Wyrok Sądu Rejonowego w Przysusze, I C 38/25

Sygn. akt I C 38/25 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 07 lipca 2026 roku Sąd Rejonowy w Przysusze I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSR Robert Wójcik Protokolant: Karolina Piejak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 lipca 2026 roku w X. sprawy z powództwa: W. A. przeciwko: (...) S.A. (...) o ustalenie I. ustala spełnienie przez powoda W. A. obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych przypisanej do pojazdu marki U. (...) o numerze rejestracyjnym (...) w okresie od dnia 7 lutego 2025r. do dnia 11 lutego 2025r. na podstawie zawartej umowy pomiędzy W. A. a (...) Spółka Akcyjna (...) potwierdzonej Oferto Polisą nr (...) ; II. zasądza od (...) S.A. (...) na rzecz W. A. kwotę 1.317,00 zł (jeden tysiąc trzysta siedemnaście złotych zero groszy) tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 900,00 zł (dziewięćset złotych zero groszy) tytułem zastępstwa procesowego, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty. Sygn. akt I C 38/25 UZASADNIENIE wyroku z dnia 07 lipca 2026 roku Powód W. A. pozwem złożonym w dnia 28 maja 2025 roku (data prezentaty Sądu) przeciwko (...) S.A. (...) w B. wniósł o ustalenie spełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych przypisanej do pojazdu marki U. o numerze rejestracyjnym (...) w okresie od dnia 07 lutego 2025 roku do dnia 11 lutego 2025 roku zawartej pozwaną. Ponadto wniósł o zasądzenie od kosztów postępowania od strony pozwanej. Pozwana (...) S.A. (...) w B. w złożonej w dniu 03 listopada 2025 roku (data prezentaty Sądu) odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz kwoty 17,00 zł tytułem zwrotu kosztów opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa. Pozwana przyznała, że wypowiedzenie umowy OC wpłynęło w dniu 13 lutego 2025 roku, które to wypowiedzenia zarejestrowała z datą jego nadania na poczcie, tj. z dniem 06 lutego 2025 roku. (odpowiedź na pozew – k. 13 – 14) Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny: Na potwierdzenie swoich twierdzeń powód przedłożył kopie dokumentu Oferto-polisę OC/ (...) nr (...) , z treści którego wynika, że (...) Spółka Akcyjna (...) potwierdził, zawarcie umowy ubezpieczenia na podstawie aktualnie obowiązujących Ogólnych Warunków Ubezpieczeń pod warunkiem przyjęcia oferty w zakresie ryzyk OC, (...) , w okresie od 12 lutego 2024r. do 11 lutego 2025r. Przedmiotem ubezpieczenia OC komunikacyjnego była odpowiedzialność cywilna posiadacza lub kierującego pojazdem mechanicznym o nr rejestracyjnym (...) za szkody wyrządzone innym osobom w związku z ruchem tego pojazdu. Wysokość składki ubezpieczeniowej ustalono na kwotę 352,00 zł, którą powód uiścił przelewem bankowym na wskazany przez pozwanego rachunek bankowy w dniu 13 lutego 2024r. (okoliczności bezsporne; dowód: polisa – k. 5 i 54; potwierdzenie uiszczenia składki ubezpieczeniowej – k. 24; zeznania powoda – k. 27v – 28 (00:05:31 – 00:42:57) w zw. z k. 35v (00:04:16 – 00:07:51); akta – k. 54) W związku ze zbliżającym się okresem zakończenia umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych powód wypowiedział umowę ubezpieczenia OC nr (...) , przesyłając pisemne wypowiedzenie umowy z dnia 04 lutego 2025 r., które zostało nadane przesyłką pocztową w placówce operatora pocztowego w dniu 06 lutego 2025r. (okoliczności bezsporne; dowód: wypowiedzenie – k. 11; zeznania powoda – k. 27v – 28 (00:05:31 – 00:42:57) w zw. z k. 35v (00:04:16 – 00:07:51)) W celu złożenia oświadczenia o wypowiedzeniu umowy, powód wykorzystał druk wypowiedzenia umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, w treści którego znajduje się odwołanie do podstawy prawnej z art. 28 a ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U. z 2003r. nr 124 poz. 1152 z późn. zm.) (dowód: wypowiedzenie – k. 11; zeznania powoda – k. 27v – 28 (00:05:31 – 00:42:57) w zw. z k. 35v (00:04:16 – 00:07:51)) (...) Spółka Akcyjna (...) została przejęta przez (...) S.A. (...) w B. . (okoliczność bezsporna) Powyższy stan faktyczny był w zasadzie bezsporny - stanowiska stron różnią się co do konsekwencji prawnych złożonego przez powoda oświadczenia o wypowiedzeniu umowy. Jego ustaleniu służyły dokumenty, których