Wyrok Sądu Rejonowego w Mikołowie, I C 460/19

Sygn. akt I C 460/19 WYROK ZAOCZNY W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 sierpnia 2019 r. Sąd Rejonowy w Mikołowie w Wydziale I Cywilnym w składzie: Przewodniczący: Asesor sądowy Grzegorz Czapla Protokolant: stażysta Paulina Chrzanowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 lipca 2019 r. w Mikołowie sprawy z powództwa fundacji (...) z siedzibą w W. przeciwko pozwanemu K. S. o zapłatę oddala powództwo. Sygn. akt I C 460/19 UZASADNIENIE W pozwie wniesionym dnia 1 lutego 2019 r. powódka – Fundacja (...) w W. domagała się zasądzenia od pozwanego K. S. kwoty 4418,64 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 27 kwietnia 2018 r. do dnia zapłaty. Nadto domagał się zasądzenia od pozwanego na swoją rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu pozwu wskazano, że dochodzona pozwem należność wynikała z umowy o współpracy w zakresie wykonywania świadczeń woluntarystycznych w ramach programu „ (...) ”. Zgodnie z umową do obowiązków powoda należało przekazanie pozwanemu wszelkiej wiedzy i materiałów niezbędnych do realizacji programu, w tym także samochodu do używania i karty paliwowej. Do obowiązków pozwanego należało natomiast poruszanie się po ulicach różnych miast w Polsce w celu wykonywania wskazanych w umowie zadań przez określoną w umowie ilość czasu. W przypadku niewykonania ustalonego w umowie zakresu działań lub jego nieprawidłowego wykonania pozwany zgodnie z umową obowiązany był do zapłaty kar umownych. Wzajemne rozliczenia stron ustalano narastająco w cotygodniowych raportach. Uzupełniając argumentację pozwu w piśmie z dnia 8 kwietnia 2019 r. powód wskazał, ze pozwany współpracował z powodem od 11 grudnia 2017 r. do 26 kwietnia 2018 r. Na podstawie łączących strony umów i w związku z używaniem kilku samochodów był zobowiązany jeździć powierzonym mu samochodem w celach statutowych minimum 58 godzin tygodniowo. W przypadku, gdy nie dopełnił tego obowiązku na podstawie par. 8 pkt 1 umowy o przekazanie pojazdu samochodowego do nieodpłatnego korzystania powód był uprawniony do naliczenia kary umownej w wysokości 15 zł za każdą rozpoczętą godzinę jazdy poniżej ustalonego progu. Ponadto w przypadku używania samochodu na cele inne niż statutowe pozwany był zobowiązany zwrócić powodowi równowartość ilości przejechanych kilometrów oraz stawki 0, 34 zł za każdy rozpoczęty kilometr. Dodatkowo w każdym tygodniu obciążano pozwanego opłatą administracyjną. Na poparcie twierdzeń pozwu dołączono poświadczone przez reprezentującego powoda profesjonalnego pełnomocnika kopie następujących dokumentów – porozumienia o wykonywaniu świadczeń woluntarystycznych (k. 17 - 19), umowy o przekazanie pojazdu samochodowego do nieodpłatnego korzystania z załącznikami (k. 20 - 23), protokołu zamiany samochodu osobowego (k. 24), protokołu wydania /zwrotu karty paliwowej (k. 31), rozliczeń tygodniowych (k. 40 - 55) oraz wezwania do zapłaty (k. 56). Sąd zważył, co następuje: W niniejszej sprawie pozwany mimo prawidłowego zawiadomienia o terminie nie stawił się na rozprawie, nie złożył też w sprawie żadnych wyjaśnień ustnych ani na piśmie. Wystąpiły zatem przesłanki do wydania wyroku zaocznego ( art. 339 k.p.c. i art. 340 k.p.c. ), przy czym powództwo powinno podlegać oddaleniu, bowiem Sąd powziął wątpliwości co do istnienia podstaw prawnych do naliczenia dochodzonych pozwem należności w kontekście charakteru łączącego strony stosunku prawnego. Strony zawarły umowę o wolontariat regulowaną przepisami ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i wolontariacie (Dz.U. z 2019 r. poz. 668). Na podstawie tej umowy pozwany zobowiązany był jeździć powierzonym mu samochodem w celach statutowych minimum 58 godzin tygodniowo. W przypadku niedopełnienia tego obowiązku powód