Wyrok Sądu Okręgowego w Gliwicach, III Ca 1429/18

Sygn. akt III Ca 1429/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 lutego 2019 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący – Sędzia SO Gabriela Sobczyk(spr.) Sędzia SO Leszek Dąbek Sędzia SO Barbara Braziewicz Protokolant Aldona Kocięcka po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2019 r. w Gliwicach na rozprawie sprawy z powództwa Ł. M. przeciwko K. M. o eksmisję na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Rejonowego w R. z dnia 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt II C 937/17 1. prostuje oznaczenie przedmiotu sprawy w zaskarżonym wyroku jako sprawy o eksmisję; 2. zmienia zaskarżony wyrok w punkcie 2 w ten sposób, że zasądza od powódki na rzecz pozwanej kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) tytułem kosztów zastępstwa procesowego; 3. oddala apelację w pozostałej części; 4. zasądza od powódki na rzecz pozwanej kwotę 120 zł (sto dwadzieścia złotych) tytułem kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym. SSO Barbara Braziewicz SSO Gabriela Sobczyk SSO Leszek Dąbek Sygn. akt III Ca 1429/18 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem Sąd Rejonowy oddalił powództwo o eksmisję pozwanej z lokalu znajdującego się na pierwszym piętrze w południowo – wschodniej części budynku położonego dalej w głąb od ulicy (...) w R. spośród dwóch budynków znajdujących się na tej ruchomości, a także zasądził od powódki na rzecz pozwanej kwotę 295,20 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Rozstrzygnięcie to zapadło przy ustaleniu, iż pozwana była małżonką A. M. (1) . Po zawarciu związku małżeńskiego wraz z mężem zamieszkała na jego nieruchomości w jednym z lokali mieszkalnych. Nieruchomość ta wówczas znajdowała się we współwłasności. Po orzeczeniu rozwodu, rzeczy pozwanej zostały przez jej byłego męża spakowane, a następnie przeniesione do lokalu również znajdującego się na tej nieruchomości, ale znajdującego się na pierwszym piętrze w południowo-wschodniej części budynku położonego dalej w głąb od ulicy (...) w R. spośród dwóch budynków znajdujących się na tej nieruchomości, tj. w budynku położonego po północnej stronie nieruchomości o tym samym adresie, do tzw. oficyny. Według ustaleń Sądu I instancji pismem z 12 sierpnia 2009 r. ówcześni współwłaściciele nieruchomości położonej w R. przy ulicy (...) tj. Ł. M. , E. N. i A. M. (1) poinformowali pozwaną, iż w związku z zajęciem przez nią lokalu mieszkalnego w domu posadowionym na ich nieruchomości i brakiem możliwości zawarcia z nią umowy najmu w formie pisemnej, ustalili czynsz za wynajmowanie jej lokalu w wysokości 900 zł płatny od 1 września 2009 r. W czynszu zawarte przy tym były wszystkie media. Kwotę czynszu pozwana miała wpłacać do 15-go każdego miesiąca osobiście na ręce powódki. W razie jednak jej nieobcości czynsz miała płacić któremuś z pozostałych współwłaścicieli. Pozwana nie zgodziła się na zapłatę czynszu w wysokości 900 zł. Płaciła jednakże czynsz w wysokości najpierw 400 zł miesięcznie, a później 500 zł miesięcznie. Sąd Rejonowy ustalił ponadto, że pismem z 20 marca 2017 r. powódka wypowiedziała pozwanej umowę najmu lokalu użytkowego położonego w R. przy ulicy (...) ze skutkiem na dzień 20 czerwca 2017 r. Pismo to powódka przesłała pozwanej pocztą. W uzasadnieniu złożonego oświadczenia powódka jako przyczyny złożonego wypowiedzenia podała, iż w lokalu zajmowanym przez pozwaną potrzebny był