Postanowienie Sądu Rejonowego w Sanoku, I Ns 474/18

Sygn. akt I Ns 474/18 POSTANOWIENIE Dnia 30 października 2018 r. Sąd Rejonowy w Sanoku I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: ASR Anna Sowa Protokolant: starszy sekretarz sądowy Urszula Burnat po rozpoznaniu w dniu 30 października 2018 r. w Sanoku na rozprawie sprawy z wniosku : J. K. (1) z udziałem: S. N. (1) , I. M. , M. F. , D. B. , A. S. (1) , M. B. , N. M. , M. M. (1) , A. Ł. (1) , T. M. , S. M. (1) o stwierdzenie nabycia spadku po A. Ś. (1) p o s t a n a w i a : I. stwierdzić , że spadek po A. Ś. (1) z domu Ś. c. S. i W. , zmarłej w dniu 20 listopada 1979 roku w F. , ostatnio stale zamieszkałej w F. , na podstawie ustawy nabyli: bratanica: S. N. (2) z domu Ś. c. J. i H. w 1/3 części; bratanica: S. M. (2) z domu Ś. c. J. i A. w 1/3 części; siostrzenica: W. M. (1) z domu K. c. M. i J. w 1/3 części; z tym, że wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne położone w F. , na podstawie ustawy nabyli: bratanica: S. M. (2) z domu Ś. c. J. i A. w 1/2 części; siostrzenica: W. M. (1) z domu K. c. M. i J. w 1/2 części; II. orzec , iż każdy uczestnik postępowania ponosi koszty związane ze swym udziałem w sprawie. Sygn. akt I Ns 474/18 UZASADNIENIE postanowienia z dnia 30 października 2018 r. Wnioskiem z dnia 19 grudnia 2017 r. wnioskodawczyni J. K. (1) domagała się stwierdzenia nabycia spadku po A. Ś. (1) zmarłej w dniu 20 listopada 1979 r. w F. na podstawie ustawowego porządku dziedziczenia. Jako spadkobierców ustawowych po ww. wskazała: męża A. M. Ś. , zmarłego 25.07.1970 r., siostrę M. P. Ś. , zmarłą 16.02.1996 r. oraz siebie jako bratanicę M. Ś. tj. córkę J. Ś. (1) , zmarłego 26.03.1985 r. Wnioskodawczyni podała, że w skład spadu po A. Ś. (1) wchodzi gospodarstwo rolne, o pow. 2,55 ha położone w F. . Postanowieniem z dnia 29 stycznia 2018 r. Sąd wezwał do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania Skarb Państwa - Starostę (...) . Postanowieniem z dnia 4 lipca 2018 r. Sąd wezwał do udziału w sprawie: W. M. (2) , S. N. (1) , M. F. , D. B. , I. M. , A. S. (1) , M. B. , N. M. , M. M. (1) . Postanowieniem z dnia 1 października 2018 r. Sąd wezwał do udziału w sprawie następców prawnych zmarłej w toku postępowania uczestniczki tego postępowania - W. M. (2) tj. S. M. (1) , T. M. , A. Ł. (1) oraz odmówił dalszego udziału w sprawie Skarbowi Państwa - Staroście (...) . Uczestniczka postępowania S. N. (1) również wniosła o dokonanie stwierdzenia nabycia spadku po A. Ś. (1) (k. 144). Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Spadkodawczyni A. Ś. (1) , z domu Ś. zmarła w dniu 20 listopada 1979 r. w F. , gdzie ostatnio stale zamieszkiwała. ( dowód: odpis skrócony aktu zgonu A. Ś. (1) - k. 3) Spadkodawczyni jeden raz zawierała związek małżeński, a w chwili śmierci była wdową. Z małżeństwa z M. Ś. nie miała dzieci. Nie posiadała także dzieci pozamałżeńskich ani przysposobionych. Rodzice A. S. (2) Ś. i W. Ś. z domu Z. zmarli przed A. Ś. (1) . A. Ś. (1) miała troje rodzeństwa, które zmarłą przed nią. Siostra - M. K. (1) z domu Ś. zmarła 16 lutego 1956 r. pozostawiając po sobie córkę W. M. (1) z domu K. . Brat - J. Ś. (1) zmarł 8 października 1954 r. pozostawiając po sobie córkę S. N. (1) . Brat - J. Ś. (2) zmarł 5 sierpnia 1942 r. pozostawiając po sobie córkę S. M. (2) z domu Ś. . ( dowód: odpis skrócony aktu zgonu A. Ś. (1) - k. 3, odpis skrócony aktu małżeństwa A. Ś. (1) i M. Ś. - k. 7, odpis skrócony aktu zgonu M. Ś. - k. 7, odpis skrócony aktu zgonu M. K. (2) - k. 25, odpis skrócony aktu zgonu J. Ś. (1) - k. 26, odpis zupełny aktu zgonu J. Ś. (1) - k. 