strony nie kwestionowały. Ich treść i autentyczność nie budzi wątpliwości Sądu. Za wiarygodne Sąd uznał zeznania W. A. złożone w charakterze strony, albowiem znajdują one potwierdzenie w dokumentach zgromadzonych w aktach sprawy. Pozwany potwierdził zawarcie umowy OC i otrzymania oświadczenia o wypowiedzeniu umowy. Sąd Rejonowy zważył, co następuje: Powództwa zasługiwało na uwzględnienie w całości. Podstawę prawną umowy będącej źródłem zobowiązania w niniejszej sprawie stanowi przepis art. 805 § 1 k.c. , zgodnie z którym przez umowę ubezpieczenia ubezpieczyciel zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku, a ubezpieczający zobowiązuje się zapłacić składkę. W myśl art. 813 § 2 k.c. jeżeli nie umówiono się inaczej, składka powinna być zapłacona jednocześnie z zawarciem umowy ubezpieczenia, a jeżeli umowa doszła do skutku przed doręczeniem dokumentu ubezpieczenia - w ciągu 14 dni od jego doręczenia. Z kolei przepis art. 809 § 1 k.c. przewiduje, iż ubezpieczyciel zobowiązany jest potwierdzić zawarcie umowy dokumentem ubezpieczenia. Stosownie do treści o treści art. 10 ustawy z dnia z dnia 22 maja 2003r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, obowiązek ubezpieczenia uważa się za spełniony, jeżeli została zawarta umowa ubezpieczenia, na podstawie której osoba obciążona tym obowiązkiem korzysta z ochrony ubezpieczeniowej, a czas trwania i zakres tej ochrony odpowiadają przepisom ustawy lub odrębnych ustaw lub umów międzynarodowych wprowadzających obowiązek ubezpieczenia. Umowa ubezpieczenia obowiązkowego nie może obejmować ubezpieczeniem okresu poprzedzającego zawarcie tej umowy. Ustalenia spełnienia lub nieistnienia obowiązku ubezpieczenia można dochodzić przed sądem powszechnym. Podobnie art. 189 k.p.c. stanowi, iż powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Interes prawny zachodzi, jeżeli sam skutek, jaki wywoła uprawomocnienie się wyroku ustalającego, zapewni powodowi ochronę jego prawnie chronionych interesów, czyli definitywnie zakończy spór istniejący lub prewencyjnie zapobiegnie powstaniu takiego sporu w przyszłości. Powyższe określenie interesu prawnego in extenso znalazło aprobatę w judykaturze (por.m.in. wyrok SA w Poznaniu z dnia 5 kwietnia 2007r., sygn. III AUa 1518/05, LEX nr 257445; wyrok SA w Białymstoku z dnia 7 lutego 2014r., sygn. I ACa 408/13, LEX nr 1437870 oraz uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 listopada 1996r., sygn. III CZP 115/96, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 marca 2002r., sygn. II CKN 919/99, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 kwietnia 2026r. sygn. I CSK 407/24, LEX nr 4082603; wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 4 lutego 2026r., LEX nr 4036553; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2026r. sygn. II CSKP 1053/23, LEX nr 4018290). Zasada ta nie powinna jednak być pojmowana abstrakcyjnie, w celu zawężającej interpretacji tej przesłanki do wytoczenia powództwa o ustalenie, lecz ze względu na konstytucyjnie gwarantowane prawo do sądu zawsze konieczna jest ocena istnienia interesu prawnego do wytoczenia tego powództwa na tle okoliczności faktycznych konkretnych spraw. Wobec tego należy także dodać, że przyjmuje się istnienie interesu prawnego zawsze, "gdy istnieje niepewność stanu prawnego" lub "gdy stronie nie stoi otworem droga procesu o świadczenie, a strona przeciwna kwestionuje jej prawo lub stosunek prawny". Warunkiem koniecznym dochodzenia roszczenia na podstawie art. 189 jest wykazanie przez powoda, iż posiada on interes prawny. W judykaturze wskazano, iż o występowaniu interesu prawnego w żądaniu ustalenia świadczy możliwość stanowczego zakończenia w tym postępowaniu sporu między stronami, natomiast przeciwko jego istnieniu - możliwość uzyskania przez powoda pełniejszej ochrony w drodze innego powództwa. Interes ten należy rozumieć zatem szeroko. Pojęcie to powinno być interpretowane z uwzględnieniem szeroko pojmowanego dostępu do sądu w celu zapewnienia należytej ochrony prawnej, której nie można się domagać w drodze innego powództwa. Na wstępie rozważań Sąd, przytaczając art. 189 k.p.c. wskazał, iż niezbędną przesłanką do wytoczenia powództwa o ustalenie jest istnienie interesu