Zarządzenie Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy w Warszawie, I C 3014/24

Sygn. akt I C 3014/24 UZASADNIENIE wyroku z dnia 31 lipca 2026 r. I. Przebieg postępowania i stanowiska stron 1. Stanowisko powoda Pozwem z dnia 28 sierpnia 2024 r. powód – C. D. domagał się od (...) S.A. w S. zapłaty kwoty 17.081,67 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od tej kwoty od dnia 3 lipca 2024 r. do dnia zapłaty, a nadto zasądzenia kosztów postępowania. Powyższa kwota stanowić miała zwrot odsetek oraz kosztów umowy o kredyt nr (...) , w związku z zastosowaniem sankcji kredytu darmowego (pozew k. 3-16) 2. Stanowisko pozwanego W odpowiedzi na pozew pozwany - (...) S.A. z siedzibą w S. wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych ( sprzeciw k. 61-84v) . I. Stan Faktyczny W dniu 5 czerwca 2015 r. C. D. zawarł z (...) S.A. w D. (aktualnie (...) S.A. w S. ) umowę kredytu gotówkowego przeznaczonego częściowo na spłatę innych kredytów nr (...) . Zgodnie z § 1 ust. 1 umowy bank udzielał kredytobiorcy kredytu, który był przeznaczony w kwocie 50.000 zł na spłatę innych kredytów/pożyczek, oraz na cele konsumpcyjne kredytobiorcy stanowiącą całkowitą kwotę kredytu oraz 4950 zł na opłacenie prowizji od udzielonego kredytu. Zgodnie z § 3 ust. 2 umowy kredyt był oprocentowany według stałej stopy procentowej wyrażonej w stosunku rocznym. Z zastrzeżeniem ust. 12 w dniu zawarcia umowy oprocentowanie to wynosiło 4,90% w skali roku. Na całkowitą kwotę do zapłaty, która wynosiła 68.274,31 zł składały się kwota kredytu udostępniona kredytobiorcy na spłatę innych kredytów/pożyczek, oraz na cele konsumpcyjne, w wysokości 50.000 zł, prowizja od udzielonego kredytu w wysokości 4.950 zł, wyliczona od kwoty kredytu wskazanej w pkt 11, należne za cały okres kredytowania odsetki w wysokości 13.324,31 zł, wyliczone od kwoty udzielonego i wypłaconego kredytu w wysokości 54.950 zł. Rzeczywista roczna stopa oprocentowania kredytu wynosiła 7,52% i do jej obliczenia przyjęto, że czas obowiązywania umowy to 108 miesięcy, oprocentowanie kredytu wynosi 4,90%, wszelkie koszty które kredytobiorca jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt to odsetki w kwocie 13.324,31 zł oraz prowizja w kwocie 4.950 zł. Kredytobiorca był zobowiązany do spłaty kredytu wraz z odsetkami oraz należnymi opłatami i prowizjami w 108 miesięcznych ratach w wysokości 632,17 zł, płatnych do 05 dnia każdego miesiąca poczynając od 5 lipca 2015 r., z zastrzeżeniem, że pierwsza rata kredytu wynosi 632,17 zł, a ostatnia rata kredytu wynosi 632,12 zł. W przypadku spłaty całości lub części kredytu przed terminem określonym w umowie, całkowity koszt kredytu ulega obniżeniu o te koszty, które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy, chociażby kredytobiorca poniósł je przed tą spłatą, z zastrzeżeniem, iż do ustania ochrony ubezpieczeniowej konieczne jest złożenie oświadczenia o wypowiedzeniu umowy ubezpieczenia. Bank miał dokonać rozliczenia z kredytobiorcą w terminie 14 dni od dnia dokonania wcześniejszej spłaty całości kredytu. Bank zastrzegł sobie prawo dokonywania zmiany stawek opłat lub prowizji. Z zastrzeżeniem pkt 6 i 7 poniżej, zmiana stawek opłat lub prowizji z tytułu danej czynności bankowej lub faktycznej może nastąpić wyłącznie w przypadku wystąpienia przynajmniej jednej z przesłanek oraz w zakresie z niej wynikającym – zmiany powszechnie obowiązujących przepisów prawa, o ile zmiana taka powoduje zmianę kosztów ponoszonych przez Bank przy wykonywaniu danej czynności bankowej lub faktycznej (1), zmiana zakresu lub formy wykonywania danej czynności bankowej lub faktycznej, o ile zmiana taka powoduje zmianę kosztów ponoszonych przez bank przy wykonywaniu danej czynności (2), zmiana cen towarów lub usług, z których bak korzysta przy wykonywaniu danej czynności bankowej lub faktycznej (3), zmiana kursu walut NBP, o ile zmiana taka powoduje zmianę kosztów ponoszonych przez Bank przy wykonywaniu danej czynności bankowej lub faktycznej (4). Zmiana stawki opłaty lub prowizji na podstawie przesłanek określonych w pkt 2-4 możliwa była nie częściej niż raz w roku kalendarzowym. ( dowód : umowa kredytu k. 21-23) W Tabeli Opłat i Prowizji wyszczególniono prowizję za udzielenie kredytu, ustalana jako 19,9% udzielonego kredytu, za zamianę warunków umowy na wniosek klienta w kwocie 50 zł, za sporządzenie i wydanie lub wysłanie, na wniosek kliuenta potwierdzenia, zaświadczenia, opinii bankowej lub odpisu dokumentu 60 zł za każdą dyspozycję, za kopię dokumentu 30 zł, za wydanie lub wysłanie dodatkowych blankietów spłat 15 zł za każdą dyspozycję, za monit listowny 30 zł każdy, monit telefoniczny 35 zł każdy, wizyta windykatora 65 zł każda. ( dowód: Taryfa k. 23v-24 ) Kredytobiorca spłacił całość kredytu w dniu 9 maja 2024 r. ( dowód: opinia bankowa k. 28-31) Pismem doręczonym (...) S.A. w S. w dniu 25 czerwca 2024 r., C. D. złożył oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego i wezwał pozwanego do zwrotu środków otrzymanych tytułem odsetek i prowizji w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma. ( dowód: oświadczenie k. 36, (...) k. 35v ) Przy zawarciu umowy nie zaoferowano C. D. możliwości uiszczenia prowizji z własnych środków, jak również nie wyjaśniono mu różnicy pomiędzy całkowitą kwotą kredytu a kwotą udzielonego kredytu. Kredytobiorca nie został również poinformowany o tym czym jest (...) , ani na jakich zasadach będzie mógł zmieniać wysokość stawek opłat. (dowód: zeznania powoda k. 267-269) II. Ocena dowodów Ustalenia faktyczne zostały poczynione na podstawie dowodów z dokumentów zestawionych z twierdzeniami stron ( art. 229 k.p.c. , art. 230 k.p.c. ). Brak było podstaw do odmowy wartości dowodowej dokumentacji złożonej do akt sprawy. Wiarygodne w sprawie były zeznania powoda. Sąd pominął natomiast wniosek dowodowy o dopuszczenie biegłego z zakresu rachunkowości. Dla ustalenia prawidłowości wskazania (...) w umowie, wystarczające jest ustalenie jaka jest wysokość odsetek, co można uzyskać za pomocą powszechnie dostępnych kalkulatorów kredytowych. Zmiana kosztów prowadzi zaś do zmiany wysokości (...) , albowiem jest to parametr mający przedstawiać jaką częścią rzeczywiście udostępnionych środków konsumentowi, są ww. koszty. Zmiana kosztów musi więc prowadzić do zmiany tych parametrów. III. Rozważania prawne co do przedmiotu sprawy: Zastosowanie przepisów ustawy o kredycie konsumenckim Umowa będąca przedmiotem analizy w niniejszej sprawie stanowiła umowę o kredyt konsumencki w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim , gdyż dotyczyła kredytu ( art. 3 ust. 2 pkt 2 u.k.k . ) w kwocie nie większej niż 255.550,00 zł. Główną osią sporu była odmienna interpretacja postanowień umowy oraz kwestionowana przez pozwanego skuteczność i terminowość złożenia oświadczenia w trybie art. 45 w zw. z art. 30 u.k.k. Spór ten sprowadzał się do odpowiedzi na pytania, czy pozwany przy zawarciu umowy pożyczki naruszył postanowienia ustawy o kredycie konsumenckim w