Wyrok Sądu Rejonowego Poznań-Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu, V C 1961/23

Sygn. akt V C 1961/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Poznań, 29 października 2024 roku Sąd Rejonowy Poznań Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu V Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: sędzia Aneta Sobolewska-Żukiel po rozpoznaniu 29 października 2024 roku w S. na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa (...) (...) z siedzibą w V. ( (...) ) przeciwko M. L. o zapłatę 1. zasądza od pozwanej na rzecz powoda 6.750,40 zł (sześć tysięcy siedemset pięćdziesiąt złotych czterdzieści groszy) wraz z odsetkami umownymi liczonymi od 6.000 zł w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od 21 lutego 2023 roku do dnia zapłaty, 2. kosztami procesu obciąża pozwaną i z tego tytułu zasądza od pozwanej na rzecz powoda 2.217 zł, w tym 1.800 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego powoda wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. sędzia Aneta Sobolewska-Żukiel UZASADNIENIE Powód (...) (...) (...) z siedzibą w (...) ( (...) ) wniósł o zasądzenie od pozwanej M. L. kwoty 6.750,40 zł wraz z odsetkami umownymi w wysokości odsetek maksymalnych od kwoty 6.000 zł liczonymi od dnia 21 lutego 2023 roku do dnia zapłaty. W uzasadnieniu powód wskazał, że pozwana 20 grudnia 2022 roku zwarła z pierwotnym wierzycielem (...) Sp. z.o.o. umowę pożyczki nr (...) na okres 30 dni. Prowizja za udzielenie pożyczki wyniosła 649,310 zł, a odsetki umowne – 101,10 zł. Pozwana nie spłaciła pożyczki. Na mocy ramowej umowy sprzedaży wierzytelności z 31 marca 2023 roku oraz aktu cesji z 5 kwietnia 2023 roku (...) Sp. z o.o. dokonała przelewu wierzytelności przysługującej jej od strony pozwanej na rzecz powoda. Na dochodzoną kwotę składa się: - 6.000 zł tytułem niespłaconego kapitału, - 649,30 zł tytułem prowizji - 101,10 zł tytułem odsetek umownych. W odpowiedzi na pozew pozwana M. L. wniosła o oddalenie powództwa w całości. Pozwana zakwestionowała: legitymację czynną powoda, istnienie roszczenia oraz wskazała, że umowa zawiera klauzule abuzywne. Sąd ustalił następujący stan faktyczny sprawy: 20 grudnia 2022 roku pozwana M. L. zawarła z (...) Sp. z o.o. z siedzibą w N. umowę pożyczki nr (...) . Umowa została zawarta na odległość, w formie elektronicznej. Na podany przez pozwaną zweryfikowany rachunek bankowy pożyczkodawca przelał kwotę 6.000zł. Umowa została zawarta na 30 dni. Termin spłaty pożyczki określono na dzień 19 stycznia 2023 roku. Całkowita kwota do spłaty przez pozwaną wyniosła: 6.750,40 zł. Na kwotę tą składały się: kwota pożyczki 6.000 zł, prowizja za udzielenie pożyczki 649,30 zł, odsetki umowne 101,10 zł. Całkowity koszt pożyczki wyniósł 750,40 zł. (...) 319.44% Pozwana kwotę pożyczki otrzymała 20 grudnia 2022 r. Jednocześnie pozwana otrzymała na maila potwierdzenie zawarcia umowy pożyczki. dowód: umowa pożyczki z 20.12.2022 r. k. 8-9, potwierdzenie wydania przedmiotu umowy– k. 10, wiadomość mailowa – k. 69, 70. 31 marca 2023 roku pożyczkodawca zawarł z powodem ramową umowę sprzedaży wierzytelności, na mocy której powód zobowiązał się do cyklicznego zakupu wymagalnych i niespłaconych wierzytelności pożyczkodawcy z tytułu zawartych z konsumentami umów pożyczek. 