prawnego po stronie powoda. W związku z nałożeniem przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny na powoda W. A. opłaty w wysokości 4.670,00 zł za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC w okresie od 07 lutego 2025r. do 11 lutego 2025r. i wezwaniem do jej uiszczenia (k. 7-8), Sąd uznał, iż powód w niniejszej sprawie ma interes prawny w ustaleniu istnienia spełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych. Zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (dalej: ustawa), posiadacz pojazdu mechanicznego jest obowiązany zawrzeć umowę obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem posiadanego przez niego pojazdu. Odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń trwa przez okres wskazany w umowie i kończy się z upływem ostatniego dnia tego okresu, z zastrzeżeniem wyjątków określonych w ustawie (art. 12 ust. 1 ustawy). Umowę ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych zawiera się na okres 12 miesięcy z zastrzeżeniem art. 27, zaś okres kończy się z upływem dnia poprzedzającego początkowy dzień okresu ubezpieczenia (art. 26 ustawy). Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy, jeżeli posiadacz pojazdu mechanicznego nie później niż na jeden dzień przed upływem okresu 12 miesięcy, na który umowa ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych została zawarta, nie powiadomi na piśmie zakładu ubezpieczeń o jej wypowiedzeniu, uważa się, że została zawarta następna umowa na kolejne 12 miesięcy, z zastrzeżeniem ust. 2. Wskazana podstawa wypowiedzenia dotyczy sytuacji, w której ma dojść do zastosowania tzw. klauzuli prolongacyjnej, mającej na celu zapewnienie nieprzerwanej ochrony ubezpieczeniowej. Przewiduje ona bowiem "milczące" zawarcie umowy ubezpieczenia na następny okres 12 miesięcy. Dopiero złożenie oświadczenia o wypowiedzeniu spowoduje, iż umowa nie zostanie przedłużona. Na gruncie niniejszej sprawy trzeba więc zauważyć, że oświadczenie o wypowiedzeniu umowy na podstawie wskazanego w nim przepisu art. 28a ust. 1 u.u.o.f.g , nie mogło dotyczyć umowy zawartej pomiędzy stronami. Umowa zawarta pomiędzy stronami nie była wynikiem prolongowania wcześniejszej umowy - albowiem takiej pomiędzy stronami nie było. Innymi słowy, była to pierwsza tego typu umowa pomiędzy stronami. Oświadczenie złożone przez powoda mogło dotyczyć jedynie kolejnej umowy, która miałaby zostać zawarta po upływie aktualnego okresu ubezpieczenia. Składając oświadczenie o wypowiedzeniu, pozwany wyraził wolę zakończenia umowy po upływie okresu ubezpieczenia (11 lutego 2025r.). Tym samym, wbrew stanowisku pozwanego, jego oświadczenie nie mogło zakończyć ówcześnie wiążącego strony stosunku prawnego, przed jego zakończeniem. Z kolei zgodnie z art. 28a ust. 1 ustawy jeżeli posiadacz pojazdu mechanicznego w tym samym czasie jest ubezpieczony w dwóch lub więcej zakładach ubezpieczeń, przy czym co najmniej jedna z umów ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych została zawarta w trybie art. 28 ust. 1, umowa zawarta w tym trybie może zostać przez niego wypowiedziana na piśmie. Z kolei zgodnie z art. 28 ust. 2, w przypadku wypowiedzenia umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych zgodnie z ust. 1, zakład ubezpieczeń może żądać zapłaty składki ubezpieczeniowej za okres, przez który ponosił odpowiedzialność. Odwołanie do art. 28 ust. 1 ustawy zawarte w powyższy przepisie świadczy o tym, iż dotyczy on sytuacji, w której ubezpieczający nie dopełnił warunku złożenia stosownego oświadczenia, a zawarł umowę z innym zakładem ubezpieczeń. W efekcie doszło do tzw. podwójnego ubezpieczenia. Poprzez wypowiedzenie umowy "automatycznie prolongowanej" ubezpieczający może zwolnić się z obowiązku zapłaty składki dotychczasowemu zakładowi ubezpieczeń. Wbrew stanowisku pozwanego, omawiana podstawa również nie mogła znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie. Przepis ten bowiem pozwala na wypowiedzenie umowy zawartej na skutek klauzuli "prolongacyjnej", tak jak w przypadku art. 28, z tą różnicą, że ubezpieczający nie jest ograniczony terminem. Także w tym przypadku oświadczenie złożone przez pozwanego nie mogło zakończyć ówcześnie łączącego strony stosunku prawnego. Mogło się ono odnosić