70, odpis zupełny aktu zgonu M. K. (2) - k. 71, odpis skrócony aktu urodzenia W. M. (1) - k. 118, odpis skrócony aktu urodzenia S. N. (2) - k. 109, odpis skrócony aktu zgonu S. M. (3) - k. 110, zeznania wnioskodawczyni J. K. (1) - k. 29v, zapewnienie spadkowe S. N. (1) - k. 123v, zeznania uczestniczki postępowania M. F. - k. 124, zeznania uczestniczki postępowania D. B. - k. 124v, zeznania uczestnika postępowania S. M. (1) - k. 145, zeznania uczestnika postępowania A. Ł. (1) - k. 145, zeznania uczestnika postępowania T. M. - k. 145v, zeznania świadka J. K. (2) - k. 145v) W. M. (1) z domu K. zmarła 10 sierpnia 2018 r. W chwili śmierci była wdową, a pozostawiła po sobie dzieci: S. M. (1) , T. M. , A. Ł. (2) z domu K. . ( dowód: odpis skrócony aktu zgonu W. M. (2) - k. 129) S. M. (3) zmarła 24 września 2017 r. W chwili śmierci była wdową, a pozostawiła po sobie dzieci: M. F. , D. B. . Syn S. J. M. zmarł przed nią w dniu 10 grudnia 2013 r. pozostawiając po sobie żonę: I. M. oraz dzieci: A. S. (1) , M. B. , N. M. , M. M. (1) . ( dowód: odpis skrócony aktu zgonu S. M. (3) - k. 110, odpis skrócony aktu zgonu J. M. - k. 111) Niniejsze postępowanie jest pierwszym postępowaniem w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku po A. Ś. (1) . Nie miało miejsca poświadczenie dziedziczenia po niej przed notariuszem. (bezsporne, notatka urzędowa) W skład spadku po A. Ś. (1) wchodzi gospodarstwo rolne położone w F. , o pow. ponad 2,55 ha. ( dowód: akt własności ziemi - k. 14, zaświadczenie Wójta Gminy S. - k. 143, wypis z rejestru gruntów - k. 14) S. N. (1) w 1979 r. nie prowadziła indywidualnego gospodarstwa rolnego i nie pracowała wówczas w żadnym gospodarstwie rolnym, w tym także w spadkowym gospodarstwie rolnym. Nigdy nie była członkiem rolniczej spółdzielni produkcyjnej i nie pracowała w gospodarstwie rolnym takiej spółdzielni. Bezpośrednio po ukończeniu szkoły zaczęła prowadzić zakład fryzjerski. W 1979 r. cały czas pracowała w zawodzie, nie była trwale niezdolna do pracy, nie została zaliczona ani do pierwszej, ani do drugiej grupy inwalidzkiej. ( dowód: zeznania uczestniczki postępowania S. N. (1) - k. 123) S. M. (3) prowadziła wraz z mężem od 1954 r., nieprzerwanie aż do 1992 r. swoje indywidualne gospodarstwo rolne położone w F. , a mające powierzchnię ok. 4 ha. Później gospodarstwo to małżonkowie przekazali córce - D. B. . S. M. (3) zajmowała się prowadzeniem tego gospodarstwa również w dacie otwarcia spadku po A. Ś. (1) (1979 r.). W. M. (2) jeszcze przed zawarciem związku małżeńskiego rozpoczęła prowadzenie swojego indywidualnego gospodarstwa rolnego w F. . Po zawarciu związku małżeńskiego prowadziła to gospodarstwo wraz z mężem, w jego prowadzeniu pomagały im dzieci. W. M. (2) prowadziła to indywidualne gospodarstwo rolne także w dacie otwarcia spadku po A. Ś. (1) (1979 r.). S. M. (3) i W. M. (2) pracowały razem ze spadkodawczynią w jej gospodarstwie rolnym stale, wspólnie, także bezpośrednio przed otwarciem spadku po niej. ( dowód: zeznania uczestniczki postępowania M. F. - k. 124-124v, zeznania uczestniczki postępowania D. B. - k. 124v-125, zeznania uczestniczki postępowania I. M. - k. 125, zeznania uczestnika postępowania S. M. (1) - k. 145, zeznania uczestnika postępowania A. Ł. (1) - k. 145, zeznania uczestnika postępowania T. M. - k. 145v) Podstawę ustaleń faktycznych stanowiły dowody z dokumentów zalegających w aktach sprawy. Dowody z odpisów akt stanu cywilnego oraz dowody własności gospodarstwa rolnego należą do kręgu dokumentów urzędowych, a zatem korzystają z domniemania prawdziwości i autentyczności. Domniemanie