generalny remont w związku z jej skargami o pojawieniu się w lokalu pleśni, grzyba, wilgoci, a także okoliczność, iż pozwana spożywa alkohol z konkubentem, zakłóca spokoju lokatorów poprzez kłótnie z właścicielem nieruchomości, dewastuje meble pozostawione na klatce schodowej, kieruje wyzwiska wobec właściciela, udostępnia do korzystania z oddanego jej mieszkania osobom trzecim w czasie jej nieobecności, nęka lokatorów poprzez konkubenta oraz, iż pozwana nie sprząta podwórka – odchodów po swoim kocie. Pismem z 5 lipca 2017 r. powódka wezwała pozwaną do niezwłocznego opuszczenia zajmowanego przez nią lokalu. Sąd Rejonowy ustalił ponadto, że postanowieniem z 28 lutego 2018 r. Sąd Rejonowy w R. w sprawie III K 1235/17 zmienił zastosowany wobec oskarżonego E. G. postanowieniem Sądu Rejonowego z 20 grudnia 2017 r. środek zapobiegawczy w postaci dozoru Policji połączony z zakazem kontaktowania się z pokrzywdzoną Ł. M. i zbliżania do niej w zakresie określenia odległości zakazu zbliżania się w ten sposób, iż określił tą odległość na nie mniejszą niż 50 m. Zgodnie z ustaleniami Sądu Rejonowego na dzień 12 kwietnia 2018 r. właścicielami nieruchomości położonej w R. przy ulicy (...) byli: M. K. w 3/6 udziału w prawie własności w/w nieruchomości, Ł. M. w udziale 1/6 w prawie własności w/w nieruchomości, E. M. w 1/6 udziału w prawie własności w/w nieruchomości, A. M. (2) w udziale 1/18 w prawie własności w/w nieruchomości, A. M. (2) w udziale 1/18 w prawie własności w/w nieruchomości, M. M. w udziale 1/18 w prawie własności w/w nieruchomości oraz J. M. w udziale 1/18 w prawie własności w/w nieruchomości. Pozwana nadal zajmuje dotychczas zajmowany przez nią lokal mieszkalny. Nie odwiedza ją już jej znajomy E. G. . Pozwana nie jest osobą zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. Nie korzysta również z pomocy Ośrodka Pomocy (...) w R. . Przy tak ustalonym stanie faktycznym sprawy, Sąd I instancji doszedł do przekonania, że roszczenie powódki nie zasługiwało na uwzględnienie. Przywołując treść art. 659 k.c. uznał, że właścicieli nieruchomości położonej w R. przy ulicy (...) i pozwaną łączyła umowa najmu lokalu mieszkalnego, zawarta w formie konkludentnej w 2009 r., która trwa nadal. Pismem z 12 sierpnia 2009 r. ówcześni współwłaściciele nieruchomości poinformowali pozwaną jedynie o wysokości ustalonego czynszu za wynajmowanie lokalu, a pozwana nie zgodziła się wówczas jedynie z wysokością czynszu i płaciła go w wysokości niższej. W ocenie Sądu Rejonowego oświadczenie o wypowiedzeniu umowy najmu było bezskuteczne, bowiem zostało złożone jedynie przez jednego ze współwłaścicieli w/w nieruchomości tj. przez powódkę, mającą 1/6 udziału w prawie własności w/w nieruchomości. Przywołując treść art. 199 k.c. i 201 k.c. Sąd Rejonowy wskazał, że nawet gdyby przyjąć, że złożone oświadczenie o wypowiedzeniu umowy najmu pozwanej było czynnością zwykłego zarządu (czego powódka nie wykazała), to mając udział w wysokości 1/6 w prawie własności w/w nieruchomości powódka nie mogła samodzielnie skutecznie złożyć oświadczenia o wypowiedzeniu pozwanej umowy najmu. Zatem zdaniem Sądu Rejonowego powódka nie wykazała wbrew art. 6 k.c. aby na dokonanie tej czynności otrzymała zgodę większości współwłaścicieli. O kosztach Sąd Rejonowy orzekł stosownie do art. 98 k.p.c. , wobec przegrania sprawy przez powódkę w całości zobowiązano ją do zwrotu kosztów procesu poniesionych przez pozwaną, na które złożyło się wynagrodzenie jej