Postanowienie Sądu Apelacyjnego w Poznaniu, I AGz 240/23

POSTANOWIENIE P. , dnia 18 marca 2024 r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu, I Wydział Cywilny i Własności Intelektualnej w składzie: Przewodniczący: sędzia Mikołaj Tomaszewski po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2024 r. w Poznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w K. przeciwko (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. , T. K. o zobowiązanie do wydania lub wyjawienia środka dowodowego na skutek zażalenia pozwanego na postanowienie Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 29 lutego 2024. sygn. akt XXIV GW 52/23 postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać Sądowi Okręgowemu w Katowicach do ponownego rozpoznania; 2. rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego pozostawić Sądowi Okręgowemu w Katowicach w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji. M. T. Niniejsze pismo nie wymaga podpisu na podstawie § 100a ust. 1-3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2019 r. - Regulamin urzędowania sądów powszechnych jako właściwie zatwierdzone w sądowym systemie teleinformatycznym. starszy sekretarz sądowy J. F. UZASADNIENIE Powód (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w K. w dniu 20 stycznia 2023 r. (data nadania) wniósł pozew przeciwko pozwanym (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. oraz T. K. , wnosząc o zasądzenie od pozwanych solidarnie na rzecz powoda kwoty 1.542.697,73 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia doręczenia pozwanym odpisu niniejszego pozwu do dnia zapłaty. Ponadto powód wniósł o zobowiązanie pozwanych na podstawie art. 479 106 k.p.c. do wyjawienia i wydania szeregu środków dowodowych (pkt 5 lit. a.- e petitum pozwu). Katalog dokumentów objętych wnioskiem został rozszerzony pismem strony powodowej z dnia 28 lipca 2023 r. (k. 938v-939 akt). W treści uzasadnienia pozwu powód wyjaśnił, że dochodzona w niniejszej sprawie kwota stanowi odszkodowanie, o którym mowa w art. 18 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (tekst jedn. Dz. U z 2022 r., poz. 1233)- dalej: u.z.n.k. W ocenie powoda działania pozwanych związane z założeniem i funkcjonowaniem spółki (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. oceniane łącznie stanowią czyn nieuczciwej konkurencji, o którym mowa w art. 3 ust. 1 u.z.n.k. Według powoda czyn nieuczciwej konkurencji popełniony przez pozwanych miał polegać na przejęciu pracowników ( O. K. i K. M. ), wiedzy, (...) części klientów oraz prowadzeniu działalności z naruszeniem tajemnicy przedsiębiorstwa w postaci posiadania i wykorzystywania listy projektów powodowej spółki. Powód wskazał, że wskutek tych działań poniósł negatywne konsekwencje prowadzące do osłabienia jego pozycji rynkowej w postaci utraty przychodów z klientami przejętymi przez pozwaną spółkę, zakończeniem współpracy z dwoma współpracownikami strony powodowej- O. K. i K. M. oraz pojawieniem się podmiotu, który rozpoczął świadczenie tożsamych do usług świadczonych przez powoda i oferowanie ich na tożsamym rynku. Zaskarżonym postanowieniem wydanym w sprawie o sygn. akt XXIV GW 52/23 Sąd Okręgowy w Katowicach postanowił oddalić wniosek powoda o wyjawienie i wydanie środków dowodowych. W ocenie Sądu Okręgowego powód dochodzi odszkodowania z tytułu popełnionych przez pozwanych czynów nieuczciwej konkurencji nie stanowiących jednocześnie naruszenia praw własności intelektualnej, co oznacza, że sprawa nie ma własności nie ma charakteru sprawy o naruszenie praw własności intelektualnej. W konsekwencji powód nie może żądać od pozwanych wyjawienia lub wydania środka dowodowej. Sąd Okręgowy stwierdzając, że zastosowanie instytucji przewidzianej w art. 479 106 k.p.c. nie jest w niniejszej sprawie dopuszczalne powołał się na stanowisko Sądu Apelacyjnego w Warszawie wyrażone w postanowieniu z dnia 15 grudnia 2021 r. sygn. akt VII AGz 498/21, poglądy niektórych przedstawicieli doktryny, a także wywiódł taki wniosek w oparciu treść preambuły Dyrektywy 2004/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie egzekwowania praw własności intelektualnej (Dz. U. UE. L. z 2004 r. nr 157 str. 45), motyw 13, a także uzasadnienie do projektu ustawy, która wprowadziła postępowanie w sprawach własności intelektualnej tj. ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustawy, Dz. U. 2020, poz. 288). Zażalenie na wyżej wskazane postanowienie wniósł powód zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu postanowieniu powód zarzucił naruszenie: 1. naruszenie art. 479 106 w zw. z art. 479 89 § 1 oraz § 2 pkt 1 k.p.c. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że instytucja wyjawienia i wydania środka dowodowego, o której mowa w art. 479 106 k.p.c. nie ma zastosowania w sprawach o zwalczanie nieuczciwej konkurencji, podczas gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów prowadzi do wniosku, że instytucja ta ma zastosowanie w każdej sprawie własności intelektualnej w znaczeniu nadanym w art. 479 89 k.p.c. , a więc zgodnie z art. 479 89 § 2 pkt 1 k.p.c. również w sprawach o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji; 2. nierozpoznanie przez sąd pierwszej instancji istoty sprawy w rozumieniu art. 386 § 4 w zw. z art. 397 § 3 k.p.c. poprzez brak zbadania, czy w odniesieniu do wniosku Spółki o wyjawienie i wydanie środków dowodowych zgłoszonego w pkt 5) petitum pozwu oraz pkt 4) petitum pisma Spółki z dnia 28 lipca 2023 r. zachodzą przesłanki jego uwzględnienia wskazane w art. 479 106 k.p.c. , co wynikało z błędnego uznania przez sąd pierwszej instancji, że instytucja wyjawienia i wydania środka dowodowego, o której mowa w art. 479 106 k.p.c. nie ma zastosowania w sprawach o zwalczanie nieuczciwej konkurencji. Mając na uwadze powyższe zarzuty powód wniósł o: 1. uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, ewentualnie o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez zobowiązanie pozwanych w trybie art. 479 106 k.p.c. do wyjawienia i wydania środków dowodowych wskazanych w pkt 5) petitum pozwu oraz pkt 4) petitum pisma Spółki z dnia 28 lipca 2023 r., 2. zasądzenie od pozwanych solidarnie na rzecz powoda kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na zażalenie powoda pozwani wnieśli o oddalenie w całości zażalenia strony powodowej oraz zasądzenie od powoda solidarnie na rzecz pozwanych kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Zażalenie powoda zasługiwało na uwzględnienie. Uzasadnione okazały się zarzuty skarżącego, że Sąd I instancji dokonał nieprawidłowej wykładni przepisów art. 479 106 w zw. z art. 479 89 § 1 i § 2 pkt 1 k.p.c. poprzez przyjęcie, że instytucja wyjawienia i wydania środka dowodowego nie ma zastosowania w sprawach o zwalczanie nieuczciwej konkurencji. Przypomnieć należy, że Sąd I instancji stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie powód dochodzi odszkodowania z tytułu popełnionych przez pozwanych czynów nieuczciwej konkurencji, nie stanowiących jednocześnie naruszenia praw własności intelektualnej. W konsekwencji Sąd Okręgowy uznał, że skoro sprawa nie ma charakteru sprawy o naruszenie praw własności intelektualnej, powód nie może skutecznie żądać od pozwanych wyjawienia lub wydania środka dowodowego i na tej podstawie oddalił wniosek. Poprzedzając bezpośrednie odniesienie się do stanowiska Sądu Okręgowego wskazać należy, że ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 288), która weszła w życie z dniem 1 lipca 2020 r. ustawodawca wprowadził do Kodeksu postępowania cywilnego szczególne instrumenty proceduralne, które mają zastosowanie we wszystkich sprawach z zakresu własności intelektualnej, w postaci: zabezpieczenia środka dowodowego ( art. 479 96 – 479 105 k.p.c. ), wyjawienia lub wydania środka dowodowego ( art. 479 106 – 479 111 k.p.c. ) oraz wezwania do udzielenia informacji ( art. 479 112 – 479 121 k.p.c. ). W art. 479 89 § 1 k.p.c. ustawodawca wymienił sprawy własności intelektualnej do których zaliczył sprawy o: ochronę praw autorskich i pokrewnych, ochronę praw własności przemysłowej , ochronę innych praw na dobrach niematerialnych. W art. 479 89 § 2 pkt 1 wskazał, że dla potrzeb stosowania przepisów odrębnych o postępowaniu w sprawach własności intelektualnej sprawami własności intelektualnej są także sprawy o: zapobieganie