to nie zostało obalone w związku z czym Sąd uznał te dokumenty za wiarygodne, ponieważ zostały sporządzone przez uprawnione organy, w granicach ich kompetencji, w prawem przewidzianej formie. Za podstawę ustaleń faktycznych Sąd przyjął również zeznania stron i zeznania świadka. Ich relacje ze sobą korelowały, były spójne i wiarygodne. Pełnowartościowy dowód w sprawie stanowiło zapewnienie spadkowe uczestniczki postępowania S. N. (1) złożone w trybie art. 671 k.p.c. , które w powiązaniu z pozostałym zebranym w sprawie materiałem dowodowym pozwoliło na ustalenie kręgu spadkobierców ustawowych po A. Ś. (1) . Sąd zważył, co następuje: Niezbędną przesłanką dziedziczenia jest powołanie określonej osoby do spadku, które według polskiego prawa może wynikać z ustawy lub testamentu. Porządek dziedziczenia po A. Ś. (1) kształtowany jest na podstawie przepisów ustawy, albowiem nikt z uczestników postępowania nie twierdził, że ww. pozostawiła po sobie testament. W postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku rola Sądu determinowana jest ustawowym nakazem działania z urzędu a rozstrzygnięcie zapada niezależnie od wniosków i stanowiska stron postępowania, lecz stosownie do wyników postępowania dowodowego oraz norm prawa materialnego mających zastosowanie w danym stanie faktycznym. Z uwagi na fakt, że A. Ś. (1) w chwili śmierci był wdową i nie posiadała dzieci, do dziedziczenia zgodnie z art. 933 k.c. powołani są rodzice spadkodawcy i jego rodzeństwo. W myśl tego przepisu "udział spadkowy każdego z rodziców, które dziedziczy w zbiegu z rodzeństwem spadkodawcy, wynosi jedną czwartą część tego, co przypada łącznie dla rodziców i rodzeństwa. Pozostałą część dziedziczy rodzeństwo w częściach równych" ( § 1 ). " Jeżeli jedno z rodziców nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada po połowie drugiemu z rodziców i rodzeństwu spadkodawcy" ( § 2 ). Ponieważ rodzice spadkodawczyni zmarli przed nią, całość spadku w częściach równych przypadłaby jej rodzeństwu, gdyby żyło w dacie otwarcia spadku. Zgodnie z art. 934 k.c. , jeżeli którekolwiek z rodzeństwa spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku pozostawiając zstępnych, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. Podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału między dalszych zstępnych spadkodawcy. W toku niniejszego postępowania ustalono, że w dacie otwarcia spadku po A. Ś. (1) żyli zstępni jej rodzeństwa. Do kręgu spadkobierców ustawowych na zasadach ogólnych należą dzieci rodzeństwa zmarłej : S. N. (1) , S. M. (3) , W. M. (2) . Każde z nich dziedziczy taki udział w spadku, jaki przypadałby siostrze i braciom A. Ś. (1) , gdyby oni dożyli otwarcia spadku po niej, a więc po 1/3 części spadku. Wobec faktu, iż otwarcie spadku nastąpiło w dniu 20 listopada 1979 roku zasadnicze znaczenie ma ustalenie przepisów mających zastosowanie w sprawie. Kwestia ta ma szczególne znaczenie, albowiem sprawa niniejsza dotyczy także dziedziczenia gospodarstwa rolnego i przepisy te na przestrzeni lat ulegały zmianie. Ostatecznie wyrokiem z dnia 31 stycznia 2001 r., P 4/99 (Dz. U. z 2001 r. Nr 11, poz. 91) Trybunał Konstytucyjny dokonał oceny przepisów Kodeksu cywilnego normujących dziedziczenie gospodarstw rolnych, zarówno w brzmieniu obecnie obowiązującym, jak i w brzmieniu ogłoszonym ustawą z dnia 18 maja 1964 r. (Dz. U. Nr 16, poz. 93), w brzmieniu nadanym ustawami z 26 października 1971 r. oraz z 26 marca 1982 r. i rozstrzygnął kwestię ich zgodności z Konstytucją RP oraz z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1995 r. Nr 36, poz. 175). Zgodnie z