zakresie wskazanym w art. 45 ustawy i tym samym czy konsument w wyniku złożenia oświadczenia mógł zgodnie z art. 45 ust. 1 ukk spłacić przedmiotową pożyczkę bez odsetek i innych kosztów należnych pozwanemu w terminie i w sposób ustalony w umowie. Zarzuty strony pozwanej Pozwany zakwestionował roszczenie powoda, powołując się na jego przedawnienie zgodnie z art. 45 ust. 5 ukk, nadto zdaniem pozwanego skorzystanie z sankcji kredytu darmowego przez powoda stanowi nadużycie prawa podmiotowego, a wreszcie pozwany zakwestionował w ogóle istnienie podstaw do skorzystania z sankcji. Termin na skorzystanie z sankcji kredytu darmowego 1 Pozwany podnosił, że uprawnienie konsumenta do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego wygasło w związku z upływem ustawowego terminu określonego w art. 45 ust. 5 ukk. Przepis ten jednak ma na celu zrównoważenie interesów konsumenta i przedsiębiorcy, a przede wszystkim stanowi wyraz dążenia ustawodawcy do zagwarantowania podmiotom stosunków cywilnoprawnych stabilności prawa. Jest to także wyraz realizacji określonej w art. 23 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylająca dyrektywę Rady 87/102/EWG proporcjonalności sankcji zastosowanej w celu realizacji obowiązków przedsiębiorców względem konsumentów. Jednocześnie nie można pomijać celów dyrektywy, która zmierza do zagwarantowania podobnego, wysokiego, poziomu ochrony konsumentów na terenie całej wspólnoty. 2 W ocenie Sądu oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego zostało złożone w terminie. Jak wynika z treści art. 45 ust. 5 ukk roczny termin na złożenie tego oświadczenia należy liczyć od dnia wykonania umowy. Przez wykonanie umowy należy rozumieć sytuację, w której należycie wypełniono wszystkie obowiązki w ramach stosunku kredytu konsumenckiego, w tym obowiązki powstające z mocy ustawy. Chodzi o obowiązki dotyczące świadczenia głównego i świadczeń ubocznych, po stronie konsumenta oraz kredytodawcy, wykonane dobrowolnie lub przymusowo ( Wyrok SA w Warszawie z 1.07.2019 r., V ACa 118/18, LEX nr 2706625 ). W niniejszej sprawie kredyt nie został jeszcze spłacony w całości, stąd termin na złożenie oświadczenia w ogóle nie rozpoczął biegu. 3 Nie ma też żadnych podstaw w treści ustawy do przyjęcia, że termin z art. 45 ust. 1 ukk należałoby liczyć od dnia wykonania umowy przez jedną ze stron, w szczególności pozwanego. Trzeba pamiętać, że pierwszą metodą wykładni jest wykładnia językowa i dopiero kiedy ona nie daje jednoznacznych rezultatów, można sięgać po dalsze metody. Ustawodawca zaś posłużył się precyzyjnym pojęciem – a mianowicie – „wykonania umowy”. Gdyby termin na złożenie oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego miał biec od chwili wypłaty kapitału, to tak ustawodawca by ten przepis sformułował. Nie jest dopuszczalne „dopisywanie” do ustawy słów, których w niej nie ma i nadawanie tym samym sformułowaniom dwóch różnych znaczeń. Sformułowanie „wykonanie umowy” oznacza wykonanie wszystkich świadczeń przez obie strony. Odmiennym od tego określeniem byłoby pojęcie „wykonanie umowy przez kredytodawcę” lub „wykonanie umowy przez kredytobiorcę”, alternatywnie „wypłata kapitału”. Każde z tych zdań ma osobne znaczenie, a nadanie im tożsamego znaczenia, byłoby niedopuszczalną wykładnią w ten sam sposób dwóch różnych pojęć. 4 Analiza powyższego przepisu na gruncie pozostałych metod wykładni jeszcze bardziej ukazuje absurdalność forsowanej przez pozwanego tezy. Na gruncie wykładni systemowej należy zauważyć, że zgodnie z nieobowiązującym już art. 46 ukk (uchylonym z dniem 22 lipca 2017 r.), który dotyczył kredytów hipotecznych, konsument miał prawo do darmowego kredytu za okres 4 lat poprzedzających złożenie oświadczenia. Jednocześnie art. 46 ust. 3 ukk, miał tożsame brzmienie z art. 45 ust. 5 ukk, a więc przewidywał, że roczny termin na złożenie oświadczenia biegnie od chwili wykonania umowy. Po co ustawodawca ustanowiłby przepis, który przewiduje możliwość odzyskania odsetek i kosztów kredytu za 4 lata wstecz od daty złożenia oświadczenia, skoro oświadczenie w tym przedmiocie konsument mógłby złożyć najpóźniej w rok od wypłaty kapitału? Ten absurd znika, jeżeli uzna się, że intencją ustawodawcy było by, zgodnie z literalną treścią przepisu , konsument mógł złożyć oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego przez cały czas jej trwania, aż do upływu roku od chwili wykonania wszystkich jej postanowień przez obie strony. 5 Nie ma znaczenia, że art. 46 ukk dotyczył kredytu hipotecznego, albowiem treść przepisu ustanawiającego roczny termin prekluzyjny na złożenie oświadczenia o skorzystaniu z (...) był tożsamy. Ustawodawca nie mógłby, posługując się tym samym sformułowaniem, ustanowić dwóch różnych jego znaczeń, pomimo tożsamego brzmienia, w obu zaś wypadkach była mowa o roku od wykonania umowy. W związku z tym zastrzeżenie, że konsument może uzyskać zwrot spłaconych kwot za 4 lata, kiedy spłaty mogły objąć co najwyżej rok obowiązywania umowy od chwili wypłaty kapitału, byłoby całkowicie irracjonalne. Jak była zaś o tym już mowa, nie ma żadnych powodów dla których termin „wykonanie umowy” należałoby rozumieć inaczej na gruncie art. 45 ust. 5 ukk i art. 46 ukk. 6 Również na gruncie prawa Unii koncepcja o rocznym terminie na złożenie oświadczenia o skorzystaniu z (...) od chwili wypłaty kapitału nie może się obronić. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wielokrotnie wypowiadał się, że prawo UE sprzeciwia się przepisom krajowym, które utrudniają lub czynią nieskutecznym skorzystanie z prawa UE. W tym świetle (...) wypowiedział się chociażby o 3 letnim terminie przedawnienia roszczeń powstałych na skutek zastosowania przepisów o nieuczciwych warunkach umownych (por. Wyrok TS z 22.04.2021 r., C-485/19, LH PRZECIWKO (...) S.R.O., LEX nr (...) , szczególnie pkt 60-62). Trybunał wskazał, że liczenie tego terminu od dnia bezpodstawnego wzbogacenia, w sytuacji kiedy konsument może nie mieć świadomości istnienia nieuczciwego warunku, lub tego, że ten warunek ma nieuczciwy charakter, utrudnia w znaczący sposób skorzystanie z instrumentów prawa Unii i takiemu liczeniu terminu prawo Unii się sprzeciwia. Trybunał wskazał: Jednakże, jeśli chodzi, po trzecie, o moment rozpoczęcia biegu badanego terminu przedawnienia, w okolicznościach takich jak okoliczności sprawy w postępowaniu głównym zachodzi istotne niebezpieczeństwo, że zainteresowany konsument nie powoła się w wyznaczonym w tym celu terminie na uprawnienia, jakie przyznaje mu prawo Unii (zob. podobnie wyrok z dnia 5 marca 2020, r. (...) , C-679/18, EU:C:2020:167, pkt 22 i przytoczone tam orzecznictwo), co czyniłoby niemożliwym dochodzenie przez niego tych uprawnień. Jak wynika bowiem z wyjaśnień udzielonych przez sąd odsyłający, w szczególności w odniesieniu do jego pytania pierwszego, przewidziany w § 107 ust. 2 kodeksu cywilnego trzyletni termin rozpoczyna bieg od dnia, w którym nastąpiło bezpodstawne wzbogacenie, a uprawnienie do wniesienia powództwa się przedawnia nawet w wypadku, gdy konsument nie jest w stanie sam ocenić, czy warunek umowny ma nieuczciwy charakter lub nie miał świadomości nieuczciwego charakteru takiego warunku. W tym względzie należy mieć na uwadze okoliczność, że konsumenci znajdują się w gorszym położeniu niż przedsiębiorca, zarówno pod względem możliwości negocjacyjnych, jak i ze względu na stopień poinformowania oraz że możliwe jest, iż konsumenci nie mają świadomości zakresu przysługujących im praw wynikających z dyrektywy 93/13 lub z dyrektywy 2008/48 lub ich nie rozumieją (zob. podobnie wyroki: z dnia 9 lipca 2020 r., T. Bank i (...) D. , C-698/18 i C-699/18, EU:C:2020:537, pkt 65 -67, z dnia 16 lipca 2020 r., X. i R. Argentaria, C-224/19 i C-259/19, EU:C:2020:578, pkt 90 i przytoczone tam orzecznictwo). 