miał być uprawniony do naliczenia kary umownej w wysokości 15 zł za każdą rozpoczętą godzinę poniżej ustalonego progu. W ramach tego stosunku prawnego zostały również zawarte poszczególne umowy o przekazanie pojazdów do nieodpłatnego korzystania. Zgodnie z art. 353 1 k.c. strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Przepis ten nie zawiera określenia sankcji, jaka dotyka umowę go naruszającą, przez co, zgodnie z koncepcją norm sankcjonowanych i sankcjonujących, należy przyjąć, że art. 353 1 k.c. stosuje się razem z art. 58 k.c. , ponieważ to w art. 58 k.c. trzeba poszukiwać skutków naruszenia art. 353 1 k.c. (nieważność całości albo części czynności prawnej). Zgodnie zaś z art. 58 § 1 k.c. , czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna. Nieważna również jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego (§ 2). Jeżeli jednak nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana (§ 3). Przenosząc powyższe rozważania na fakty wynikające z pozwu i załączników przedłożonych przez powoda, niewątpliwie postanowienia umowy w zakresie naliczania kar umownych oraz opłat administracyjnych należało uznać za nieważne jako sprzeczne z naturą stosunku prawnego łączącego strony postępowania. Istotą wolontariatu jest jego dobrowolny i nieodpłatny charakter. Podkreślenia wymaga, że jest to nieodpłatność obustronna, tzn. zarówno wolontariusz wykonujący świadczenia nie może domagać się wynagrodzenia za jego wykonanie, jak również podmiot na rzecz którego wykonywane jest świadczenie nie może obciążać wolontariusza odpowiedzialnością finansową w związku z wykonywanym przez niego świadczeniem. Przeciwne postanowienia stron w ramach opisanego stosunku prawnego są sprzeczne z istotą wolontariatu. Tymczasem powód swoje roszczenie wywodzi z zastrzeżonych w umowach pozostających w ścisłym związku z wykonywaniem wolontariatu kar umownych, które naliczane były w sytuacji gdy pozwany nie wykonywał świadczenia w określonych ramach czasowych bądź też używał udzielonego mu pojazdu na cele inne niż związane z wykonywaniem umowy. Zastrzeżenie takie jest sprzeczne nie tylko z naturą stosunku prawnego wolontariatu, ale także jest niezgodne z niezarobkowym celem ustanowienia fundacji, która w niniejszej sprawie jest stroną powodową. Podobnie za sprzeczne z naturą stosunku prawnego i niezgodne z celem ustanowienia fundacji było zastrzeżenie o obciążeniu pozwanego opłatami administracyjnymi. To wszystko zaś powodowało, że całość dochodzonego z tytułu tych postanowień roszczenia była bezzasadna. Należy podkreślić, że Sąd nie badał innych związanych z łączącym strony stosunkiem prawnym okoliczności jako nieobjętych żądaniem pozwu. Powód jasno wskazywał w pozwie oraz precyzującym pozew piśmie z dnia 8 kwietnia 2019 r., że dochodzi roszczenia z tytułu kar umownych oraz opłat administracyjnych związanych z łączącym strony stosunkiem prawnym wolontariatu. Dołączone do pozwu tygodniowe rozliczenia mające wykazać kwoty składające się na należność objętą żądaniem pozwu - w świetle sposobu w jaki jednoznacznie określono żądanie pozwu - należało uznać za nieadekwatne do opisanego w pozwie i dalszych pismach przedmiotu postępowania. Badanie innych okoliczności nieobjętych pozwem oznaczałoby wykroczenie ponad żądanie pozwu i tym samym poza zakres kognicji Sądu. Ponadto rozliczenia te nie pozwalały na określenie w sposób jednoznaczny, jaka część dochodzonej przez powoda kwoty wynikała z dotkniętych nieważnością postanowień dotyczących kar umownych oraz opłat obciążających wolontariusza, a jaka ewentualnie z innych postanowień łączących strony umów, co dodatkowo wskazywało na konieczność oddalenia powództwa w całości. Z przytoczonych względów orzeczono zatem na podstawie powołanych przepisów jak w sentencji wyroku, oddalając powództwo w całości.