Wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu, III AUa 37/25

Sygn. akt III AUa 37/25 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 3 lipca 2025 r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: sędzia del. Łukasz Ruszkiewicz Protokolant: Alicja Karkut po rozpoznaniu 3 lipca 2025 r. w Poznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy (...) sp. z o. o. sp.k. w G. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. przy udziale ubezpieczonego: P. K. o podleganie ubezpieczeniom społecznym i wysokość podstawy wymiaru składek na skutek apelacji (...) sp. z o.o. sp. k. w G. od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z 10 września 2024 r., sygn. akt VIII U 958/24 1. Oddala apelację. 2. Zasądza od (...) sp. z o.o. sp.k. w G. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddziału w P. 270 złotych (dwieście siedemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu w instancji odwoławczej, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o kosztach procesu do dnia zapłaty. sędzia del. Łukasz Ruszkiewicz UZASADNIENIE Przedmiot sprawy Rozstrzygnięcie sądu I instancji Stanowiska stron Decyzją z 19 kwietnia 2024 r. znak (...) , na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 2 i 3, art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 9 ust. 2c i 4a, art. 12 ust. 1, art. 18 ust. 1 i 3, art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1230) oraz art. 81 ust. 1 i 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2561), Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w P. stwierdził, że P. K. podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia w okresie od 10 grudnia 2022 r. u płatnika składek (...) sp. z o.o. sp. k. oraz ustalił, że podstawy wymiaru składek od grudnia 2022 r. do lutego 2024 r. stanowią kwoty wskazane w decyzji. (...) sp. z o.o. sp. k. wywiodła odwołanie od powyższej decyzji, zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie. W odpowiedzi na odwołanie pozwany wniósł o jego oddalenie i o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wyrokiem z 10 września 2024 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu oddalił odwołanie od decyzji (pkt 1 wyroku) oraz orzekł o kosztach procesu (pkt 2 wyroku). Apelację od wyroku wywiodła odwołująca spółka, zaskarżając go w całości, wnosząc o jego zmianę co do podlegania przez P. K. obowiązkowemu ubezpieczeniu: emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu od października 2022 r. do lutego 2024 r. Apelująca zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1) art. 9 ust. 2c, 4a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przez ich wadliwą wykładnię, co w konsekwencji doprowadziło do ich błędnego zastosowania; 2) art. 9 ust. 2c, 4a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przez ich błędne zastosowanie, a w konsekwencji zobowiązanie płatnika składek do opłacenia składek ubezpieczenia emerytalnego, rentowego i wypadkowego, podczas gdy tego rodzaju zobowiązanie składkowe w ogóle nie powstało. W odpowiedzi na apelację pozwany wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie na jego rzecz od odwołującej kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym według norm przepisanych. Rozważania prawne i rozstrzygnięcie sądu II instancji Apelacja odwołującej spółki była bezzasadna. Na wstępie wskazać należy, że sąd apelacyjny przyjmuje za własne ustalenia sądu pierwszej instancji ( art. 387 §2 1 pkt 1 k.p.c. ). Ustalenia te są prawidłowe i opierają się na właściwie ocenionym materiale dowodowym. Uwzględniając prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy, sąd odwoławczy stwierdza, iż sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego, a sąd odwoławczy przyjmuje za własne oceny prawne sądu pierwszej instancji, co oznacza, że w dalszej części uzasadnienia sąd apelacyjny ograniczy się do oceny zarzutów apelacyjnych ( art. 387§ 2 1 pkt 2 k.p.c. ). Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego sformułowanych w apelacji, sąd apelacyjny stwierdza, że są one chybione. Apelacja w istocie sprowadza się do rozbudowanej polemiki z ugruntowaną już wykładnią istotnych w sprawie przepisów prawa materialnego, to jest art. 9 ust. 2 c i art. 9 ust. 4a ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz.U. z 2024 roku, poz. 497). Apelujący pomija w swojej chybionej argumentacji jednoznaczne wywody Sądu Najwyższego i sądów powszechnych sprowadzające się do konkluzji, że emeryt, rencista wykonujący umowę zlecenie, będący pozostający jednocześnie w stosunku pracy może nie być objęty ubezpieczeniami z tytułu wykonywania umowy zlecenia wyłącznie wówczas, gdyby wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu pozostawania w stosunku pracy osiągnęła, w przeliczeniu na jeden miesiąc, kwotę określoną w art. 18 ust. 1 4 pkt 5a ustawy, a taka okoliczność w sprawie nie występuje. Przypomnieć w tej kwestii należy, że, co do zasady, każdy zleceniobiorca (art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy) podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym niezależnie od tego, czy jest uprawniony do emerytury i renty (z wyjątkiem osób wymienionych w art. 6 ust. 4). Zwolnienie zleceniobiorcy z tego obowiązku wynika natomiast z faktu równoczesnego pozostawania w stosunku pracy, który z mocy art. 9 ust. 1 wyprzedza inne tytuły podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, co dotyczy również emerytów i rencistów (zob. art. 9 ust. 4 w związku z art. 9 ust. 4a). Dlatego właśnie emeryci i renciści, tak, jak pozostali zleceniobiorcy, podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania umów zlecenia, „jeżeli równocześnie nie pozostają w stosunku pracy”. Zawarte w art. 9 ust. 4a zastrzeżenie „odsyłające” do art. 9 ust. 2c, przy uwzględnieniu gramatycznych reguł wykładni, należy zaś rozumieć w ten sposób, że sytuacja prawna zleceniobiorcy uprawnionego do emerytury lub renty będącego równocześnie pracownikiem jest regulowana treścią pierwszego z wymienionych przepisów (nie podlega on obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu umowy zlecenia, a podlega im jedynie z tytułu stosunku pracy) tylko wtedy, gdy nie będzie wypełniała hipotezy ust. 2a. Wspomniane zastrzeżenie oznacza bowiem, że sytuacja prawna omawianej osoby w pierwszej kolejności powinna być oceniana przez pryzmat regulacji art. 9 ust. 2c ustawy i dopiero wówczas, gdy hipoteza normy prawnej zawartej w tym przepisie nie zostanie wypełniona, sytuacja ta będzie uregulowana wprost normą wynikającą z art. 9 ust. 4a ustawy, która a contrario formułuje zasadę, zgodnie z którą zleceniobiorca uprawniony do emerytury lub renty pozostający w stosunku pracy nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania umowy zlecenia. Innymi słowy, ocena sytuacji prawnej zleceniobiorcy uprawnionego do emerytury lub renty pozostającego w stosunku pracy dokonywana z uwzględnieniem regulacji art. 9 ust. 2c powinna „wyprzedzać” ocenę dokonywaną wyłącznie na podstawie art. 9 ust. 4a ustawy. W praktyce z możliwością zastosowania zasady, w myśl której zleceniobiorca uprawniony do emerytury lub renty pozostający w stosunku pracy nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania umowy zlecenia, będziemy mieli zatem do czynienia tylko wtedy, gdy podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu pozostawania w stosunku pracy osiągnie kwotę określoną w art. 18 ust. 4 pkt 5a (tzn. minimalnego wynagrodzenia za pracę), na co jednoznacznie wskazuje brzmienie zdania drugiego art. 9 ust. 2c in fine, które nie określa przecież wymienionych tam „innych tytułów”, a zatem obejmuje także osoby pozostające w stosunku pracy. Natomiast, gdy podstawa wymiaru składek z tytułu pozostawania w stosunku pracy będzie niższa niż kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę, zleceniobiorca uprawniony do emerytury lub renty pozostający w stosunku pracy będzie podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym również z tytułu wykonywania umowy zlecenia. Pogląd ten szeroko omówiony w wyroku Sądu Najwyższego z 21 marca 2019 roku, II UK 548/17 został zaakceptowany w kolejnych wyrokach Sądu Najwyższego z 20 kwietnia 2021 r., II USKP 38/21, z 27 kwietnia 2021 r., II USKP 37/21 oraz postanowieniach: z 16 lutego 2023 r., II USK 35/22, z 8 sierpnia 2023 r., I USK 41/23, z 19 września 2023 roku, I USK 242/23, z 8 sierpnia 2023 roku, I USK 303/2022. Zaakcentować należy dodatkowo, że Sąd Najwyższy postanowieniem z 23 kwietnia 2025 r., sygn.. akt III USK 11/25, wydanym w sprawie skargi kasacyjnej odwołującej spółki i analogicznym stanie faktycznym odmówił przyjęcia do rozpoznania tej skargi. W sprawie tej Sąd Okręgowy w Poznaniu wyrokiem z 14 marca 2024 r., sygn.. akt VIII U 2121/23 oddalił odwołanie spółki (...) sp. z o.o. sp.k., a Sąd Apelacyjny w Poznaniu, w sprawie III AUa 498/24 wyrokiem z 9 sierpnia 2024 r. oddalił apelację. W uzasadnieniu postanowienia Sąd Najwyższy zaakcentował, że orzekające w sprawie sądy wyjaśniły, jak należy interpretować sporne przepisy a pełnomocnik odwołującej spółki nie przedstawił innych judykatów, które wskazywałyby na konieczność wypowiedzi Sądu Najwyższego. Nadto przywołał orzeczenia z 16 lutego 2023 r., sygn.. akt II USK 35/22, z 11 stycznia 2023 r., sygn. akt II USK 170/22 i z 29 listopada 2023 r., sygn.. akt III PSK 37/23, w których przyjęto, że ocena sytuacji prawnej zleceniobiorcy uprawnionego do emerytury lub renty, pozostającego w stosunku pracy, dokonywana z uwzględnieniem regulacji art. 9 ust. 2c ustawy powinna „wyprzedzać” ocenę dokonywaną wyłącznie na podstawie art. 9 ust. 4a ustawy. Sąd apelacyjny w całości podziela omawiany kierunek wykładni, do której prawidłowo odwołał się także sąd pierwszej instancji. Apelujący nie przedstawił jakichkolwiek rzetelnych argumentów na poparcie innej interpretacji istotnych w sprawie przepisów. Niczego nie zmienia w sprawie powoływanie się w apelacji na tzw. „szkołę (...) ” w orzekaniu w sprawach, jak poddana ocenie w niniejszym postępowaniu. Przywołane orzeczenia Sądu Najwyższego prowadzą jednoznacznie do wniosku, że rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego w Warszawie, na które powołuje się skarżący, przy założeniu, że odnoszą się one do analogicznego stanu faktycznego i prawnego, nie są prawidłowe. Potwierdzeniem tego jest także choćby wynik sprawy VIII U 60/19 Sądu Okręgowego w Poznaniu, w której Sąd Apelacyjny (III AUa 1263/19) zmienił wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu i oddalił odwołanie od decyzji rozstrzygającej o istnieniu obowiązku ubezpieczeń społecznych w analogicznej do niniejszej sprawie, a prawidłowość tego rozstrzygnięcia potwierdził Sąd Najwyższy w postanowieniu z 16 lutego 2023 r., II USK 35/22, odmawiając przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej strony odwołującej się od decyzji, przesądzając, że odmienna wykładnia istotnych w sprawie przepisów, forsowana przez apelującego, jest nieprawidłowa. W dalszej kolejności sąd apelacyjny stwierdza, że niezrozumiały jest zarzut apelacji dotyczący zobowiązania płatnika składek do opłacenia składek ubezpieczenia emerytalnego, rentowego i wypadkowego. W zaskarżonej decyzji nie zawarto zobowiązania do uiszczenia składek na ubezpieczenia społeczne przez odwołującą spółkę, a jedynie określono wysokość podstawy wymiaru składek. W świetle powyższego, sąd apelacyjny, na podstawie art. 385 k.p.c. , oddalił apelację jako bezzasadną (pkt 1 wyroku). O kosztach sąd apelacyjny orzekł na podstawie art. 98 § 1, 1 1 , 3 i 4 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. i § 9 ust. 2 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 15 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2023 roku, poz. 1935) zasądzając od odwołującej na rzecz pozwanego 270 zł tytułem kosztów procesu w instancji odwoławczej (punkt 2 wyroku), uwzględniając w tym zakresie przedmiot sprawy. SSO del. Łukasz Ruszkiewicz