7 Z powyższej argumentacji wynika, że bez znaczenia jest fakt, że abuzywne postanowienie umowne od początku znajdowało się w spornej umowie, gdyż konsument zazwyczaj nie ma takiego poziomu świadomości, by mógł to łatwo stwierdzić na początku umowy. Analogiczna sytuacja ma miejsce na gruncie przepisów o kredycie konsumenckim. Ustawodawca zakreślił roczny termin prekluzyjny, po którym uprawnienie konsumenta wygasa. Jest to więc surowszy termin, niż termin przedawnienia. Uprawnienie, zastrzeżone na rzecz konsumenta, które musi istnieć na mocy przepisów dyrektywy (art. 23), jest więc obwarowane krótkim terminem, po którym dochodzi do jego wygaśnięcia, pomimo że konsument może nie mieć świadomości, że nie został właściwie poinformowany o warunkach kredytu. Sytuacja jest w tym wypadku bardziej jaskrawa niż w przypadku dyrektywy o nieuczciwych warunkach umownych, tam bowiem konsument, nawet jeżeli nie jest prawnikiem, ma szansę, po zapoznaniu się ze spornymi warunkami umownymi uznać, że są one dla niego nieuczciwe. Na gruncie przepisów o kredycie konsumenckim, podstawą do zastosowania (...) , jest chociażby brak informacji udzielonej konsumentowi, a wymaganej przez ustawę. Mając samą umowę, konsument nie jest więc w ogóle w stanie ustalić, czy zakres informacji mu przekazany, jest wystarczający i zgodny z przepisami ustawy, o ile nie jest prawnikiem i czy w związku z brakami tej informacji, może skorzystać z (...) . 8 W takiej sytuacji konsument, który musi poznawczo dokonać większego wysiłku, niż na gruncie przepisów o nieuczciwych warunkach umownych, miałby jedynie rok od wypłaty kapitału, na skorzystanie ze swoich uprawnień, po którym jego uprawnienie wygasa, a więc byłby traktowany surowiej niż na gruncie przepisów dyrektywy o nieuczciwych warunkach w umowach konsumenckich. Tak surowe warunki nie dają się utrzymać w świetle orzecznictwa (...) , oczywistym jest więc, że dokonując również wykładni prounijnej, należy odrzucić koncepcję w myśl której termin na skorzystanie z (...) wynosi rok od daty wykonania umowy przez bank. 9 Bez znaczenia jest fakt, że konsument może w sposób nieokreślony dla strony przeciwnej decydować o faktycznym rozpoczęciu biegu terminu do skorzystania z (...) . To Bank odpowiada za to, że wadliwie konsumenta poinformował, brak poinformowania nie zmieni się niezależnie od tego kiedy konsument podejmie działanie. Co więcej jest to uzasadnione zasadniczą dysproporcją sił ekonomicznych, której to dysproporcji ustawa o kredycie konsumenckim ma przeciwdziałać. Konsument nie ma łatwej możliwej analizy skomplikowanych zagadnień prawnych, w przeciwieństwie do banków które są korporacjami często o zasięgu międzynarodowym. Wreszcie – konsument nie ma też władzy nad drugą stroną, bo jeżeli płacić nie będzie – bankowi przysługuje prawo wypowiedzenia umowy i ściągnięcia świadczenia od konsumenta w sposób przymusowy. Wówczas termin na skorzystanie z (...) rozpocznie swój bieg. Wszystkie te uwagi są oczywiście czynione pobocznie, albowiem początek biegu terminu prekluzyjnego na skorzystanie z sankcji, jest wskazany i to w sposób jasny w art. 45 ust. 5 ukk, a odmienna wykładnia tego przepisu od tej zaprezentowanej w niniejszym uzasadnieniu, byłaby sprzeczna z jego literalnym brzmieniem. 10 Reasumując od chwili zawarcia umowy konsument w każdej chwili jej trwania może złożyć oświadczenie o skorzystaniu z (...) . Z chwilą kiedy wszystkie świadczenia z umowy zostaną wykonane przez obie strony konsumentowi zaczyna biec termin jednego roku, po którym jego uprawnienie wygasa. W ten sposób ustawodawca chroni stosunki gospodarcze przed podważaniem umów, które zostały wykonane po znacznym upływie czasu. W niniejszej sprawie, w chwili złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, umowa jeszcze trwała, a co za tym idzie – konsument zachował termin do złożenia spornego oświadczenia. 11 W niniejszej sprawie rozliczenie umowy nastąpiło 16 września 2024 r., a złożenie oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego – 6 grudnia 2023 r. – co za tym idzie – oświadczenie zostało złożone w terminie. Naruszenia przepisów ustawy prowadzące do (...) 12 Przechodząc do merytorycznej oceny zgłoszonego żądania należało wskazać, że zgodnie z art. 45 ust. 1 u.k.k w przypadku naruszenia przez kredytodawcę art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1-8, 10, 11, 14-17, art. 31-33, art. 33a i art. 36a-36c konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie. 13 Powyższe obowiązki stanowią transpozycję treści art. 10 dyrektywy 2008/84, które są podstawą do ujednolicenia standardów informacyjnych w całej wspólnocie, zapewniając z jednej strony wysoki standard ochrony konsumenta (poprzez jego właściwe poinformowanie) jak również umożliwiając stworzenie wspólnej przestrzeni przepływu usług i kapitału, dzięki wskazaniu wspólnych porównywalnych wskaźników . Przyjęta zaś w art. 45 sankcja kredytu darmowego, stanowi transpozycję obowiązku zapewnienia skutecznego egzekwowania nałożonych przez dyrektywę obowiązków (art. 23 dyrektywy). Przepisy ustawy o kredycie konsumenckim muszą więc być odczytywane w kontekście powyższych postanowień dyrektywy i bogatego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w przedmiocie kredytów konsumenckich. 14 W tym kontekście należy pamiętać o tym, że sankcja w porządku krajowym ma realizować cele i cechy wskazane w art. 23 dyrektywy, a więc ma być skuteczna – tj. zapewnić zmianę postępowania przedsiębiorców, tak by na terenie całej wspólnoty zakres informacji przekazywanych konsumentowi był taki sam oraz by wskaźniki przyjęte w dyrektywie były obliczane w ten sam sposób w całej Unii, odstraszająca – tj. ma zniechęcać przedsiębiorców w zakresie szerszym niż tylko indywidualny, do korzystania z konstrukcji umownych które są sprzeczne z dyrektywą oraz ma być proporcjonalna – a więc być środkiem niezbędnym do osiągnięcia celu dyrektywy. 