Wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie, III AUa 23/25

sygn. akt III AUa 23/25 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 lipca 2025 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w osobie sędziego Urszuli Iwanowskiej, po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2025 r., w S. , na posiedzeniu niejawnym, sprawy z odwołania Z. U. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w K. o świadczenie uzupełniające i dodatek pielęgnacyjny na skutek apelacji ubezpieczonego od wyroku Sądu Okręgowego w Koszalinie IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 grudnia 2024 r., sygn. akt IV U 795/22, oddala apelację. sędzia Urszula Iwanowska sygn. akt III AUa 23/25 UZASADNIENIE Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. decyzjami z dnia 4 sierpnia 2022 r. odmówił Z. U. : - prawa do świadczenia uzupełniającego dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji (decyzja znak: (...) ), - prawa do dodatku pielęgnacyjnego z tytułu niezdolności do samodzielnej egzystencji (decyzja znak: (...) ) wskazując, że zgodnie z orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS z dnia 27 lipca 2022 r. nie został uznany za osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji. W odwołaniach od obu powyższych decyzji Z. U. wniósł o ich uchylenie wskazując, że nie został przyjęty do szpitala, zgodnie z zaleceniem lekarza rodzinnego, wobec czego jest pozbawiony pomocy lekarskiej. Ubezpieczony podkreślił, że z powodu przebytego udaru ciężko jest mu wykonywać podstawowe czynności takie jak chodzenie, mówienie itp. Nadto odwołujący się podniósł, że cierpi z powodu zawrotów głowy i nie może wykonywać podstawowych czynności domowych. W odpowiedzi na odwołania organ rentowy wniósł o ich oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonych decyzjach. Wyrokiem z dnia 10 grudnia 2024 r. Sąd Okręgowy w Koszalinie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie. Powyższe orzeczenie Sąd Okręgowy oparł o następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne: Z. U. urodził się w dniu (...) (74 lata). Posiada wykształcenie zawodowe (elektromonter). W dniu 9 maja 2022 r. złożył wniosek o świadczenie uzupełniające oraz o dodatek pielęgnacyjny. Wobec złożonego wniosku skierowany został na badania lekarskie wykonywane przez lekarza orzecznika ZUS, który orzeczeniem z dnia 24 maja 2022 r. nie stwierdził niezdolności do samodzielnej egzystencji. Wobec złożonego sprzeciwu sprawa stała się przedmiotem rozpoznania przez komisję lekarską ZUS, która orzeczeniem z dnia 27 lipca 2022 r., również potwierdziła brak niezdolności do samodzielnej egzystencji. Na tej podstawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. zaskarżonymi decyzjami z dnia 4 sierpnia 2022 r., odmówił Z. U. prawa do świadczenia uzupełniającego dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji oraz prawa do dodatku pielęgnacyjnego. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. orzeczeniem z dnia 25 listopada 2022 r., zaliczył Z. U. do znacznego stopnia niepełnosprawności (symbol: 10-N). Orzeczenie zostało wydane do 30 listopada 2026 r. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 12 października 2022 r. U ubezpieczonego rozpoznano: - dyskretny niedowład połowiczy oraz niewielkiego stopnia zespół móżdżkowy po przebytym w 2009 roku udarze niedokrwiennym mózgu; - zmiany zwyrodnieniowo-dyskopatyczne kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego; - zespół psychoorganiczny aktualnie manifestujący się głównie zaburzeniami nastroju (ograniczone zaburzenia nastroju); - hypercholesterolamia z otyłością spowodowaną nadmierną podażą energii oraz hyperurikimią, bez objawów zapalenia stawów i bez guzków odnawialnych; - nadciśnienie tętnicze samoistne w II okresie WHO, unormowanie leczeniem ambulatoryjnym bez konieczności leczenia szpitalnego; - choroba niedokrwienna serca stabilna, bez niewydolności