Wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie, III AUa 250/25

Sygn. akt III AUa 250/25 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 września 2025 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w osobie: Przewodnicząca Sędzia SA Jolanta Hawryszko po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 września 2025 r. w S. sprawy B. F. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. o wysokość emerytury na skutek apelacji organu rentowego od wyroku Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 26 lutego 2025 r., sygn. akt VI U 433/24 oddala apelację. SSA Jolanta Hawryszko III AUa 250/25 UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 26 lutego 2025 r., w sprawie z odwołania B. F. od decyzji z 2 września 2024, przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w G. o wysokość emerytury: I – zmienił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w G. z dnia 2 września 2024 roku, i przyznał B. F. prawo do obliczenia emerytury na podstawie art. 26 w związku z w związku z art. 55 ustawy - od 1 sierpnia 2024 roku; II – stwierdził odpowiedzialność pozwanego za nieustalenie okoliczności niezbędnych do wydania decyzji . Sąd ustalił, że ubezpieczony ur. (...) , w dacie 30.09.2008 złożył wniosek o emeryturę. Postępowanie co do tego wniosku zostało umorzone wobec cofnięcia wniosku. Ponowny wniosek o emeryturę złożył 17.03.2009 r. i otrzymał emeryturę na podstawie art. 27 ustawy od 1.03.2009 r. Po przyznaniu emerytury podlegał ubezpieczeniom społecznym (nieprzerwanie od 1979 do 17.03.2009 r.). Ubezpieczony 23.08.2024 r. nadał wniosek o przeliczenie emerytury „wg nowych zasad”, przy przyjęciu najkorzystniejszego dalszego trwania życia. Pozwany rozpoznał wniosek ubezpieczonego decyzją z 2.09.2024 r., (zmienianą decyzjami z 17 września i 15.11.2024 r.). Decyzją z dnia 2.09.2024 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. odmówił B. F. przeliczenia emerytury. Hipotetyczna wysokość emerytury ustalonej na podstawie art. 55 ustawy wynosi 4275,78zł, a emerytury z art. 27 ustawy w chwili jej przyznania 3438,65 zł. Sąd Okręgowy rozważył, że zgodnie z art. 55 ustawa z 17 grudnia 1997 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U.2024.1631) ubezpieczonemu spełniającemu warunki do uzyskania emerytury na podstawie art. 27, który kontynuował ubezpieczenia emerytalne i rentowe po osiągnięciu przewidzianego w tym przepisie wieku emerytalnego i wystąpił z wnioskiem o przyznanie emerytury po dniu 31 grudnia 2008 r., może być obliczona emerytura na podstawie art. 26, jeżeli jest wyższa od obliczonej zgodnie z art. 53. W judykaturze aprobuje się, że ubezpieczony może żądać ponownego obliczenia wysokości jego emerytury w sposób określony w art. 26 ustawy emerytalnej, ale tylko wówczas, gdy w chwili składania wniosku o to świadczenie z tytułu osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego spełniał warunki określone w art. 55 ustawy emerytalnej, a organ rentowy mimo tego zaniechał obliczenia wysokości emerytury również według zasad kapitałowych, poprzestając na zastosowaniu do jej wyliczenia art. 53 tej ustawy (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 4 września 2013 r., II UK 23/13, OSNP 2014 nr 6, poz. 85 i z dnia 7 listopada 2013 r., II UK 143/13, OSNP 2014 nr 10, poz. 148). Z taką sytuacją mamy do czynienia w sprawie. Ubezpieczony powszechny wiek emerytalny osiągnął w 2007 r. Pozwany wysokość emerytury obliczył wyłącznie na podstawie art. 53 ustawy (choć w decyzji z 1.04.2029 r. wskazał, iż przyjęto wariant najkorzystniejszy). Wyliczenia pozwanego (k. 21), choć dokonane na datę 1.01.2009 r., wskazują iż emerytura obliczona na podstawie art. 55 jest wyższa niż na podstawie art. 53 (dalsze trwania życia na dzień 1.03.2009 wynosiło 186,4). Cofniecie wniosku o emeryturę i umorzenie postępowania administracyjnego w tym zakresie powoduje, iż wniosek o emeryturę należy traktować jako