Postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu, II S 18/25

Sygnatura akt II S 18/25 POSTANOWIENIE W. , dnia 23 września 2025 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący Sędzia Andrzej Szliwa (spr.) Sędziowie Sędzia Artur Tomaszewski Sędzia Bogusław Tocicki po rozpoznaniu w dniu 23 września 2025 r. na posiedzeniu bez udziału stron skargi podejrzanego R. R. na przewlekłość postępowania prowadzonego przed Prokuraturą (...) w L. pod sygn. akt (...) na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki i art. 623 k.p.k. w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki p o s t a n o w i ł : I. oddalić skargę podejrzanego R. R. na przewlekłość postępowania przygotowawczego prowadzonego przez Prokuraturę (...) w L. pod sygn. akt (...) ; II. zwolnić podejrzanego R. R. od ponoszenia kosztów postępowania związanych z wniesioną skargą. UZASADNIENIE Pismem oznaczonym datą 25 marca 2025 r. podejrzany R. R. (osobiście) wniósł o stwierdzenie, że w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym przed Prokuraturą (...) w L. pod sygn. akt (...) ( (...) ) nastąpiła jego przewlekłość, a także przyznanie na jego rzecz od Skarbu Państwa sumy pieniężnej w rozumieniu art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1725) oraz zwrotu uiszczonej opłaty od skargi. Wnioskodawca argumentował, że w 2023 r. został zawiadomiony o wszczęciu przeciwko niemu przedmiotowego śledztwa, a także został on pouczony o możliwości zapoznania się z jego aktami i zawiadomiony o jego zakończeniu. Jak wskazał przy tym podejrzany, postępowanie to jest już prowadzone od 9 lat, zaś od przeszło 2 lat od ostatniej znanej skarżącemu czynności nie doszło do podjęcia w nim jakiejkolwiek czynności, o której zostałby zawiadomiony, a - tym bardziej - wniesienia aktu oskarżenia. Pismem z dnia 12 maja 2025 r. prokurator wniósł o oddalenie skargi w trybie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r., argumentując, że śledztwo w sprawie (...) przeciwko m.in. R. R. jest prowadzone od dnia 19 kwietnia 2024 r. i wymagało ono przeprowadzenia szeregu żmudnych i czasochłonnych czynności, których zaniechanie skutkowałoby w pierwszej kolejności oparciem treści zarzutów podejrzanym na niepełnym materiale dowodowym, zaś z drugiej - przerzuceniem tego obowiązku na Sąd meriti po skierowaniu aktu oskarżenia, a ogromna skala przestępczego procederu niewątpliwie uniemożliwia szybkie zakończenie postępowania przygotowawczego. Przystępując do rozpoznania skargi, Sąd Apelacyjny ustalił następujący stan faktyczny w sprawie: Prokuratura Okręgowa w L. prowadzi śledztwo o sygn. akt (...) (wcześniej prowadzonej przez Prokuraturę (...) we W. pod sygn. akt (...) , wyłączonej ze śledztwa o sygn. akt (...) ) w sprawie m.in. przeciwko R. R. , podejrzanemu o popełnienie przestępstwa z art. 258 § 1 k.k. i inne. Jego tok był systematycznie przedłużany. Postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2023 r. (t. LXXVIII, k. 17362-17363) prokurator Prokuratury (...) we W. A. C. zamknął śledztwo w sprawie (...) . Zawiadomienie o zamknięcie śledztwa zostało skierowane zarówno do R. R. (t. LXXVIII, k. 17397), jak i do jego obrońcy z wyboru O. G. (t. LXXVIII, k. 17398). Następnie postanowieniem z dnia 27 października 2023 r. (t. LXVIII, k. 17691-17692) Zastępca Prokuratora (...) we W. uwzględnił zażalenie podejrzanego P. J. (t. LXVIII, k. 17659-17675) w zakresie przeprowadzonych w sprawie czynności końcowego zaznajomienia tego podejrzanego z materiałami postępowania oraz związanych z zamknięciem śledztwa o sygn. akt (...) , zarządzając (w trybie art. 321 k.p.k. ) wykonanie działań zmierzających do wykonania czynności. W reakcji na powyższe prokurator Prokuratury (...) we W. A. C. wydał postanowienie z dnia 30 października 2023 r. o uchyleniu postanowienia o zamknięciu śledztwa (t. LXVIX, k. 17696-17698). Pismem z dnia 10 listopada 2023 r. (t. LXVIII, k. 17816-17817). R. R. (osobiście) skierował wniosek o uchylenie stosowanych wobec niego środków zapobiegawczych w postaci poręczenia majątkowego w kwocie 70.000 zł, dozoru Policji połączonego z zobowiązaniem się do stawienia się raz w miesiącu we właściwej jednostce Policji według miejsca zamieszkania, zakazu kontaktowania się ze wszystkimi