Postanowienie Sądu Rejonowego w Kielcach, VIII Ns 601/21

Sygn. akt VIII Ns 601/21 POSTANOWIENIE Dnia 31 maja 2022 roku Sąd Rejonowy w Kielcach VIII Wydział Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący - Sędzia Grzegorz Szyba po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2022 roku w Kielcach na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku J. C. z udziałem B. Ł. (1) o stwierdzenie nabycia spadku po D. C. (1) p o s t a n a w i a: 1. stwierdzić, że spadek po D. C. (2) z domu W. , córce T. i J. , zmarłej w dniu 21 marca 2021 roku w K. , mającej ostatnie miejsce zwykłego pobytu w K. , na podstawie ustawy nabyli: mąż J. C. syn G. i A. i córka B. Ł. (2) z domu B. córka S. i D. w ½ części każdy z nich; 2. stwierdzić, że wnioskodawca i uczestniczka ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie; 3. odstąpić od obciążenia wnioskodawcy i uczestniczki kosztami sądowymi; Sędzia Grzegorz Szyba Sygn. akt VIII Ns 601/21 UZASADNIENIE postanowienia Sądu Rejonowego w Kielcach z dnia 31 maja 2022 roku Wnioskiem z dnia 4 sierpnia 2021 roku J. C. wniósł o stwierdzenie nabycia spadku po D. C. (1) , zmarłej w dniu 21 marca 2021 roku w K. , ostatnio zamieszkałej w K. na podstawie testamentu sporządzonego w formie aktu notarialnego. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że został powołany na mocy powyższego testamentu do spadku po D. C. (1) . Do kręgu spadkobierców ustawowych po D. C. (1) należy córka spadkobierczyni B. Ł. (1) (k. 3-3v) W piśmie z dnia 31 sierpnia 2021 roku uczestniczka B. Ł. (1) zakwestionowała ważność testamentu notarialnego wskazując, że w chwili sporządzenia testamentu spadkodawczyni znajdowała się w stanie zdrowia uniemożliwiającym jej sporządzenie testamentu. Według uczestniczki spadkodawczyni cierpiała na zespół otępienny a ponadto była osobą niewidzącą i nie mogła wiedzieć co podpisuje. (k. 24 - 24v). W piśmie procesowym z dnia 25 kwietnia 2022 roku wnioskodawca podtrzymał dotychczasowe stanowisko a ponadto wskazał, że testament notarialny został sporządzony na rok przed śmiercią spadkodawczyni, która była w dobrym stanie zdrowia. Powołał się na zeznania świadka G. A. – jako osoby zaufania publicznego i w jego ocenie zeznaniom tego świadka należy przyznać prymat nad opinią biegłego. (k. 482-483) W piśmie procesowym z dnia 26 kwietnia 2022 roku uczestniczka podtrzymała swoje stanowisko podnosząc, że D. C. (1) w dacie sporządzenia testamentu tj. 22 stycznia 2020 roku nie była ze względu na jej stan zdrowia przystąpić do czynności spisania testamentu notarialnego (k. 484) Sąd ustalił następujący stan faktyczny: D. C. (1) zmarła w dniu 21 marca 2021 roku w K. , ostatnio zamieszkała w K. . W chwili śmierci pozostawała w związku małżeńskim z J. C. . Spadkodawczyni miała dwoje dzieci: córkę B. Ł. (1) (z domu B. ) oraz syna Z. B. , który zmarł tragicznie przed spadkodawczynią jako bezdzietny. Nie pozostawiła innych dzieci pozamałżeńskich ani przysposobionych. B. Ł. (1) nie składała oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku po D. C. (1) . Nikt nie zrzekał się dziedziczenia ani nie był uznany za niegodnego dziedziczenia po D. C. (1) , nie składano oświadczeń w przedmiocie przyjęcia albo odrzucenia spadku po D. C. (1) . Dowody: odpis skrócony aktu zgonu D. C. (1) (k. 7), odpis skrócony aktu małżeństwa J. C. (k. 23), odpis skrócony aktu urodzenia B. Ł. (1) (z domu B. ) (k. 12),odpis skrócony aktu małżeństwa B. Ł. (1) (k. 490), zapewnienie spadkowe B. Ł. (1) (k. 27v), zapewnienie spadkowe J. C. (k. 42-42v), zapewnienie B. Ł. ( k.27v) D. C. (1) pozostawiła testament notarialny sporządzony w dniu 22 stycznia 2020 roku przed notariuszem G. A. prowadzącym Kancelarię Notarialną w K. zapisany w Repertorium A pod numerem (...) , w którym do całości