tym orzeczeniem od 14 lutego 2001 r. dziedziczenie gospodarstw rolnych następuje zgodnie z ogólnymi regułami spadkobrania. Wskazane zaś w przepisie aktualnie obowiązującego art. 1059 k.c. szczególne reguły ustawowego dziedziczenia gospodarstw rolnych odnoszą się do spadków otwartych przed dniem 14 lutego 2001 r. W odniesieniu do konkretnej sprawy zaznaczenia wymaga z kolei, że zgodnie z art. 14 ust 1 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny (Dz. U. z dnia 18 sierpnia 1990 r.), który stanowi, że spadki otwarte przed 1 października 1990 r. podlegają w zakresie dziedziczenia gospodarstw rolnych przepisom dotychczasowym, do dziedziczenia spadkowego gospodarstwa rolnego położonego w F. znajdą zastosowanie przepisy obowiązujące w dacie śmierci spadkodawczyni. Obowiązujący na dzień 20 listopada 1979 roku przepis art. 1059 k.c. wprowadzał szczególne, w stosunku do ogólnych, zasady dziedziczenia gospodarstw rolnych na podstawie ustawy. I tak też dzieci spadkodawcy dziedziczyły z ustawy gospodarstwo rolne, jeżeli: bezpośrednio przed otwarciem spadku pracowały w tym gospodarstwie albo w chwili otwarcia spadku są członkami rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub pracują w gospodarstwie rolnym takiej spółdzielni, albo w chwili otwarcia spadku bądź prowadzą inne indywidualne gospodarstwo rolne, bądź też pracują w gospodarstwie rolnym swoich rodziców, małżonka lub jego rodziców , albo w chwili otwarcia spadku bądź są małoletnie, bądź też pobierają naukę zawodu lub uczęszczają do szkół, albo w chwili otwarcia spadku są trwale niezdolne do pracy. Zgodnie z art. 1062 § 3 k.c. w granicach określonych w art. 934 k.c. dzieci rodzeństwa spadkodawcy, które bezpośrednio przed otwarciem spadku pracowały w należącym do spadku gospodarstwie rolnym i dla których ta praca stanowiła główne źródło utrzymania, dziedziczą gospodarstwo także w wypadku, gdy ich ojciec lub matka nie mogą gospodarstwa dziedziczyć dla braku warunków przewidzianych w art. 1059 k.c. lub w art. 1062 § 2 k.c. Dalsi zstępni rodzeństwa spadkodawcy nie są powołani z ustawy do dziedziczenia gospodarstwa rolnego. Jak słusznie wyjaśnił Sąd Najwyższy, według ostatniego zdania powyższego przepisu wyłączeni od dziedziczenia gospodarstwa rolnego z ustawy są jedynie dalsi zstępni rodzeństwa spadkodawcy, nie zaś dzieci tego rodzeństwa. Dla dziedziczenia gospodarstwa rolnego przez dzieci rodzeństwa wprowadzone zostały surowsze kryteria niż te, przewidziane w art. 1059 k.c. , a mianowicie wymaganie pracy w spadkowym gospodarstwie rolnym stanowiącej główne źródło utrzymania, ale jednak co istotne, tylko w takim wypadku, gdy dziecko rodzeństwa ma dziedziczyć gospodarstwo spadkowe dlatego, że nie może dziedziczyć tego gospodarstwa jego ojciec lub matka dla braku warunków przewidzianych w art. 1059 k.c. lub 1062 § 2 k.c. Oznacza to, że w razie śmierci przed spadkodawcą jego brata lub siostry dziecko jednego z nich dochodzi do dziedziczenia z ustawy po tym spadkodawcy zgodnie z dyspozycją art. 934 k.c. , z tym, że dla dziedziczenia przez to dziecko gospodarstwa spadkowego musi ono odpowiadać jedynie ogólnym warunkom z art. 1059 k.c. (tak Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 5 marca 1982 r. III CRN 328/81, LEX Nr 8400). W toku niniejszego postępowania uczestnicy postępowania: M. F. , D. B. , I. M. , S. M. (1) , A. Ł. (1) , T. M. udowodnili swoimi wiarygodnymi, w ocenie Sądu, zeznaniami, że w dacie otwarcia spadku po A. Ś. (1) ich wstępni, a to S. M. (3) i W. M. (2) zgodnie z przepisem art. 1059 § 1 pkt 1 k.c. pracowali w spadkowym gospodarstwie rolnym, jak również