Wyrok Sądu Okręgowego w Siedlcach, II Ka 467/20

Sygn. akt II Ka 467/20 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 września 2020r. Sąd Okręgowy w Siedlcach II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: Sędzia SO Grażyna Orzechowska Protokolant: st. sekr. sąd. Beata Defut-Kołodziejak przy udziale prokuratora Lidii Bem po rozpoznaniu w dniu 11 września 2020 r. sprawy K. J. oskarżonego z art. 178a §1 kk na skutek apelacji, wniesionej przez oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego w Siedlcach z dnia 9 marca 2020 r. sygn. akt II K 1698/19 I. zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy; II. zwalnia oskarżonego od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze stwierdzając, że wydatki tego postępowania ponosi Skarb Państwa. UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt II Ka 467/20 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji Wyrok Sądu Rejonowego w Siedlcach z dnia 9 marca 2020 r., II K 1698/19 1.2. Podmiot wnoszący apelację ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☐ obrońca ☒ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny 1.3. Granice zaskarżenia 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☒ uchylenie ☐ zmiana 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 2.1. Ustalenie faktów 2.1.1. Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty -- ---------- -------------------------------------------------------------- ------------ -------- 2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty -------- ---------------------- -------------------------------------------------------------- -------------- -------------- 2.2. Ocena dowodów 2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu ------------------ ------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------- 2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu --------------- ------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------- 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzut 1. Nieważność postępowania, gdyż oskarżony nie miał pełnej możliwości obrony swoich praw z powodu nieuwzględnienia przez Sąd Rejonowy wniosku oskarżonego o ustanowienie mu obrońcy z urzędu z uwagi na jego złą sytuację materialną. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Zarzut podniesiony przez oskarżonego w osobiście sporządzonej apelacji, należało odczytać jako zarzut naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na treść wyroku, to jest art. 78 § 1 k.p.k. i art. 6 k.p.k. , w wyniku niesłusznej odmowy ustanowienia oskarżonemu obrońcy z urzędu w związku z jego trudną sytuacją materialną. Zarzut ten okazał się bezzasadny, ponieważ kontrola instancyjna procedowania Sądu Rejonowego w zakresie rozpoznania wniosku oskarżonego o ustanowienie mu obrońcy z urzędu, doprowadziła Sąd Okręgowy do przekonania, że Sąd I instancji nie dopuścił się w tym przedmiocie żadnego uchybienia. Zdaniem Sądu odwoławczego decyzja Sądu Rejonowego o nieuwzględnieniu wniosku oskarżonego o ustanowienie mu obrońcy z urzędu, była słuszna. Nie ulega wątpliwości, że w myśl art. 78 § 1 k.p.k. , oskarżony, który nie ma obrońcy z wyboru, może zażądać, aby wyznaczono mu obrońcę z urzędu, jeżeli w sposób należyty wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów obrony bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i rodziny. W ocenie Sądu Okręgowego, Sąd Rejonowy po analizie wniosku złożonego przez oskarżonego, słusznie uznał, że choć jego sytuacja materialna jest trudna, to nie wyklucza ona możliwości ustanowienia obrońcy z wyboru. W ocenie tego wniosku Sądu Rejonowego uwzględnić należało m.in. fakt, że oskarżony w oświadczeniu o swoim stanie majątkowym złożonym w dniu 24 stycznia 2020 r. podał, że nie ma żadnych dochodów i oszczędności, co jednak budzi wątpliwości co do prawdziwości tych informacji, zwłaszcza w sytuacji gdy na rozprawie w dniu 9 marca 2020 r., oskarżony podał, że utrzymuje się z oszczędności, a nie np. dzięki pomocy finansowej innych osób, co niewątpliwie musiałoby mieć miejsce gdyby oskarżony faktycznie nie miał żadnych dochodów i nie dysponował oszczędnościami. Ponadto oskarżony jest osobą młodą, zdrową, wykształconą i niemającą nikogo na utrzymaniu, co dodatkowo wzmacnia przekonanie, że w chwili złożenia wniosku na podstawie art. 78 § 1 k.p.k. , jego możliwości zarobkowe były na tyle dobre, że nie powinien mieć problemów z poniesieniem kosztów obrony z wyboru w tej sprawie, bez uszczerbku dla własnego niezbędnego utrzymania. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 28 czerwca 2007 roku, wydanym w sprawie II KK /07, stwierdził, że przesłanka z art. 78 § 1 k.p.k. nie obliguje do wyznaczenia obrońcy z urzędu w sytuacji, gdy w istocie zasadne okaże się twierdzenie oskarżonego o jego złej sytuacji materialnej, uniemożliwiającej poniesienie kosztów obrony z wyboru. Gdyby tak było, to przesłanka ta byłaby zawarta w treści art. 79 § 1 k.p.k. , który zawiera enumeratywny katalog sytuacji, w których oskarżony musi mieć obrońcę. W tym kontekście wskazać należy, iż Sąd Rejonowy w uzasadnieniu postanowienia o nieuwzględnieniu wniosku oskarżonego o ustanowienie mu obrońcy z urzędu, zasadnie podniósł, że sprawa ta nie jest skomplikowana, a oskarżony w swych pismach składanych w sprawie wykazuje się dobrą znajomością obowiązujących przepisów i może on w sposób samodzielny i rozsądny prowadzić swoją obronę. Dodać należy, że prawidłowość tej oceny potwierdzają czynności procesowe podejmowane osobiście przez oskarżonego na dalszych etapach tego postępowania, łącznie ze skutecznym zainicjowaniem w tej sprawie postępowania odwoławczego. Również w tym aspekcie, zważywszy na charakter rozpoznawanego zarzutu odwoławczego ( art. 438 pkt 2 k.p.k. ), podkreślić należy, iż w okolicznościach tej sprawy, mając w szczególności na względzie materiał dowodowy w niej zgromadzony oraz aktywność procesową oskarżonego, korzystającego skutecznie z przysługujących mu uprawnień, nie sposób byłoby dowieść, że odmowa wyznaczenia oskarżonemu obrońcy z urzędu, na mocy art. 78 § 1 k.p.k. , mogłaby mieć wpływ na treść zaskarżonego wyroku. Z tych wszystkich względów podniesiony w apelacji zarzut nie mógł zostać uznany za skuteczny, dlatego nie doprowadził do postulowanego przez skarżącego rezultatu. Kierunek wniesionej apelacji, to jest skierowanej przeciwko ustaleniom o winie oskarżonego, obligował Sąd odwoławczy do dokonania weryfikacji zaskarżonego wyroku w pełnym zakresie uchybień przewidzianych w art. 438 k.p.k. , a w szczególności do rozważenia, czy poczynione przez Sąd Rejonowy ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę wyroku, są rezultatem swobodnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, zgodnej z dyrektywami zawartymi w art. 7 k.p.k. czy trafna jest ocena prawna czynu przypisanego oskarżonemu oraz czy kara i środki karne orzeczone zostały w sposób zasługujący na akceptację ( art. 447 § 1 k.p.k. ). Na każde z powyższych pytań Sąd Okręgowy udziela odpowiedzi twierdzącej. Orzekając w niniejszej sprawie Sąd I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe w sposób prawidłowy i wnikliwy, wyczerpując wszystkie dostępne możliwości dowodowe w celu ustalenia czy istnieją podstawy do przypisania oskarżonemu zarzuconego mu przestępstwa. Sąd Rejonowy przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy respektował zasady procesowe, w tym zasadę prawdy materialnej ( art. 2 § 2 k.p.k. ), zasadę bezstronności ( art. 4 k.p.k. ), zasadę in dubio pro reo ( art. 5 k.p.k. ), a także zasadę swobodnej oceny dowodów ( art. 7 k.p.k. ). Dokonane w wyroku ustalenia faktyczne wolne są od błędów i uwzględniają całokształt okoliczności ujawnionych w toku rozprawy ( art. 410 k.p.k. ). Słusznie Sąd Rejonowy doszedł do przekonania, że oskarżony K. J. dopuścił się przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. , a swoje stanowisko uzasadnił na tyle wyczerpująco i przekonująco, że spełnione zostały wymogi określone w przepisie art. 424 k.p.k. , uwzględniając okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i niekorzyść oskarżonego ( art. 4 k.p.k. ). Uzasadnienie to pozwalało także na kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku. Odnosząc się do realiów niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż w ocenie Sądu Okręgowego, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, jakichkolwiek wątpliwości nie może budzić prawidłowość ustalenia przez Sąd Rejonowy, że oskarżony w dniu 24 października 2019 r. w S. , na ulicy (...) , kierował pojazdem mechanicznych, to jest samochodem marki F. (...) , znajdując się w stanie nietrzeźwości. W zakresie tym słusznie Sąd I instancji wskazał na wzajemną korelację zeznań świadka funkcjonariusza Policji K. R. oraz dowodów z dokumentów, w tym zwłaszcza protokołu badania stanu trzeźwości oskarżonego. Sąd odwoławczy w pełni podziela zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ocenę tych dowodów, nie dostrzegając jakichkolwiek podstaw do ich odrzucenia. Zeznania świadka K. R. stanowiące zasadniczy, obciążający oskarżonego dowód, zasługiwały na obdarzenie ich wiarygodnością w całości. Świadek nie miał żadnego interesu w