15 Podkreślenia wymaga fakt, że w przypadku wielu praktyk banków, sprzecznych z dyrektywą i naruszających interesy konsumentów, jak również skuteczność mechanizmów porównawczych, możliwe do uzyskania przez konsumentów korzyści są na tyle niewielkie, że podmioty, którym przysługuje ochrona z mocy dyrektywy mogą nie być zainteresowane występowaniem o tę ochronę na drodze sądowej, a co za tym idzie, funkcja odstraszająca dyrektywy i jej skuteczność stałaby się znikoma. Dlatego też Trybunał wielokrotnie orzekał, że nie ma znaczenia jakich kwot dotyczy naruszenie przepisów dyrektywy w kontekście proporcjonalności sankcji, lecz kluczowe znaczenie ma to, czy sankcjonowane naruszenie wpływa, chociażby w minimalnym stopniu, na możliwość oceny przyszłego zobowiązania przez konsumenta. 16 Należy też pamiętać, że należyte wykonanie obowiązku informacyjnego, nie ogranicza się jedynie do podania jakichkolwiek informacji. Informacje podane przez kredytodawcę muszą być zgodne z rzeczywistością, w innym wypadku funkcja informacji nie jest realizowana. 17 Ustawa o kredycie konsumenckim ma bowiem na celu zapewnienie pełnej harmonizacji rynku kredytów konsumenckich, a co za tym idzie, podanie nieprecyzyjnej informacji, która zaburza możliwość dokonania przez konsumenta rzeczywistego zakresu jego zobowiązania, niweczy ten cel. Potwierdził to Trybunał w wyroku C-472/23 (pkt 44 i 54 wyroku) i C-38/21 (pkt 264). Naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 7 ukk 18 Z perspektywy wpływu naruszenia na sytuację konsumenta i możliwości dokonania przez niego oceny zakresu jego zobowiązania, kluczowy zarzut dotyczył naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 7 ukk. Roczna Rzeczywista Stopa Oprocentowania, stanowi bowiem kluczowy wskaźnik, nie tylko ze względu na sytuację konkretnego konsumenta, ale również z uwagi na realizację funkcji dyrektywy o kredycie konsumenckim tj. zapewnienie porównywalności produktów kredytowych w Unii. 19 Jak wynika z art. 5 pkt 10 ukk, który jest tożsamy z art. 3 lit. j dyrektywy o kredycie konsumenckim (a od 20 listopada 2026 r. art. 3 pkt 8 dyrektywy) stopa oprocentowania kredytu to stopa oprocentowania wyrażona jako stałe lub zmienne oprocentowanie stosowane do wypłaconej kwoty na podstawie umowy o kredyt w stosunku rocznym. 20 Pojęcie wypłaconej kwoty nie jest zdefiniowane w dyrektywie i ustawie, niemniej jego wykładnia została sprecyzowana przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który w wyroku z dnia 23 kwietnia 2026 r. w sprawie C-744/24 stwierdził, że art. 3 lit. g i j) dyrektywy 2008/48 w sprawie umów o kredyt konsumencki, zmienionej dyrektywą 2021/2167, w związku z art. 10 ust. 2 tej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie włączeniu do umów o kredyt konsumencki warunków przewidujących stosowanie stopy oprocentowania nie tylko do całkowitej kwoty kredytu, lecz również do kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów związanych z tym kredytem i wchodzących w związku z tym w skład całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta. 21 Dodatkowo w tym wyroku Trybunał podtrzymał dotychczasową linię orzeczniczą i wyjaśnił, że nadrzędnym celem dyrektywy jest zapewnienie przejrzystości usług bankowych tak by były one porównywalne dla konsumentów, która nie byłaby możliwa, gdyby pod definicje zawarte w dyrektywie (w tym wypadku oprocentowania) podciągnąć pojęcia, które tej definicji nie odpowiadają. 22 Trybunał w wyroku C-744/24 potwierdził więc, że pojęcie „wypłaconej kwoty” jest równoznaczne z pojęciem „całkowitej kwoty kredytu”. Należy przy tym nadmienić, że jest to konsekwencja już utrwalonego orzecznictwa – gdyż tożsame pojęcie „kwota wypłaty” było już zdefiniowane w taki sposób przez Trybunał na gruncie wyroku z dnia 21 kwietnia 2016 r., T. i T. , C-377/14. 23 W § 3 ust. 2 umowy kredytu wskazano, że „kredyt oprocentowany jest według stałej stopy procentowej, która w dniu zawarcia umowy wynosi 4,90%. 24 W § 3 ust. 9 pkt 3 sprecyzowano, że odsetki umowne zostały policzone od kwoty 54.950 zł. To zaś oznacza, że (...) wskazane w umowie, zostało policzone wadliwie. Należy bowiem pamiętać, że (...) nie jest wskaźnikiem losowym, do którego obliczenia można przyjmować losowe wartości. Wręcz przeciwnie – aby (...) mogło być porównywalne na terenie całej wspólnoty, musi być liczone tak samo i na podstawie tych samych parametrów – inaczej traci on swój porównawczy charakter. 25 Stąd o ile różne wartości, w zależności od umowy będą „podstawiane” pod poszczególne elementy wzoru, to te elementy wzoru muszą być rozumiane w sposób tożsamy. 26 Trzeba też mieć na uwadze, że w wyroku C-377/14 Trybunał wyjaśnił, że nie może być tak, że jedna wartość „dubluje się zarówno po stronie kredytu” jak i jego kosztów, stąd kwota wypłaty Ck nie mogła zawierać kredytowanych kosztów kredytu, pomimo tego, że te koszty były wypłacane i udostępniane konsumentowi przez kredytodawcę. Jak można więc uznać, że dopuszczalne i zgodne z ustawą jest wliczenie tych pozaodsetkowych kosztów kredytu do oprocentowania, skoro ma ono dotyczyć tylko kwot, które realnie idą na potrzeby konsumenta a nie są związane z procesem zawarcia umowy. Przy doliczeniu takich kosztów do kwoty oprocentowanej, dojdzie do sprzeczności – gdzie po jednej stronie równania mamy kapitał bez pozaodsetkowych kosztów kredytu, a po drugiej stronie mamy te odsetki, które są policzone nie od niego, a od innej kwoty zawierającej w sobie wartości z tej samej strony równania na (...) po której są koszty. 27 Stąd uwzględnienie w koszcie kredytu, odsetek od jego kredytowanych kosztów, nie pozwoli na wyliczenie (...) zgodnie z dyrektywą i ustawą. Przyjęte założenia są bowiem wadliwe, a co za tym idzie, (...) przestaje być porównywalne, skoro jest liczone w odmienny sposób niż przez podmioty, które robiły to zgodnie z dyrektywą, zarówno w kraju jak i zagranicą. Tymczasem (...) musi nie tylko odpowiadać umowie – bo ta zgodność ma służyć funkcji informacyjnej dla konsumenta, ale również dyrektywie – tak by mógł powstać wspólny rynek kredytów konsumenckich. 28 Zdaniem Sądu można więc uznać, że (...) uwzględniające odsetki pobrane od pozaodsetkowych kosztów kredytu nie odpowiada definicji (...) , a w konsekwencji w umowie, w ogóle nie podano tego parametru . Parametr ten ma bowiem określoną definicję – procentowy stosunek kosztów do całości kredytu. Jeżeli doliczono do tych kosztów coś, co nimi nie jest, to oznacza, że (...) nie uwzględnia kosztów ale jakąś inną kwotę, bo koszty które mogą być doliczone do (...) muszą być oparte o dyrektywę i ustawę, a strony nie mogą ich umownie zmodyfikować. Ustawa i dyrektywa definiują bowiem, że do kosztów wchodzą odsetki (art. 5 pkt 6 lit a), a sposób ich liczenia ustawa określa w art. 5 pkt 10. Trybunał Sprawiedliwości w wyroku C-744/24 przesądził zaś, że niedopuszczalne jest istnienie innych stóp oprocentowania w umowie o kredyt konsumencki, niż te które wprost wynikają z dyrektywy (por. pkt 64 ww. wyroku). 