Postanowienie Sądu Okręgowego w Sieradzu, I Ca 235/18

Sygn. akt I Ca 235/18 POSTANOWIENIE Dnia 8 sierpnia 2018 roku Sąd Okręgowy w Sieradzu Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący SSO Joanna Składowska Sędziowie SSO Elżbieta Zalewska-Statuch SSO Barbara Bojakowska Protokolant sekretarz sądowy Elwira Kosieniak po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2018 roku w Sieradzu na rozprawie sprawy z wniosku M. W. (1) z udziałem M. M. (1) , U. P. (1) , K. M. , R. K. (1) , A. W. i M. W. (2) o stwierdzenie nabycia spadku na skutek apelacji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Rejonowego w Łasku z dnia 2 lutego 2018 roku, sygnatura akt I Ns 910/16 postanawia: I. zmienić zaskarżone postanowienie w ten tylko sposób, że w punkcie 2 stwierdzić, że wchodzący w skład spadku po J. M. udział w gospodarstwie rolnym nabyła w całości córka spadkodawczyni J. W. ; II. oddalić apelację w pozostałej części; III. ustalić, że każdy z zainteresowanych ponosi koszty związane ze swoim udziałem w postępowaniu apelacyjnym. Sygn. akt I Ca 235/18 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem Sąd Rejonowy w Łasku, w sprawie z wniosku M. W. (1) z udziałem M. M. (1) , U. P. (1) , K. M. , M. W. (2) , R. K. (1) i A. W. o stwierdzenie nabycia spadku po J. M. , J. M. i J. W. stwierdził, że: - spadek po J. M. na podstawie ustawy nabyli: żona spadkodawcy J. M. , córka S. i A. oraz dzieci spadkodawcy J. M. z domu M. , córka J. i J. i M. M. (2) , syn J. i J. po 1/3 części każde z nich, tak na zasadach ogólnych jak i co do wchodzącego w skład spadku udziału w gospodarstwie rolnym (pkt 1); - spadek po J. M. na podstawie ustawy nabyli: córka spadkodawczyni J. M. z domu M. , córka J. i J. w ½ części oraz wnukowie spadkodawczyni: M. M. (1) , syn M. i M. , K. M. , córka M. i M. i U. P. (2) z domu M. , córka M. i M. po 1/6 części każde z nich, z tym, że wchodzący w skład spadku udział w gospodarstwie rolnym nabyli: córka spadkodawczyni J. M. z domu M. , córka J. i J. i wnuk spadkodawczyni M. M. (1) , syn M. i M. po ½ części każde z nich (pkt 2); - spadek po J. W. na podstawie ustawy nabyli: mąż spadkodawczyni S. W. , syn F. i W. oraz dzieci spadkodawczyni: M. W. (1) , syn S. i J. , M. W. (3) z domu W. , córka S. i J. , R. K. (2) z domu W. , córka S. i J. po ¼ części każde z nich, tak na zasadach ogólnych jak i co do wchodzącego w skład spadku udziału w gospodarstwie rolnym (pkt 3). Powyższe orzeczenie – w zaskarżonym zakresie – zapadło w oparciu o następujące ustalenia i wnioski: J. M. , syn M. i J. , zmarł w dniu 13 maja 1978 roku w R. , gmina Z. , ostatnim stałym miejscu zamieszkania. Nie sporządził testamentu. Jako spadkobierców ustawowych pozostawił: żonę J. M. , córkę J. W. oraz syna M. M. (2) , który zmarł po śmierci swojego ojca w dniu 8 października 1978 roku. Innych dzieci z małżeństwa, pozamałżeńskich ani przysposobionych spadkodawca nie posiadał. Nikt ze spadkobierców ustawowych nie składał oświadczenia w przedmiocie przyjęcia bądź odrzucenia spadku, nikt się nie zrzekał dziedziczenia ani nikt nie został uznany za niegodnego dziedziczenia. J. M. , córka S. i A. , zmarła w dniu 17 czerwca 1979 roku w R. , gmina Z. , ostatnim