lewokomorowej serca, z powodu kardiomyopatii niedokrwiennej. Biegli neurolog, ortopeda i psychiatra po zbadaniu ubezpieczonego, wykonaniu badania podmiotowego i zapoznaniu się z dokumentacją medyczną w opinii z dnia 3 kwietnia 2023 r. stwierdzili, że Z. U. nie jest niezdolny do samodzielnej egzystencji. Podczas badania lekarskiego ortopeda i neurolog, z odchyleń stwierdzili niezborności w postaci drżenia zamiarowego i zaburzenia chodu. Objawy te nie stanowią jednak podstawy do orzeczenia niezdolności do samodzielnej egzystencji. Ubezpieczony nie wymaga stałej (długotrwałej) opieki osób trzecich, a jedynie częściowej pomocy w niektórych czynnościach codziennego dnia i pełnieniu ról społecznych. Psychiatra po zbadaniu ubezpieczonego stwierdziła, że z powodu rozpoznanych przez nią zaburzeń nie jest on niezdolny do samodzielnej egzystencji. Funkcje poznawcze są wybiórczo zaburzone, głównie w zakresie pamięci świeżej (bez cech otępienia). Posiada sprawne funkcje operacyjne, zachowany krytycyzm i orientację wielokierunkową. Jest komunikatywny i zna swoje problemy zdrowotne i ograniczenia. Występująca zmienność nastroju z tendencją do stanów depresyjnych jest właściwie kontrolowana farmakologicznie w warunkach POZ, bez nasilenia znacznego stopnia i bez wymiaru psychotycznego. W ocenie psychiatry, w rozumieniu zdrowia psychicznego ubezpieczony posiada zdolność do prowadzenia spraw leczniczych, administracyjnych i zadbania o własne potrzeby. Z opinii biegłego kardiologa z dnia 28 października 2023 r., wydanej po wykonaniu badania przedmiotowego i podmiotowego oraz po analizie dokumentacji medycznej wynika, że u ubezpieczonego rozpoznano niedowład połowiczy prawostronny, bez istotnego upośledzenia ruchów czynnych i biernych, ze śladową afazją, z unormowanym nadciśnieniem tętniczym, stabilną chorobą niedokrwienną serca, bez istotnego upośledzenia sprawności ruchowej kręgosłupa oraz stawów kolanowych. W opinii kardiologa ubezpieczony nie wymaga pomocy innych osób w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych. W jego opinii Z. U. nie jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji. W opinii uzupełniającej z dnia 20 maja 2024 r. biegła psychiatra podtrzymała dotychczas wydaną opinię. Wskazała, że mowa ubezpieczonego pozostaje zachowana i spełnia rolę komunikacyjną. Przedstawiona dokumentacja leczenia psychiatrycznego potwierdza ustalone przez biegłą rozpoznanie (ograniczone zaburzenia nastroju, na które ubezpieczony przyjmuje celowe leczenie przeciwlękowo-przeciwdepresyjne, z poprawą). W aktualnym badaniu nie został potwierdzony narastający zespół amnestycznym i po dwunastoletnim okresie nie ujawnił progresji. Karta leczenia psychiatrycznego z hospitalizacji 2005/2006 została przez biegłą uwzględniona i nie stanowiła ona nowego dowodu. Wiedza o przebiegu jego schorzenia psychiatrycznego z tego okresu (od 2000 r.), była dostępna do wydania opinii i dotyczy stanu bezpośrednio poprzedzającego dzień 3 kwietnia 2023 r. Z tego okresu nie ma nowych danych dotyczących przebiegu zaburzeń psychicznych uzasadniających niezdolność do samodzielnej egzystencji. Biegli neurolog i ortopeda w opinii uzupełniającej z dnia 20 maja 2024 r., podtrzymali dotychczas wydaną opinię odnośnie stanu zdrowia ubezpieczonego w całości. Wyjaśnili, że poza dyskretnymi objawami móżdżkowymi i niewielkim osłabieniem prawych kończyn, nie stwierdzając odchyleń. Z. U. nie wymaga stałej, długotrwałej opieki i pomocy w wykonywaniu czynności dnia codziennego. W skali B. otrzymał 90 punktów. Po ustaleniu powyższego stanu faktycznego oraz na podstawie przepisów prawa niżej powołanych Sąd Okręgowy uznał, że odwołania od obu decyzji nie zasługiwały na uwzględnienie. Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że przedmiotem sporu pomiędzy stronami postępowania było ustalenie, czy Z. U. jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji i czy z tego tytułu powinny przysługiwać mu oba wnioskowane świadczenia: dodatek pielęgnacyjny i świadczenie uzupełniające dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji. Organ rentowy wydając obie zaskarżone decyzje, swoje rozstrzygnięcie oparł na orzeczeniach organów orzecznictwa lekarskiego, którzy nie uznali ubezpieczonego za osobę nadal niezdolną do samodzielnej egzystencji. Następnie Sąd Okręgowy wskazał, że stosownie do treści art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (powoływana dalej jako: ustawa emerytalno-rentowa), dodatek pielęgnacyjny przysługuje osobie uprawnionej do emerytury lub renty, jeżeli osoba ta została uznana za całkowicie niezdolną do pracy oraz do samodzielnej egzystencji albo ukończyła 75 lat życia, z zastrzeżeniem ust. 4. Z kolei, art. 75 ust. 4 tej ustawy stanowi, że osobie uprawnionej do emerytury lub renty przebywającej w zakładzie opiekuńczo-leczniczym lub w zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym dodatek pielęgnacyjny nie przysługuje, chyba że przebywa poza tą placówką przez okres dłuższy niż 2 tygodnie w miesiącu. Według art. 12 ust. 2 ustawy emerytalno-rentowej, całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy. Stosownie do art. 13 ust. 5 cytowanej ustawy, w przypadku stwierdzenia naruszenia sprawności organizmu w stopniu powodującym konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych orzeka się niezdolność do samodzielnej egzystencji. Przepisy art. 13 ust. 2 i 3 tej ustawy stosuje się odpowiednio. Natomiast, stosownie do treści art. 2 ust. 1-4 ustawy z dnia 31 lipca 2019 r. o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1006; powoływana dalej jako: ustawa), świadczenie uzupełniające przysługuje osobom, które ukończyły 18 lat i których niezdolność do samodzielnej egzystencji została stwierdzona orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji albo orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji, albo orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym i niezdolności do samodzielnej egzystencji, albo orzeczeniem o całkowitej niezdolności do służby i niezdolności do samodzielnej egzystencji, zwanym dalej „osobami uprawnionymi”. Świadczenie uzupełniające przysługuje osobom uprawnionym, które nie posiadają prawa do świadczeń pieniężnych finansowanych ze środków publicznych albo suma tych świadczeń o charakterze innym niż jednorazowe, wraz z kwotą wypłacaną przez zagraniczne instytucje właściwe do spraw emerytalno-rentowych, z wyłączeniem renty rodzinnej przyznanej w okolicznościach, o których mowa w art. 68 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 504), zasiłku pielęgnacyjnego, dodatku energetycznego, o którym mowa w art. 5c ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2021 r., poz. 716 ze zm.), dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2022 r., poz. 1 i 202), dodatku węglowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. poz. 1692), dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła, o którym mowa w art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. poz. 1967), oraz innych dodatków i świadczeń wypłacanych wraz z tymi świadczeniami na podstawie odrębnych przepisów przed dokonaniem odliczeń, potrąceń i zmniejszeń, nie przekraczał w 2022 roku kwoty 1.896,12 zł. Kwota miesięczna uprawniająca do świadczenia uzupełniającego, o której mowa w art. 2 ust. 2 oraz w art. 4 ust. 1 i 2 , podlega podwyższeniu w terminach i na zasadach określonych przepisami ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych . Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ogłasza w formie komunikatu w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, co najmniej na 7 dni roboczych przed najbliższym terminem waloryzacji, uwzględnianą od tego terminu kwotę miesięczną uprawniającą do świadczenia uzupełniającego, o której mowa w ust. 2 oraz w art. 4 ust. 1 i 2. Dalej sąd pierwszej instancji podkreślił, że w przedmiotowej sprawie nie było sporu co do tego, że ubezpieczony spełnia warunki do otrzymania obu świadczeń, niezwiązanych z oceną stanu zdrowia. Przedmiotem sporu pomiędzy stronami postępowania było wyłącznie to, czy Z. U. jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji. Ocena stanu zdrowia wymagała zasięgnięcia wiadomości specjalnych, którymi Sąd nie dysponuje. W związku z powyższym, Sąd Okręgowy na podstawie art. 278 k.p.c. przeprowadził dowód z opinii biegłych lekarzy specjalistów z zakresu specjalności dotyczących schorzeń, na które cierpi odwołujący się Z. U. : neurologii, kardiologii, psychiatrii i ortopedii. W ocenie sądu meriti sporządzone w sprawie opinie biegłych, stanowiły podstawę do ustalenia miarodajnego dla oceny roszczeń odwołującego stanu faktycznego sprawy. Jednocześnie Sąd wyjaśnił, że ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Specyfika dowodu z opinii biegłego stanowiącego nie relację o faktach, lecz ocenę faktów z wykorzystaniem wiadomości specjalnych, determinuje swoiste zasady weryfikacji takiego dowodu. Przede wszystkim Sąd nie ocenia wiarygodności opinii, lecz bada jej wnioski z punktu widzenia takich kryteriów jak: jasność wywodu, logika rozumowania, koherencja treści sprawozdania z badań z wnioskami końcowymi, poprawność metodologiczna i zgodność z aktualnym stanem wiedzy. W sytuacji, gdy Sąd uznaje opinię za pełną, spójną, rzetelną i jasną, wskutek czego włącza jej wnioski do podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, nie może samodzielnie czynić ustaleń przeciwnych lub choćby niezgodnych z tymi wnioskami. Z tego powodu sąd ubezpieczeń społecznych nie może - wbrew opinii biegłych specjalistów z zakresu medycyny - opierać ustaleń w tym zakresie, ani na własnym przekonaniu, ani na przekonaniu odwołującej się. O niezdolności do samodzielnej egzystencji nie decydują lekarze leczący, gdyż chodzi tu o ocenę niezdolności w prawnym rozumieniu, podejmowaną w trybie określonej procedury i przez odpowiednie organy (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 12 czerwca 2019 r., III AUa 940/18). Nadto Sąd Okręgowy wyjaśnił, że pojęcie „niezdolność do samodzielnej egzystencji” ma szeroki zakres przedmiotowy. Niezdolna do samodzielnej egzystencji jest zarówno osoba, która ze względu na naruszenie sprawności organizmu wymaga stałej lub długotrwałej opieki innej osoby, jak i osoba, która ze względu na naruszenie sprawności organizmu wymaga stałej lub długotrwałej pomocy innej osoby. W ramach zakresu pojęcia „niezdolności do samodzielnej egzystencji” należy odróżnić opiekę oznaczającą pielęgnację (czyli zapewnienie ubezpieczonemu możliwości poruszania się, odżywiania, zaspokajania potrzeb fizjologicznych, utrzymywania higieny osobistej itp.), od pomocy w załatwianiu elementarnych spraw życia codziennego, takich jak robienie zakupów, uiszczanie opłat, składanie wizyt u lekarza; wszystkie powyższe czynniki łącznie wyczerpują treść terminu „niezdolność do samodzielnej egzystencji”. Przesłankami do uznania osoby za niezdolną do samodzielnej egzystencji są zatem: konieczność zapewnienia opieki i pomocy - obie przesłanki muszą wystąpić łącznie (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 15 listopada 2021 r., III AUa 977/21). Do czynności zabezpieczających samodzielną egzystencję człowieka nie należą wyłącznie tzw. czynności samoobsługi, jak mycie się, ubieranie, samodzielne jedzenie posiłków, ale również nabywanie żywności, przyniesienie jej do domu, ogrzewanie mieszkania, przynoszenie w tym celu wiader z węglem, podstawowe prace porządkowe, niewymagające wysiłku fizycznego i prac na wysokości. Niezdolność do samodzielnej egzystencji występuje nawet wtedy, gdy osoba całkowicie niezdolna do pracy może wypełniać niektóre z elementarnych czynności życiowych we własnym zakresie, np. zje posiłek przygotowany przez inną osobę, o ile w pozostałym zakresie jest pozbawiona praktycznej możliwości