niebyły. Twierdzenia pozwanego co do skutków cofnięcia wniosku (k.17v) nie znajdują uzasadniania w zasadach logicznego rozumowania. Istotne jest bowiem nie złożenie wniosku, lecz nieskorzystanie z powstałego w dniu osiągniecia powszechnego wieku emerytalnego prawa do emerytury (por. wyrok Sądu Najwyższego z 15.3.2018 r. w sprawie I UK 31/17). O odpowiedzialności pozwanego za nieustalenie okoliczności niezbędnych do wydania decyzji, Sąd orzekł na podstawie art. 118 ust. 1a ustawy, ponieważ pozwany dysponował niezbędnym materiałem dowodowym koniecznym do wydania prawidłowej decyzji. Apelację od wyroku złożył organ emerytalny. Wyrokowi zarzuciła naruszenie prawa materialnego – art. 55 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17.12.1998 r. przez błędną wykładnię i przyjęcie, że wystąpienie przez ubezpieczonego z wnioskiem o przyznanie emerytury przed dniem 31.12.2008 r. i późniejsze jego cofnięcie, skutkujące umorzeniem postępowania w tym zakresie, uzasadnia przyznanie temu ubezpieczonemu prawa do obliczenie emerytury na podstawie art. 26 w związku z art. 55 ww. ustawy – od 1.08.2024 r. Apelujący wnioskował o uchylenie wyroku i oddalenie odwołania, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zdaniem apelującego, w sprawie Sąd nie uwzględnił literalnej treści przedmiotowej regulacji, stanowiącej przepis szczególny. W sprawie ubezpieczony bezspornie w wnioskiem do organu rentowego wystąpił przed 31.12.2008 r. tj. w dacie 30.09.2008 r., zaś przedmiotowa regulacja nie przewiduje instytucji cofnięcia wniosku przed uprawomocnieniem się decyzji. Sąd Apelacyjny rozważył sprawę i uznał, że apelacja jest niezasadna. W ocenie Sądu Apelacyjnego, przy bezsporny stanie faktycznym sprawy i w kontekście roszczenia ubezpieczonego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował prawo materialne i w oparciu o przesłanki tego prawa, trafnie ocenił okoliczności sprawy. Na wstępie wymaga wskazania, że rozstrzygnięcie sprawy zasadza się na interpretacji przepisu art. 55 ustawy emerytalnej. Przepis ten stwarza możliwość obliczenia emerytury na nowych zasadach według art. 26 wtedy, gdy ubezpieczony osiągnął wiek emerytalny, kontynuował ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wystąpił z wnioskiem o przyznanie emerytury po dniu 31 grudnia 2008 r. W stanie faktycznym sprawy, ubezpieczony wiek emerytalny osiągnął w lutym 2007 r., kontynuował zatrudnienie i ubezpieczenie, złożył pierwszy wniosek 30 września 2008 r. (przed 31.12.2008 r.), wniosek ten został cofnięty, a organ umorzył postępowanie w dniu 12 stycznia 2009 r., po czym ubezpieczony złożył kolejny wniosek 17 marca 2009 r. W tym stanie, kluczowe są skutki cofnięcia wniosku z 2008 roku. Gdyby wniosek z września 2008 wywołał skutki prawne, to świadczenie przyznane na jego podstawie byłoby skutkiem wniosku przed 31.12.2008 r . i art. 55 nie miałby zastosowania. Cofnięcie wniosku spowodowało jednak, że należy go traktować jako niebyły, nie wywołujący żadnych skutków prawnych. Jest to ogólna instytucja procedury administracyjnej i jako taka – o ile nie zostanie wprost wyłączona przez ustawodawcę – jest dopuszczalna we wszystkich postępowaniach administracyjnych przed organem rentowo-emerytalnym. W konsekwencji, skoro pierwszy wniosek nie wywołał skutków, to prawdziwym momentem wystąpienia o emeryturę był dopiero wniosek z 17 marca 2009 r. Tym samym spełniony został ustawowy warunek z art. 55 – po 31 grudnia 2008 r. Wymaga podkreślenia, że cofnięcie wniosku z 2008 roku nie było wątkiem pobocznym postępowania, ale kluczowym elementem analizy, dla przesądzenia, że warunki z art. 55 zostały spełnione. Dzięki temu Sąd pierwszej instancji prawidłowo orzekła, że ubezpieczony od sierpnia 2024 r. ma prawo do obliczenia emerytury według art. 26 w zw. z art. 55 ustawy emerytalnej. Wobec powyższego, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację organu rentowego. SSA Jolanta Hawryszko