miejscu zamieszkania. Spadkodawczyni nie sporządziła testamentu. Jako spadkobierców ustawowych pozostawiła: córkę J. W. oraz wnuki: K. M. , U. P. (1) i M. M. (1) – jako jedyne dzieci zmarłego w dniu 8 października 1978 roku jej syna M. M. (2) . Innych dzieci z małżeństwa, pozamałżeńskich ani przysposobionych spadkodawczyni nie posiadała. Nikt ze spadkobierców ustawowych nie składał oświadczenia w przedmiocie przyjęcia bądź odrzucenia spadku, nikt się nie zrzekał dziedziczenia ani nikt nie został uznany za niegodnego dziedziczenia. J. W. , córka J. i J. , zmarła w dniu 13 grudnia 1999 roku w P. . Ostatnio zamieszkiwała w R. , gmina Z. . Testamentu nie sporządziła. Jako spadkobierców ustawowych pozostawiła: męża S. M. oraz dzieci: M. W. (2) , R. K. (1) i M. W. (1) . Innych dzieci z małżeństwa, pozamałżeńskich ani przysposobionych spadkodawczyni nie posiadała. Nikt ze spadkobierców ustawowych nie składał oświadczenia w przedmiocie przyjęcia bądź odrzucenia spadku, nikt się nie zrzekał dziedziczenia ani nikt nie został uznany za niegodnego dziedziczenia. W skład spadku po J. M. i J. M. wchodzi gospodarstwo rolne położone w miejscowości R. , gmina Z. , składające się działki nr (...) o powierzchni 4,13 ha (poprzednio działki nr (...) o powierzchni 4, 074 ha) objęte aktem własności ziemi Nr ON. (...) wydanym w dniu 26 lutego 1974 roku. Córka spadkodawców J. W. w dacie śmierci rodziców miała odpowiednio 44 i 45 lat. Była ona właścicielką gospodarstwa rolnego położonego w R. , gmina Z. i pracowała w tym gospodarstwie. Ponadto pracowała w gospodarstwie rolnym swoich rodziców. Syn spadkodawców M. M. (2) w dacie śmierci swojego ojca miał 51 lat. Był on właścicielem gospodarstwa rolnego położonego w L. o powierzchni 2,26 ha. Nie był inwalidą I lub II grupy. W dacie śmierci J. M. jej syn M. M. (2) nie żył. Zmarł w dniu 8 października 1978 roku pozostawiając troje dzieci tj. K. M. (lat 22), U. P. (1) (lat 21) i M. M. (1) (lat 19). K. M. w dacie śmierci babci nie uczęszczała do szkoły, nie miała grupy inwalidzkiej. U. P. (1) pracowała jako dziewiarz. M. M. (1) był uczniem szkoły zawodowej o profilu technicznym w Ł. . Żadne z wnuków J. M. w dacie jej śmierci nie pracowało w gospodarstwie rolnym. W dniu 26 stycznia 1994 roku J. W. i jej mąż S. W. darowali swoje gospodarstwo rolne małoletniej /16 lat/ wnuczce A. W. , córce M. W. (2) , oświadczając, iż z dniem podpisania umowy zaprzestają działalności rolniczej. W dacie śmierci J. W. (13 grudnia 1999 roku) jej dzieci miały odpowiednio: M. W. (2) 37 lat, R. K. (1) 34 lata i M. W. (1) 40 lat. Żadne z nich nie kończyło szkół rolniczych i nie pozostawało inwalidami I lub II grupy. Do daty opuszczenia domu rodzinnego każde z nich wykonywało prace polowe w gospodarstwie stanowiącym własność rodziców. R. K. (1) wyszła za mąż w 1986 r. i od tego czasu pracowała w gospodarstwie rolnym swojego męża w miejscowości M. . M. W. (1) od 1985 r. mieszkał w gospodarstwie rolnym swoich dziadków i podejmował prace rolnicze na tej nieruchomości. Sąd, w oparciu o art. 670 § 1 k.p.c. art. 924 k.c. , art. 926 § 1 k.c. art. 931 § 1 i 2 k.c. , stwierdził, że spadek po J. M. dziedziczą żona spadkodawcy J. M. oraz dzieci