egzystowania w humanitarnych warunkach bez koniecznej stałej lub długotrwałej pomocy ze strony osoby drugiej (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 23 lutego 2022 r., III AUa 489/21). W ocenie sądu pierwszej instancji przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe potwierdziło w sposób jednoznaczny brak niezdolności Z. U. do samodzielnej egzystencji. Sąd miał na uwadze, że biegli wszystkich specjalizacji, którzy wydawali opinię odnośnie stanu zdrowia ubezpieczonego, zgodnie potwierdzili, że stan jego zdrowia nie pozwala na uznanie go za niezdolnego do samodzielnej egzystencji. Sąd ponownie przytoczył ustalenia biegłych z zakresu ortopedii, neurologii, psychiatrii, kardiologii przedstawione zarówno w opiniach głównych, jak i w opiniach uzupełniających, sporządzonych w odpowiedzi na zarzuty zgłoszone przez ubezpieczonego, a przywołane w pierwszej części uzasadnienia. Zdaniem Sądu Okręgowego rozpoznane u Z. U. schorzenia nie czynią z niego niezdolnego do samodzielnej egzystencji, co jednoznacznie potwierdzili wszyscy powołani w sprawie biegli sądowi. Przy czym, co istotne biegły kardiolog zwrócił uwagę, że ubezpieczony uzyskał wynik 90 punktów w skali B. . Jest to wartość świadcząca o braku niezdolności ubezpieczonego (80-100 punktów - osoba całkowicie samodzielna). Następnie sąd pierwszej instancji uznał, że nie było podstaw faktycznych do kontynuowania postępowania dowodowego w zakresie oceny stanu zdrowia ubezpieczonego. Zgromadzone w sprawie dowody pozwoliły na ustalenie miarodajnego dla oceny zarzutów ubezpieczonego co do decyzji, stanu faktycznego sprawy. Samo niezadowolenie strony z treści opinii biegłego nie powoduje konieczności powoływania kolejnego biegłego czy kolejnych biegłych (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 1974 r., II CR 817/73 oraz z dnia 18 lutego 1974 r., II CR 5/74). Odmienne stanowisko oznaczałoby, iż należy przeprowadzić dowód z wszelkich możliwych biegłych, aby upewnić się, czy niektórzy z nich nie byliby zdania takiego samego jak strona (por. T. Ereciński Komentarz do Kodeksu Postępowania Cywilnego, Część Pierwsza, Postępowanie Rozpoznawcze, Warszawa 1997 r., str. 439). Nadto Sąd podkreślił, że nie może zająć stanowiska odmiennego co do stanu zdrowia wnioskodawcy, na podstawie własnej oceny stanu faktycznego, niż wyrażone w opiniach biegłych (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 października 1987 r., II URN 228/87). Na marginesie sprawy sąd meriti wskazał, że nie ulega wątpliwości, iż orzeczenie stwierdzające znaczny stopień niepełnosprawności, nie jest równoznaczne z orzeczeniem lekarza orzecznika organu rentowego o całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji. Dzieje się tak dlatego, że stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych , stała lub długotrwała opieka i pomoc innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji jest wymagana w celu pełnienia przez daną osobę ról społecznych, natomiast stosownie do art. 13 ust. 5 ustawy emerytalno-rentowej, stała lub długotrwała opieka i pomoc innych osób jest konieczna w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych. Tym samym w świetle obowiązującego stanu prawnego brak jest podstaw do utożsamiania pojęć prawnych „całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji” oraz „niepełnosprawności w stopniu znacznym”, skoro każde z tych pojęć posiada odmienną definicję legalną. Dlatego w ocenie tego Sądu zaliczenie ubezpieczonego do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym, nie miało automatycznie żadnego przełożenia na stwierdzenie, iż ubezpieczony jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji na gruncie ustawy z dnia 31 lipca 2019 r. o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji oraz przepisów o dodatku pielęgnacyjnym. Reasumując, zdaniem Sądu stan zdrowia ubezpieczonego Z. U. nie powoduje, iż jest on niezdolny do samodzielnej