spadku powołała swojego męża J. C. . Ze względu na stan zdrowia D. C. (1) testament notarialny został sporządzony przez notariusza G. A. w Zakładzie (...) w K. . W czynności tej uczestniczyła R. M. pracownik Zakładu (...) w K. . Dowody: testament notarialny Rep. A nr 414/2020 (k. 9-9v), odpis skrócony aktu małżeństwa (k. 23), protokół otwarcia i ogłoszenia testamentu (k. 40-41), zapewnienia spadkowe B. Ł. (1) (k. 27v), zapewnienie spadkowe J. C. (k. 42-42v), zeznania świadka G. A. (k. 71-71v), zeznania świadka R. M. (1) (k. 71v) D. C. (1) była osobą schorowaną. Cierpiała na liczne schorzenia w tym między innymi chorobę niedokrwienną serca, nadciśnienie tętnicze, miażdżycę aorty, żylaki, hiperlipemię oraz niedosłuch. Początkowo leczyła się w Przychodni (...) . w K. . W 2018 roku na skutek wylewu śródgałkowego straciła wzrok. Od 22 stycznia 2019 roku do dnia śmierci ze względu na pogarszający się jej stan zdrowia przebywała w Zakładzie (...) w K. . Testatorka była przyjęta do Zakładu (...) w K. w stanie średnio ciężkim w kontakcie słownym nielogicznym, zdezorientowana co do własnej osoby i miejsca. Stwierdzono u niej zespół otępienny (globalnie głęboko otępiała). W dniu przyjęcia była osobą leżącą. W trakcie pobytu w Zakładzie (...) stan jej zdrowia fizycznego i psychicznego znacznie się pogorszył. D. C. (1) wymagała kompleksowej opieki. Występowały u niej zaburzenia snu (niespokojna w nocy, pobudzona). Przyjmowała leki psychotropowe. W chwili sporządzenia testamentu tj. 22 stycznia 20220 roku D. C. (1) była osoba leżącą, słabą, przytomną, brak było z nią kontaktu werbalnego. Dowód: dokumentacja medyczna (k. 32), zeznania świadka J. G. (k. 92) zeznania świadka M. J. (k. 457-457v). zeznania świadka R. M. (2) (k. 71v) D. C. (1) w dniu 22 stycznia 2020 roku z powodu głębokiego otępienia znajdowała się w stanie wyłączającym świadome oraz swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, nie była osobą upośledzoną umysłowo ani chorą psychicznie. Dowód: opinia sądowo-psychiatryczna M. Ć. (k. 463-469) Wartość dowodowa dokumentów w postaci aktów stanu cywilnego i testamentu D. C. (1) i zapewnień spadkowych B. Ł. (1) (k.27v) i J. C. (k.42-42v) nie była kwestionowana. Zeznaniom J. G. i M. J. Sąd dał wiarę w całości, gdyż były ze sobą zbieżne i wzajemnie się potwierdzały. J. G. i M. J. zgodnie zeznały że w dacie sporządzenia testamentu brak było kontaktu werbalnego z D. C. (1) , która nie odpowiadała na zadawane pytania. Świadkowie to osoby, które miały bezpośredni kontakt ze spadkodawczynią w trakcie jej pobytu w ZOL, osoby obce, co do których brak było podejrzeń o zainteresowanie wynikiem postępowania. Również zeznania świadka R. M. (2) Sąd uznał za wiarygodne i spójne korespondujące z zeznaniami J. G. i M. J. , chociaż zeznania tego świadka nie odnosiły się bezpośrednio do stanu zdrowia spadkodawczyni.. Sąd dał wiarę zeznaniom uczestniczki Barabany Ł. w całości albowiem zostały potwierdzone zeznaniami wyżej wymienionych świadków. Uczestniczka od samego początku twierdziła, że stan zdrowia jej matki (spadkodawczyni) uniemożliwiał jej świadomie podjęcie decyzji o sporządzeniu testamentu. Sąd uwzględnił przy tym okoliczność, że B. Ł. w czasie pobytu matki w ZOL miała z nią ograniczony kontakt z powodu pandemii. Sąd nie dał wiary zeznaniom wnioskodawcy J. C. w części dotyczącej tego, że w dacie sporządzenia testamentu D. C. (1) była zdrowa i pozostawała z nim w kontakcie. Zeznania te były sprzeczne nie tylko z zeznaniami wyżej wskazanych świadków ale również z opinią biegłego. Co więcej nie zostały potwierdzone żadnym innym dowodem. W szczególności nie zostały potwierdzone zeznaniami świadka G. A. (k. 71), które były niejednoznaczne i niestanowcze, w zasadzie świadek ten nie był w stanie odtworzyć okoliczności