Wyrok Sądu Rejonowego w Rybniku, I C 236/25

Sygn. akt I C 236/25 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 lipca 2025 roku Sąd Rejonowy w Rybniku I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia Małgorzata Romaszkan Protokolant: stażysta Kornelia Borowska po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2025 r. w Rybniku na rozprawie sprawy z powództwa (...) Sp. z o.o. we W. przeciwko K. K. o zapłatę 1. Zasądza od pozwanej K. K. na rzecz powoda (...) sp. Z o.o. we W. kwotę 4 241,62 zł (cztery tysiące dwieście czterdzieści jeden złotych 62/100) z odsetkami ustawowymi z opóźnienie naliczanymi od dnia 9 października 2024 r. do dnia zapłaty; 2. Oddala powództwo w pozostałym zakresie; 3. Oddala wniosek pozwanej o rozłożenie należności na raty; 4. zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwotę 1 528,45 zł (jeden tysiąc pięćset dwadzieścia osiem złotych 45/100) tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty. sędzia Sygn. Akt I C 236/25 UZASADNIENIE Powód (...) sp. z o. o. z siedzibą we W. wniósł pozwem z dnia 28 stycznia 2024 r., pierwotnie wniesionym w elektronicznym postępowaniu upominawczym, przeciwko pozwanej K. K. o zapłatę kwoty 12 065,64 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 9 października 2024 r. do dnia zapłaty, a także o zasądzenie zwrotu kosztów procesu. W uzasadnieniu wskazał, że pozwana zawarła z pożyczkodawcą umowę pożyczki numer (...) z dnia 5 grudnia 2022 r. Pożyczkobiorca zobowiązał się do zwrotu na rzecz pożyczkodawcy kwoty 15 000 zł na którą składały się następujące kwoty: kwota pożyczki 7 500,00 zł, prowizja za udzielenie pożyczki 6 260,25 zł, oprocentowanie 1 239,75 zł. Pozwana nie wywiązała się w terminie z obowiązku spłaty, co skutkowało wstąpieniem powoda na drogę sądową (k. 2-4). Nakazem zapłaty w elektronicznym postępowaniu upominawczym z dnia 8 listopada 2024 roku uwzględniono żądanie pozwu w całości (k. 10v). Od wyżej wymienionego nakazu zapłaty wniesiono skuteczny sprzeciw, co doprowadziło do umorzenia postępowania prowadzonego w elektronicznym postępowaniu upominawczym (k. 12v-13) Pozwana złożyła pismo stanowiące odpowiedź na pozew, w którym kwestionowała podstawę i wysokość roszczenia, sposób wyliczenia prowizji, zgłaszając również zastrzeżenia co do żądanych przez powoda odsetek karnych. W przypadku uwzględnienia powództwa wniosła o umożliwienie spłaty zobowiązania w ratach. (k.37, k.64) Pismem procesowym z dnia 13 maja 2025 r. powód wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z umowy pożyczki (...) , wskazując że część pożyczki (...) w kwocie 4 444,29 zł została zaliczona na poczet spłaty dotychczasowego zobowiązania wynikającego z zaciągniętej przez pozwaną umowę pożyczki (...) . (k.46-56) Sąd ustalił, co następuje: W dniu 5 grudnia 2022 r. pozwana zawarła z pożyczkodawcą (...) Sp. z o. o. z siedzibą we W. umowę pożyczki numer (...) . Zgodnie z powyższą umową całkowita kwota pożyczki wyniosła 15 000 zł, w tym kwota rzeczywiście wypłacona pozwanej wynosiła 7 500 zł (4 444,29 zł – na spłatę zobowiązań wynikających z umowy pożyczki numer (...) i 3 055,71 zł – na dowolny cel), prowizja za udzielenie pożyczki 6 260,25 zł, oprocentowanie (na dzień zawarcia umowy) 1 239,75 zł. Czas trwania umowy określony został na 30 miesięcy. (dowód: umowa pożyczki k. 14- 16, formularz informacyjny k. 18-18v, harmonogram spłat, k. 20-21). W następstwie niespłacania przez pozwaną rat kredytu w terminie, wypowiedziana została przedmiotowa umowa z zachowaniem 30 – dniowego okresu wypowiedzenia. (dowód: wypowiedzenie k. 22.