...) w X. , wierzytelność przysługującą pożyczkodawcy wobec E. Z. na podstawie umowy pożyczki zawartej w dniu 2 grudnia 2016 r. o numerze (...) . dowód : wyciąg z umowy przelewu wierzytelności k. 12- 16. Sąd zważył co następuje : Powództwo podlegało oddaleniu , albowiem umowa , z której wynika dochodzone roszczenie jest nieważna. Zgodnie z treścią art. 5 k.c. nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny bze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. Sąd ustalił stan faktyczny w niniejszej sprawie na podstawie przedłożonych przez powoda i pozwaną dokumentów lub ich kopii czy wydruków, których prawdziwość nie była kwestionowana przez strony, nie budziła też wątpliwości Sądu. Sąd uwzględnił także zeznania pozwanej O. Z. (1) , w tym w szczególności dotyczące ówczesnej na moment zawierania przedmiotowej umowy pożyczki sytuacji życiowej i finansowej jej ojca- pożyczkobiorcy E. Z. . W ocenie Sądu zeznania świadka zasługują na obdarzenie wiarygodnością, są spójne, logiczne i konsekwentne, znajdują potwierdzenie w przedłożonych przez pozwaną dokumentach, w szczególności pochodzących z prowadzonego postępowania karnego, skierowania na leczenie odwykowe. Wysokość uzyskiwanych przez E. Z. dochodów, wysokość narzuconych kosztów kolejno udzielanych kredytów od 2014 roku wynika z kolei z zestawienia operacji na rachunku płatniczym (...) pożyczkobiorcy. W niniejszej sprawie bezsporny pomiędzy stronami był fakt zawarcia 2 grudnia 2016 r. przez poprzednika prawnego powoda z E. Z. umowy pożyczki o nr (...) . Bezspornym było także następstwo prawne pozwanej, jako spadkobiercy ustawowej zmarłego pożyczkobiorcy. Sporna była natomiast legitymacja procesowa powoda wobec zakwestionowania tej okoliczności przez pozwaną. Sporna była w niniejszej sprawie ważność umowy pożyczki , na podstawie której powód dochodzi zapłaty należności wskazanej w pozwie od pozwanej. Ustalenie legitymacji stron procesu poprzedza materialne badanie powództwa. Legitymacja procesowa bowiem to uprawnienie wypływające z prawa materialnego (konkretnego stosunku prawnego) do występowania z konkretnym roszczeniem przeciwko innemu konkretnemu podmiotowi, dlatego też fakty, z których wywodzone jest dochodzone roszczenie (tworzące prawo podmiotowe), powinien co do zasady dowieść powód. Zwłaszcza w sytuacji, gdy jak w niniejszej sprawie powództwo zostało wytoczone przez podmiot, który nie zawierał bezpośrednio z pozwanym umowy, z której wywodzony jest obowiązek zapłaty, a ponadto pozwany w treści swego stanowiska procesowego podniósł zarzut braku legitymacji czynnej powoda. Rolą Sądu w procesie jest dokonanie oceny istnienia legitymacji procesowej strony w chwili orzekania co do istoty sprawy, a w wypadku stwierdzenia braku legitymacji procesowej (zarówno czynnej, jak i biernej), na Sądzie spoczywa obowiązek wydania wyroku oddalającego powództwo. Sąd nie podzielił zarzutu pozwanej w zakresie braku legitymacji czynnej po stronie powoda. Zgodnie z treścią art. 509§ 1 kc wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. Stosownie do § 2 art. 509 kc wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki. Przelew wierzytelności jest umową , na mocy której dotychczasowy wierzyciel - cedent przenosi wierzytelność do majątku osoby trzeciej - cesjonariusza. Wierzytelność, aby mogła stać się przedmiotem rozporządzenia , musi być w dostateczny sposób oznaczona, powinien być określony stosunek prawny, którego elementem jest zbywana wierzytelność poprzez wskazanie w szczególności stron tego stosunku, świadczenia oraz przedmiotu świadczenia. Powód na potwierdzenie nabycia dochodzonej pozwem wierzytelności wobec pozwanego od wierzyciela pierwotnego przedłożył potwierdzony za zgodność