pełnomocnika z urzędu powiększone o stawkę VAT. Apelację od opisanego wyroku wniosła powódka, domagając się jego zmiany poprzez uwzględnienie powództwa i zasądzenia od pozwanej na jej rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi powódka zarzuciła naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i uznanie, że strony łączy stosunek najmu, podczas gdy materiał dowodowy nie zawiera dowodu złożenia w tym zakresie dwóch zgodnych oświadczeń woli przez rzekome strony umowy najmu, a przy tym zawiera informację przeciwną, tj. o niedojściu przez właścicieli nieruchomości i pozwaną do porozumienia, o czym zeznała sama pozwana. W konsekwencji zdaniem powódki doszło do sprzeczności istotnych ustaleń faktycznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego polegającą na przyjęciu, że pozwana dysponuje tytułem prawnym do używania nieruchomości, w której powódka jest współwłaścicielem. W uzasadnieniu wskazała, że nie doszło do ustalenia umówionego czynszu miedzy stronami, co w świetle art. 659 k.c. stanowi o niezawarciu umowy najmu. Ponadto zdaniem powódki także umowa użyczenia byłaby nieważna w świetle art. 199 k.c. albowiem zgody nie wyraziła na to współwłaścicielka nieruchomości E. N. . W odpowiedzi na apelację pozwana wniosła o jej oddalenie i zasądzenie od powódki na jej rzecz kosztów postępowania, a także zasądzenie kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu według norm przepisanych, gdyż koszty te nie zostały pokryte w całości ani w części. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że w zaskarżonym wyroku przedmiot sprawy został błędnie oznaczony jako „o zapłatę”, zatem – na podstawie art. 350 § 3 k.p.c. – Sąd Okręgowy dokonał z urzędu sprostowania treści wyroku w tej części oznaczając prawidłowo przedmiot sprawy jako „o eksmisję”. Apelacja powódki odniosła skutek jedynie w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach procesu. Choć w tym zakresie powódka zarzutów nie przedstawiła, to wobec zasądzenia od niej na rzecz pozwanej kwoty wyższej niż należna na podstawie właściwych przepisów, należało zaskarżone rozstrzygniecie zmienić. Niewłaściwie bowiem, w ocenie Sądu Okręgowego, zasądzoną na rzecz pozwanej kwotę wynagrodzenia pełnomocnika podwyższono o podatek od towarów i usług. W tym kontekście zaznaczenia wymaga, że pozwana reprezentowana jest w sprawie przez pełnomocnika wyznaczonego przez sąd z urzędu. W obecnym stanie prawnym, w przypadku zasądzania kosztów reprezentacji z urzędu od strony przegrywającej spór na rzecz strony zwycięskiej, zastępowanej przez adwokata z urzędu, zastosowanie znajdować będzie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 z późn. zm.). Zauważyć należy, że rozporządzenie to nie przewiduje podwyższenia przez sąd stawki wynagrodzenia pełnomocnika o podatek od towarów i usług. Tylko w sytuacji, gdy adwokat ustanowiony z urzędu wykaże bezskuteczność egzekucji kosztów procesu, domagać się może przyznania od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej na podstawie § 6 w zw. z § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. poz. 1714). Koszty takie zawierają między innymi opłatę ustaloną zgodnie z przepisami tego rozporządzenia, którą zgodnie z § 4 pkt 3) rozporządzenia, którą podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług. W niniejszej sprawie natomiast koszty procesu (wynagrodzenie adwokata z urzędu) zasądzono od strony przegrywającej spór, a ustalenie wysokości takiego wynagrodzenia winno nastąpić