spadkodawcy J. M. z domu M. i M. M. (2) , syn J. i J. po 1/3 części każde z nich; spadek po J. M. dziedziczą córka spadkodawczyni J. W. w ½ części oraz wnukowie spadkodawczyni: M. M. (1) , K. M. i U. P. (2) z domu M. po 1/6 części każde z nich, zaś spadek po J. W. dziedziczą mąż spadkodawczyni S. W. oraz dzieci spadkodawczyni: S. W. , M. W. (3) z domu W. , R. K. (2) z domu W. po ¼ części każde z nich. Odnosząc się do kwestię dziedziczenia gospodarstwa rolnego, Sąd wskazał, iż z treści zastrzeżenia zawartego w art. 6 ust. 2 ustawy o zmianie ustawy - Prawo o notariacie oraz niektórych innych ustaw z dnia 24 sierpnia 2007 roku (Dz. U. Nr 181, poz. 1287) wynika, iż do spadków otwartych przed dniem 14 lutego 2001 r. art. 670 k.p.c. i 677 k.p.c. będą stosowane w brzmieniu dotychczasowym i dlatego zgodnie z poprzednim brzmieniem art. 670 § 2 k.p.c. Sąd z urzędu bada, czy w skład spadku wchodzi gospodarstwo rolne oraz którzy spośród spadkobierców powołanych z ustawy do spadku odpowiadają warunkom przewidzianym do dziedziczenia gospodarstwa rolnego. Powołując się na art. 1059 i 1060 k.c. w brzmieniu obowiązującym w dacie otwarcia spadków po J. M. i J. M. , tj. odpowiednio 13 maja 1978 r. i 17 czerwca 1979 r., wskazał, iż w świetle przytoczonych przepisów kwalifikacje do dziedziczenia gospodarstwa rolnego po J. M. posiadali wszyscy jego spadkobiercy ustawowi tj: żona J. M. z uwagi na fakt, iż była współwłaścicielką gospodarstwa rolnego i w nim pracowała, córka J. W. z uwagi na okoliczność, iż była współwłaścicielką gospodarstwa rolnego położonego w R. , gmina Z. i pracowała w tym gospodarstwie i syn M. M. (2) z uwagi na okoliczność, iż prowadził on gospodarstwo rolne położone w L. o powierzchni 2,26 ha. W ocenie Sądu syn spadkodawców mimo tego, iż w dacie otwarcia spadku po swoim ojcu mieszkał w Ł. – nadal był właścicielem gospodarstwa rolnego i nim zarządzał podejmując wszelkie decyzje m.in. o czasowym jego wydzierżawieniu. Co do dziedziczenia gospodarstwa rolnego po J. M. , Sąd zwrócił uwagę, iż kwalifikacje do jego dziedziczenia posiadła jej córka J. W. oraz wnuk M. M. (1) , który w dacie śmierci swojej babci był uczniem szkoły zawodowej w Ł. , gdyż wobec wnuków bowiem, którzy dziedziczą spadek z uwagi na okoliczność, iż dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku stosuje się przepis art. 1059 k.c. w pełnym zakresie i dlatego wnuczki K. M. i U. P. (2) z domu M. nie wykazały kwalifikacji do dziedziczenia gospodarstwa rolnego. Następnie Sąd omówił kwestię dziedziczenia gospodarstwa – art. 1059 k.c. w brzmieniu obowiązującym w dacie otwarcia spadku po J. W. stwierdzając, że postępowanie dowodowe wykazało, iż wszyscy spadkobiercy ustawowi J. W. tj. mąż S. W. oraz jej dzieci: M. W. (1) , M. W. (3) z domu W. i R. K. (2) z domu W. posiadają kwalifikacje do dziedziczenia gospodarstwa rolnego, gdyż jej mąż będąc współwłaścicielem gospodarstwa do czasu przekazania na rzecz wnuczki pracował w tym gospodarstwie; R. K. (1) od 1986 r. pracowała w gospodarstwie rolnym swojego męża w miejscowości M. ; M. W. (1) pracował w gospodarstwie rolnym zarówno swoich rodziców jak i dziadków. Ponadto wszystkie dzieci spadkodawczyni w tym M. W. (2) do