z oryginałem wyciąg z umowy przelewu wierzytelności zawartej 29 marca 2023 r. pomiędzy (...) , a powodem, wraz z wykazem wierzytelności, zgodnie z którą wierzyciel pierwotny (cedent) przeniósł na powoda (cesjonariusza) wierzytelności pieniężne wskazane w ich wykazie załączonym do umowy, obejmującym również wierzytelność przysługującą pożyczkodawcy wobec E. Z. z tytułu umowy pożyczki zawartej 2 grudnia 2016 r. o nr (...) . W konsekwencji powód jest uprawniony do dochodzenia roszczeń wynikających z umowy pożyczki zawartej przez (...) z poprzednikiem prawnym pozwanej. W ocenie Sądu uzasadnionym okazał się kolejny z podniesionych przez pozwaną zarzutów, a mianowicie nieważności umowy pożyczki z 2 grudnia 2016 r. o nr (...) , z uwagi na naruszenie przez pożyczkodawcę obowiązku zbadania zdolności kredytowej pożyczkobiorcy przed udzieleniem mu (kolejnej już) pożyczki. Wskazać należy, iż zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, w szczególności art. 9 ust. 1 tej ustawy, kredytodawca przed zawarciem umowy o kredyt konsumencki jest zobowiązany do dokonania oceny zdolności kredytowej konsumenta. Ocena zdolności kredytowej dokonywana jest na podstawie informacji uzyskanych od konsumenta lub na podstawie informacji pozyskanych z odpowiednich baz danych lub zbiorów danych kredytodawcy (art. 9 ust. 2), natomiast konsument jest zobowiązany do przedstawienia, na żądanie kredytodawcy, dokumentów i informacji niezbędnych do dokonania oceny zdolności kredytowej (art. 9 ust. 3). Jeżeli kredytodawcą jest bank, albo inna instytucja ustawowo upoważniona do udzielania kredytów ocena zdolności kredytowej dokonywana jest zgodnie z art. 70 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe oraz innymi regulacjami obowiązującymi te podmioty, z uwzględnieniem ust. 1–3.(art. 9 ust. 4). Wskazać należy, iż (...) jako inna instytucja ustawowo upoważniona do udzielania kredytów był zobowiązany do badania zdolności kredytowej kredytobiorcy przed udzieleniem kredytu konsumenckiego zgodnie z art. 70 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe. Zgodnie z treścią przywołanego przepisu bank uzależnia przyznanie kredytu od zdolności kredytowej kredytobiorcy. Przez zdolność kredytową rozumie się zdolność do spłaty zaciągniętego kredytu wraz z odsetkami w terminach określonych w umowie. Kredytobiorca jest obowiązany przedłożyć na żądanie banku dokumenty i informacje niezbędne do dokonania oceny tej zdolności. Powyższy obowiązek kredytodawcy znajduje odzwierciedlenie w postanowieniach Regulaminu udzielania kredytów i pożyczek konsumenckich (...) , obowiązującego w dacia zawarcia umowy pożyczki wskazanej w pozwie (k. 39-40). Zgodnie z paragrafem 7 Regulaminu Kasa udziela pożyczek i kredytów wyłącznie swoim członkom uzależniając przyznanie kredytu lub pożyczki od zdolności kredytowej pożyczkobiorcy /kredytobiorcy. W świetle przywołanego postanowienia wynika, iż (...) , udzielając 2 grudnia 2016 r. E. Z. kolejnej (siódmej) pożyczki, miał obowiązek dokonać rzetelnej oceny zdolności kredytowej pożyczkobiorcy, a w przypadku jej braku odmówić udzielenia kolejnej pożyczki. Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela stanowisko Rzecznika Finansowego, działającego na mocy ustawy z 5 sierpnia 2015 r. o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego i o Rzeczniku Finansowym, który określił jako nieuczciwą praktykę rynkową polegającą na udzielaniu przez podmiot kolejnych pożyczek konsumentowi, z przeznaczeniem na spłatę poprzedniego niespłaconego kredytu wraz z jego wszystkimi kosztami, wtrącając w ten sposób konsumenta w spiralę zadłużenia, gdzie kwota do zapłaty cały czas rośnie a klient zobowiązany jest do zapłaty dodatkowych opłat i dalszych