Postanowienie Sądu Rejonowego w Opocznie, I Ns 583/24

Sygn. akt I Ns 583/24 POSTANOWIENIE Dnia 30 czerwca 2026 roku Sąd Rejonowy w Opocznie I Wydział Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący Sędzia Anna Olejnik Protokolant st. sekr. sąd. Krystyna Grabska po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2026 roku w C. na rozprawie sprawy z wniosku X. M. , J. M. z udziałem Skarbu Państwa - Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa z/s w H. o zasiedzenie służebności drogi koniecznej postanawia: 1. oddalić wniosek; 2. stwierdzić, że wnioskodawcy i uczestnik ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Sygn. akt INs 583/24 UZASADNIENIE Wnioskodawcy X. M. i J. M. , reprezentowani przez pełnomocnika w osobie adwokata, wnieśli o stwierdzenie zasiedzenia służebności gruntowej przechodu i przejazdu pasem o szerokości 4,5 m, długości 540 m przez działkę nr (...) położoną w W. , gmina P. powiat (...) należącej do Skarbu Państwa. W uzasadnieniu wskazał, że droga z której korzystają na wskazanej działce prowadzi do ich siedliska, które jest znacznie oddalone od dróg publicznych. Wskazali, że jest to dla nich najkrótsza droga do drogi publicznej w miejscowości W. , korzystali z tego dojazdu od kiedy przejęli gospodarstwo rolne w 1982 roku. Podnieśli, że zarówno wnioskodawcy, jak i ich poprzednicy prawni dbali o tę drogę, wyrównując nierówności i utwardzając nawożonymi kamieniami /wniosek k. 3-6/. Uczestnik postępowania Skarb Państwa – Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, w odpowiedzi na wniosek domagał się oddalenia wniosku. Przyznał, że wnioskodawcy korzystali z przejazdu przez działkę nr (...) , jednak mają oni inny bezpośredni dostęp do innej drogi publicznej. Podniósł, iż działka nr (...) jest działką, która może być wykorzystywana rolniczo i została przez właściciela przeznaczona do sprzedaży /odpowiedź na wniosek k. 24-26/ Sąd ustalił co następuje: Wnioskodawcy X. M. i J. M. są właścicielami działki o (...) położonej w O. , gmina P. . Działka ta nie jest ogrodzona, znajduje się na niej w części siedlisko, w pozostałym zakresie stanowi grunty orne oraz częściowo las. Bezpośrednio do nieruchomości wnioskodawców przylega między innymi działka nr (...) (obręb W. ) prowadząca do drogi asfaltowej biegnącej przez wieś W. . Działka nr (...) częściowo jest porośnięta samosiejkami. Na szerokości około 4 m od granicy z działką nr (...) na całej jej długości posiada ślady przejazdu przez nią pojazdów. /okoliczności niesporne, nadto dowód: wypis z rejestru gruntów i wyrys z mapy ewidencyjnej k. 9-10, wydruk z geoportalu k. 27-29 dokumentacja zdjęciowa k.84, 85, 103, protokół oględzin nieruchomości k. 129-130/ Działka nr (...) była uprawiana rolniczo, ostatnio przez B. R. . Od około 30 lat nie jest uprawiana. Od czasu, gdy zaprzestano działalności rolniczej na przedmiotowej nieruchomości, wnioskodawcy zaczęli przejeżdżać pasem ziemi stanowiącym przedmiot sporu. Dodatkowo wnioskodawcy skracając sobie drogę przejeżdżali przez działki sąsiadów m.in. działkę nr (...) należącą obecnie do B. M. (2) , a wcześniej jej ojca G. D. . W 2024 roku G. D. wynajął geodetę, aby wytyczył granicę jego działki i chciał ogrodzić swoją nieruchomość, na której córka rozpoczęła od strony W. budowę domu. Sporny pas gruntu stanowi rozjeżdżony pas ziemi. Nie widać na nim żadnych utwardzeń ani umocnień. Pas ziemi stanowi