sporządzenia testamentu, jego zeznania polegały na odwołaniu się do standardów przeprowadzenia czynności notarialnych w podobnych okolicznościach. Kluczowa dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okazała się opinia biegłego z zakresu psychiatrii M. Ć. (k. 463-469), która zawierała kategoryczne wnioski, strony jej nie zakwestionowały, zawierała ona jasne stwierdzenia co do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia, była wyczerpująco uzasadniona, jasna. Biegły po przeanalizowaniu materiału dowodowego, w szczególności dokumentacji medycznej D. C. (1) ustalił, że w dniu sporządzenia testamentu notarialnego z powodu głębokiego otępienia D. C. (1) znajdowała się w stanie wyłączającym świadome oraz swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 670 k.p.c. w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku sąd spadku bada z urzędu, kto jest spadkobiercą, w szczególności bada, czy spadkobierca pozostawił testament. Przepis art. 926 k.c. stanowi, że powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu, a dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo gdy żadna z osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą. W myśl art. 941 k.c. rozrządzić majątkiem na wypadek śmierci można jedynie przez testament. Oznacza to, że w pierwszej kolejności sąd spadku powinien zbadać czy spadkodawca pozostawił ważny testament, a jeżeli ustali, że takiego testamentu spadkodawca nie pozostawił, wówczas następuje dziedziczenie ustawowe. Przepis art. 950 k.c. stanowi, że testament może być sporządzony w formie aktu notarialnego. Spadkodawczyni D. C. (1) sporządziła testament notarialny w dniu 21 stycznia 2020 roku w którym powołała do spadku męża J. C. . Co do formy testament nie był kwestionowany. B. Ł. (1) zakwestionowała ważność testamentu wskazując, że spadkodawczyni w dacie sporządzenia testamentu znajdowała się w stanie zdrowia uniemożliwiającym jej sporządzenie testamentu. Według uczestniczki spadkodawczyni cierpiała na zespół otępienny bez kontaktu z otoczeniem i bez świadomości podejmowanych czynów a ponadto była osobą niewidzącą i nie mogła wiedzieć co podpisuje. Konieczne było zbadanie okoliczności skutkujących nieważnością testamentu opisanych w art. 945 k.c. zgodnie, z którym testament jest nieważny, jeżeli został sporządzony w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Podstawą ustaleń w tym zakresie była wyżej omówiona opinia biegłego psychiatry. W świetle wniosków tej opinii testament notarialny okazał się nieważny, zatem do dziedziczenia powołani byli spadkobiercy ustawowi. Zgodnie z treścią art. 931 §1 k.c. w pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek, dziedziczą oni w częściach równych. W związku z powyższym, na podstawie art. 931 § 1 k.c. w postanowieniu z dnia 31 maja 202 roku sąd stwierdził, że spadek po D. C. (2) z domu W. , córce T. i J. zmarłej w dniu 21 marca 2021 roku mającej ostatnie miejsce zwykłego pobytu w K. na podstawie ustawy nabyli mąż J. C. syn G. i A. i córka B. Ł. (4) z domu B. córka S. i D. w 1/2 części każdy z nich ( pkt I postanowienia) O kosztach sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 520 § 1 k.p.c. stwierdzając, że zainteresowani ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie (pkt II postanowienia). W niniejszej sprawie Sąd odstąpił od obciążenia uczestników kosztami sądowymi z uwagi na charakter i okoliczności sprawy. W szczególności należało uwzględnić okoliczność, że sąd z urzędu zobowiązany był ustalić krąg spadkobierców, wnioskodawca złożył testament sporządzony w formie kwalifikowanej, który okazał się nieważny dopiero po przeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego, na skutek zasadnych zarzutów podniesionych przez uczestniczkę. sędzia Grzegorz Szyba