z uwzględnieniem zasad wynikających z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 z późn. zm.). Przywołane przez Sąd Rejonowy orzecznictwo dotyczące podatku VAT odnosiło się do uregulowań poprzednio obowiązującego rozporządzenia( rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez skarb państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu – t. jedn. Dz. U. z 2013 poz. 461), które w sprawie – z uwagi na datę jej wszczęcia nie miało zastosowania. Z uwagi zatem na okoliczność, że przywołane aktualnie obowiązujące rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie nie przewiduje podwyższenia wynagrodzenia adwokata o kwotę podatku od towarów i usług, należało zmienić zaskarżone rozstrzygniecie o kosztach procesu przed Sądem I instancji i zasądzić od powódki na rzecz pozwanej kwotę 240 zł, która wynika z §7 pkt 1 wspomnianego rozporządzenia. Odnosząc się do apelacji w pozostałej części wskazać należało, że ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd Rejonowy są zasadniczo prawidłowe i jako takie Sąd Okręgowy uznaje je za własne. Na ich podstawie Sąd I instancji dokonał prawidłowej oceny zgłoszonego żądania, choć część motywów rozstrzygnięcia nie zyskało aprobaty Sądu odwoławczego. Ustalenia te Sąd Okręgowy uzupełnił je jedynie poprzez wskazanie, że w piśmie z dnia 12 sierpnia 2009r. współwłaściciele nieruchomości A. M. (1) oraz E. N. upoważnili Ł. M. do odbierania czynszu od pozwanej. Wbrew zarzutowi zawartemu w apelacji ustalenia Sądu Rejonowego znajdują oparcie w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Bez zbędnego ich powielania wskazać jedynie należy, że współwłaściciele nieruchomości położonej w R. przy ul. (...) i pozwana zawarli umowę najmu lokalu mieszkalnego, który pozwana obecnie zajmuje. Właściciele nieruchomości wystąpili bowiem w 2009 r. do pozwanej z pismem, w którym ustalili między innymi wysokość czynszu. Mimo braku zgody pozwanej co do wysokości czynszu, nadal korzystała ona z lokalu uiszczając czynsz w niższej wysokości, który zgodnie z treścią pisma z 12 sierpnia 2009r. płaciła na ręce powódki jako upoważnionej do jego odbierania współwłaścicielki. Powódka następnie przez około osiem lat przyjmowała czynsz od pozwanej w takiej wysokości, a żaden ze współwłaścicieli nie sprzeciwił się korzystaniu przez nią z lokalu z takim czynszem. Tym sposobem, w świetle art. 659 k.c. uznać należało, że per facta concludentia doszło do zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego z czynszem w wysokości ustalonej między powódką a pozwaną. Taki wniosek jest w ocenie Sądu Okręgowego uzasadniony w kontekście oceny charakteru zawartej umowy najmu jako stanowiącej czynność zwykłego zarządu nieruchomością wspólną. Z przeprowadzonego postępowania, w tym także z przedstawionych przez powódkę rzutów budynków na nieruchomości(k.45) wynika, że jest to nieruchomość wielolokalowa, miejska, składająca się w części z lokali przeznaczonych pod wynajem. Takim lokalem był też niewątpliwie lokal do której były mąż pozwanej przeniósł jej rzeczy. O powyższym świadczy zarówno pismo współwłaścicieli z 12 sierpnia 2009r. jak i okoliczność, że w nieruchomości zamieszkują też inni lokatorzy (co wynika z postępowania, w tym także z pisma powódki z 20.03.2017r.,k.6). Wprawdzie brak jest ustawowej definicji pojęć czynności zwykłego zarządu oraz czynności przekraczających zwykły zarząd, niemniej przyjmuje się, że czynnościami zwykłego zarządu są wszelkie czynności