-27) Następnie wezwano pozwaną w przedsądowym wezwaniu do zapłaty do spłaty zadłużenia do daty 5 września 2024 r, czego pozwana nie uczyniła. (dowód: wezwanie do zapłaty k. 28-28v) Sąd zważył co następuje: Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w części. Zgodnie z art. 720 § 1 k.c. przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. Z tytułu udzielenia pożyczki pożyczkodawca może żądać wynagrodzenia w formie odsetek albo prowizji za korzystanie przez pożyczkobiorcę z jego środków finansowych. Z kolei w myśl art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 czerwca 2019 r. o kredycie konsumenckim przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się umowę o kredyt w wysokości nie większej niż 255.550 złotych albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi, przy czym za umowę o kredyt konsumencki uważa się między innymi umowę pożyczki. W świetle tego przepisu nie może budzić zastrzeżeń, że występujący z żądaniem zwrotu pożyczki powinien - zgodnie z ogólną zasadą rozkładu ciężaru dowodu w postępowaniu cywilnym wyrażoną w art. 6 k.c. - wykazać zawarcie stosownej umowy i w jej ramach przekazanie pożyczkobiorcy przedmiotu pożyczki, zaś na stronie pozwanej spoczywa ciężar wykazania, że pożyczka została zwrócona lub też z innych przyczyn zobowiązanie do zwrotu pożyczki wygasło, czy też że świadczenie nie jest jeszcze wymagalne. Strona, która nie przytoczyła wystarczających dowodów na poparcie swoich twierdzeń, ponosi ryzyko niekorzystnego dla siebie rozstrzygnięcia, o ile ciężar dowodu, co do tych okoliczności na niej spoczywał, a Sąd musi wyciągnąć ujemne konsekwencje z braku udowodnienia faktów przytoczonych na uzasadnienie żądań lub zarzutów. Należy dodać, iż zgodnie z przyjętą powszechnie linią orzeczniczą, potwierdzoną wyrokiem (...) o sygn. (...) z dnia 18 stycznia 2024 r., Sąd powinien z urzędu badać abuzywność klauzul zawartych w umowach kredytu. Na tle stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, brzmienie umowy pożyczki skłania do wniosku, że klauzule w niej zawarte stanowią niedozwolone postanowienia umowne. Klauzule te wprowadzają bowiem opłaty obciążające pożyczkobiorcę, rażąco naruszające interesy tego pożyczkobiorcy – konsumenta i są sprzeczne z dobrymi obyczajami. W niniejszej sprawie prowizja wynosiła 83 % wypłaconego kapitału, z kolei od tej kwoty naliczane były odsetki karne, które, jako naliczane od abuzywnej prowizji, należy uznać za niedozwolone. Wymienione zapisy umowne dotyczące kosztów składających się na koszt całkowity kredytu, kierując się zasadami logiki i doświadczenia życiowego, w oparciu o zasadę dyskrecjonalności sędziego, należy uznać za sprzeczne z dobrymi obyczajami. Wprawdzie uznać trzeba, że dopuszczalne jest wprowadzenie w umowie obowiązku zwrotu przez pożyczkobiorcę kosztów związanych z udzieleniem pożyczki, jednakże wysokość tych kosztów musi być usprawiedliwiona okolicznościami i pozostawać w rozsądnej proporcji w stosunku do kwoty pożyczki i innych kosztów związanych z jej udzieleniem. Sama okoliczność, iż pozaodsetkowe koszty mieszczą się w granicach ustawowych zakreślonych przez art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim (Dz.U.2022.246 t.j. z dnia 2022.02.02) nie oznacza jeszcze, iż koszy te były uzasadnione i nie naruszały rażąco interesów pożyczkobiorcy. W judykaturze uznaje się, że pod pojęciem działania wbrew dobrym obyczajom - przy kształtowaniu treści stosunku zobowiązaniowego - kryje się wprowadzanie do umowy klauzul, które godzą w równowagę kontraktową stron takiego stosunku, natomiast przez rażące naruszenie interesów konsumenta rozumie się nieusprawiedliwioną dysproporcję - na niekorzyść konsumenta - praw i obowiązków stron, wynikających z umowy (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 13 lipca 2005 r., (...) , Biul. SN 2005, Nr 11, poz. 13 oraz z dnia 3 lutego 2006 r. (...) Biul. SN 2006, nr 5-6, poz. 12, z dnia 27 października 2006 r., (...) (...) Oceniając zawartą między stronami umowę zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, nie sposób przyjąć, że racjonalnie ocenione i uzasadnione rzeczywistym nakładem kosztów przedsiębiorcy jest ustalenie sumy opłat na poziomie przekraczającej połowę kwoty kapitału pożyczki. Oczywistym jest, że działalność gospodarczą prowadzi się w celu osiągnięcia przychodu. Nie oznacza to jednak przyzwolenia na obciążenie konsumenta kwotą dowolnie (swobodnie) określoną przez przedsiębiorcę, niepokrywającą się w żaden sposób z jego kosztami i wydatkami, poniesionymi w celu zawarcia danej umowy pożyczki. Prowadzi to do powstania uzasadnionej wątpliwości co do zasadności naliczenia omawianej opłaty, a