czasu opuszczenia przez nich domu rodzinnego pracowały w gospodarstwie rolnym rodziców wykonując różne prace polowe i czynności gospodarskie w obejściu. Podkreślono przy tym, że ówcześnie obowiązujące przepisy ograniczające uprawnienia spadkobierców, jako odstępujące od ogólnych zasad dziedziczenia, powinny być wykładane zgodnie z ich celem, a mianowicie dziedziczyć gospodarstwa rolne miały osoby zdolne do kontynuowania gospodarowania. W ocenie Sądu, każde z dzieci J. W. dysponowało podobnymi umiejętnościami jeśli chodzi o wykonywanie prac rolniczych, gdyż ono wszyscy zdobyli je poprzez pracę od dzieciństwa na gospodarstwie rolnym. Praca ta była wykonywana z różnym zaangażowaniem i różną częstotliwością. Ponadto spadkobiercy wykonywali różne prace gospodarskie czy to w domu, czy przy obrządku inwentarza czy też przy pracach polowych gdy zachodziła taka potrzeba gospodarcza, jak również wykonywali te prace co najmniej przez 1 rok i dlatego, gdyby nawet hipotetycznie przyjąć, iż spadkobierczyni M. W. (2) takich kwalifikacji nie posiadała, należałoby uznać, iż zgodnie z art. 1060 k.c. ma je jej córka, a wnuczka spadkodawczyni J. A. W. , która w dacie śmierci swojej babci była właścicielką gospodarstwa rolnego i je prowadziła już jako osoba dorosła. Apelację od powyższego złożył wnioskodawca, zaskarżając je w zakresie pkt 1 – 3, zarzucając: - w zakresie rozstrzygnięcia w pkt 1: a) naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 1059 § 1 pkt 3 k.c. (w brzmieniu obowiązującym w dacie 13 maja 1978 r.) poprzez jego błędną wykładnię, a w konwencji nieuzasadnione przyjęcie, że M. M. (2) prowadził gospodarstwo rolne położone w L. , w sytuacji gdy M. M. (2) był jedynie właścicielem przedmiotowego gospodarstwa, lecz go nie prowadził, bowiem w dacie śmierci J. M. mieszkał na stałe i pracował w Ł. ; b) naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 6 k.c. poprzez nieuzasadnione przyjęcie za udowodnione w niniejszej sprawie, iż M. M. (2) w dacie śmierci J. M. prowadził gospodarstwo rolne położone w L. , a w konsekwencji spełniał przesłanki dziedziczenia gospodarstwa rolnego, w sytuacji gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby M. M. (2) w dacie śmierci J. M. prowadził przedmiotowe gospodarstwo, lecz był jedynie jego właścicielem; - w zakresie rozstrzygnięcia w pkt 2: a) naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 1059 § 1 pkt 4 k.c. (w brzmieniu obowiązującym w dacie 17 czerwca 1979 r.) w zw. z art. 6 k.c. poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji nieuzasadnione przyjęcie, że M. M. (1) posiadał kwalifikacje opisane w przedmiotowej normie prawnej do dziedziczenia gospodarstwa rolnego, w sytuacji gdy M. M. (1) nie udowodnił, że w dacie śmierci J. M. pobierał naukę zawodu lub uczył się; - w zakresie rozstrzygnięcia w pkt 3: a) naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 1059 pkt 2 k.c. (w brzmieniu obowiązującym w dacie 13 grudnia 1999 r.) poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji nieuzasadnione przyjęcie, że M. W. (2) posiadała opisane w w/w przepisie kwalifikacje do dziedziczenia gospodarstwa rolnego, w sytuacji gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na