mające na celu utrzymanie rzeczy w dotychczasowym stanie oraz zarządzanie nią dla umożliwienia korzystania z niej i pobierania pożytków- zgodnie z jej społeczno-gospodarczym przeznaczeniem. Zawarcie umowy najmu jednego z lokali przeznaczonych na wynajem jest więc czynnością zwykłego zarządu i ma na celu korzystanie z pożytków rzeczy, w tym wypadku nieruchomości. Nie była zatem potrzebna zgoda wszystkich współwłaścicieli na zawarcie takiej umowy ( art. 201 k.c. ). Zauważyć należy, iż nie ma przepisów, które wskazywałyby na konieczność zachowania szczególnej formy dla wyrażenia takiej zgody - przyjmuje się wiec możliwość dorozumianej, milczącej zgody współwłaścicieli na dokonanie czynności zwykłego zarządu. Skoro więc trzech współwłaścicieli nieruchomości zawarło z pozwaną umowę najmu w 2009 r. a następnie Ł. M. przyjmowała przez okres około ośmiu lat czynsz umówiony przez nią z pozwaną i żadnej z tych czynności pozostali współwłaściciele przez ten czas się nie sprzeciwili, należało przyjąć, że pozostali współwłaściciele zgodzili się na zawarcie umowy najmu i na wysokość czynszu ustaloną między Ł. M. i pozwaną – w sposób milczący i dorozumiany. W konsekwencji powyższych uwag należy również uznać, że pozwana dysponuje tytułem prawnym do lokalu na podstawie umowy najmu. W tych okolicznościach ma ona status lokatora, a do wypowiedzenia umowy najmu konieczne jest zachowanie wymogów z ustawy o ochronie praw lokatorów . W. przez właściciela umowy o odpłatne używanie lokalu mieszkalnego może nastąpić tylko na zasadach wskazanych w art. 11 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1234 z późn. zm.). Dokonywane przez właściciela wypowiedzenie dla swojej ważności wymaga formy pisemnej z określeniem jednej z przyczyn wypowiedzenia przewidzianej w tej ustawie, ponieważ zawiera ona zamknięty katalog przyczyn wypowiedzenia. Wprawdzie w treści oświadczenia o wypowiedzeniu umowy najmu dołączonego do pozwu powołano się na okoliczności, które mogłyby kwalifikować się do przesłanek do wypowiedzenia umowy, tj. konieczność przeprowadzenia remontu mieszkania (art. 11 ust 2 pkt 4 ustawy) lub wykraczanie przez pozwaną przeciwko porządkowi domowemu (art. 11 ust. 2 pkt 1 ustawy), jednakże – poza tym, że okoliczności tych powódka nie udowodniła – powódka nie wykazała, że spełniła przewidziane ustawą warunki złożenia takiego wypowiedzenia, czyli że wcześniej pisemnie i bezskutecznie upomniała pozwaną, bądź też – powołując się na konieczność przeprowadzenia generalnego remontu mieszkania – że udostępniła pozwanej lokal zastępczy na czas takiego remontu. Z tych przyczyn złożonego wypowiedzenia nie można uznać za skuteczne. Tym samym powództwo o eksmisję pozwanej z nieruchomości nie mogło zostać uwzględnione. Przedstawione wyżej okoliczności skutkowały uznaniem apelacji powódki jako bezzasadnej. Jako taka na podstawie art. 385 k.p.c. została ona oddalona. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 100 zd. 2 k.p.c. Apelacja w zasadniczej części okazała się nieskuteczna, obniżono bowiem jedynie rozstrzygnięcie o kosztach procesu o kwotę podatku od towarów i usług, którą Sąd I instancji niezasadnie doliczył do kosztów wynagrodzenia pełnomocnika. Dlatego też zasądzono od powódki na rzecz pozwanej kwotę 120 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym, z uwzględnieniem § 7 pkt 1) w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 z późn. zm.). SSO Barbara Braziewicz SSO Gabriela Sobczyk SSO Leszek Dąbek