egzystencji. Kierując się wskazanymi wyżej ustaleniami, Sąd Okręgowy na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. oddalił obie zaskarżone przez z ubezpieczonego decyzje z dnia 4 sierpnia 2022 r. znak (...) i (...) . Z powyższym wyrokiem Sądu Okręgowego w Koszalinie w całości nie zgodził się Z. U. , który w wywiedzionej apelacji wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu zarzucając mu: - brak wezwania ubezpieczonego na badania przez orzecznika ZUS w K. ; - pominięcie dowodów choroby - 5 udarów i 6 zawałów, tj. chorób neurologicznych i sercowych. Apelujący wskazał nadto, że ma problemy z chodzeniem, mówieniem i pamięcią oraz w podstawowych codziennych czynnościach. Ubezpieczony podniósł, że biegli ocenili jego stan zdrowia na 90%, a już przy 70% choremu przysługuje dodatek 500 zł. Sąd Apelacyjny rozważył, co następuje: Apelacja ubezpieczonego okazała się nieuzasadniona. Sąd Apelacyjny w całości podziela i przyjmuje za własne ustalenia faktyczne i rozważania prawne przedstawione przez Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ( art. 387 § 2 1 k.p.c. ). W odpowiedzi na apelację podkreślić należy, że zarówno świadczenie uzupełniające, jak i dodatek pielęgnacyjny w wieku poniżej 75 lat, są uzależnione od ustalenia u ubiegającego się o te świadczenia niezdolności do samodzielnej egzystencji. W niniejszej sprawie organ rentowy odmówił przyznania obu świadczeń decyzjami z dnia 4 sierpnia 2022 r. uznając na podstawie orzeczenia komisji lekarskiej ZUS, że Z. U. nie jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji. Ponieważ to ocena stanu zdrowia ubezpieczonego była przedmiotem sporu, dlatego Sąd Okręgowy prawidłowo dopuścił dowód z opinii biegłych lekarzy sądowych o specjalnościach adekwatnych do schorzeń podnoszonych przez ubezpieczonego. Ustalenie stopnia i zaawansowania chorób oraz ocena ich wpływu na stan czynnościowy organizmu wymaga bowiem wiadomości specjalnych, a zatem, okoliczności tych można dowodzić tylko przez dowód z opinii biegłych ( art. 278 k.p.c. ). Opinia biegłych ma na celu ułatwienie sądowi należytą ocenę zebranego materiału dowodowego wtedy, gdy potrzebne są do tego wiadomości specjalne (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2000 r., I CKN 1170/98, OSNC 2001/4/64). Specyfika tego dowodu wyraża się w tym, że sfera merytoryczna opinii kontrolowana jest przez sąd, który nie ma wiadomości specjalnych, w istocie tylko w zakresie zgodności z zasadami logicznego myślenia i wiedzy powszechnej. Przy czym, pierwszorzędne znaczenie nadaje, przy tej ocenie, kryterium poziomu wiedzy biegłego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2002 r., V CKN 1354/00, LEX nr 77046). W sprawie nie można pomijać okoliczności, że w ocenie ubezpieczonego to fakt, że przebył 5 udarów i 6 zawałów winien stanowić wystarczającą podstawę do przyznania mu wnioskowanych świadczeń. Natomiast Sąd Okręgowy szczegółowo ustalił stan zdrowia ubezpieczonego oraz wyjaśnił dlaczego ten stan zdrowia nie czynił ubezpieczonego niezdolnym do samodzielnej egzystencji. Przy czym, sam ubezpieczony w trakcie badań lekarskich przywoływał okoliczności, które potwierdzały, że nie jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji na dzień wydania zaskarżonych decyzji. Ubezpieczony uskarżał się bowiem na niewyraźną mowę, drżenie rąk i trudności w chodzeniu. Sąd Apelacyjny miała na uwadze, że powołani w niniejszej sprawie biegli sądowi lekarze specjaliści neurolog, ortopedy, psychiatra i kardiolog, rozpoznając u ubezpieczonego: - dyskretny niedowład połowiczy oraz niewielkiego stopnia zespół móżdżkowy po przebytym w 2009 roku udarze niedokrwiennym mózgu; - zmiany zwyrodnieniowo-dyskopatyczne kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego; - zespół psychoorganiczny aktualnie manifestujący się głównie zaburzeniami nastroju (ograniczone zaburzenia nastroju); - hypercholesterolamię z otyłością spowodowaną nadmierną