dopiero do kolejnej umowy, jaka mogłaby zostać zawarta pomiędzy stronami, po upływie okresu ubezpieczeniowego. Reasumując, argumentacja pozwanego dotycząca zakończenia stosunku umownego łączącego strony nie okazała się trafna. Ponieważ powód nie wypowiedział skutecznie umowy w czasie jej trwania, umowa pomiędzy stronami obowiązywała przez cały okres na który została zawarta, czyli do 11 lutego 2025, godz. 24:00. L. wypowiedzenia umowy ubezpieczenia OC pojazdu mechanicznego w okresie jej obowiązywania została znacznie ograniczona. Zgodnie z art. 28a cytowanej powyżej ustawy jeżeli posiadacz pojazdu mechanicznego w tym samym czasie jest ubezpieczony w dwóch lub więcej zakładach ubezpieczeń, przy czym co najmniej jedna z umów ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych została zawarta w trybie art. 28 ust. 1 (klauzula prolongacyjna), umowa zawarta w tym trybie może zostać przez niego wypowiedziana na piśmie. W przypadku wypowiedzenia umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych zakład ubezpieczeń może żądać zapłaty składki ubezpieczeniowej za okres, przez który ponosił odpowiedzialność. W ocenie Sądu wypowiedzenie umowy złożone przez powoda było skuteczne w zakresie dotyczącym jej nie przedłużenia na kolejny okres ubezpieczenia. Zgodnie z cytowanym przepisem art. 28a ustawy uprawnienie do wypowiedzenia umowy ubezpieczenia OC pojazdu przysługuje w razie zawarcia umowy w trybie prolongacji umowy oraz pod warunkiem zawarcia umowy ubezpieczenia z innym podmiotem. Powołane przepisy nie przewidują natomiast w omówionym przypadku wypowiedzenia umowy nieprolongowanej. Reasumując taka możliwość nie istniała w przypadku umowy zawartej z pozwaną firmą (por. wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 23 lipca 2020r. sygn. II Ca 1430/19 , LEX nr 3069064). Celem regulacji zawartej w art. 28 ust. 1 jest zapewnienie ciągłości ochrony ubezpieczeniowej, chroniącej przede wszystkim potencjalnych poszkodowanych w wypadkach drogowych. Jednocześnie w związku z możliwością automatycznego wznowienia umowy ubezpieczenia OC na zakładzie ubezpieczeń ciążą określone obowiązki informacyjne wskazane w art. 28 ust. 1a-1d, tj. wysłanie z wyprzedzeniem informacji o ubezpieczeniu na kolejny okres ubezpieczenia zawierającej m in. określenie wysokości składki oraz pouczenie o możliwości wypowiedzenia umowy i o skutkach braku takiego wypowiedzenia, a następnie potwierdzenie zawarcia umowy dokumentem ubezpieczenia. Wywiązanie się z powyższych obowiązków przez ubezpieczyciela jedynie potwierdza fakt zawarcia umowy, nie kreuje natomiast stosunku prawnego, bowiem wynika on ex lege z ustawy. Stąd też ewentualne zaniechanie po stronie ubezpieczyciela - co miało miejsce w niniejszej sprawie - nie niweczy nawiązanego na podstawie art. 28 ust. 1 powołanej ustawy stosunku prawnego, ale może mieć wpływ co najwyżej na odpowiedzialność odszkodowawczą ubezpieczyciela względem ubezpieczonego na ogólnych zasadach. Podkreślić bowiem trzeba, że ustawodawca nie zastrzegł, na wypadek naruszenia ww. obowiązków przez ubezpieczyciela, sankcji w postaci wyłączenia klauzuli prolongacyjnej. Gdyby wolą ustawodawcy było każdorazowe nieprzedłużanie stosunków ubezpieczenia w przypadku niedopełnienia przez ubezpieczyciela obowiązków wynikających z ww. przepisów, to taką sankcję ustawodawca wskazałby wprost w przepisach powołanej ustawy. Wobec braku takiej regulacji uznać należy, iż prolongowanie umowy ubezpieczenia w przypadku braku jej wypowiedzenia jest niezależne od dopełnienia przez ubezpieczyciela obowiązków wynikających z ust. 1a -1d art. 28 cytowanej ustawy (vide D. Maśniak, O zasadności i skutkach klauzuli prolongacyjnej w obowiązkowych ubezpieczeniach komunikacyjnych, (...) 2018 nr 1 str. 327-328). Z tych też względów Sąd orzekł jak w punkcie I sentencji. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. wyrażającego zasadę odpowiedzialności za wynik procesu. W związku z tym, że to powód jest stroną wygrywającą to pozwana musi zwrócić mu poniesione przez nich koszty procesu, na które składało się kwota 400,00 zł tytułem opłaty sądowej oraz wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 900,00 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17,00 zł.