29 Nadto, należało stwierdzić, że art. 5 pkt 10 ukk definiuje w sposób bezwzględny co ma być rozumiane pod pojęciem stopy oprocentowania kredytu i żadne inne oprocentowanie nie może być stosowane w miejsce tego parametru. Zastrzeżeniu umownemu zezwalającemu na objęcie oprocentowaniem innych kwot niż całkowita kwota kredytu sprzeciwia się prawo Unii, a obowiązkiem sądu krajowego, jest zastosować wszelkie dostępne w prawie krajowym metody wykładni i sankcje, by doprowadzić do stanu zgodnego z prawem Unii. 30 Ustawa w definicji stopy oprocentowania kredytu zawarła dwa elementy, które muszą być uwzględnione – stopę oprocentowania i to do czego jest ona odniesiona (wypłacona kwota – synonim kredytu) i tak należy również rozumieć pojęcie zawarte w umowie, a postanowienia umowne sprzeczne z takim rozumieniem stopy oprocentowania kredytu, były nieważne jako sprzeczne z ustawą i to bezwzględnie oraz ex tunc . 31 Z powyższych względów nie można przenosić wykładni przepisów dyrektywy o kredycie konsumenckim, dokonanej przez Trybunał w wyroku C-472/23, na sytuację w której część umowy była bezwzględnie nieważna od początku jej trwania. To rozróżnienie wynika bardzo wyraźnie chociażby z samej sentencji ww. wyroku, gdzie trybunał wskazuje: która okazuje się zawyżona ze względu na to, że niektóre warunki tej umowy zostały następnie uznane za nieuczciwe w rozumieniu art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. W optyce Trybunału, stwierdzenie abuzywności jest następcze względem umowy i nie kształtuje jej samej. Tymczasem nieważność postanowień umowy powoduje, że należy traktować umowę tak jakby ich nie było od samego początku. 32 Należy też podkreślić, że w wyroku w sprawie C-744/24 Trybunał nie odnosił się do dyrektywy o nieuczciwych warunkach umownych, a stwierdził, że to sama dyrektywa o kredycie konsumenckim sprzeciwia się postanowieniom pozwalającym na pobieranie odsetek od pozaodsetkowych kosztów kredytu. W związku z tym sankcją w tym wypadku nie był brak związania konsumenta (którą konsument może odwrócić, akceptując ex post niedozwolone postanowienie umowne), ale bezwzględna nieważność umowy, której nie można było sanować. 33 Nie może też dziwić, że Trybunał nie uznał, że sankcją za naruszenia dyrektywy o nieuczciwych warunkach umownych, powinna być sankcja z art. 23 innej dyrektywy – dyrektywy o kredycie konsumenckim. Natomiast w wyroku C-744/24 Trybunał stwierdził, że czynienie podstawą oprocentowania kwoty pozaodsetkowych kosztów kredytu, jest sprzeczne z dyrektywą o kredycie konsumenckim, dlatego też w takim przypadku zasadne jest zastosowanie sankcji za naruszenie tej dyrektywy. Trybunał jasno w uzasadnieniu przesądził, że takie działanie ma wpływ na aspekt informacyjny, bo w umowie brakować będzie parametrów spełniających definicje dyrektywy i które z mocy dyrektywy muszą się znaleźć w umowie. 34 W związku z tym, umowa od początku była ukształtowana tak, że dopuszczała oprocentowanie jedynie kwoty faktycznie udostępnionej konsumentowi. (...) wobec tego zostało obliczone w sposób sprzeczny z samą umową, albowiem odsetki, których wysokość ma wpływ na (...) policzono w sposób nieprawidłowy. 35 Jednocześnie Trybunał przesądził w wyroku C-472/23, że nie ma znaczenia, czy (...) w umowie jest zawyżone czy zaniżone, by uznać, że doszło do naruszenia dyrektywy uzasadniającego stosowanie krajowej sankcji ustanowionej w ramach implementacji art. 23 dyrektywy. Trybunał wyjaśnił bowiem, że (...) pełni rolę miernika porównawczego pomiędzy różnymi dostępnymi na rynku kredytami. Jego rola byłaby więc zniweczona, jeżeli byłoby policzone nieprawidłowo, bo nie można byłoby w sposób pewny opierać swojego wyboru na tym wskaźniku (por. pkt 32 wyroku). W tym kontekście należy (...) odczytywać jako element tworzenia wspólnego rynku, którego ten nie może pełnić, jeżeli w różnych krajach byłby różnie liczony. 36 Należy przy tym przypomnieć, że w wyroku C-744/24 spór dotyczył zastosowania sankcji kredytu darmowego, zaś Trybunał Sprawiedliwości odpowiada na pytania jedynie wówczas gdy uznaje, że odpowiedź może mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy zawisłej przed Sądem pytającym. Jeżeli więc odpowiedź Trybunału stwierdzająca, że dyrektywa o kredycie konsumenckim sprzeciwia się postanowieniom umowy, które pozwalają na pobieranie odsetek od kredytowanych kosztów kredytu, miałaby nie spowodować uwzględnienia powództwa z uwagi na zastosowanie sankcji kredytu darmowego, to wówczas Trybunał w ogóle by nie odpowiedział uznając, że jego odpowiedź jest zbędna w tym postępowaniu. Naruszenie obowiązku z art. 30 ust. 1 pkt 6 ustawy 37 Sąd nie jest związany zakresem zarzutów wskazanych przez konsumenta w oświadczeniu o skorzystaniu z (...) . Konsument nie ma bowiem obowiązku precyzyjnie, słowami ustawy formułować swoich oświadczeń woli. Ustawa również w art. 45 ust. 1 ukk nie nakłada na niego obowiązku. Wymienienie w ww. przepisie, że złożenie oświadczenia jest możliwe po tym, gdy dojdzie do określonych naruszeń ustawy, oznacza jakie przesłanki pozytywne muszą zajść by w ogóle możliwe było złożenie oświadczenia, ale nie nakładają na konsumenta obowiązku powoływania ich w oświadczeniu. Co więcej uznanie, że konsument ma taki obowiązek nie pełniłoby żadnej funkcji, bo ustawodawca nie przewidział dla kredytodawcy żadnego kontruprawnienia, które pozwoliłoby zniweczyć skutek oświadczenia. Kredytodawca więc nie potrzebuje wiedzieć w czym konsument upatruje nieprawidłowości, a jako podmiot profesjonalny, powinien sam być w stanie to ustalić. 38 Nie można też pomijać, że na gruncie wyroku C-377/14 Trybunał stwierdził, że prawo Unii sprzeciwia się takim przepisom krajowym, które uniemożliwiają zbadanie z urzędu w postępowaniu upadłościowym, istnienia naruszeń dyrektywy o kredycie konsumenckim. Niewątpliwie istotnym utrudnieniem dla konsumenta byłby wymóg by musiał on formułować zarzuty w związku ze złożonym oświadczeniem i by ich brak mógł uniemożliwić sądowi zbadanie takich naruszeń. Stąd należy odrzucić taką wykładnię, która utrudnia stosowanie prawa Unii a zaaprobować tą, która przewiduje, że wystarczające jest złożenie przez konsumenta oświadczenia o skorzystaniu z sankcji, a Sąd może wówczas zbadać całą umowę pod kątem jej zgodności z ustawą, niezależnie od zarzutów wskazanych przez konsumenta. 39 Przechodząc więc do rozważań dotyczących kwestii oprocentowania należało wskazać, że zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 6 ukk umowa o kredyt konsumencki, z zastrzeżeniem art. 31-33, powinna określać stopę oprocentowania kredytu, warunki stosowania tej stopy, a także okresy, warunki i procedury zmiany stopy oprocentowania wraz z podaniem indeksu lub stopy referencyjnej, o ile ma zastosowanie do pierwotnej stopy oprocentowania kredytu; jeżeli umowa o kredyt konsumencki przewiduje różne stopy oprocentowania, informacje te podaje się dla wszystkich stosowanych stóp procentowych w danym okresie obowiązywania umowy. 40 Ustawa wymaga więc, by w umowie kredytodawca podał „stopę oprocentowania kredytu”, a wiec parametr zdefiniowany ustawowo w art. 5 pkt 10 ukk, jako stopa oprocentowania zastosowana do wypłaconej kwoty . Podanie w umowie stopy oprocentowania zastosowanej do jakiejkolwiek innej kwoty, skutkować musi uznaniem, że w umowie nie określono stopy oprocentowania kredytu. 