Wyrok Sądu Okręgowego w Suwałkach, III U 151/26

Sygn. akt III U 151/26 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 czerwca 2026r. Sąd Okręgowy w Suwałkach III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: sędzia Piotr Witkowski Protokolant: T. T. - (...) po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2026r. w V. sprawy E. U. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. o ustalenie w związku z odwołaniem E. U. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. z dnia 12 marca 2026 r. znak (...) , decyzja nr (...) zmienia zaskarżoną decyzję i ustala, że podstawa wymiaru składek E. U. , podlegającego ubezpieczeniom społecznym jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, w okresie czasu od 1 stycznia 2025r. do 31 grudnia 2025r. podlega wyliczeniu na podstawie z art. 18c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych . UZASADNIENIE Decyzją z 12.03.2026r., wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 18 ust. 8, art. 20 ust. 1 oraz art. 18c ust. 1 i ust. 10 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t. jedn. Dz.U. z 2026 r. poz. 199 ze zm.), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. stwierdził, że miesięczna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe odwołującego E. U. , podlegającego ubezpieczeniom jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, w okresie od 1.01.2025r. do 31.12.2025r. wynosi 5.203,80 zł. W uzasadnieniu wskazał, że stosownie do art. 18 ust. 8 wskazanej ustawy - podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek na dany rok kalendarzowy. Składka w nowej wysokości obowiązuje od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia danego roku. W myśl art. 20 ust. 1 wskazanej ustawy - podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie wypadkowe stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i ubezpieczenia rentowe. Zgodnie z art. 18c ust. 1 powołanej wyżej ustawy, podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonego, o którym mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1, którego roczny przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskany w poprzednim roku kalendarzowymi nie przekroczył kwoty 120.000 zł, uzależniona jest od dochodu z działalności pozarolniczej działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, zwanego dalej "dochodem z pozarolniczej działalności gospodarczej", uzyskanego w poprzednim roku kalendarzowym. Zgodnie z art. 18 c ust. 10 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych , ubezpieczony, o którym mowa w ust. 1 , może zrezygnować z uprawnienia do ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zgodnie z niniejszym artykułem. Rezygnacja oznacza, że za miesiąc, w którym zrezygnował z uprawnienia, oraz pozostałe miesiące kalendarzowe do końca danego roku kalendarzowego ustala podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe na zasadach określonych w art. 18 ust. 8 . Zakład ustalił, że od 1.01.2021r. 31.12.2024r. E. U. wykorzystał limit 36 miesięcy kalendarzowych ulgi (...) , której podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne uzależniona jest od dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, uzyskanego w poprzednim roku kalendarzowym. Od 1.01.2025r. miał prawo do przedłużenia ulgi (...) o dodatkowe 12 miesięcy. W dniu 27.01.2025r. jednak złożył dokument wyrejestrowujący (...) z kodu (...) oraz dokument zgłoszeniowy (...) z kodem (...) . Działanie to oznaczało rezygnację z uprawnienia do ustalenia najniższej podstawy wymiaru składek za okres od 1.01.2025r. do 31.12.2025r. Rezygnacja ta ma charakter nieodwołalny i obowiązuje do końca roku kalendarzowego. W odwołaniu od powyższej decyzji E. U. wniósł o jej zmianę poprzez stwierdzenie, że jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą podlega ubezpieczeniom społecznym z kodem tytułu ubezpieczenia (...) ( (...) ) w okresie od 1.01.2025r. Podniósł, iż pismem z dnia 6.03.2026r. złożył szczegółowe wyjaśnienia, które organ rentowy całkowicie pominął. Wskazał na fikcyjność i pośpieszność przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego. Podniósł zarzut prawidłowego zachowania ustawowego terminu na zgłoszenie do ulgi (...) . Powołując się na art. 18c ust. 9 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych , wskazał, iż ostateczny termin upływał w dniu 31.01.2025r., a składając dokumenty korygujące 30.01.2025 r. wymogu tego dochował. Zanegował stanowisko o rzekomej „nieodwołalnej rezygnacji”, powołując się na prawo do dokonywania korekt oświadczeń woli wewnątrz terminu zawitego, co poparł m.in. oficjalnymi komunikatami informacyjnymi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 22.01.2026r. Ponadto przez ponad 12 miesięcy organ rentowy bez zastrzeżeń przyjmował składki i potwierdzał w systemie (...) jego status z kodem (...) , co wywołało u niego uzasadnione przekonanie o prawidłowości dokonanych czynności. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując w całości argumentację faktyczną i prawną zawartą w zaskarżonej decyzji. Sąd ustalił i zważył, co następuje: Odwołanie należało uznać za uzasadnione. E. U. , prowadząc swoją pozarolniczą działalność gospodarczą, z końcem roku 2024 wykorzystał podstawowy limit 36 miesięcy kalendarzowych ulgi (...) . W dniu więc 27.01.2025r. jego księgowa dokonała wyrejestrowania go z ubezpieczeń z dotychczasowym kodem tytułu ubezpieczenia (...) ( (...) ). W tym samym dniu zgłosiła odwołującego do ubezpieczeń społecznych z kodem (...) , właściwym dla pełnej podstawy wymiaru składek ( (...) ). W dniu jednak 30.01.2025r. księgowa odwołującego się za pośrednictwem systemu teleinformatycznego poprzez swoje biuro rachunkowe przesłała do organu rentowego pakiet zgłoszeniowy tj. (...) wyrejestrowujący odwołującego z ubezpieczeń z kodem pełnej podstawy (...) od 1.01.2025 r. (z kodem przyczyny (...) ) oraz (...) zgłaszając odwołującego do ubezpieczeń społecznych (w tym dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego) oraz ubezpieczenia zdrowotnego z kodem tytułu ubezpieczenia (...) od 1.01.2025 r. Transmisja danych została pomyślnie przetworzona przez system teleinformatyczny ZUS, który przyjął dokumenty jako w pełni poprawne. Platforma (...) zarejestrowała zgłoszenie bez generowania jakichkolwiek błędów, zatwierdzając kod tytułu ubezpieczenia (...) jako aktualny. E. U. spełniał bowiem warunki do przedłużenia ulgi (...) o dodatkowe 12 miesięcy, gdyż w 2023 r. podlegał ubezpieczeniom z kodem (...) . Ponowne zaś zgłoszenie do ulgi będzie w pełni skuteczne, o ile zostanie dokonane przed upływem zawitego terminu ustawowego, tj. do 31.01.2025r. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że odwołujący się winien korzystać z dodatkowej ulgi (...) na cały rok 2025. Zgodnie z art. 18c ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ubezpieczony ma prawo do korzystania z ulgi (...) . Musi tylko, zgodnie z art. 36 ust. 14a pkt. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zawiadomić o tym organ rentowy przez złożenie zgłoszenia wyrejestrowania i ponownego zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych zawierającego prawidłowe dane w terminie do końca stycznia danego roku kalendarzowego, jeżeli zmiana w stosunku do danych wykazanych w zgłoszeniu następuje w styczniu tego roku, przy czym jeżeli termin ten jest krótszy niż 7 dni, ubezpieczony dokonuje zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych w terminie 7 dni od zaistnienia zmiany albo w terminie 7 dni od zaistnienia zmiany albo w terminie 7 dni od zaistnienia zmiany w pozostałych przypadkach. Nie można stać na restrykcyjnym poglądzie, że nie można poprawić swojej woli co do stanowiska ze skorzystania ze stosownego prawa czy uprawnienia, jeżeli już wcześniej wyraziło się inną, a nie upłynął jeszcze termin do ostatecznego zadeklarowania się. Taki pogląd wynika z wyroku Sądu Najwyższego z dnia 18.07.2023r., (...) 58/22, w którym czytamy, że formalizm postępowania przed organem rentowym nie może sankcjonować oczywistych omyłek. Skoro krótkotrwałe zgłoszenie do pełnego ubezpieczenia nastąpiło wbrew rzeczywistej woli płatnika, a błąd ten został niezwłocznie naprawiony poprzez złożenie korekty do końca stycznia (zgodnie z procedurą z art. 36 ust. 14a ustawy), to ZUS miał bezwzględny obowiązek uwzględnić ostateczny stan konta. O. formalizm urzędowy nie może prowadzić do pozbawienia ubezpieczonego jego słusznie nabytych praw materialnych. Rzeczywistą natomiast wolą odwołującego się było zaś kontynuowanie korzystania z ulg w zakresie ubezpieczenia społecznego, co jednoznacznie wynika z zeznań świadka G. Ł. , prowadzącej obsługę księgową odwołującego się. Jak świadek ten zeznał, odwołujący się koniecznie chciał jeszcze płacić niższe kwoty składek na ubezpieczenie społeczne, i gdy ustaliła, że można jeszcze korzystać z ulgi (...) , podjęła ku temu stosowne kroki. Nie można pojęcia „rezygnacja” interpretować mechanicznie, w oderwaniu od rzeczywistej woli ubezpieczonego. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 24.04.2024r. sygn. akt III (...) 47/23, rezygnację z uprawnienia warunkuje wpierw jego skuteczne nabycie. W niniejszej sprawie wola odwołującego pozostawała niezmienna i nakierowana na kontynuację korzystania z przysługującej mu ulgi. Znajduje to bezpośrednie potwierdzenie w fakcie nieprzerwanego opłacania składek w obniżonej wysokości począwszy od 2022r. Prawo odwołującego do ulgi (...) płynnie przechodziło na rok 2025 r. o dodatkowe 12 miesięcy, czemu organ rentowy nie zaprzeczył. W tej sytuacji sporne czynności podjęte przez biuro rachunkowe 27.01.2025r. należy rozpatrywać wyłącznie w kategorii błędu techniczno-formalnego, a nie świadomego oświadczenia woli ubezpieczonego o rezygnacji z uprawnień. Prawo do autokorekty zgłoszenia stanowi wentyl bezpieczeństwa przed nadmiernym rygoryzmem. Jak trafnie wskazał Sąd Apelacyjny w Szczecinie w wyroku z 19.05.2022r. sygn. akt III AUa 413/21, racjonalny ustawodawca nie może wykluczyć ewentualności popełniania błędów przy sporządzaniu wysoce sformalizowanej dokumentacji. Dopuszczalność skorygowania danych jest szczególnie uzasadniona, gdy błąd miał charakter obiektywny i był niezależny od samego ubezpieczonego (por. wyrok Sądu Okręgowego w Gliwicach z 29.12.2020r., sygn. akt VIII U 1320/20). Zauważyć należy, że przepisy prawa nie przewidują automatyzmu ze skorzystania jeszcze z ulgi (...) na podstawie art. 18c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych . Brak jest przepisu, że trzeba bezwzględnie zdeklarować ją jednym oświadczeniem woli przed 31 stycznia danego roku co do podstawy wymiaru składek. Stąd wolę tę do 31 stycznia danego roku zawsze można zmienić. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. orzekł jak sentencji. PW/mmw