podażą energii oraz hyperurikimią, bez objawów zapalenia stawów i bez guzków odnawialnych; - nadciśnienie tętnicze samoistne w II okresie WHO, unormowanie leczeniem ambulatoryjnym bez konieczności leczenia szpitalnego; - chorobę niedokrwienną serca stabilną, bez niewydolności lewokomorowej serca, z powodu kardiomyopatii niedokrwiennej; - zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa szyjnego, lędźwiowo-krzyżowego oraz stawów kolanowych z okresowym zespołem bólowym, uznali, że schorzenia te nie czynią go osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji. W sprawie trzeba podkreśli, że biegli, po zapoznaniu się z dostępną dokumentacją medyczną oraz po przeprowadzeniu badania podmiotowego i przedmiotowego ubezpieczanego wskazali: - biegli ortopeda i neurolog - podczas badania lekarskiego z odchyleń stwierdzono u ubezpieczonego niezborność w postaci drżenia zamiarowego i zaburzenia chodu - objawy te nie stanowią jednak podstawy do orzeczenia niezdolności do samodzielnej egzystencji; ubezpieczony nie wymaga stałej / długotrwałej opieki osób trzecich, wymaga jedynie częściowej pomocy w niektórych czynnościach dnia codziennego i pełnieniu ról społecznych; - biegła psychiatra stwierdziła, że z powodu zaburzenia (jak w rozpoznaniu) wnioskodawca nie jest niezdolny do samodzielnej egzystencji; funkcje poznawcze są wybiórczo zaburzone, głównie w zakresie pamięci świeżej (bez cech otępienia), opiniowany ma sprawne funkcje operacyjne, zachowany krytycyzm, orientację wielokierunkową; jest komunikatywny, zna swoje problemy zdrowotne i wynikające z nich ograniczenia; zmienność nastroju z tendencją do stanów depresyjnych jest właściwie kontrolowana farmakologicznie w warunkach POZ, bez nasilenie znacznego stopnia, bez wymiaru psychotycznego; w rozumienia zdrowia psychicznego opiniowany ma zdolność do prowadzenia spraw leczniczych, administracyjnych i zadbania o własne potrzeby. Nadto biegła sądowa lekarz specjalista psychiatra w opinii uzupełniającej - na zarzuty zgłoszone przez ubezpieczonego - wyjaśnia, że: - w przeprowadzonym badaniu stwierdziła, iż mowa ubezpieczonego pozostaje zachowana i spełnia rolę komunikacyjną, co potwierdza zebrany wywiad od ubezpieczonego, oraz jego stan przedmiotowy na dzień 3 kwietnia 2023 r.; - zaś załączona dokumentacja leczenia psychiatrycznego (zaświadczenie z dnia 13 maja 2003 r. i z dnia 18 października 2002 r.) potwierdza ustalone przez biegłą rozpoznanie - organiczne zaburzenia nastroju, na które przyjmuje celowane leczenie przeciwlękowo-przeciwdepresyjne ( (...) 10 mg), z poprawą; opisywany w wyżej wymienionym zaświadczeniu: narastający zespół amnestyczny (13 maja 2003 r.) nie potwierdza się w aktualnym badaniu i po okresie dwudziestoletnim nie ujawnił progresji; - karta leczenia psychiatrycznego z hospitalizacji 2005/2006 została uwzględniona przy wydawaniu opinii przez biegłą, nie stanowi ona nowego dowodu medycznego; - w dokumentacji orzeczniczej (I plik) znajduje się historia leczenia badanego do 2007 r., zatem wiedza o przebiegu jego schorzenia psychiatrycznego z tego okresu (od 2000 r.) była dostępna do wydania przedmiotowej opinii, która dotyczy stanu bezpośrednio poprzedzającego na dzień 3 kwietnia 2023 r.; z tego okresu nie ma nowych danych dotyczących przebiegu zaburzeń psychicznych uzasadniających niezdolność do samodzielnej egzystencji; - orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 25 listopada 2022 r. znajduje się w aktach i było znane biegłym, wskazuje ono na znaczny stopień niepełnosprawności z powodów neurologicznych (10-N), a nie psychiatrycznych (02-P); - z wyżej wymienionych powodów biegła psychiatra ponownie zapoznała się z opinią zasadniczą z dnia badania ubezpieczonego - 3 kwietnia 2023 r., którą z wnioskami końcowymi i uzasadnieniem podtrzymała w całości. Z kolei, biegli sądowy lekarze specjaliści neurolog i ortopeda - w odpowiedzi na zarzuty ubezpieczonego, podtrzymując