świadkami i podejrzanymi w sprawie. Wniosek ten został pozostawiony bez rozpoznania na mocy postanowienia prokuratora z dnia 24 listopada 2023 r. (t. LXXX, k. 17814-17815a). Zarządzeniem z dnia 18 grudnia 2023 r. (t. LXXX, k. 17951), podlegającym sprostowaniu, prokurator Prokuratury (...) we W. A. C. powierzył Komendzie (...) Policji we W. (...) dokonanie czynności w sprawie (...) w terminie do dnia 31 stycznia 2024 r., tj. wezwania podejrzanego P. J. i jego obrońców do uzupełnienia wniosku poprzez wskazanie adresów korespondencyjnych świadków wskazanych we wniosku dowodowym z dnia 15 września 2023 r., a także przesłuchać zawnioskowane osoby w charakterze świadka na okoliczności wskazane w tym wniosku/ach (t. LXXXVIII, k. 17429-17636). W dalszej kolejności organy ścigania przeprowadzały m.in. następujące czynności procesowe: ˗ w dniach 21 marca 2024 r. (t. LXXXI, k. 18136-18141), 24 lipca 2024 r. (t. LXXXIII, k. 18443-18447) i 18 lutego 2025 r. (t. LXXXV, k. 19173-19716) - przesłuchania pokrzywdzonego R. P. , w który w swoich zeznaniach wskazywał m.in. na znajomość z R. R. oraz tym, że jego zaangażowanie w działalność (...) sp. z o.o. oraz współpraca między tą spółką a spółką założoną przez pokrzywdzonego miała miejsce już m.in. w 2013 r.; ˗ w dniu 25 listopada 2024 r. przeprowadzona została wizja lokalna m.in. pod adresami: (...) i ul. (...) we W. , w której miały znajdować się biura (...) Sp. z o.o. (t. LXXXV, k. 19062) - na miejscu nie udało się potwierdzić, by firma ta znajdowała się pod tym adresem; ˗ postanowieniem z dnia 18 lutego 2025 r. (t. LXXVII, k. 19572- 19577) prokurator orzekł o zażądaniu, od prezesa zarządu lub upoważnionego pracownika (...) Sp. z o.o., dobrowolnego wydania m.in. dokumentacji bankowej spółki i innych przedmiotów czy dowodów mogących mieć znaczenie dla sprawy, a także przedmiotów, których posiadanie jest zabronione; ˗ postanowieniem z dnia 13 marca 2025 r. (t. LXXVIII, k. 19669-19678) prokurator zmienił i uzupełnił postanowienie o przedstawieniu zarzutów z dnia 14 sierpnia 2020 r. wobec R. R. ; ˗ w dniu 1 kwietnia 2025 r. (t. LXXXVII, k. 19571) przeprowadzona została wizja lokalna m.in. pod adresem (...) we W. , w której miało znajdować się biuro (...) Sp. z o.o., na podstawie której ustalono, że spółka ta wynajmuje ten lokal od (...) Sp. z o.o. na podstawie umowy najmu od 2020 r.; ˗ w dniu 15 kwietnia 2025 r. (t. LXXXVII, k. 19617-19631) - przesłuchania podejrzanego A. H. , który to w swoich wyjaśniał m.in. wskazywał na znajomość z R. R. ; ˗ w dniu 25 kwietnia 2025 r. (t. LXXXVIII, k. 19679-19681) - przesłuchania podejrzanego R. R. . ˗ pismem z dnia 30 kwietnia 2025 r. (t. LXXXVIII, k. 19733) prokurator powiadomił podejrzanego R. R. o wyznaczeniu terminu końcowego zaznajomienia tego podejrzanego z materiałami śledztwa, która to czynność została odwołana, o czym podejrzany został zawiadomiony pismem z dnia 13 czerwca 2025 r. (t. LXXXIX, k. 17758); ˗ pismem z dnia 3 lipca 2025 r. (t. LXXXIX, k. 17777) prokurator powiadomił podejrzanego R. R. o wyznaczeniu terminu końcowego zaznajomienia tego podejrzanego z materiałami śledztwa w terminie 18-21 sierpnia 2025 r. - ani on, ani jego obrońca adw. H. K. nie stawili się ani tego dnia, ani także w dniu 22 sierpnia 2025 r. (t. LXXXIX, k. 17836). Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Skarga podejrzanego R. R. na przewlekłość postępowania prowadzonego przed Prokuraturą (...) w L. pod sygn. akt (...) jest niezasadna i - jako taka – podlegała oddaleniu. Odnotowania wymaga, iż stosownie do art. 1 ust. 1 i art. 2 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1725) naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, ma miejsce wówczas gdy wskutek działań lub zaniechań sądu lub prokuratora postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności prawnych i faktycznych. W szczególności ocenie podlega terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez organ postępowania w celu zakończenia postępowania przy uwzględnieniu charakteru sprawy, stopnia jej faktycznej i prawnej zawartości, znaczenia dla skarżącego rozstrzyganych w niej zagadnień oraz zachowania stron, w szczególności tej zarzucającej przewlekłość (art. 2 ust. 2 cyt. ustawy). Przewlekłość postępowania jest