określenie tych kosztów na tak wysokim, jak w niniejszej sprawie poziomie w ocenie sądu zmierza do obejścia prawa. Powszechnie znany jest fakt, że instytucje pożyczkowe, działające na zasadach jak powódka w niniejszej sprawie, udzielają pożyczek (kredytów) oceniając zdolność kredytową konsumenta w sposób mniej rygorystyczny niż banki. Ze względu na powyższe ponoszą większe ryzyko niewypłacalności potencjalnego kredytobiorcy, co z kolei przekłada się na wyższe opłaty narzucane w poszczególnych umowach, mające niejako „równoważyć” nieściągalne należności. O ile sam model biznesowy takiej działalności jest zrozumiały czy też uzasadniony rynkowo, o tyle jego skutki – w postaci obciążenia pojedynczego konsumenta opłatą wynoszącą ponad 80% pożyczonej na okres 2 lat i 6 miesięcy kwoty – są nieakceptowalne. W rzeczywistości bowiem prowadzi to do sytuacji, w której wypłacalni choćby w niewielkim stopniu konsumenci ponoszą koszt wielokrotnie większy od wartości otrzymywanego świadczenia; jest to oczywista dysproporcja świadczeń, w której ryzyko działalności prowadzonej przez przedsiębiorcę w całości przenoszone jest na konsumenta. W ocenie sądu postanowienie umowne dotyczące prowizji należało zatem uznać za rażąco naruszające interesy konsumenta oraz sprzeczne z dobrymi obyczajami. W świetle powyższego Sąd przyjął, że powyższe postanowienia w przedmiocie kosztów pożyczki w niniejszej sprawie tj., prowizja oraz odsetki karne stanowią niedozwolone klauzule umowne i nie wiążą pozwanej. Fakt zawarcia umowy pożyczki nie stanowił sporu między stronami, dlatego też Sąd uznał za zasadną dochodzoną pozwem kwotę 4 036,21 zł, tytułem kapitału dochodzonego przez powoda wraz z odsetkami umownymi w wysokości 205,41 zł. Biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w punkcie pierwszym wyroku. Sąd uznał pozostałą część roszczenia za niezasadne, gdyż zostało wywiedzione z abuzywnych postanowień umownych i jako takie podlegało oddaleniu, jak w punkcie drugim wyroku. Rozstrzygnięcie w przedmiocie odsetek znajduje uzasadnienie w treści art. 481 § 1 i § 2 k.c. Termin naliczania odsetek ustalony został zgodnie z żądaniem pozwu, tj. od dnia wytoczenia powództwa w elektronicznym postępowaniu upominawczym, tj. od dnia 9 października 2024 r. W punkcie 3 wyroku oddalony został wniosek pozwanej o rozłożenie należności na raty. Oceniając zasadność zastosowania art. 320 k.p.c. , sąd powinien wziąć pod uwagę podobne przesłanki jak w przypadku stosowania art. 5 k.c. , oceniając jednak sytuację związaną z wykonalnością ewentualnego wyroku od strony pozwanego (por. wyrok SN z 24.01.2019 r., (...) , (...) ). Z dyspozycji komentowanego przepisu nie wynikają kryteria, które sąd powinien wziąć pod uwagę, stosując go. Oceny takiej sąd dokonuje w świetle okoliczności sprawy, biorąc pod uwagę zarówno interes powoda, jak i pozwanego. Rozważając zastosowanie art. 320 k.p.c. , sąd musi brać pod uwagę interesy obu stron, a także skutki, jakie orzeczenie spowoduje w ich sferze prawnej i życiowej. W przedmiotowej sprawie Sąd nie znalazł podstaw uwzględnienia wniosku pozwanej, zwłaszcza, że w żaden sposób nie uprawdopodobniła trudnej sytuacji życiowej. Co więcej biorąc pod uwagę okoliczność, że wyrokiem zasądzone zostało roszczenie jedynie w zakresie kwoty niespłaconego kapitału i odsetek umownych, również z tych względów brak było podstaw do uznania, że należność winna być rozłożona na raty. W punkcie 4 wyroku Sąd orzekł o kosztach procesu zgodnie z zasadą ich stosunkowego rozdziału ( art. 100 k.p.c. ). Wartość przedmiotu sporu wynosiła 12 065,64, a zatem powódka wygrała sprawę w 35%. Koszty poniesione przez powódkę obejmowały wynagrodzenie pełnomocnika profesjonalnego w kwocie 3 600 zł, opłatę od pozwu w kwocie 750 zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. Łącznie suma kosztów procesu wyniosła 4 367 zł. Z tej sumy pozwana powinna ponieść 35 %, tj. 1 528,45 zł, która została zasądzona od pozwanej na rzecz powódki tytułem zwrotu kosztów procesu. O odsetkach Sąd orzekł w myśl art. 98 § 1 1 k.p.c. sędzia ZARZĄDZENIE 1. (...) 2. (...) 3. K. . 21 dni R. , dnia 6 sierpnia 2025 r.