5 kwietnia 2023 r. strony tej umowy dokonały na jej podstawie przelewu wierzytelności, mocą którego powód nabył m. in. wierzytelność będącą przedmiotem niniejszego procesu. W załączniku nr 2 do umowy cesji pod poz. 216 wskazano oprócz imienia i nazwiska pozwanej, jej numer PESEL jak również numer umowy, kwotę kapitału, odsetek, prowizji, odsetek karnych oraz łączną kwotę do zapłaty. Umowę cesji w imieniu powoda zawierał G. B. upoważniony przez członka zarządu powoda A. G. , a w imieniu pożyczkodawcy prezes zarządu pożyczkodawcy – P. Ć. . (...) została poinformowana o dokonanej cesji i wezwana do zapłaty kwoty 6.960,31 zł, w tym kwoty 6.000 zł tytułem kapitału, 129,68 zł tytułem odsetek oraz 830.63 zł tytułem opłat. dowód: zawiadomienie o cesji- k.11, akt cesji wraz z wykazem sprzedanych wierzytelności – k. 12-14, umowa ramowa sprzedaży wierzytelności k. 1517, KRS – k.18-19, pełnomocnictwo – k. 20, 21, rejestr handlowy (...) (...) – k. 22 Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie przywołanych wyżej dowodów w postaci dowodów z dokumentów prywatnych. Dokumenty przedłożone przez powoda zostały poświadczone za zgodność z oryginałem przez występującego w sprawie pełnomocnika. Sąd nie znalazł powodów z urzędu by kwestionować ich autentyczność. Pozwana zakwestionowała w sprzeciwie ważność umowy pożyczki. Jednakże nie podnosiła żadnych argumentów co prawdziwości danych zawartych w dokumentach oraz przedłożonych przez powoda wydrukach. Ocena prawna: Roszczenie powoda okazało się być uzasadnione. Odnośnie zarzutu braku legitymacji czynnej powoda. Zarzut braku czynnej legitymacji procesowej powoda w niniejszej sprawie nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 509 § 1 k.c. wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. Z kolei art. 513 § 1 k.c. stanowi, że dłużnikowi przysługują przeciwko nabywcy wierzytelności wszelkie zarzuty, które miał przeciwko zbywcy w chwili powzięcia wiadomości o przelewie. Celem i skutkiem przelewu jest przejście na nabywcę wierzytelności, a zatem ogółu uprawnień przysługujących dotychczasowemu wierzycielowi, który zostaje wyłączony ze stosunku zobowiązaniowego, jaki go wiązał z dłużnikiem. Jednakże w następstwie przelewu nie może pogorszyć się sytuacja dłużnika. Przelew wierzytelności skutkował wstąpieniem cesjonariusza (powoda) w ogół uprawnień, służących uprzednio cedentowi (pożyczkodawcy). W konsekwencji dochodzone roszczenie przysługuje powodowi w takim samym zakresie, w jakim przysługiwałoby pożyczkodawcy. Ponadto, przelewowi wierzytelności o zwrot pożyczki udzielonej konsumentowi nie sprzeciwiała się właściwość zobowiązania. Dla pozwanego bez znaczenia pozostaje kwestia tego, na rzecz jakiego podmiotu zwróci swoje zadłużenie. Jego obowiązek w dalszym ciągu będzie taki sam, jak gdyby w sprawie występował pożyczkodawca z tą jedynie różnicą, że będzie świadczył na rzecz innego podmiotu. Powód przedłożył umowę ramową przelewu wierzytelności zawartą z poprzednim wierzycielem pozwanej oraz akt cesji do Ramowej Umowy Zakupu Wierzytelności. Wskazane wyżej dokumenty zostały poświadczone za zgodność z oryginałem przez pełnomocnika powoda będącego radcą prawnym w sposób prawidłowy: poświadczenia zawierają datę, miejscowość oraz podpis poświadczającego pełnomocnika. Sąd nie wzywał do przedłożenia ich w oryginale, albowiem brak jest jakichkolwiek uzasadnionych wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów. Odnośnie umocowania osób podpisanych pod umową ramową przelewu wierzytelności. Nie ma żadnych przeszkód w tym, by umowa cesji została zawarta przez pełnomocnika. W okolicznościach sprawy przy zawarciu ramowej umowy sprzedaży wierzytelności pożyczkodawca był reprezentowany przez organ uprawniony do reprezentacji – Prezesa zarządu (odpis KRS k. 18), a powód był reprezentowany przez upoważnionego pełnomocnika. Zgodnie z art. 103 § 1 k.c. jeżeli