odsetek, bowiem kolejno zawierane umowy są cały czas ponownie refinansowane ( por. komunikat RF, publ: (...) /). W literaturze wskazuje się, że z komercyjnym udzielaniem kredytów i pożyczek powinno być związane zjawisko tak zwanego " odpowiedzialnego kredytowania i pożyczania". Odpowiedzialne pożyczanie to min. działanie zapobiegające asymetrii informacyjnej i kompetencyjnej, która dzieli interesariuszy na beneficjentów i ofiary pożyczania. Kształtuje ono także wiarygodne i poprawne relacje z interesariuszami w sektorze finansowym. Idea odpowiedzialnego kredytowania i pożyczania stanowi głównie postulat polityczno-prawny. Obecnie nabiera powoli również wymiaru prawnego, stając się określonym przez prawo nakazem pożądanego działania. W doktrynie podkreśla się, iż realizacja tego modelu winna odbywać się poprzez porządek prawny. Obowiązujące normy prawne powinny nałożyć na kredytodawcę obowiązek weryfikacji zdolności kredytobiorcy do zwrotu kredytu, a brak takiej zdolności winien skutkować odmową udzielenia kredytu i pożyczki ( patrz Anna Stangret - Smoczyńska w: "Zdolność kredytowa w ujęciu prawnym prawa polskiego" ). Zjawiskiem stanowiącym niejako odwrotność zasady odpowiedzialnego pożyczania i kredytowania jest zjawisko lichwy. W przypadku udzielania pożyczek osobom o niskiej zdolności kredytowej, lub wręcz takiej zdolności nie posiadającym, przedsiębiorcy zastrzegają dla siebie rażąco wysokie, w stosunku do rzetelnego i uczciwego obrotu, odsetki i opłaty, kompensując sobie tym samym wysokie ryzyko związane z zawarciem takiej umowy. Skutkiem tego związku, przy braku jakichkolwiek regulacji prawnych, jest stała pauperyzacja najbiedniejszej i najmniej wykształconej części społeczeństwa. Osoby takie z jednej strony nie posiadają bowiem dostępu do środków kredytowych na uczciwych i rynkowych zasadach, z drugiej zaś nie są często w stanie z uwagi na deficyty możliwości intelektualnych lub społecznych, właściwie ocenić konsekwencji ekonomicznych i prawnych swojego działania. Dzieje się tak np. w przypadku osób uzależnionych, niewykształconych, zwłaszcza w przypadku, gdy zawarcie umowy i uzyskanie środków finansowych jest przedstawiane jako " łatwe”, a spłata zobowiązań jako nieobciążająca, w licznych reklamach lub przez pośredników kredytowych. Jednocześnie zjawisko lichwy, a więc udzielania osobom ubogim, nie mającym zdolności kredytowej, bardzo drogich kredytów lub pożyczek, jest jednoznacznie negatywnie oceniane zarówno w sferze normatywnej, jak i moralnej. Wiąże się bowiem z finansowym wykorzystywaniem i uzależnianiem najbiedniejszej i najmniej wyedukowanej część społeczeństwa, przybierając nieraz kształt swoistego niewolnictwa " ekonomicznego". Aby wymusić na podmiotach działających na rynku finansowym właściwą ocenę zdolności kredytowej pożyczkobiorcy (kredytobiorcy) wprowadzono zarówno w europejskim jak i polskim porządku prawnym odpowiednie regulacje prawne. Zgodnie z art. 8 ust 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (...) z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady (...) (Dz.Urz.UE.L Nr 133, str. 66 z późn. zm.), państwa członkowskie zapewniają przeprowadzanie przez kredytodawcę przed zawarciem umowy o kredyt oceny zdolności kredytowej konsumenta na podstawie wystarczających informacji przekazanych mu, w stosownych przypadkach, przez konsumenta oraz, w razie konieczności, na podstawie informacji uzyskanych z odpowiedniej bazy danych. Państwa członkowskie, których ustawodawstwo wymaga od kredytodawców dokonania oceny zdolności kredytowej konsumenta na podstawie informacji z danej bazy danych, mogą zachować ten wymóg. Natomiast zgodnie z art. 18 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (...) z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie konsumenckich umów o kredyt związanych z nieruchomościami mieszkalnymi i zmieniającej dyrektywy (...) i (...) oraz rozporządzenie (UE) nr (...) (Dz.Urz.UE.L Nr 60, str. 34) państwa członkowskie zapewniają, by - przed zawarciem umowy o kredyt - kredytodawca dokonywał szczegółowej oceny zdolności kredytowej konsumenta. W ocenie tej w odpowiedni sposób uwzględnia się czynniki właściwe dla weryfikowania szans konsumenta na wypełnienie zobowiązań na mocy umowy o kredyt . Natomiast zgodnie z ust. 5 pkt a tego przepisu, państwa członkowskie zapewniają, by kredytodawca udostępniał konsumentowi kredyt jedynie wtedy, gdy wynik oceny zdolności kredytowej wskazuje, że prawdopodobne jest wypełnienie zobowiązań wynikających z umowy o kredyt w sposób wymagany w tej umowie. Z powyższymi regulacjami unijnymi korespondują uregulowania znajdujące się w polskim prawie. Zgodnie z art 70 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. prawo bankowe (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1876 z późn. zm.), bank uzależnia przyznanie kredytu od zdolności kredytowej kredytobiorcy. Przez zdolność kredytową rozumie się zdolność do spłaty zaciągniętego kredytu wraz z odsetkami w terminach określonych w umowie. Kredytobiorca jest obowiązany przedłożyć na żądanie banku dokumenty i informacje niezbędne do dokonania oceny tej zdolności. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż pożyczkobiorca E. Z. był członkiem (...) od 28 sierpnia 2014 r. Był on wówczas osobą od wielu lat (ponad 10 lat) uzależnioną od alkoholu. W okresie do kwietnia 2016 r. (...) udzielił E. Z. sześciu kredytów, przy czym tylko pierwszy, udzielony 28 sierpnia 2014 roku udzielony został na cele konsumpcyjne w wysokości łącznej 7 700 zł (w tym na koszty udzielenia kredytu w wysokości 1 627,50 zł). Udzielając pierwszy kredyt (...) zbadał sytuację majątkową rencisty E. Z. , z dochodem miesięcznym 933,01 zł z tytułu renty, który zadeklarował skromne wysokości wkładu członkowskiego (1 zł) oraz miesięcznych wpłat na Indywidualne Konto Spółdzielcze po 15 zł. Stosownie do oczekiwań kredytobiorcy spłatę zobowiązania kredytowego (...) rozłożył na 48 miesięcy po 208,49 zł miesięcznie. W okresie do grudnia 2016 roku dochodowość E. Z. nie ulegała zasadniczej zmianie, która wynikała wyłącznie na waloryzacji świadczenia rentowego i wzrosła o 224,02 zł miesięcznie. W tak zobrazowanej sytuacji majątkowej E. Z. (...) udzielał mu pięciu kolejnych kredytów, każdy po niedługim okresie od zawarcia poprzedniej umowy, z głównym przeznaczeniem na zaspokojenie poprzedniego zobowiązania. Kredyty te obciążane były kolejnymi kosztami, w szczególności prowizją oraz ubezpieczeniem. W ten sposób w okresie około 2 lat (...) uzyskał od rencisty E. Z. kwotę co najmniej 20 000 zł z tytułu prowizji i ubezpieczeń. ( dowód: historia (...) k. 88 – 107 ). Po zawarciu szóstej umowy kredytowej miesięczne zobowiązanie kredytobiorcy z tego tytułu wynosiło 450,77 zł ( dowód: historia (...) , poz. 434 - k. 104 ) podczas gdy z tytułu renty otrzymuje on kwotę 675,16 zł ( dowód: historia (...) , poz. 411,433 - k. 103-14 ). Pomimo spłacania poprzednich kredytów po niedługim okresie kilku miesięcy żaden z kosztów nie został (do grudnia 2016 r.) rozliczony z kredytobiorcą (dowód: pismo (...) z 21 kwietnia 2026 r. k. 464-465). Nota bene stanowisko (...) o niepodleganiu rozliczeniu tych kwot zostało skrytykowane orzeczeniami Sądu Najwyższego oraz (...) . W identycznym kontekście (...) zawarł 2 grudnia 2016 r. z E. Z. kolejną, siódmą już, umowę kredytu nr (...) , którą obciążył kolejnym kosztem prowizji w wysokości 8 460 zł. W chwili zawarcia siódmej umowy (...) dysponował wiedzą