w myśl art. 1059 § 1 pkt 3 k.c. prowadziły swoje indywidualne gospodarstwa rolne położone w F. . Z uwagi na fakt, iż powyższych zeznań nikt nie kwestionował nie zachodziła potrzeba przeprowadzania dodatkowych dowodów potwierdzających te okoliczności. W ocenie Sądu zgromadzone dowody nie pozwalają jednak na uznanie, iż uczestniczka postępowania S. N. (1) (jedyna żyjąca bratanica A. Ś. (1) ) spełnia przesłanki dziedziczenia spadkowego gospodarstwa rolnego. Otóż, jak sama zeznała, w 1979 r. nie prowadziła indywidualnego gospodarstwa rolnego i nie pracowała wówczas w żadnym gospodarstwie rolnym, w tym także w spadkowym gospodarstwie rolnym. Nigdy nie była członkiem rolniczej spółdzielni produkcyjnej i nie pracowała w gospodarstwie rolnym takiej spółdzielni. Bezpośrednio po ukończeniu szkoły zaczęła prowadzić zakład fryzjerski. W 1979 r. cały czas pracowała w zawodzie, nie była trwale niezdolna do pracy, nie została zaliczona ani do pierwszej, ani do drugiej grupy inwalidzkiej. Jak przyjmuje się w doktrynie i orzecznictwie, przesłanka bezpośredniej pracy w gospodarstwie spadkowym przed otwarciem spadku, w świetle powołanych powyżej przepisów, znajdujących zastosowanie do dziedziczenia po A. Ś. (1) jest spełniona jeżeli tylko praca spadkobiercy w gospodarstwie spadkowym nie miała charakteru dorywczego. W ówcześnie obowiązujących przepisach chodziło o stałą pracę w gospodarstwie rolnym w chwili otwarcia spadku i nie było wystarczające sporadyczne wykonywanie niektórych prac w gospodarstwie rolnym czy pomoc w takich pracach (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 1974 r., sygn. III CRN 95/74, Lex 7504 i powołane tam orzecznictwo). Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem judykatury, art. 1059 § 1 pkt 1 k.c. , w brzmieniu nadanym mu nowelą z dnia 26 października 1971 r., zmieniającą ustawę kodeks cywilny (Dz. U. Nr 27, poz. 252), dotyczy pracy wykonywanej w spadkowym gospodarstwie rolnym w sposób stały, a nie jedynie dorywczo, czy nawet sezonowo. Praca ta ma charakter stały, jeżeli została podjęta z zamiarem długotrwałego jej wykonywania. Charakteru stałego nie traci praca wykonywana przez spadkobiercę w należącym do spadku gospodarstwie rolnym, jeżeli poza normalnym (pełnym) jej wykonywaniem pracuje on ponadto, nawet odpłatnie, poza tym gospodarstwem, choćby praca ta nie była związana z rolnictwem (tak między innymi Sąd Najwyższy w postanowieniach: z dnia 6 sierpnia 2014 r., I CSK 579/13, opubl. L., z dnia 23 czerwca 1971 r., III CRN 132/71, OSNC 1972, Nr 1, poz. 15, z dnia 25 marca 1965 r., II CR 120/65, OSNCP 1966, Nr 1, poz. 9, z dnia 27 listopada 1997 r., III CKN 256/9, opubl. L., a także w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 1970 r., III CZP 123/68, OSNCP 1971, Nr 4, poz. 60). Gospodarstwo to powinno być traktowane jako warsztat pracy (vide: uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 1970 r., III CZP 123/68 (OSNCP 1971, Nr 4, poz. 60). Z kolei przez pracę w gospodarstwie rolnym należy rozumieć pracę w zorganizowanym gospodarstwie i wykonywanie na nim wszelkich czynności niezbędnych do należytego funkcjonowania gospodarstwa (vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 października 1967 r. II CR 362/67). Chodzi tu o czynności stanowiące element zwyczajnej aktywności w gospodarstwie, wykonywane w związku z zaistnieniem konkretnej potrzeby gospodarczej, sukcesywnie. Już z samego brzmienia art. 1059 k.c. wynika, że wolą ustawodawcy było powoływanie do dziedziczenia gospodarstw rolnych osób praktycznie zajmujących się rolnictwem . Z punktu widzenia art. 1059 § 1 pkt 1 