i zwalczanie nieuczciwej konkurencji; ochronę dóbr osobistych w zakresie, w jakim dotyczy ona wykorzystania dobra osobistego w celu indywidualizacji, reklamy lub promocji przedsiębiorcy, towarów lub usług; ochronę dóbr osobistych w związku z działalnością naukową lub wynalazczą. Przepis art. 479 89 k.p.c. § 2 pkt 1 regulacji przekazuje sądom własności intelektualnej wszystkie sprawy o zapobieganie i zwalczanie nieuczciwej konkurencji.. Należy zwrócić uwagę, że przedmiotowe sprawy, dla których podstawę materialnoprawną zgłoszonych roszczeń stanowią przepisy u.z.n.k., obejmują zarówno te kategorie, które zbliżają się do pojęcia własności intelektualnej (zob. art. 11 (...) , stanowiący o ochronie tajemnicy przedsiębiorstwa, czy art. 13 u.z.n.k., poświęcony naśladownictwu produktu), jak również sprawy, które jednoznacznie nie mieszczą się w pojęciu "praw własności intelektualnej" (np. art. 15a, 15b u.z.n.k.). Intencją ustawodawcy jest, aby wszystkie te sprawy zostały poddane kognicji sądu własności intelektualnej (tak komentarz do art. 479 89 k.p.c. T. Szanciło (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Art. 506–1217. Tom II. Wyd. 2, Warszawa 2023, LEGALIS). Jako sprawy własności intelektualnej w szerokim znaczeniu ustawodawca traktuje również sprawy o zapobieganie i zwalczanie nieuczciwej konkurencji. Zostały one zaliczone do tej kategorii w całości, pomimo że nie wszystkie delikty nieuczciwej konkurencji pozostają w związku z własnością intelektualną, skoro niektóre z nich wywołują potrzebę ochrony innych interesów przedsiębiorcy niż jego dobra niematerialne.(zob. komentarz do art. 479 89 k.p.c. pod. red. Małgorzaty Manowskiej). Wobec powyższego brak jest podstaw, aby środki przewidziane w art. 479 106 k.p.c. i n. nie miały zastosowania do wszystkich kategorii spraw wskazanych w art. 479 89 . § 1 i 2 pkt 1-3 k.p.c. Tym samym Sąd Apelacyjny stoi na stanowisku, że instytucja żądania wyjawienia lub wydania środka dowodowego do wszystkich kategorii spraw, o których mowa w art. 479 § 1 i 2 pkt 1-3 k.p.c , w tym do roszczeń dochodzonych w oparciu o przepisy ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Zauważyć należy, że zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie pojawiają się poglądy, iż instytucje przewidziane w art. 479 106 i n. k.p.c. oraz art. 479 113 i n. k.p.c. mają ograniczone zastosowanie do tych spraw uregulowanych w u.z.n.k., które są związane z własnością intelektualną (kopiowanie produktu, naruszenie tajemnicy przedsiębiorstwa. W kontekście powyższego żalący trafnie zauważył, że elementem czynu nieuczciwej konkurencji, który jest zarzucany pozwanym jest naruszenie tajemnicy przedsiębiorstwa, wykorzystanie (...) powodowej spółki. W konsekwencji przyjęcie również poglądu opisanego w niniejszym akapicie pozwala na zastosowanie w niniejszej sprawie art. 479 106 i n. k.p.c. Rację ma żalący, że zaskarżone postanowienie nie nadaje się do weryfikacji w toku kontroli instancyjnej albowiem Sąd Okręgowy nie ocenił zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego i nie poczynił żadnych merytorycznych rozważań dotyczących uprawdopodobnienia roszczenia przez powoda wnioskującego na podstawie art. 479 106 k.p.c. o wyjawienie i wydanie środka dowodowego. Z uwagi na powyższe koniecznym stało się uchylnie zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy Sądowi Okręgowemu w celu rozpoznania wniosku powoda złożonego w oparciu o art. 479 106 k.p.c. przy uwzględnieniu istniejącego w sprawie materiału dowodowego. Z powołanych względów, Sąd Apelacyjny w oparciu o treść art. 386 § 4 k.p.c. w zw. z art. 397 § 3 k.p.c. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. (pkt 1 sentencji postanowienia). O kosztach postępowania zażaleniowego orzeczono na podstawie art. 108 § 1 k.p.c. , pozostawiając to rozstrzygnięcie Sądowi Okręgowemu w orzeczeniu kończącym postępowanie w instancji. M. T. Niniejsze pismo nie wymaga podpisu na podstawie § 100a ust. 1-3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2019 r. - Regulamin urzędowania sądów powszechnych jako właściwie zatwierdzone w sądowym systemie teleinformatycznym. starszy sekretarz sądowy J. F.