swoją opinię, podkreślili, że - podczas badania lekarskiego, poza dyskretnymi objawami móżdżkowymi i niewielkim osłabieniem prawych kończyn, nie stwierdzono odchyleń; - ubezpieczony nie wymaga stałej, długotrwałej opieki i pomocy w wykonywaniu czynności dnia codziennego, a w skali B. otrzymał 90 punktów. Nadto biegły sądowy lekarz specjalista kardiolog - również po przeprowadzeniu badania przedmiotowego i podmiotowego ubezpieczonego oraz na podstawie dostępnej dokumentacji medycznej uznał, że: - niedowład połowiczy prawostronny, bez istotnego upośledzenia zakresu ruchów czynnych i biernych, ze śladową afazją u wnioskodawcy, z unormowanym nadciśnieniem tętniczym, stabilną chorobą niedokrwienną serca, bez istotnego upośledzenia sprawności ruchowej kręgosłupa oraz stawów kolanowych, nie wymaga stałej i długotrwałej pomocy innych osób w zaspokajaniu podstaw życiowych. Samo zestawienie dokonanego rozpoznania (schorzenia wskazywane i akcentowane przez ubezpieczonego uzasadniające jego zdaniem stwierdzenie niezdolności do samodzielnej egzystencji) wskazuje na brak podstaw do uznania, iż Z. U. na dzień 4 sierpnia 2022 r. był osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji. Ale to przede wszystkim biegli bardzo szczegółowo przedstawili swoje ustalenia i wyniki badań ubezpieczonego oraz uzasadnili swoje stanowisko konkludując, że u Z. U. brak jest naruszenia funkcjonalnego z zakresu narządu ruchu, układu nerwowego, kardiologicznego oraz sanu psychicznego o charakterze znacznym, oraz że nie wymaga on konieczności stałej i długotrwałej opieki pomocy drugiej osoby. Przy czym, jeszcze raz podkreślić trzeba, że wszyscy biegli przeprowadzili badanie ubezpieczonego przedmiotowe i podmiotowe, oraz analizę dokumentacji zgromadzonej w sprawie i szczegółowo wykazali dlaczego ubezpieczonego nie można uznać za osobę niezdolną do samodzielnej egzystencji. Ubezpieczony samodzielnie się porusza, odżywia, wykonuje samodzielnie czynności pielęgnacyjne, zaspakaja potrzeby fizjologiczne. Przy czym, uwzględniono także i to, że apelujący może wymagać okresowo pomocy innej osoby, ale nie całkowicie i całodobowo. Jednocześnie wyjaśnić trzeba, że zarówno sąd pierwszej instancji, jak i Sąd Apelacyjny oceniają stan faktyczny istniejący w dniu złożenia wniosku o świadczenie (9 maja 2022 r.) i do dnia wydania zaskarżonej decyzji (4 sierpnia 2022 r.). Inaczej mówiąc, postępowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych jest postępowaniem odwoławczym i sprawdzającym. To oznacza, że oś sporu stanowi moment wydania zaskarżonej decyzji, a zatem potencjalnie wszystko to co dzieje się następczo nie czyni zaskarżonego orzeczenia wadliwym (tak - postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 marca 2022 r., I USK 346/21, LEX nr 3362891). Uwzględniając powyższe sąd odwoławczy uznał, że na dzień wydania zaskarżonych decyzji Z. U. nie spełniał warunków do przyznania ani dodatku pielęgnacyjnego ani świadczenia uzupełniającego, dlatego zarówno decyzje organu rentowego, jak i zaskarżony wyrok odpowiadają prawu. Ponadto należy wyjaśnić, że istotną cechą ubezpieczeń społecznych jest schematyzm prawa do świadczeń. Wyraża się on w bezwzględnym przestrzeganiu równości formalnej, bez możliwości korekty w przypadkach uzasadnionych okolicznościami sytuacji jednostkowej. W związku z tym w prawie ubezpieczeń społecznych nie ma klauzul generalnych, tj. zwrotów ustawowych, pozwalających na indywidualne potraktowanie każdego przypadku ze względu na np. zasady współżycia społecznego. Tak jest również w przypadku świadczenia uzupełniającego i dodatku pielęgnacyjnego, gdzie ustawodawca nie przewidział wyjątków od warunków ustalonych do przyznania omawianych świadczeń. Uwzględniając wszystkie powyższe okoliczności i rozważania Sąd Apelacyjny uznał apelację za nieuzasadnioną i dlatego na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił ją w całości. sędzia Urszula Iwanowska