drogę polną. W przeszłości czasem poprawiane były koleiny czy dziury na „drodze” gruzem czy kamieniami z pól. Czynili to inni mieszkańcy z własnej woli, wnioskodawcy nie zlecali tych czynności. /dowód: zeznania świadków: M. G. k. 59, CD k. 62, 00.27.22, 00.33.17, R. B. k. 40, CD k. 62, 00.53.56, B. R. k. 60, CD k. 62, 01.05.10, 01.08.53, G. D. k. 60v, CD k. 62, 01.17.39, 01.26.33, 01.31.55, B. M. (1) k. 77, CD k. 78, 00.19.05, zeznania wnioskodawców: X. M. k. 143v, CD k. 145, 00.03.33., 00.08.44, 00.11.19, zeznania wnioskodawcy J. M. k. 143v, CD k. 145, 00.13.07, 00.16.43, 00.17.14, 00.17.45, protokół z oględzin nieruchomości k. 130/ Wnioskodawcy byli właścicielami wąskiej działki łączącej ich nieruchomości z drogą asfaltową w kierunku W. , jednak zamienili się z sąsiadem w latach 80-tych. Nieruchomości wnioskodawców mają bezpośredni dostęp do drogi gminnej prowadzącej przez las do O. . Droga ta jest niewiele gorszej jakości niż ta, którą dojeżdżają do W. . Nigdy nie wnosili do gminy o poprawienie drogi do O. . Wnioskodawcy mają również możliwość dojazdu do W. inną drogą gminną w nieco dalszej odległości od ich posesji. Korzystają z przejazdu przez działkę nr (...) , gdyż jest ona najkrótsza. /dowód: zeznania świadków: M. G. k. 59, CD k. 62, 00.27.22, 00.33.17, P. J. , k. 59v, CD 62, 00.38.58, 00.46.01, 00.50. 4. B. k. 40, CD k. 62, 00.53.56, B. R. k. 60, CD k. 62, 01.05.10, 01.08.53, G. D. k. 60v, CD k. 62, 01.17.39, 01.26.33, 01.31.55, B. M. (1) k. 77, CD k. 78, 00.19.05, G. N. , k. 121v CD k. 123, 00.06.32, 00.15.13, D. N. , k. k. 122, cd k. 123, 00.20.40, 00.28.25, G. G. k. 126v CD k. 128, 00.05.06, 00.07.04, zeznania wnioskodawców: X. M. k. 143v, CD k. 145, 00.03.33., 00.08.44, 00.11.19, zeznania wnioskodawcy J. M. k. 143v, CD k. 145, 00.13.07, 00.16.43, 00.17.14, 00.17.45, protokół z oględzin nieruchomości k. 130/ Ustalając powyższy stan faktyczny Sąd oparł się na dokumentach zgromadzonych w aktach sprawy, które nie budzą wątpliwości co do ich autentyczności i wiarygodności. Nie były też kwestionowane przez żadną ze stron. Sąd oparł się również na zeznaniach świadków, którzy są zgodni, co do tego, że droga przez działkę nr (...) jest najkrótsza i właśnie z niej korzystają od wielu lat wnioskodawcy w celu dojazdu do swojej posesji i pól. Okoliczności tej nie kwestionował również uczestnik postępowania. Sąd nie dał wiary świadkom co do okoliczności, iż to wnioskodawcy utwardzali i wyrównywali przedmiotowy pas ziemi. Okoliczności tej nie potwierdzają sami wnioskodawcy, którzy zarówno podczas oględzin, jak i podczas zeznań wskazywali, że w powstałe dziury kamienie czy gruz wsypywały różne osoby, którym dany materiał budulcowy był zbędny. Nie czynili tego na zlecenie wnioskodawcy. Oględziny nieruchomości nie wykazały, by „droga” była w ogóle utwardzona. Sad nie dał również wiary świadkom jakoby droga przez las prowadząca do O. była nieprzejezdna. Podczas oględzin stwierdzono, że droga ta jest przejezdna, stan niewiele gorszy od drogi przez działkę nr (...) . Jedyna różnica polega na tym , że jest ona znacznie dłuższa. Sąd dokonał również oględzin nieruchomości, z których to czynności wynika, iż wnioskodawcy mają kilka możliwości dojazdu do swojej posesji; każda ze stron dojechała inną drogą. Sąd jadąc przez wieś W. nie zauważył nawet wyjeżdżonego pasa przez działkę nr (...) i go minął. Sąd pominął dowód z opinii biegłego