41 Podanie jakiejkolwiek stopy oprocentowania, jeżeli została ona odniesiona do kwoty innej niż wypłacona w rozumieniu wyroku C-744/24 i C-377/14 nie spełnia więc warunku podania stopy oprocentowania kredytu, bo taka stopa oprocentowania nie odpowiada ustawowej definicji. 42 Powyższe rozumowanie potwierdza pkt 64 wyroku w sprawie C-744/24, gdzie Trybunał wskazał: Taka przejrzystość rynku byłaby zagrożona, gdyby można było dokonać rozróżnienia między kilkoma stopami oprocentowania, a w szczególności między stopą oprocentowania kredytu, która ma zastosowanie do wypłaconej kwoty kredytu , a innymi stopami oprocentowania stosowanymi w państwach członkowskich do kwot kredytowanych, które nie wchodzą w zakres tej definicji wypłaconej kwoty kredytu . Trybunał wskazał więc, że pod pojęciem stopy oprocentowania kredytu może występować tylko i wyłącznie stopa oprocentowania zastosowana do kwoty wypłaconej. 43 W efekcie tego, konsument nie został prawidłowo poinformowany o stopie oprocentowania kredytu (art. 30 ust. 1 pkt 6 ukk), a ten parametr jest kluczowy dla konsumenta by mógł on ocenić zakres swojego zobowiązania na przyszłość, 44 Należy podkreślić, że nawet gdyby błędnie wskazano stopę oprocentowania kredytu, to również uniemożliwiłoby konsumentowi dokonanie oceny zakresu swojego zobowiązania, co jest równoznaczne z brakiem podania parametru (por. wyrok w sprawie C-472/23). Niemniej na gruncie przedmiotowej sprawy stopa oprocentowania kredytu nie zostałaby w ogóle podana, a więc w umowie nie wskazanoby parametru, którego wymaga ustawa. Zarzut naruszenia obowiązku z art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k. 45 Ponieważ w niniejszej sprawie w zakresie zasad zmian wysokości opłat występują niemal tożsame postanowienia, jak te które były przedmiotem badania przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 13.02.2025 r., C-472/23, (...) Sp. z o.o. przeciwko A.B. S.A., na pytania zadane przez tutejszy Sąd (dalej sprawa C-472/23) i które Trybunał ocenił negatywnie należało uznać, że w sprawie doszło również do naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 10 ukk. 46 Zgodnie z ww. przepisem kredytodawca obowiązany jest podać kredytobiorcy informację o innych kosztach, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki, w szczególności o opłatach, w tym opłatach za prowadzenie jednego lub kilku rachunków, na których są zapisywane zarówno transakcje płatności, jak i wypłaty, łącznie z opłatami za korzystanie ze środków płatniczych zarówno dla transakcji płatności, jak i dla wypłat, prowizjach, marżach oraz kosztach usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń, jeżeli są znane kredytodawcy, oraz warunki, na jakich koszty te mogą ulec zmianie. 47 Kredytodawca ma więc obowiązek podać jakie są opłaty na chwilę zawarcia umowy, co pozwala ocenić konsumentowi, czy chce takie opłaty ponosić, a także czytelne zasady podwyższania tych opłat, by miał świadomość jak w perspektywie czasu mogą ewoluować. Kredytodawca musi też podać przyczyny, które mogą prowadzić do wzrostu opłat – obiektywne i mierzalne, jak również wpływ zajścia tych przyczyn na wysokość opłat. 48 Stąd nie ma istotnego znaczenia fakt, czy w chwili zawarcia umowy zastrzeżono na rzecz kredytodawcy jakiekolwiek opłaty, jeżeli kredytodawca zastrzegł sobie możliwość jednostronnego zmieniania umowy w tym zakresie i zwiększania poziomu opłat. W takiej sytuacji konsument nie ma świadomości ile na przestrzeni lat (a może to być długi okres) będzie musiał płacić na poczet realizacji swoich zobowiązań. Tymczasem opłaty, chociaż niewielkie, mogą istotnie zmniejszyć atrakcyjność produktu np. poprzez kosztowne przelewy czy utrzymywanie rachunków, albo pobieranie zaświadczeń. W niniejszej sprawie bank zastrzegł na swoją rzecz wysokie opłaty za monitowanie konsumenta (15-60 zł), czy za wydawanie zaświadczeń i wyciągów. 49 W przypadku umów kredytu, możliwość odstąpienia od umowy w przypadku zmiany regulaminów, jest faktycznie iluzoryczna, albowiem konsument nie jest w stanie jednorazowo zwrócić całej kwoty wymagalnego kredytu wraz z odsetkami. Stąd tak ważne jest by kryteria zmian opłat były jasne, przewidywalne i ograniczały wprost i wyraźnie swobodę banku. 50 Przechodząc do meritum , to zdaniem Sądu określone w umowie i taryfie warunki zmiany opłat i prowizji są w istocie blankietowe. Powołane czynniki takie jak zmiana zakresu lub formy wykonywania danej czynności bankowej lub faktycznej, jest pojęciem całkowicie nieokreślonym, a w istocie blankietowym. Pod takim pojęciem można umieścić wszystko, a konsument nie ma żadnego narzędzia do zbadania czy istotnie doszło do takich zmian, podobnie należy ocenić „zmianę cen towarów lub usług z których korzysta Bank”. 51 Bez znaczenia jest wskazanie w niektórych punktach, że podwyższenie może nastąpić w zakresie, w jakim zmiany te mają wpływ na koszty ponoszone przez Bank. Konsument nie jest w stanie zweryfikować, czy wprowadzona zmiana miała wpływ na wysokość kosztów ponoszonych przez Bank, jaki był zakres tych kosztów i procedura. Pobierane opłaty już w chwili zawarcia umowy powinny budzić wątpliwości. Zasady zmiany ich wysokości, tym bardziej – nie pozwalały bowiem przewidzieć możliwej dynamiki zmian, o ile opłaty te wzrosną i co w istocie taką zmianę może spowodować. 52 Powyższe wzmacnia odpowiedź Trybunału Sprawiedliwości UE w sprawie C-472/23, który uznał, że jeżeli umowa o kredyt wymienia pewną liczbę okoliczności uzasadniających zwiększenie opłat związanych z wykonaniem umowy, przy czym właściwie poinformowany oraz dostatecznie uważny i rozsądny konsument nie jest w stanie zweryfikować ich wystąpienia ani ich wpływu na te opłaty, stanowi naruszenie obowiązku informacyjnego ustanowionego w tym przepisie, o ile wskazanie to może podważyć możliwość dokonania przez tego konsumenta oceny zakresu jego zobowiązania. 53 Zdaniem Sądu konsument, niezależnie jak bardzo rozważny i poinformowany by nie był, nie byłby w stanie zweryfikować zmian opłat wskazanych w umowie, albowiem czynniki wskazane w tej umowie były kompletnie niezależne od konsumenta, nieznane mu, a częściowo uzależnione od wewnętrznych decyzji banku. Brak również było jakiegokolwiek wskazania jakie konkretnie wzrosty miałyby uzasadnić zmiany poszczególnych opłat. 54 Trybunał wskazał, przy podobnych warunkach umowy, że warunki zmiany kosztów wykonania rozpatrywanej umowy zostały określone na podstawie wskaźników, które dla konsumenta są trudne do zweryfikowania zarówno przed zawarciem umowy, jak i w trakcie jej wykonywania. Chodzi tu bowiem w szczególności o zmienne wskaźniki ekonomiczne, w tym wskaźniki kontrolowane przez sam bank, a także wskaźniki opisane losowo, odzwierciedlające ewolucję prawną w szerokim znaczeniu. Ponadto okoliczność, że wzrost opłat rozpatrywanych w postępowaniu głównym był ograniczony ilościowo, maksymalnie do 200 %, i czasowo, maksymalnie do czterech razy w roku, nie później niż sześć miesięcy po wystąpieniu warunku, nie może podważyć tego stwierdzenia (por. pkt 45 wyroku). Trybunał w uzasadnieniu swojego wyroku odwołał się więc bezpośrednio do treści postanowień umownych, które są niemal tożsame do tych będących przedmiotem niniejszego postępowania. To co je odróżnia – to brak procentowej granicy wzrostu opłat, a skoro nawet przy istnieniu takiej granicy – możliwość przewidzenia ewolucji opłat przez konsumenta oceniono negatywnie, to tym bardziej należy tak uznać w wypadku niniejszej umowy. 