pomawianiu oskarżonego o czyn którego on faktycznie nie popełnił. Świadek rzeczowo, logicznie i szczegółowo zrelacjonował okoliczności w jakich doszło do kontroli drogowej pojazdu kierowanego przez oskarżonego, opisując jej powody, a także przebieg. Sąd Odwoławczy w pełni podziela stanowisko i argumenty Sądu pierwszej instancji także w zakresie negatywnej oceny wiarygodności wyjaśnień oskarżonego oraz zeznań świadka A. K. . Wersja podana przez oskarżonego stanowi jedynie przyjętą przez niego linię obrony, będącą nieudolną próbą uwolnienia się od odpowiedzialności karnej za popełnione przestępstwo. Z kolei zeznania świadka A. K. , które są całkowicie sprzeczne z zeznaniami K. R. , są zupełnie niewiarygodne i uzasadniona jest ocena, że ich treść była podyktowana jedynie zamiarem potwierdzenia linii obrony oskarżonego, a nie stanowiła obiektywnego opisu faktycznie zaistniałych zdarzeń. Nie budzi jakichkolwiek zastrzeżeń Sądu Okręgowego ocena prawno – karna działania oskarżonego, który swoim zachowaniem wyczerpał znamiona przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. Zdaniem Sądu Okręgowego, orzeczona przez Sąd Rejonowy kara grzywny w wymiarze 150 stawek dziennych, w wysokości 12 złotych za stawkę, ustalona została na poziomie adekwatnym do stopnia społecznej szkodliwości czynu oskarżonego oraz stopnia jego zawinienia - prawidłowo spełniając tym samym dyrektywy prewencji ogólnej, jak i szczególnej zawarte w art. 53 k.k. Zważywszy na ustawowe zagrożenie przestępstwa przewidzianego w art. 178a § 1 k.k. , uznać należy, iż wymierzona oskarżonemu kara jest sprawiedliwa i nie sposób uznać jej za rażąco niewspółmiernie surową. Zasadne i trafne jest także stanowisko Sądu Rejonowego w przedmiocie orzeczonych wobec oskarżonego środków karnych w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat oraz świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w kwocie 5000 zł. Wzmacniają one adekwatnie represję karną, a przede wszystkim wychowawcze oddziaływanie kary. Podkreślić należy, iż orzeczenie obu powyższych środków karnych było w tej sprawie obligatoryjne, a orzeczone zostały one w minimalnym dopuszczalnym wymiarze. Orzeczony środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych – a więc bez jakichkolwiek wyłączeń, na okres 3 lat, skutecznie wyeliminuje na ten czas oskarżonego z ruchu i pozwoli mu na uświadomienie naganności jego zachowania, a jednocześnie zabezpieczy innych uczestników ruchu drogowego. Wniosek Uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Siedlcach do ponownego rozpoznania. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Bezzasadność zarzutu podniesionego w apelacji oraz brak jakichkolwiek innych uchybień, o których mowa w art. 438 k.p.k. , a także tych, które podlegają uwzględnieniu z urzędu, warunkowały bezzasadność wniosku. 4. OKOLICZNO ŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU 1. ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 1. Przedmiot utrzymania w mocy Całość wyroku Sądu Rejonowego w Siedlcach z dnia 9 marca 2020 r., w sprawie II K 1698/19. Zwięźle o powodach utrzymania w mocy Powody utrzymania wyroku w mocy opisano powyżej w toku wskazywania powodów uznania za bezzasadny zarzutu podniesionego w apelacji. Ponadto Sąd Okręgowy nie stwierdził żadnych okoliczności podlegających uwzględnieniu z urzędu, które sprzeciwiałyby się utrzymaniu wyroku w mocy. 5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 1. Przedmiot i zakres zmiany ------------------------------------------------------------------------------------------------------- Zwięźle o powodach zmiany ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 1.1. ----------------------------------------------------------------------------------- ☐ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 2.1. Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 3.1. Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 4.1. ----------------------------------------------------------------------------------- ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności ---------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 6. Koszty Procesu P unkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności II O kosztach postępowania odwoławczego Sąd Okręgowy orzekł na podstawie przepisów art. 634 k.p.k. w zw. art. 624 § 1 k.p.k. , zwalniając oskarżonego od kosztów sądowych, albowiem jego aktualna sytuacja materialna nie pozwala na ich uiszczenie, w szczególności z powodu konieczności wykonania orzeczonych wobec niego kary grzywny oraz świadczenia pieniężnego. 7. PODPIS