celem ustalenia przebiegu przedmiotu zasiedzenia. Brak wykazania mocą przeprowadzonych dowodów istnienia zasadniczych przesłanek dla uznania wniosku, powodował, że dowód z opinii biegłego stał się zbędny. Sąd zważył co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.. Zgodnie z art. 292 k.c. , służebność gruntowa może być nabyta przez zasiedzenie tylko w wypadku, gdy polega na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia. Przepisy o nabyciu własności nieruchomości przez zasiedzenie stosuje się odpowiednio. Nabycie ograniczonego prawa rzeczowego przez zasiedzenie w obecnym stanie prawnym jest przyjmowane w literaturze za odstępstwo od ogólnej zasady wynikającej z art. 245 §1 k.c. , zgodnie z którym do ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego stosuje się jedynie przepisy o przeniesieniu własności. Wyjątkiem od tej zasady jest przewidziana w art. 292 k.c. możliwość nabycia służebności gruntowej przez zasiedzenie. W orzecznictwie służebność gruntowa jest uznawana za istotne ograniczenie prawa własności i z tego powodu niezbędne jest szczegółowe ustalenie, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki jej nabycia przez zasiedzenie (postanowienie Sądu Najwyższego z 18 kwietnia 2008r., II CSK 627/07). Do przesłanek tych należy: nieprzerwane posiadanie służebności, korzystanie z trwałego i widocznego urządzenia na nieruchomości, która w wyniku nabycia służebności gruntowej przez zasiedzenie stanie się nieruchomością obciążoną oraz upływ czasu, którego długość zależy od dobrej lub złej wiary tego, kto uzyskał posiadanie służebności gruntowej. Przez pojęcie urządzenia niewątpliwie przyjmuje się mechanizm lub zespół elementów służących do wykonywania określonych czynności, czy też ułatwiających korzystanie z niego. Na gruncie instytucji służebności będzie to wynik działań człowieka uzewnętrzniony w postaci trwałej, który ma możliwość lub ułatwiać korzystanie z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści oznaczonej służebności. Korzystanie z cudzego gruntu polegające na działaniach pozostawiających co prawda widoczne ślady, w postaci np. kolein, czy ścieżek nie będzie prowadzić do zasiedzenia służebności, albowiem nie odbywa się ono poprzez korzystanie z trwałego i widocznego urządzenia. Zwykła polna droga zaznaczona koleinami nie spełnia tego wymogu, natomiast jej okopanie rowami, ogrodzenie, urządzenie mostków itd. może zmienić tę ocenę na korzyść kwalifikacji takiej drogi jako widocznego i trwałego urządzenia. Rozbieżności w orzecznictwie i doktrynie budzi zagadnienie, czy dopuszczalność nabycia służebności gruntowej przez zasiedzenie jest uwarunkowana wykonaniem trwałego i widocznego urządzenia przez posiadacza służebności, a w każdym razie przez podmiot inny niż właściciel nieruchomości, która ma być obciążona wskutek nabycia służebności gruntowej przez zasiedzenie. Sąd opowiada się tutaj za linią orzeczniczą, w myśl której służebność gruntową można nabyć przez zasiedzenie tylko wtedy, gdy trwałe i widoczne urządzenie zostało wykonane przez posiadacza służebności, a nie przez właściciela nieruchomości, z której posiadacz korzysta w zakresie służebności /por. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 1974r. III CRN 94/74, postanowienie z dnia 10.03.1998 r., I CKN 543/97, post. SN z 29.05.2000 r., III CKN 742/98). Nie spełnia takiego wymogu jedynie poprawienie przez użytkownika drogi utwardzenia wykonanego przez właściciela nieruchomości, na której się ona znajduje /postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 grudnia 1999 r., II CKN 366/98 /. Zwrócić uwagę wypada, że teza o wyłączeniu zasadności wniosku z uwagi na wykonywanie urządzenia przez właściciela znajduje oparcie w stanowisku, wedle którego nabycie służebności gruntowej przez zasiedzenie powinno być możliwe nie tylko w przypadku, gdy trwałe i widoczne urządzenie wykonał posiadacz służebności, lecz także wtedy, gdy wykonała je osoba trzecia działająca bez zlecenia właściciela nieruchomości. Należy bowiem przyjąć, że wykonanie trwałego i widocznego urządzenia zarówno przez posiadacza służebności, jak i przez osobę trzecią działającą bez zlecenia właściciela, pełni w jednakowym stopniu funkcję ostrzegawczą dla właściciela nieruchomości. Jednakże jest to sytuacja w której istnieje brak wiedzy właściciela i jego zgody, na wykonywanie urządzenia przez osobę trzecią. Zatem w sytuacji, w której osoby trzecie zajmowały się utwardzaniem czy naprawą dziur w „drodze” zajmowały się osoby trzecie, nie wnioskodawcy, robiły to w sposób samodzielny, a nie na zlecenie wnioskodawców, należy przyjąć, że to nie wnioskodawcy dokonywali tych czynności. Jednocześnie należy wskazać, że w chwili obecnej nie ma na gruncie żadnych śladów świadczących o urządzaniu drogi na przedmiotowym pasie gruntu. Jest to droga polna, jest to tylko ślad wyjeżdżony przez samochody i ciągniki rolnicze, co potwierdzają oględziny nieruchomości. A jak wspomniano wyżej w orzecznictwie Sądu Najwyższego, który to pogląd podziela sąd meritti, samo wyjeżdżenie, ścieżka, ślady kół nie stanowią trwałego urządzenia na gruncie. Sąd podziela pogląd, że przepis art. 292 k.c. ma na celu zapobieganie temu, aby korzystanie z cudzej nieruchomości w zakresie służebności gruntowej nie prowadziło zbyt często do powstania służebności w tej drodze – co najważniejsze – w sposób nie dostrzeżony przez właściciela gruntu, z którego korzysta właściciel innej nieruchomości. Chodzi o to, aby właściciele sąsiednich nieruchomości nie przeszkadzali sobie w korzystaniu w jakimś zakresie ze swoich nieruchomości tylko z obawy, że może to grozić zasiedzeniem /zob. wyr. Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 1974 r ./. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, Sąd uznał, że na gruncie brak jest trwałego urządzenia, które wskazywałoby na urządzenie przez wnioskodawców drogi na działce nr (...) . Samo wyjeżdżenie pasa gruntu nie stanowi trwałego urządzenia o czym mowa wyżej. Wnioskodawcy nie udowodnili, aby jako właściciel (...) ponieśli jakiekolwiek istotne nakłady na urządzenie lub utrzymanie drogi usytuowanej na gruntach uczestnika. Na marginesie należy zauważyć, iż wnioskodawcy, co zeznała X. M. posiadali wąską działkę łączącą ich nieruchomości z drogą w W. , jednak wyzbyli się jej i woleli korzystać z działki należącej do Skarbu Państwa. Nadto trzeba zauważyć, iż wnioskodawcy mają jeszcze inne alternatywne drogi dojazdu, zarówno do drogi w W. , jak i drogi w O. . Ich jedyną „wadą” jest fakt, iż są dłuższe niż przejazd przez działkę nr (...) . Wobec powyższego Sąd orzekł o oddaleniu wniosku. O kosztach orzeczono w myśl art. 520 § 1 kpc , nie znajdując podstaw do odstąpienia od tej reguły z uwagi na wysokość kosztów poniesionych przez każdego uczestnika i ostateczne rozstrzygnięcie.