zawierający umowę jako pełnomocnik nie ma umocowania albo przekroczy jego zakres, ważność umowy zależy od jej potwierdzenia przez osobę, w której imieniu umowa została zawarta. Potwierdzenie co do zasady może być dokonane w dowolnej formie, także w sposób dorozumiany, np. poprzez dobrowolne wykonanie umowy przez rzekomego mocodawcę. Nawet zatem jeśli umowa została zawarta przez pełnomocnika działającego bez umocowania, to przekazanie wszelkich dokumentów związanych z przenoszonymi wierzytelnościami stanowi wystarczające potwierdzenie działania tego pełnomocnika przez mocodawcę. Ponadto powód wystąpił z powództwem w niniejszej sprawie powołując się na zawartą umowę cesji, co również świadczy o tym, że nawet jeśli pełnomocnik działał bez ważnego umocowania jego czynności zostały potwierdzone przez powoda. Odnośnie określenia zbywanej wierzytelności. W ocenie sądu wierzytelność względem pozwanej został w umowie cesji wystarczająco zindywidualizowana przez podanie szczegółowych danych określających zawartą pomiędzy pożyczkodawcą, a pozwaną umowę (podano imię i nazwisko pozwanej, jej numer pesel, numer umowy pożyczki i kwotę pożyczki wraz z kosztami). Taki sposób oznaczenia wierzytelności jest powszechnie akceptowany przez sądy i zgodny z praktyką w tego rodzaju sprawach. Dodać przy tym należy, że powód ostatecznie wszedł w posiadanie szeregu danych pozwanej, w tym tzw. danych wrażliwych jak numer Pesel jej adres - do czego mogło dojść jedynie w przypadku skutecznego przelewu. W szczególności, że pozwana nie wskazała na żadne okoliczności, które uzasadniałyby przypuszczenie, że powód mógł wejść w posiadanie tych danych w sposób niezgodny z prawem. Nikt natomiast nie przekazywałby osobie trzeciej, bez żadnego celu, dokumentów zawierających wrażliwe dane osobowe pozwanej, dokumentujących powstanie wierzytelności o spłatę pożyczki. Odnośnie zapłaty ceny. Przelew wierzytelności jest czynnością o charakterze rozporządzającym. Ważność umowy przelewu zależy od istnienia i ważności umowy zobowiązującej, tj. umowy sprzedaży, zamiany, darowizny itp. ( art. 510 § 1 k.c. ). W okolicznościach sprawy podstawą przelewu wierzytelności pomiędzy pożyczkodawcą, a powodem była umowa sprzedaży wierzytelności. Przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę. Dla ważności umowy sprzedaży nie ma znaczenia to, czy cena została zapłacona. Brak zapłaty ceny rodzi bowiem po stronie sprzedawcy względem kupującego roszczenie o jej zapłatę. Odnośnie zawarcia umowy pożyczki przez pozwaną. Powód dochodził od pozwanej zapłaty kwoty 6750,40 zł powołując się na zdefiniowaną w art. 5 ust. 13) ustawy o kredycie konsumenckim (tj. z dnia 16 maja 2019 r., Dz.U. z 2019 r. poz. 1083, dalej: u. k.k. ) umowę pożyczki z 2 października 2018 roku. Pozwana w toku postępowania kwestionowała fakt zawarcia umowy podnosząc, że nie złożyła podpisu pod umową oraz wnioskiem o jej zawarcie. Pozwana i pożyczkodawca zawarli umowę pożyczki za pomocą środków porozumiewania się na odległość. Art. 5 ust. 13 ) u. k.k. definiuje umowę o kredyt konsumencki zawieraną na odległość jako umowę zawieraną z konsumentem bez jednoczesnej obecności obu stron, przy wykorzystaniu środków porozumiewania się na odległość. Z punktu widzenia skuteczności zawarcia tego rodzaju umowy zbędne jest, by została ona opatrzona podpisem strony. Do jej zawarcia wystarczające jest samo złożenie przez strony zgodnych oświadczeń woli. Jest to uregulowanie korespondujące z brzmieniem art. 720 k.c. Umowa pożyczki jest umową konsensualną, dochodzi zatem do skutku w wyniku porozumienia stron. Do jej