powyższe stwierdzenie, bowiem M. W. (2) nie posiadała przygotowania zawodowego do prowadzenia produkcji rolnej; b) naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 1059 pkt 1 k.c. (w brzmieniu obowiązującym w dacie 13 grudnia 1999 r.) poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji nieuzasadnione przyjęcie, że S. W. posiadał opisane w w/w przepisie kwalifikacje do dziedziczenia gospodarstwa rolnego, w sytuacji gdy w dacie śmierci J. W. nie pracował stale przy produkcji rolnej. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o zmianę przedmiotowego postanowienia w zaskarżonym zakresie i stwierdzenie, że: - spadek po J. M. na podstawie ustawy nabyli: żona spadkodawcy J. M. oraz dzieci spadkodawcy: J. M. z domu M. i M. M. (2) po 1/3 (jednej trzeciej) części każde z nich, z tym, że wchodzący w skład spadku udział w gospodarstwie rolnym nabyła: żona spadkodawcy J. M. oraz córka J. M. z domu M. po ½ części każde z nich; - spadek po J. M. na podstawie ustawy nabyli: córka spadkodawczyni J. M. z domu M. w ½ części oraz wnukowie spadkodawczyni: M. M. (1) , K. M. i U. P. (2) z domu M. po 1/6 części każde z nich, z tym, że wchodzący w skład spadku udział w gospodarstwie rolnym nabyła córka spadkodawczyni J. M. z domu M. w całości; - spadek po J. W. na podstawie ustawy nabyli: mąż spadkodawczyni S. W. oraz dzieci spadkodawczyni: M. W. (1) , M. W. (3) z domu W. , R. K. (2) z domu W. po ¼ części każde z nich, z tym, że wchodzący w skład spadku udział w gospodarstwie rolnym nabyły dzieci spadkodawczyni: M. W. (1) oraz R. K. (2) z domu W. po ½ części każde z nich. oraz zasądzenie od uczestników na rzecz wnioskodawcy kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja zasługuje na uwzględnienie jedynie w zakresie dziedziczenia udziału w gospodarstwie rolnym po J. M. przez jej wnuka M. M. (1) , natomiast w pozostałym zakresie – jako niezasadna – podlega oddaleniu. Odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestionowanych przez skarżącego naruszenia przepisów prawa materialnego art. 6 k.c. w zw. z art. 1059 § 1 pkt 3 k.c. - w brzmieniu obowiązującym w dacie 13 maja 1978 r. – poprzez przyjęcie, że M. M. (2) prowadził gospodarstwo rolne i przez to spełniał przesłanki jego dziedziczenia; art. 1059 pkt 2 k.c. w brzmieniu obowiązującym w dacie 13 grudnia 1999 r. poprzez przyjęcie, że M. W. (2) posiadała opisane w tym przepisie kwalifikacje do dziedziczenia gospodarstwa rolnego oraz art. 1059 pkt 1 k.c. – w brzmieniu obowiązującym w dacie 13 grudnia 1999 r. – poprzez przyjęcie, że S. W. posiadał opisane w tym przepisie kwalifikacje do dziedziczenia gospodarstwa, wskazać należy, iż kontrola instancyjna nie wykazała nieprawidłowości, które uzasadniałyby zmianę zaskarżonego postanowienia w kierunku postulowanym przez skarżącego. Ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego w w/wym. kwestiach stanowiące podstawę rozstrzygnięcia znajdują bowiem oparcie w zgromadzonych dowodach, jakie Sąd ten uznał za wiarygodne i posiadające moc dowodową, a jego ocena w tym zakresie nie wykracza poza granice swobodnej oceny. Ustalenia te Sąd Okręgowy w pełni podziela, czyniąc je podstawą także dla swojego orzeczenia. Wbrew twierdzeniom skarżącego – Sąd Rejonowy dysponował materiałem dowodowym, z którego jednoznacznie można wysnuć bez jakiekolwiek wątpliwości, co do kwalifikacji M. M. (2) , M. W. (2) i S. W. do dziedziczenia gospodarstwa rolnego na podstawie skarżonych norm prawa materialnego. Odnośnie spadkobiercy M. M. (2) stwierdzić trzeba, iż bezsprzecznym w sprawie jest, że był on właścicielem gospodarstwa rolnego położonego w L. o powierzchni 2,26 ha, co uzasadnia tezę, iż prowadził on to gospodarstwo w rozumieniu art. 1059 § 1 pkt 3 k.c. uprawniającego go do dziedziczenia udziału w gospodarstwie także po swoim ojcu. Na temat wykładni pojęcia pracy w gospodarstwie rolnym jako przesłanki dziedziczenia ustawowego gospodarstwa rolnego, o którym była mowa w art. 1059 § 1 pkt 3, wypowiedział się Sąd Najwyższy w postanowieniach z dnia 12 grudnia 2013 r., V CSK 41/13, LEX nr 1421821 i z dnia 6 sierpnia 2014 r., I CSK 579/13, LEX nr 1532779. Z uzasadnień obu tych orzeczeń wynika, że przesłanka dziedziczenia uważana była za spełnioną, jeżeli spadkobierca stale, tj. od szeregu lat, w tym w chwili otwarcia spadku, gdy tylko zachodziła taka potrzeba gospodarcza, wykonywał sukcesywnie czynności w gospodarstwie rolnym, które nie musiały być pracą codzienną. Wskazano m.in., że brak wykonywania codziennych czynności w obejściu i przy inwentarzu nie wyłączał omawianej przesłanki dziedziczenia, skoro pojęcie stałej pracy przy produkcji rolnej obejmuje każdą pracę wykonywaną w gospodarstwie rolnym w ramach rodzinnego podziału czynności (patrz: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 1997 r., I CKN 312/97, niepubl.). Ponadto praca w gospodarstwie nie musiała być ani jedynym, ani głównym źródłem utrzymania spadkobiercy (patrz: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 1 lutego 2000 r., III CKN 575/98, niepubl.). W tych warunkach, pomimo tego, ze w dacie otwarcia spadku po ojcu M. M. (2) mieszkał w Ł. , to jednak nadal był właścicielem gospodarstwa rolnego nabytego w trybie przepisów ustawy z 26 października 1971 roku o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. nr 27, poz. 250) i co najmniej do daty oddania ziemi w dzierżawę systematycznie wykonywał, stosownie do potrzeb, czynności w tym gospodarstwie – np. podejmował wszelkie decyzje m.in. o czasowym jego wydzierżawieniu – na co wskazał Sąd Rejonowy w pisemnych motywach swojego rozstrzygnięcia, co pozwala uznać, że przesłanka określona w art. 1059 § 1 pkt 3 k.c. w stosunku do tego spadkodawcy została – wbrew zarzutom apelacji – spełniona. Odnośnie spadkobiercy M. W. (2) , nie można zgodzić się ze skarżącym, że w dacie śmierci J. W. nie posiadała ona kwalifikacji do dziedziczenia gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 1059 pkt 2 k.c. – w brzmieniu obowiązującym w dacie 13 grudnia 1999 r., gdyż posiadała przygotowanie zawodowe do prowadzenia produkcji rolnej. Uwadze skarżącego umknęło bowiem, że kwestię przygotowania zawodowego do produkcji rolnej – o jakim mowa w art. 1059 pkt 2 k.c. – określa § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 grudnia 1990 r. w sprawie warunków dziedziczenia ustawowego gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 