kategorią obiektywną, a obowiązkiem państwa jest zapewnienie by sprawy osób podległych jego jurysdykcji toczyły się bez zbędnej zwłoki (por postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 stycznia 2006 r., sygn. akt III SPP 154/05, OSNP 2006 nr 21-22, poz. 342, str. 952, i cyt. tam orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oraz poglądy doktryny). Nie ulega też wątpliwości, że ocena, czy w konkretnej sprawie doszło do przewlekłości postępowania, nie powinna ograniczać się wyłącznie do upływu czasu i subiektywnych odczuć skarżącego, lecz jest wypadkową czynników obiektywnych oraz czasu koniecznego do podejmowania bez zwłoki działań zgodnych z obowiązującymi przepisami, przewidującymi zachowanie określonych procedur i niezbędnych by wyjaśnić wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności w sposób gwarantujący stronom korzystanie z ich praw (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 11 maja 2005 r., sygn. akt II S 26/05, KZS 2005 nr 8, poz. 158). Podkreślenia wymaga też, iż ocena przewlekłości postępowania musi być dokonywana w relacji do czasu trwania całego postępowania, nie mniej jednak sama długość postępowania nie przesądza jeszcze o tym, iż jest ono przewlekłe. Konieczne jest bowiem wskazanie na konkretne długotrwałe i nieuzasadnione zaniechania sądu, względnie na dokonywanie przezeń czynności w sposób nieefektywny albo na działania, które jedynie pozorują podejmowanie czynności w sprawie (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 4 września 2012 r., sygn. akt I S 83/12, Legalis nr 754274). Konkluzję tą odnieść należy także do oceny terminowości czynności podejmowanych w toku postępowania przygotowawczego. Przekładając powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd Apelacyjny wskazuje, iż przedmiotem badania był okres kwestionowany we wniosku, w istocie liczony od dnia 24 listopada 2023 r., tj. wydania postanowienia prokuratora o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o zmianę środków zapobiegawczych. Należy w tym momencie zauważyć, że wskutek wydania przez prokuratora nadrzędnego postanowienia uchylającego postanowienie o zamknięciu śledztwa nie sposób kwestionować zasadności samego prowadzenia czynności procesowych w okresie od końca 2023 r. Natomiast ewentualne odstępy między poszczególnymi czynnościami (które w kontekście czynności dotyczących podejrzanego choćby pośrednio, tj. przesłuchiwania świadków bądź współpodejrzanych, których depozycji treść odnosiła się do podejrzanego, sięgały jedynie maksymalnie kilka miesięcy i to co najwyżej do drugiej połowy 2024 r., kiedy to prowadzenie czynności zintensyfikowano), wespół z faktem, że przedmiotowa sprawa ma charakter złożony i dotyczy wielu osób (co wymusza stopniowe prowadzenie czynności wobec każdego z podejrzanych choćby by uniknąć narażenia się na zarzut przewlekłości postępowania w zakresie któregokolwiek z nich), uzasadnia, że czynności były prowadzone sprawie i systematycznie, niezależnie od tego, jak długo prowadzone było śledztwo po zapadnięciu postanowienia z dnia 27 października 2023 r. (niemal 2 lata). Notabene czynności procesowe były też przeprowadzane wobec (...) (w kontekście ustalania miejsca prowadzenia działalności celem uzyskania m.in. dokumentacji księgowej spółki), której to członkiem zarządu - zgodnie z wpisem do Krajowego Rejestru Sądowego nr (...) - R. R. był w okresie od 7 grudnia 2020 r. do 26 lipca 2023 r. Oczywistym jest, że owa dokumentacja - skoro nie zostało to wskazane wyraźnie w treści sprawozdań z czynności procesowych czy orzeczeń - miała obejmować także ten okres. Wszystko to przemawia za przyjęciem przez Sąd Apelacyjny, że w sprawie nie zaistniał stan określony w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki Mając powyższe na uwadze, skargę należało oddalić jako całkowicie bezzasadną na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, o czym Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji orzeczenia. O kosztach sądowych postępowania w przedmiocie skargi orzeczono na podstawie art. 623 k.p.k. w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, zwalniając wnioskodawcę od kosztów postępowania związanych z wniesioną skargą. Artur Tomaszewski Andrzej Szliwa Bogusław Tocicki