o lawinowo narastającym poziomie jego zadłużenia związanego li tylko z zawieraniem kolejnych umów kredytowych, całkowicie nieadekwatnym do niezmiennej dochodowości E. Z. . Co więcej z historii Indywidualnego Konta Spółdzielczego wynika, że wpływy z tytułu renty były ograniczone i od kwietnia 2016 r. wynosiły głównie po 675,16 zł miesięcznie. W dniu 2 grudnia 2016 roku E. Z. dysponował kwotą nieco ponad 100 zł ( dowód: historia (...) , poz. 411,433,452,465,474,488,507,525,530 - k. 103-107 ). Zgodnie z postanowieniami umowy miesięczne spłaty wobec (...) z tytułu zaciągniętej pożyczki miały wynosić 609,49 zł. W tej sytuacji, gdy wielkość miesięcznej raty zasadniczo odpowiada wysokości miesięcznego dochodu kredytobiorcy nie można uznać, że miał on zdolność kredytową. E. Z. uzyskując w listopadzie 2016 r. realny miesięczny dochód w wysokości 957,03 zł nie posiadał zdolności kredytowej, i nie był realnie zdolny do spłaty zaciągniętego zobowiązania wobec (...) . Oceny tej nie zmienia fakt rzeczywistej spłaty przez niego kilkudziesięciu rat albowiem finansowane one były z kolejno udzielanych pożyczek. Umowa kredytu nr (...) pozostawała bez realnego przełożenia na jakąkolwiek korzyść konsumenta związaną z jej zawarciem. Udzielając mu 2 grudnia 2016 r. kolejnej pożyczki pożyczkodawca zwiększał jego zobowiązania o kolejne 8 460 zł. W tej sytuacji pożyczkodawca zobowiązany był odmówić udzielenia E. Z. kolejnej pożyczki z uwagi na brak jego zdolności kredytowej. W ocenie Sądu, sprzeczne z zasadami współżycia społecznego jest działanie firmy pożyczkowej, polegające na zawieraniu umowy pożyczki z konsumentem, który na skutek pozostawania w tak zwanej „spirali kredytowej”nie posiada zdolności kredytowej, i w konsekwencji zwiększaniu jego zadłużenia do pułapu , którego w sposób oczywisty nie będzie w stanie spłacić . Takie czynności firmy pożyczkowej wskazują na celowe działanie mające na celu dalsze pogorszenie sytuacji finansowej konsumenta i czerpania nieuzasadnionych korzyści finansowych. Nosi ono cechy lichwy i jako takie nie może być aprobowane społecznie ani pozostawać pod ochroną prawną udzielaną przez organy państwa. Zawartą przez strony 2 grudnia 2016 r. umowę kredytu nr (...) należy więc uznać w okolicznościach niniejszej sprawy za sprzeczną z zasadami współżycia społecznego, a co za tym idzie nieważną w świetle art. 58 § 2 kodeksu cywilnego. Zgodnie z przywołanym przepisem nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Na marginesie zauważyć należy, że z tytułu zrealizowanych przez E. Z. umów kredytowych, tj, spłaconych przez niego rat kredytu w okresie od 28 kwietnia 2014 r. do końca listopada 2016 roku. E. Z. zwrócił (...) kwotę 8 295,62 zł, co przewyższa realnie udzielony mu kredyt. W konsekwencji powództwo podlegało oddaleniu jako pozbawione podstawy faktycznej i prawnej. Sąd orzekający w niniejszej sprawie związany jest podstawą faktyczną dochodzonego roszczenia wskazaną w pozwie. Powód dochodzi od pozwanej jako spadkobiercy pożyczkobiorcy należności wynikających z niespłacenia umowy pożyczki zawartej 2 grudnia 2016 r. o numerze (...) pomiędzy (...) z siedzibą w X. , a E. Z. . Wobec uznania umowy za nieważną strony nie są nią związane, a tym samym pozwana nie jest zobowiązana do zwrotu należności dochodzonych na podstawie tej umowy. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 §1,11 i 3 k.p.c., uznając, iż powód jako strona przegrywająca jest zobowiązany zwrócić pozwanej tytułem kosztów procesu kwotę 3 600 zł odpowiadającą kosztom zastępstwa procesowego profesjonalnego pełnomocnika ustalone zgodnie z treścią §2 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. ZARZĄDZENIE (...) ; (...) ; (...) . G. , 21 lipca 2026 r.