zawarcia nie jest również wymagana szczególna forma dla oświadczeń woli stron. Dla celów wyłącznie dowodowych ustawodawca wymaga w art. 720 § 2 KC , by umowa pożyczki, której wartość przekracza 1000 zł, zawarta była w formie dokumentowej (zob. wyr. SA w Katowicach z 21.3.2018 r., I ACa 994/17, Legalis). Niezachowanie tej formy nie wpływa jednak na ważność umowy. Innymi słowy, dla zawarcia umowy pożyczki istotna jest wola obu stron zawarcia takiej umowy. W realiach niniejszej sprawy nie może być zatem mowy o nieprawidłowym sposobie zawarcia umowy pożyczki. Podnoszone przez pozwaną okoliczności braku dokonania przez nią czynności takich jak złożenie podpisu osobiście bądź kwalifikowanego drogą elektroniczną, pozostają więc bez znaczenia dla zawarcia umowy opisanej w art. 5 ust. 13 ) u. k.k. dopóty, dopóki istnieje obustronna chęć nawiązania stosunku prawnego o określonej treści. Stąd też w ocenie sądu wskazywane przez pozwaną argumenty pozostawały bez znaczenia dla ustalenia faktu zawarcia między pozwaną, a poprzednikiem prawnym powoda umowy pożyczki. Art. 29 § 1 u.k.k. stanowi bowiem, że umowa o kredyt konsumencki powinna być zawarta w formie pisemnej, chyba że odrębne przepisy przewidują inną szczególną formę. Przepisem takim jest właśnie art. 5 ust. 13 ) u. k.k. W umowie pożyczki pozwana wskazała wszystkie swoje dane w tym imiennie i nazwisko, nr Pesel, numer dowodu osobistego, nr telefonu oraz adres mailowy. Pożyczkodawca przelał na konto pozwanej kwotę 6.000 zł, co wynika z załączonego do akt sprawy potwierdzenia przelewu, a pozwana nie podnosiła, że konto na które przelano kwotę nie jest jej rachunkiem bankowym. W konsekwencji przyjąć należało, że pomiędzy pozwaną, a pożyczkodawcą doszło do zawarcia umowy pożyczki na warunkach wynikających z umowy pożyczki nr (...) z 20 grudnia 2022 roku. Kolejno, Sąd zobowiązany był do oceny postanowień umowy pożyczki w kontekście ich ewentualnej abuzywności lub nieważności. Sąd jest zobligowany zbadać, czy w umowach z konsumentami nie występują niedozwolone klauzule umowne lub inne postanowienia naruszające prawa konsumentów, jak również czy postanowienia uzgodnione między stronami mają nieuczciwy charakter. W związku z powyższym sąd dokonał całościowej oceny postanowień zawartych w umowie pożyczki z 20 grudnia 2022 roku pod kątem ich ewentualnej abuzywności. Podstawą dla dokonania takiej kontroli był art. 385 1 k.c. w zw. z art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim i art. 3 ustawy o kredycie konsumenckim. Sąd miał na uwadze, że co do zasady pobieranie prowizji przez przedsiębiorców zajmujących się udzielaniem pożyczek w ramach prowadzonej działalności gospodarczej jest dopuszczalne, choć limitowane przez regulacje zawarte w ustawie o kredycie konsumenckim, w tym art. 36a powołanej regulacji. Przepis ten ogranicza swobodę umów poprzez określenie górnej granicy sumy pozaodstekowych kosztów kredytu. Wysokość naliczanych opłat dodatkowych nie tylko musi się mieścić w granicach ustawowych, ale także musi być uzasadniona okolicznościami konkretnego przypadku. Okoliczność, że suma pozaodsetkowych kosztów kredytu nie przekracza granicy zakreślonej przepisami ustawy o kredycie konsumenckim, nie zwalnia Sądu z obowiązku rozważenia, czy postanowienia umowne nakładające na pożyczkodawcę (konsumenta) obowiązek ich uiszczenia w danej wysokości nie stanowią klauzul abuzywnych w rozumieniu art. 385 1 k.c. – 385 3 kc. Maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu w czasie pandemii Covid – 19 (zgodnie ustawą z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2020 