k.c. istotne znaczenie ma stałe wykonywanie przez spadkobiercę pracy bezpośrednio przy produkcji rolnej. Wyłączona jest tu więc praca o charakterze dorywczym (postanowienie SN z dnia 25.11.1997 r. , sygn. akt I CKN 312/97, Lex nr 1227409). Stałość pracy w gospodarstwie rolnym powinna wynikać już z samego okresu świadczenia pracy (post. SN z dnia 12 grudnia 2013 r., V CSK 41/13, Lex nr 1421821; post. SN z dnia 6 sierpnia 2014 r., I CSK 579/13, Lex nr 1532779). Przesłanka dziedziczenia z art. 1059 § 1 pkt 1 k.c. uważana jest za spełnioną, jeżeli spadkobierca stale, tj. od szeregu lat, w tym w chwili otwarcia spadku , gdy tylko zachodziła taka potrzeba gospodarcza, wykonywał sukcesywnie czynności w spadkowym gospodarstwie rolnym. W stanie prawnym obowiązującym w dacie otwarcia spadku po A. Ś. (2) , bez znaczenia pozostawałby więc fakt, że dana osoba pracowała w spadkowym gospodarstwie rolnym w przeszłości (na przykład w młodych latach, przed wyprowadzeniem się z domu rodzinnego). Poza sporem pozostawało, że uczestniczka postępowania S. N. (1) w chwili otwarcia spadku po A. Ś. (1) (1979 r.) nie była członkiem rolniczej spółdzielni produkcyjnej, nie pracowała w gospodarstwie takiej spółdzielni, nie była też osobą małoletnią, pobierającą naukę zawodu czy uczęszczającą do szkoły, jak również trwale niezdolną do pracy. Jak sama zeznała w 1979 r. nie pracowała również w żadnym gospodarstwie rolnym. Reasumując, uczestniczka ta nie była uprawniona do dziedziczenia gospodarstwa rolnego po A. Ś. (1) . Sąd uznał, iż przesłanki dziedziczenia gospodarstwa rolnego po A. Ś. (1) spełniały jedynie S. M. (3) i W. M. (2) - jako osoby pracujące w spadkowym gospodarstwie rolnym bezpośrednio przed otwarciem spadku po A. Ś. (1) i zarazem jako osoby gospodarujące w dacie otwarcia spadku po ww. na własnym gruncie rolnym. Zgodnie z obowiązującą w prawie spadkowym zasadą, wynikającą z art. LI ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Przepisy wprowadzające Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 94 z późn. zm.), do spraw spadkowych stosuje się prawo obowiązujące w chwili śmierci spadkodawcy, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Zasada ta ma także zastosowanie do spadku, w skład którego wchodzi gospodarstwo rolne (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 sierpnia 2009 r., IV CSK 146/09, M. Prawn. 2009, nr 18, s. 972). Stąd też jeżeli w dacie otwarcia spadku istniały ograniczenia związane z nabywaniem gospodarstw rolnych przez spadkobranie, sąd, wydając postanowienie o nabyciu spadku, jest obowiązany je uwzględnić. Stąd też, w przypadku stwierdzenia nabycia spadku, w skład którego wchodzi gospodarstwo rolne, należy w pierwszej kolejności ustalić, którzy ze spadkobierców ustawowych spełniają przesłanki do jego dziedziczenia (vide: post. SN z dnia 29 maja 2008 r., II CSK 72/08, Lex nr 420387; post. SN z dnia 24 września 2009 r., IV CSK 129/09, Lex nr 602502). Jeżeli chociażby jedna osoba spełnia warunki ustawowe jako spadkobierca powołany w pierwszej kolejności, sąd stwierdzi dziedziczenie z ustawy gospodarstwa rolnego przez taką osobę lub osoby. W braku zaś uprawnionych z ustawy gospodarstwo rolne będą dziedziczyć spadkobiercy ustawowi na zasadach ogólnych. Spełnienie choć jednej z przesłanek szczególnych dziedziczenia uprawnia do dziedziczenia gospodarstwa rolnego (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2009 r., IV SCK 129/09, Lex nr 602302). Z tych też względów na podstawie powołanych przepisów postanowiono jak w punkcie I postanowienia. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 520 § 1 k.p.c.