55 W dalszej części swojej odpowiedzi Trybunał wyraźnie wskazał, że kraje członkowskie są uprawnione do tego by ustanowić jednolitą sankcję za naruszenie obowiązków informacyjnych niezależnie od wagi tego naruszenia. Trybunał przypomniał, że w świetle art. 23 dyrektywy o kredycie konsumenckim, państwa członkowskie mają obowiązek zapewnić sankcję, która jest skuteczna, proporcjonalna i odstraszająca. Jednocześnie Trybunał wskazał, że waga naruszenia nie ma znaczenia, znaczenie ma jedynie fakt, czy takie naruszenie wpływa na zdolność oceny przez konsumenta wysokości swojego zobowiązania i to jest jedyny wyznacznik proporcjonalności sankcji . 56 Jeżeli chodzi o wpływ zmian wysokości opłat na możliwość oceny zakresu swojego zobowiązania przez konsumenta Trybunał odnosząc się do sprawy o analogicznym stanie faktycznym stwierdził, że: spoczywający na kredytodawcy zgodnie z art. 10 ust. 2 lit. k) dyrektywy 2008/48 obowiązek wskazania w umowie o kredyt warunków, na jakich może nastąpić zmiana opłat związanych z wykonaniem tej umowy, ma również dla konsumenta zasadnicze znaczenie, ponieważ dla dokonania oceny zakresu jego zobowiązania powinien on móc przewidzieć, jak wynika z pkt 41 i 42 niniejszego wyroku, ewentualne zmiany tych opłat na podstawie jasnych i zrozumiałych kryteriów , a tym samym wynikające z tego dla niego konsekwencje ekonomiczne, nawet jeśli początkowa kwota tych opłat jest stosunkowo niska w stosunku do kwoty danego kredytu . 57 Trybunał przesądził więc, że zasady zmiany opłat związanych z umową kredytową, a także ich wysokość ma istotne znaczenie dla możliwości ustalenia przez konsumenta zakresu swojego zobowiązania. 58 Takie rozumienie uzasadnienia Trybunału wzmacnia jeszcze bardziej pkt 52 jego motywów, w którym Trybunał wskazał, że uznanie sankcji przewidzianej w porządku krajowym za nieproporcjonalną, może nastąpić jedynie w wyjątkowych przypadkach, gdy naruszenie obowiązku informacyjnego, nie ma żadnego wpływu na wysokość zobowiązania, tak jak było to w wyroku Trybunału Sprawiedliwości z 9.11.2016 r., C- 42/15, w którym jako obowiązek podlegający sankcji na gruncie prawa słowackiego przewidziano niewskazanie adresu organu nadzoru. Istotnie, taki adres, bądź nieprawidłowe jego wskazanie, nie ma żadnego wpływu na możliwość określenia wysokości zobowiązania przez konsumenta. Tego samego jednak nie można powiedzieć o opłatach, które dotyczą rachunków, kosztów ich utrzymania, zaświadczeń, które są niezbędne dla konsumenta przy np. ubieganiu się o kolejne kredyty, czy prowizji za wcześniejszą spłatę kredytu. 59 W ocenie Sądu, zgodnie z wykładnią dokonaną przez (...) na gruncie ww. wyroków, za mające wpływ na możliwość oceny przez konsumenta zakresu swojego zobowiązania należy uznać wszelkie te postanowienia umowy, które regulują albo bezpośrednio wysokość świadczeń wynikających z umowy kredytu, jej oprocentowanie i koszty, albo również pośrednio poprzez wszelkie inne, dodatkowe świadczenia, związane z wykonywaniem umowy kredytu czy korzystaniem z usług banku, który kredytu udzielił (vide – rozważania (...) z pkt 54-56 wyroku C-472/23). 60 Wskazuje na to również pkt 70 wyroku w sprawie C-42/15, gdzie Trybunał wśród opłat mających wpływ na wysokość zobowiązania, wskazał konieczność poniesienia kosztów notariusza, zabezpieczenia kredytu czy jego ubezpieczenia. Wszystko to są opłaty dodatkowe, niezwiązane bezpośrednio z wysokością kredytu, które konsument musi ponosić w związku z korzystaniem z usług banku. Charakter ich jest tożsamy z charakterem opłat rozważanych w niniejszej sprawie. Stąd logicznym rozwinięciem argumentacji zawartej w tym wyroku, było wskazanie przez (...) w wyroku C-472/23, że do elementów mających wpływ i znaczenie na możliwość dokonania oceny zakresu swojego zobowiązania przez konsumenta, należą zasady podwyższania opłat (zacytowany motyw 55 ww. wyroku). 61 Na gruncie dotychczasowych rozważań, należało więc dojść do wniosku, że postanowienia umowne dotyczące jakichkolwiek świadczeń konsumenta na rzecz banku, mają wpływ na możliwość dokonania przez konsumenta oceny zakresu swojego zobowiązania, a jednocześnie jak wskazał Trybunał i co podziela Sąd w tym składzie, postanowienie umowne dotyczące zasad podwyższania opłat i prowizji, takie jak w umowie będącej przedmiotem analizy w niniejszym postępowaniu, nie są oparte o jasne, czytelne kryteria, na podstawie których właściwie poinformowany oraz dostatecznie uważny i rozsądny konsument, byłby w stanie ustalić zakres swojego zobowiązania. Podsumowanie 62 Mając na uwadze fakt, że wystarczające dla skutecznego zastosowania sankcji kredytu darmowego było naruszenie przez kredytodawcę jednego tylko z przepisów ustawy to zbędne było odnoszenie się przez sąd do pozostałych zarzutów powoda. 63 Reasumując, należało uznać, że powód skutecznie złożył oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego i zmieścił się w terminie ustanowionym przez ustawę. Pozwany niewątpliwie naruszył względem konsumenta art. 30 ust. 1 pkt 10 ukk, art. 30 ust. 1 pkt 7 i art. 30 ust. 1 pkt 6 ukk. 64 Sąd nie znalazł podstaw by na gruncie art. 23 dyrektywy uznać, w niniejszej sprawie sankcję z art. 45 ust. 1 ukk za nieproporcjonalną i odstąpić od jej zastosowania na podstawie prawa Unii. Praktyka pobierania przez kredytodawców odsetek od pozaodsetkowych kosztów kredytu jest bowiem bardzo szkodliwa zarówno dla sytuacji pojedynczego konsumenta jak i całego rynku. Samo pobieranie przez kredytodawców prowizji, której wysokość zależna jest od wysokości kredytu budzi poważne wątpliwości. Prowizja taka nie może stanowić wynagrodzenia za udzielenie kredytu, bo takie wynagrodzenie musiałoby być uznane za odsetki i doliczone do nich m.in. w celu ustalenia, czy oprocentowanie nie przekracza odsetek maksymalnych. Co więcej nie mogłoby wówczas w ogóle podlegać oprocentowaniu z uwagi na zakaz anatocyzmu. Jeżeli zaś prowizja ma służyć pokryciu kosztów udzielenia kredytu – to nie powinna zależeć od jego wysokości, bo koszty kredytodawca ponosi takie same niezależnie od wysokości kredytu. Kredytowanie pozaodsetkowych kosztów kredytu prowadzi do daleko idących skutków – mianowicie skutkuje wydłużeniem okresu kredytowania i podwyższeniem kwoty, od której pobierane są odsetki. Eliminacja tej praktyki nie nastąpiła pomimo wyroku Trybunału w sprawie C-377/14, gdzie Trybunał już jasno stwierdził, co należy interpretować jako wypłaconą kwotę. Oznacza to, że mniej radykalne środki niż sankcja kredytu darmowego nie odniosły skutku. Zmiana postawy kredytodawcy wymaga więc masowej akcji kredytobiorców, która nastąpi jedynie wówczas, gdy będzie prowadzić do istotnych korzyści. Stąd w ocenie Sądu, niezależnie od wykładni przesłanki proporcjonalności (o której będzie dalej) dokonanej przez Trybunał Sprawiedliwości, żadna inna sankcja, która może skutecznie odstraszyć od takich praktyk nie istnieje w polskim porządku prawnym, co oznacza, że (...) jest jedyną sankcją, która może skutecznie doprowadzić do dostosowania się do przepisów prawa. 