poz. 374)) oblicza się według wzoru: MPKK ≤ (K x 25 %) + (K x n/R x 30 %) w którym poszczególne symbole oznaczają: MPKK - maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu, K - całkowitą kwotę kredytu, n - okres spłaty wyrażony w dniach, R - liczbę dni w roku. Kwota prowizji w wysokości 649,30 zł nie przekracza maksymalnej wysokości pozaodsetkowych kosztów kredytu – w wysokości 1.854,04 zł. Skoro ustawodawca wprowadził określone ograniczenie w określaniu pozaodsetkowych kosztów kredytu dla podmiotów udzielających pożyczek/kredytów i pożyczkodawca zastosował się do tych ograniczeń, to nie można już czynić mu zarzutu z tego, że określenia umowne pozaodsetkowych kosztów kredytu zgodne z ustawą o kredycie konsumenckim – przepisami chroniącymi konsumentów - stanowią klauzulę abuzywną. Ponadto wysokość prowizji jest stosunkowo niewielka, bo wynosi ok. 10% kwoty pożyczki. W ocenie sądu, w okolicznościach sprawy, prawa konsumenta nie zostały w treści umowy ukształtowane w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszający jego interesy. Znacząca nierównowaga kontraktowa na niekorzyść konsumenta pozostaje sprzeczna z dobrymi obyczajami, gdy można rozsądnie założyć, że kontrahent konsumenta, traktujący go w sposób sprawiedliwy i słuszny i uwzględniający jego prawnie uzasadnione roszczenia, nie mógłby racjonalnie się spodziewać, że konsument zaakceptowałby w ramach negocjacji klauzulę będącą źródłem tej nierównowagi (por. np. wyrok SN z 15.01.2016 r. sygn.. I CSK 125/15). Rażące naruszenie interesów konsumenta polega zaś na nieusprawiedliwionej dysproporcji praw i obowiązków na jego niekorzyść (por. np. wyrok SN z dnia 13.07.2005 r., sygn.. I CK 832/04, niepubl.). Tymczasem pozwana sama wybrała kwotę pożyczki, okres jej trwania oraz powiązaną z nimi wysokość opłaty, nie skorzystał też z prawa do odstąpienia od umowy. Wysokość opłaty nie zawiera w sobie wyłącznie zysku powódki, ale i jest pochodną kosztów prowadzenia działalności na rynku pożyczek krótkoterminowych. Pamiętać też należy, że powód nie jest instytucją bankową. Pożyczki są udzielane bez żadnego zabezpieczenia, w sposób odformalizowany i uproszczony. Często są to pożyczki wysokiego ryzyka. Wyższy zysk powoda jest zatem bilansowany wyższym ryzkiem związanym z udzielaniem tego typu pożyczek. Pozwana decydując się na zawarcie umowy pożyczki z powodem, powinna zatem liczyć się z tym, że koszty udzielenia takiej pożyczki będą wyższe niż w przypadku pożyczki bankowej. W tej sytuacji należało stwierdzić, że roszczenie powoda wynikające z faktu, że pozwana nie spłaciła zadłużenia wobec pożyczkodawcy jest zasadne. Sąd zatem w punkcie 1 wyroku zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 6.750,40 zł wraz z odsetkami umownymi w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od kwoty 6.000 zł od dnia 21 lutego 2023 r. do dnia zapłaty. O odsetkach Sąd orzekł na podstawie art. 481 § 1 i 2 1 k.c. O kosztach procesu Sąd orzekł zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Wobec nie uwzględnienia powództwa na podstawie art. 98 § 1 i 2 k.p.c. należało zasądzić od pozwanej na rzecz powoda zwrot poniesionych przez niego kosztów, tj. 2.217 zł. Na kwotę tę złożyły się: opłata od pozwu w wysokości 400 zł, koszty zastępstwa procesowego w wysokości 1.800 zł oraz opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa w wysokości 17 zł. Od kosztów postępowania zasądzonych na rzecz powoda przysługują z mocy samego prawa odsetki w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty ( art. 98 § 1 1 k.p.c. ). sędzia Aneta Sobolewska-Żukiel