89, poz. 519 z późn. zm.), gdzie wskazano, że spadkobierca ma przygotowanie zawodowe do prowadzenia produkcji rolnej, uprawniające do dziedziczenia z ustawy gospodarstwa rolnego, jeżeli wykaże się stałą pracą w gospodarstwie rolnym bezpośrednio przy produkcji rolnej przez okres przynajmniej roku ( § 1 pkt 4 w/wym. rozporządzenia). Bezsprzecznym w sprawie było natomiast, co również potwierdziła sama uczestniczka na rozprawie apelacyjnej (protokół - k. 142 – 142 verte, minuta 00:04:34 – 00:07:34), iż do daty opuszczenia przez nią domu rodzinnego, co miło miejsce w 1993 roku, wykonywała ona prace w gospodarstwie stanowiącym własność rodziców do ukończenia przez nią trzydziestego roku życia. Ponadto, okoliczność ta wskazuje, iż córka spadkodawczyni posiadła umiejętności i była zdolna o kontynuowania gospodarowania, co uzasadnia twierdzenie, że przesłanka określona w art. 1059 pkt 2 k.c. w stosunku do tego spadkodawcy została – wbrew zarzutom apelacji– spełniona. Odnośnie spadkobiercy S. W. , błędne jest stanowisko skarżącego, że w dacie śmierci J. W. , nie posiadał on kwalifikacji do dziedziczenia gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 1059 pkt 1 k.c. – w brzmieniu obowiązującym w dacie 13 grudnia 1999 r. Wbrew apelującemu, wskazać należy, że jak wynika z ustalonego stanu faktycznego spadkodawca ten był mężem spadkodawczyni, ponadto był także współwłaścicielem przedmiotowego gospodarstwa rolnego do czasu przekazania go na rzecz wnuczki A. W. , w którym to razem z żoną pracował, więc bez żadnych wątpliwości spełnił warunek z w/wym. przepisu mówiący o stałej pracy bezpośrednio przy produkcji rolnej, co uzasadnia twierdzenie, że przesłanka określona w art. 1059 pkt 1 k.c. w stosunku do tego spadkodawcy – na przekór skarżącemu – została spełniona. Mając natomiast na uwadze, kwestię dziedziczenia udziału w gospodarstwie rolnym po J. M. przez jej wnuka M. M. (1) , należy podzielić stanowisko apelującego, że ów spadkobierca nie posiadał kwalifikacji o jakiej mowa w art. 1059 § 1 pkt 4 k.c. – w brzmieniu obowiązującym w dacie 17 czerwca 1979 r., do dziedziczenia po babce. W tym zakresie Sąd Odwoławczy poczynił własne odmienne ustalenia na podstawie art. 381 k.p.c. na podstawie przyznania tego uczestnika złożonego na terminie rozprawy apelacyjnej, który wskazał, że szkołę ukończył w czerwcu 1978 roku, po której to podjął pracę i nie prowadził żadnego gospodarstwa rolnego (protokół - k. 142 verte, minuta 00:08:00 – 00:10:49). Dlatego też, zasadnym okazał się zarzut apelacji, iż M. M. (1) nie można uważać jako spadkobiercy ustawowego udziału gospodarstwa rolnego po J. M. . Z wszystkich przytoczonych względów Sąd Okręgowy na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. zmienił zaskarżone postanowienie Sądu I instancji jedynie w sposób opisany jak w punkcie I sentencji, oddalając apelację w pozostałej części, na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. , o czym orzeczono jak w punkcie II sentencji. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono w punkcie III postanowienia, na podstawie art. 520 § 1 k.p.c. uznając, że każdy zainteresowany ponosi koszty związane ze swoim udziałem w postępowaniu apelacyjnym.