65 Należy podkreślić, że art. 45 ukk, nie przewiduje żadnych wyjątków i wyłączeń. Naruszenie jakiegokolwiek postanowienia wymienionego w tym przepisie musi skutkować zastosowaniem sankcji wynikającej z tego przepisu. Odstąpienie od jego zastosowania może nastąpić jedynie wyjątkowo i to nie na podstawie przepisów prawa krajowego, ale na podstawie prawa UE, jeżeli Sąd dojdzie do przekonania, że przepis krajowy pozostaje w sprzeczności z dyrektywą, a sprzeczność ta niweczy cel dla którego dany przepis i dyrektywa zostały ustanowione. Odmowa zastosowania art. 45 ukk, musiałaby więc być poprzedzona uznaniem, że art. 45 ukk, implementujący art. 23 dyrektywy nie realizuje celu transponowanego przepisu, a jak Trybunał to wyjaśnił, taka możliwość istnieje jedynie wówczas, gdy sankcja dotyczy naruszenia takiego obowiązku kredytodawcy, który nie ma wpływu na możliwość określenia przez konsumenta zakresu swojego zobowiązania. 66 Należy przypomnieć, że wymogiem dyrektywy jest ustanowienie sankcji, która będzie skuteczna w gwarantowaniu uprawnień konsumenta, będzie odstraszająca i proporcjonalna. Sam fakt, że sankcja może nieproporcjonalnie uderzyć w przedsiębiorcę nie może przesądzić o odmowie zastosowania art. 45 ukk, gdyż niestosowanie tego przepisu niweczy w ogóle istnienie sankcji na gruncie krajowego porządku prawnego . Dopiero więc gdy okaże się, że brak proporcjonalności jest tak rażący, że całkowicie wypacza sens art. 23 dyrektywy, możliwe jest odmówienie zastosowania przepisu ustawy, który co należy przypomnieć, w ogóle nie przewiduje żadnych wyjątków i gdyby ograniczać się wyłącznie do ustawy polskiej, jakiekolwiek naruszenie sankcjonowane przez art. 45 ukk powodowałoby zastosowanie sankcji kredytu darmowego. 67 Trybunał Sprawiedliwości UE jednocześnie wyjaśnił, że taki brak proporcjonalności ma miejsce wówczas, gdy naruszenia dyrektywy, w ogóle nie mogą mieć wpływu na możliwość dokonania przez konsumenta oceny zakresu swojego zobowiązania (por. wyroki w sprawach C-42/15, C-472/23). Jednocześnie Trybunał Sprawiedliwości w swoim orzecznictwie wskazywał również, że zbyt niska sankcja nakładana na kredytodawcę również może pozostawać w sprzeczności z art. 23 dyrektywy (por. Wyrok TS z 27.03.2014 r., C-565/12, (...) SA v. O. I. , (...) 2014, nr 3, poz. I-190.). 68 Z dotychczasowego orzecznictwa Trybunału można wysnuć nadto wniosek, że nieproporcjonalność sankcji może być przyjęta jedynie wówczas, gdy w umowie nie poinformowano, albo błędnie poinformowano o czynnikach, nie mających żadnego wpływu na wysokość zobowiązania, takich jak wskazanie adresu organu nadzoru. W żadnym dotychczasowym orzeczeniu (...) nie opowiedział się za nieproporcjonalnością sankcji zastrzeżonej na wypadek braku informacji jakkolwiek wpływającej na stronę „finansową” umowy, tj. opłat, (...) , etc. 69 W niniejszej sprawie, biorąc w szczególności pod uwagę treść wyroku (...) wydanego w odpowiedzi na pytania zadane przez tutejszy Sąd w analogicznej sprawie (C-472/23) oraz wyrok w sprawie C-744/24, należało uznać, że naruszenie obowiązku wskazania przez kredytodawcę zasad zmian wysokości opłat pobieranych od konsumenta miało wpływ na możliwość oceny przez niego wysokości jego zobowiązania. Zakres tego wpływu nie ma znaczenia, o czym wprost w sentencji swojego wyroku przesądził (...) . Co więcej (...) wskazane w umowie nie mogło pełnić swojej funkcji porównawczej, bo było oparte o wadliwe założenia, co również uniemożliwiało konsumentowi określenie zakresu swojego zobowiązania. Podobnie jak sytuacja, w której w umowie nie ma stopy oprocentowania kredytu. 70 Z tego względu już tylko na marginesie należało wskazać, że nieracjonalne wydaje się odmówienie na podstawie prawa UE, które wymusiło przygotowanie ustawy o kredycie konsumenckim, zastosowania sankcji, stworzonej do odstraszania przedsiębiorców i zwiększenia ochrony konsumentów (por. pkt 8 i 9 preambuły Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylająca dyrektywę Rady 87/102/EWG (Dz. U. UE. L. z 2008 r. Nr 133, str. 66 z późn. zm.), na podstawie okoliczności, że sankcja ta jest zbyt surowa względem przedsiębiorcy (którego ma odstraszać) i za bardzo chroni prawa konsumenta. 71 W takich okolicznościach należało uznać, że nie istniały wyjątkowe okoliczności pozwalające nie stosować art. 45 ukk w oparciu o art. 23 dyrektywy, a wręcz przeciwnie, pożądane jest odstraszenie kredytodawców, by nie zastrzegali na swoją rzecz blankietowych uprawnień dotyczących podwyższenia opłat za swoje usługi, czego żadna inna sankcja nie wymusi – bo dochodzenie zwrotu pobranych opłat nie jest na tyle opłacalne, by równoważyło stres związany z postępowaniem Sądowym, na które narażony zostanie konsument. Podobnie by skłonić przedsiębiorców do nie pobierania odsetek od kredytowanych kosztów kredytu, czym wydłużają okres kredytowania i zwiększają jego koszty. 72 Z dowodów zaprezentowanych przez powoda, a pochodzących od pozwanego, wynika, że kredytodawca spłacił całość kredytu i należny był mu zwrot zarówno odsetek jak i prowizji. 73 W związku z tym Sąd w punkcie 1 sentencji wyroku, zasądził od pozwanego (...) S.A. z siedzibą w S. na rzecz C. D. kwotę 17.081,67 zł zgodnie z żądaniem pozwu. Odsetki 74 O odsetkach Sąd orzekł stosownie do art. 481 kc , który przewiduje, że wierzycielowi należą się odsetki w sytuacji, gdy dłużnik popada w opóźnienie w spełnieniu świadczenia. Skorzystanie z sankcji kredytu darmowego przez kredytobiorcę skutkowało odpadnięciem podstawy jego świadczenia na rzecz banku i powstaniem roszczenia o zwrot nienależnie wpłaconych kwot. 75 Roszczenie z nienależnego świadczenia ma co do zasady charakter bezterminowy ( art. 455 kc ) wobec czego staje się wymagalne po wezwaniu przez wierzyciela. W niniejszej sprawie wierzyciel wezwał pozwanego do spełnienia świadczenia w terminie 7 dni pismem, które doręczono w dniu 25 czerwca 2024 r. Stąd żądanie odsetek od 3 lipca 2024 r. należało uznać za zasadne. Koszty 76 O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o art. 98 kpc . Ponieważ powód wygrał postępowanie całości, należało zasądzić od pozwanego na jego rzecz koszty postępowania zgodnie z art. 98 kpc . W skład tych kosztów weszła opłata od pozwu w wysokości 1000 zł, wynagrodzenie pełnomocnika powoda w wysokości 3.600 zł (§ 2 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł. sędzia Giorgio De Angelis ZARZĄDZENIE 1. odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikom stron bez pouczeń przez PI, 2. akta przedstawić w razie braku apelacji – za 50 dni od wykonania pkt 1. sędzia Giorgio De Angelis